Lord Krishna

ശ്രീമദ്ഭാഗവതമ് ൪.൨൨

(Srimad Bhagavatam Canto 4, Chapter 22 — The Kumāras Instruct King Pṛthu in Malayalam)

Vyasa

Also known as janesu pragrnatsvevam prthum prthulavikramam

The Kumāras Instruct King Pṛthu. Śrīmad Bhāgavatam Canto 4, Chapter 22 (Dhruva, Pṛthu and the Early Kings), 63 verses in Sanskrit with transliteration in 9 scripts.

#of 63
മൈത്രേയ ഉവാച
ജനേഷു പ്രഗൃണത്സ്വേവം പൃഥും പൃഥുലവിക്രമമ് ।
തത്രോപജഗ്മുര്മുനയശ്ചത്വാരഃ സൂര്യവര്ചസഃ ॥ ൧ ॥
താംസ്തു സിദ്ധേശ്വരാന് രാജാ വ്യോമ്നോഽവതരതോഽര്ചിഷാ ।
ലോകാനപാപാന് കുര്വാണാന് സാനുഗോഽചഷ്ട ലക്ഷിതാന് ॥ ൨ ॥
തദ്ദര്ശനോദ്ഗതാന് പ്രാണാന് പ്രത്യാദിത്സുരിവോത്ഥിതഃ ।
സസദസ്യാനുഗോ വൈന്യ ഇന്ദ്രിയേശോ ഗുണാനിവ ॥ ൩ ॥
ഗൌരവാദ്യന്ത്രിതഃ സഭ്യഃ പ്രശ്രയാനതകന്ധരഃ ।
വിധിവത്പൂജയാം ചക്രേ ഗൃഹീതാധ്യര്ഹണാസനാന് ॥ ൪ ॥
തത്പാദശൌചസലിലൈര്മാര്ജിതാലകബന്ധനഃ ।
തത്ര ശീലവതാം വൃത്തമാചരന്മാനയന്നിവ ॥ ൫ ॥
ഹാടകാസന ആസീനാന് സ്വധിഷ്ണ്യേഷ്വിവ പാവകാന് ।
ശ്രദ്ധാസംയമസംയുക്തഃ പ്രീതഃ പ്രാഹ ഭവാഗ്രജാന് ॥ ൬ ॥
പൃഥുരുവാച
അഹോ ആചരിതം കിം മേ മങ്ഗലം മങ്ഗലായനാഃ ।
യസ്യ വോ ദര്ശനം ഹ്യാസീദ്ദുര്ദര്ശാനാം ച യോഗിഭിഃ ॥ ൭ ॥
കിം തസ്യ ദുര്ലഭതരമിഹ ലോകേ പരത്ര ച ।
യസ്യ വിപ്രാഃ പ്രസീദന്തി ശിവോ വിഷ്ണുശ്ച സാനുഗഃ ॥ ൮ ॥
നൈവ ലക്ഷയതേ ലോകോ ലോകാന് പര്യടതോഽപി യാന് ।
യഥാ സര്വദൃശം സര്വ ആത്മാനം യേഽസ്യ ഹേതവഃ ॥ ൯ ॥
അധനാ അപി തേ ധന്യാഃ സാധവോ ഗൃഹമേധിനഃ ।
യദ്ഗൃഹാ ഹ്യര്ഹവര്യാമ്ബുതൃണഭൂമീശ്വരാവരാഃ ॥ ൧൦ ॥
വ്യാലാലയദ്രുമാ വൈ തേഷ്വരിക്താഖിലസമ്പദഃ ।
യദ്ഗൃഹാസ്തീര്ഥപാദീയപാദതീര്ഥവിവര്ജിതാഃ ॥ ൧൧ ॥
