ମୈତ୍ରେଯ ଉଵାଚ
ଏତାଵଦୁକ୍ତ୍ଵା ଵିରରାମ ଶଙ୍କରଃ
ପତ୍ନ୍ଯଙ୍ଗନାଶଂ ହ୍ଯୁଭଯତ୍ର ଚିନ୍ତଯନ୍ ।
ସୁହୃଦ୍ଦିଦୃକ୍ଷୁଃ ପରିଶଙ୍କିତା ଭଵାନ୍
ନିଷ୍କ୍ରାମତୀ ନିର୍ଵିଶତୀ ଦ୍ଵିଧାସ ସା ॥ ୧ ॥
ଏତାଵଦୁକ୍ତ୍ଵା ଵିରରାମ ଶଙ୍କରଃ
ପତ୍ନ୍ଯଙ୍ଗନାଶଂ ହ୍ଯୁଭଯତ୍ର ଚିନ୍ତଯନ୍ ।
ସୁହୃଦ୍ଦିଦୃକ୍ଷୁଃ ପରିଶଙ୍କିତା ଭଵାନ୍
ନିଷ୍କ୍ରାମତୀ ନିର୍ଵିଶତୀ ଦ୍ଵିଧାସ ସା ॥ ୧ ॥
ସୁହୃଦ୍ଦିଦୃକ୍ଷାପ୍ରତିଘାତଦୁର୍ମନାଃ
ସ୍ନେହାଦ୍ରୁଦତ୍ଯଶ୍ରୁକଲାତିଵିହ୍ଵଲା ।
ଭଵଂ ଭଵାନ୍ଯପ୍ରତିପୂରୁଷଂ ରୁଷା
ପ୍ରଧକ୍ଷ୍ଯତୀଵୈକ୍ଷତ ଜାତଵେପଥୁଃ ॥ ୨ ॥
ସ୍ନେହାଦ୍ରୁଦତ୍ଯଶ୍ରୁକଲାତିଵିହ୍ଵଲା ।
ଭଵଂ ଭଵାନ୍ଯପ୍ରତିପୂରୁଷଂ ରୁଷା
ପ