സ്വാഗതം വോ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ യദ്വ്രതാനി മുമുക്ഷവഃ ।
ചരന്തി ശ്രദ്ധയാ ധീരാ ബാലാ ഏവ ബൃഹന്തി ച ॥ ൧൨ ॥
കച്ചിന്നഃ കുശലം നാഥാ ഇന്ദ്രിയാര്ഥാര്ഥവേദിനാമ് ।
വ്യസനാവാപ ഏതസ്മിന്പതിതാനാം സ്വകര്മഭിഃ ॥ ൧൩ ॥
ഭവത്സു കുശലപ്രശ്ന ആത്മാരാമേഷു നേഷ്യതേ ।
കുശലാകുശലാ യത്ര ന സന്തി മതിവൃത്തയഃ ॥ ൧൪ ॥
തദഹം കൃതവിശ്രമ്ഭഃ സുഹൃദോ വസ്തപസ്വിനാമ് ।
സമ്പൃച്ഛേ ഭവ ഏതസ്മിന് ക്ഷേമഃ കേനാഞ്ജസാ ഭവേത് ॥ ൧൫ ॥
വ്യക്തമാത്മവതാമാത്മാ ഭഗവാനാത്മഭാവനഃ ।
സ്വാനാമനുഗ്രഹായേമാം സിദ്ധരൂപീ ചരത്യജഃ ॥ ൧൬ ॥
മൈത്രേയ ഉവാച
പൃഥോസ്തത്സൂക്തമാകര്ണ്യ സാരം സുഷ്ഠു മിതം മധു ।
സ്മയമാന ഇവ പ്രീത്യാ കുമാരഃ പ്രത്യുവാചഹ ॥ ൧൭ ॥
സനത്കുമാര ഉവാച
സാധു പൃഷ്ടം മഹാരാജ സര്വഭൂതഹിതാത്മനാ ।
ഭവതാ വിദുഷാ ചാപി സാധൂനാം മതിരീദൃശീ ॥ ൧൮ ॥
സങ്ഗമഃ ഖലു സാധൂനാമുഭയേഷാം ച സമ്മതഃ ।
യത്സമ്ഭാഷണസമ്പ്രശ്നഃ സര്വേഷാം വിതനോതി ശമ് ॥ ൧൯ ॥
അസ്ത്യേവ രാജന് ഭവതോ മധുദ്വിഷഃ
പാദാരവിന്ദസ്യ ഗുണാനുവാദനേ ।
രതിര്ദുരാപാ വിധുനോതി നൈഷ്ഠികീ
കാമം കഷായം മലമന്തരാത്മനഃ ॥ ൨൦ ॥
ശാസ്ത്രേഷ്വിയാനേവ സുനിശ്ചിതോ നൃണാം
ക്ഷേമസ്യ സധ്ര്യഗ്വിമൃശേഷു ഹേതുഃ ।
അസങ്ഗ ആത്മവ്യതിരിക്ത ആത്മനി
ദൃഢാ രതിര്ബ്രഹ്മണി നിര്ഗുണേ ച യാ ॥ ൨൧ ॥
സാ ശ്രദ്ധയാ ഭഗവദ്ധര്മചര്യയാ
ജിജ്ഞാസയാധ്യാത്മികയോഗനിഷ്ഠയാ ।
യോഗേശ്വരോപാസനയാ ച നിത്യം
പുണ്യശ്രവഃകഥയാ പുണ്യയാ ച ॥ ൨൨ ॥
അര്ഥേന്ദ്രിയാരാമസഗോഷ്ഠ്യതൃഷ്ണയാ
തത്സമ്മതാനാമപരിഗ്രഹേണ ച ।
വിവിക്തരുച്യാ പരിതോഷ ആത്മനി
വിനാ ഹരേര്ഗുണപീയൂഷപാനാത് ॥ ൨൩ ॥
അഹിംസയാ പാരമഹംസ്യചര്യയാ
സ്മൃത്യാ മുകുന്ദാചരിതാഗ്ര്യസീധുനാ ।
യമൈരകാമൈര്നിയമൈശ്ചാപ്യനിന്ദയാ
നിരീഹയാ ദ്വന്ദ്വതിതിക്ഷയാ ച ॥ ൨൪ ॥
ഹരേര്മുഹുസ്തത്പരകര്ണപൂര
ഗുണാഭിധാനേന വിജൃമ്ഭമാണയാ ।
ഭക്ത്യാ ഹ്യസങ്ഗഃ സദസത്യനാത്മനി
സ്യാന്നിര്ഗുണേ ബ്രഹ്മണി ചാഞ്ജസാ രതിഃ ॥ ൨൫ ॥
യദാ രതിര്ബ്രഹ്മണി നൈഷ്ഠികീ പുമാ-
നാചാര്യവാന് ജ്ഞാനവിരാഗരംഹസാ ।
ദഹത്യവീര്യം ഹൃദയം ജീവകോശം
പഞ്ചാത്മകം യോനിമിവോത്ഥിതോഽഗ്നിഃ ॥ ൨൬ ॥
ദഗ്ധാശയോ മുക്തസമസ്തതദ്ഗുണോ
നൈവാത്മനോ ബഹിരന്തര്വിചഷ്ടേ ।
പരാത്മനോര്യദ്വയവധാനം പുരസ്താത്
സ്വപ്നേ യഥാ പുരുഷസ്തദ്വിനാശേ ॥ ൨൭ ॥
ആത്മാനമിന്ദ്രിയാര്ഥം ച പരം യദുഭയോരപി ।
സത്യാശയ ഉപാധൌ വൈ പുമാന് പശ്യതി നാന്യദാ ॥ ൨൮ ॥
നിമിത്തേ സതി സര്വത്ര ജലാദാവപി പൂരുഷഃ ।
ആത്മനശ്ച പരസ്യാപി ഭിദാം പശ്യതി നാന്യദാ ॥ ൨൯ ॥
ഇന്ദ്രിയൈര്വിഷയാകൃഷ്ടൈരാക്ഷിപ്തം ധ്യായതാം മനഃ ।
ചേതനാം ഹരതേ ബുദ്ധേഃ സ്തമ്ബസ്തോയമിവ ഹ്രദാത് ॥ ൩൦ ॥
ഭ്രശ്യത്യനുസ്മൃതിശ്ചിത്തം ജ്ഞാനഭ്രംശഃ സ്മൃതിക്ഷയേ ।
തദ്രോധം കവയഃ പ്രാഹുരാത്മാപഹ്നവമാത്മനഃ ॥ ൩൧ ॥
നാതഃ പരതരോ ലോകേ പുംസഃ സ്വാര്ഥവ്യതിക്രമഃ ।
യദധ്യന്യസ്യ പ്രേയസ്ത്വമാത്മനഃ സ്വവ്യതിക്രമാത് ॥ ൩൨ ॥
അര്ഥേന്ദ്രിയാര്ഥാഭിധ്യാനം സര്വാര്ഥാപഹ്നവോ നൃണാമ് ।
ഭ്രംശിതോ ജ്ഞാനവിജ്ഞാനാദ്യേനാവിശതി മുഖ്യതാമ് ॥ ൩൩ ॥
ന കുര്യാത്കര്ഹിചിത്സങ്ഗം തമസ്തീവ്രം തിതീരിഷുഃ ।
ധര്മാര്ഥകാമമോക്ഷാണാം യദത്യന്തവിഘാതകമ് ॥ ൩൪ ॥
തത്രാപി മോക്ഷ ഏവാര്ഥ ആത്യന്തികതയേഷ്യതേ ।
ത്രൈവര്ഗ്യോഽര്ഥോ യതോ നിത്യം കൃതാന്തഭയസംയുതഃ ॥ ൩൫ ॥
പരേഽവരേ ച യേ ഭാവാ ഗുണവ്യതികരാദനു ।
ന തേഷാം വിദ്യതേ ക്ഷേമമീശവിധ്വംസിതാശിഷാമ് ॥ ൩൬ ॥
തത്ത്വം നരേന്ദ്ര ജഗതാമഥ തസ്ഥൂഷാം ച
ദേഹേന്ദ്രിയാസുധിഷണാത്മഭിരാവൃതാനാമ് ।
യഃ ക്ഷേത്രവിത്തപതയാ ഹൃദി വിശ്വഗാവിഃ
പ്രത്യക് ചകാസ്തി ഭഗവാംസ്തമവേഹി സോഽസ്മി ॥ ൩൭ ॥
യസ്മിന്നിദം സദസദാത്മതയാ വിഭാതി
മായാ വിവേകവിധുതി സ്രജി വാഹിബുദ്ധിഃ ।
തം നിത്യമുക്തപരിശുദ്ധവിശുദ്ധതത്ത്വം
പ്രത്യൂഢകര്മകലിലപ്രകൃതിം പ്രപദ്യേ ॥ ൩൮ ॥
യത്പാദപങ്കജപലാശവിലാസഭക്ത്യാ
കര്മാശയം ഗ്രഥിതമുദ്ഗ്രഥയന്തി സന്തഃ ।
തദ്വന്ന രിക്തമതയോ യതയോഽപി രുദ്ധ
സ്രോതോഗണാസ്തമരണം ഭജ വാസുദേവമ് ॥ ൩൯ ॥
കൃച്ഛ്രോ മഹാനിഹ ഭവാര്ണവമപ്ലവേശാം
ഷഡ്വര്ഗനക്രമസുഖേന തിതീര്ഷന്തി ।
തത്ത്വം ഹരേര്ഭഗവതോ ഭജനീയമങ്ഘ്രിം
കൃത്വോഡുപം വ്യസനമുത്തര ദുസ്തരാര്ണമ് ॥ ൪൦ ॥
മൈത്രേയ ഉവാച
സ ഏവം ബ്രഹ്മപുത്രേണ കുമാരേണാത്മമേധസാ ।
ദര്ശിതാത്മഗതിഃ സമ്യക്പ്രശസ്യോവാച തം നൃപഃ ॥ ൪൧ ॥
രാജോവാച
കൃതോ മേഽനുഗ്രഹഃ പൂര്വം ഹരിണാര്താനുകമ്പിനാ ।
തമാപാദയിതും ബ്രഹ്മന് ഭഗവന് യൂയമാഗതാഃ ॥ ൪൨ ॥
നിഷ്പാദിതശ്ച കാര്ത്സ്ന്യേന ഭഗവദ്ഭിര്ഘൃണാലുഭിഃ ।
സാധൂച്ഛിഷ്ടം ഹി മേ സര്വമാത്മനാ സഹ കിം ദദേ ॥ ൪൩ ॥
പ്രാണാ ദാരാഃ സുതാ ബ്രഹ്മന് ഗൃഹാശ്ച സപരിച്ഛദാഃ ।
രാജ്യം ബലം മഹീ കോശ ഇതി സര്വം നിവേദിതമ് ॥ ൪൪ ॥
സൈനാപത്യം ച രാജ്യം ച ദണ്ഡനേതൃത്വമേവ ച ।
സര്വ ലോകാധിപത്യം ച വേദശാസ്ത്രവിദര്ഹതി ॥ ൪൫ ॥
സ്വമേവ ബ്രാഹ്മണോ ഭുങ്ക്തേ സ്വം വസ്തേ സ്വം ദദാതി ച ।
തസ്യൈവാനുഗ്രഹേണാന്നം ഭുഞ്ജതേ ക്ഷത്രിയാദയഃ ॥ ൪൬ ॥
യൈരീദൃശീ ഭഗവതോ ഗതിരാത്മവാദ
ഏകാന്തതോ നിഗമിഭിഃ പ്രതിപാദിതാ നഃ ।
തുഷ്യന്ത്വദഭ്രകരുണാഃ സ്വകൃതേന നിത്യം
കോ നാമ തത്പ്രതികരോതി വിനോദപാത്രമ് ॥ ൪൭ ॥
മൈത്രേയ ഉവാച
ത ആത്മയോഗപതയ ആദിരാജേന പൂജിതാഃ ।
ശീലം തദീയം ശംസന്തഃ ഖേഽഭവന്മിഷതാം നൃണാമ് ॥ ൪൮ ॥
വൈന്യസ്തു ധുര്യോ മഹതാം സംസ്ഥിത്യാധ്യാത്മശിക്ഷയാ ।
ആപ്തകാമമിവാത്മാനം മേന ആത്മന്യവസ്ഥിതഃ ॥ ൪൯ ॥
കര്മാണി ച യഥാകാലം യഥാദേശം യഥാബലമ് ।
യഥോചിതം യഥാവിത്തമകരോദ്ബ്രഹ്മസാത്കൃതമ് ॥ ൫൦ ॥
ഫലം ബ്രഹ്മണി സംന്യസ്യ നിര്വിഷങ്ഗഃ സമാഹിതഃ ।
കര്മാധ്യക്ഷം ച മന്വാന ആത്മാനം പ്രകൃതേഃ പരമ് ॥ ൫൧ ॥
ഗൃഹേഷു വര്തമാനോഽപി സ സാമ്രാജ്യശ്രിയാന്വിതഃ ।
നാസജ്ജതേന്ദ്രിയാര്ഥേഷു നിരഹംമതിരര്കവത് ॥ ൫൨ ॥
ഏവമധ്യാത്മയോഗേന കര്മാണ്യനുസമാചരന് ।
പുത്രാനുത്പാദയാമാസ പഞ്ചാര്ചിഷ്യാത്മസമ്മതാന് ॥ ൫൩ ॥
വിജിതാശ്വം ധൂമ്രകേശം ഹര്യക്ഷം ദ്രവിണം
വൃകമ് ।
സര്വേഷാം ലോകപാലാനാം ദധാരൈകഃ പൃഥുര്ഗുണാന് ॥ ൫൪ ॥
ഗോപീഥായ ജഗത്സൃഷ്ടേഃ കാലേ സ്വേ
സ്വേഽച്യുതാത്മകഃ ।
മനോവാഗ്വൃത്തിഭിഃ സൌമ്യൈര്ഗുണൈഃ സംരഞ്ജയന്
പ്രജാഃ ॥ ൫൫ ॥
രാജേത്യധാന്നാമധേയം സോമരാജ ഇവാപരഃ ।
സൂര്യവദ്വിസൃജന് ഗൃഹ്ണന് പ്രതപംശ്ച ഭുവോ വസു ॥ ൫൬ ॥
ദുര്ധര്ഷസ്തേജസേവാഗ്നിര്മഹേന്ദ്ര ഇവ ദുര്ജയഃ ।
തിതിക്ഷയാ ധരിത്രീവ ദ്യൌരിവാഭീഷ്ടദോ നൃണാമ് ॥ ൫൭ ॥
വര്ഷതി സ്മ യഥാകാമം പര്ജന്യ ഇവ തര്പയന് ।
സമുദ്ര ഇവ ദുര്ബോധഃ സത്ത്വേനാചലരാഡിവ ॥ ൫൮ ॥
ധര്മരാഡിവ ശിക്ഷായാമാശ്ചര്യേ ഹിമവാനിവ ।
കുവേര ഇവ കോശാഢ്യോ ഗുപ്താര്ഥോ വരുണോ യഥാ ॥ ൫൯ ॥
മാതരിശ്വേവ സര്വാത്മാ ബലേന മഹസൌജസാ ।
അവിഷഹ്യതയാ ദേവോ ഭഗവാന് ഭൂതരാഡിവ ॥ ൬൦ ॥
കന്ദര്പ ഇവ സൌന്ദര്യേ മനസ്വീ മൃഗരാഡിവ ।
വാത്സല്യേ മനുവന്നൃണാം പ്രഭുത്വേ ഭഗവാനജഃ ॥ ൬൧ ॥
ബൃഹസ്പതിര്ബ്രഹ്മവാദേ ആത്മവത്ത്വേ സ്വയം ഹരിഃ ।
ഭക്ത്യാ ഗോഗുരുവിപ്രേഷു വിഷ്വക്സേനാനുവര്തിഷു ।
ഹ്രിയാ പ്രശ്രയശീലാഭ്യാമാത്മതുല്യഃ പരോദ്യമേ ॥ ൬൨ ॥
കീര്ത്യോര്ധ്വഗീതയാ പുമ്ഭിസ്ത്രൈലോക്യേ തത്ര തത്ര ഹ ।
പ്രവിഷ്ടഃ കര്ണരന്ധ്രേഷു സ്ത്രീണാം രാമഃ സതാമിവ ॥ ൬൩ ॥

Explore More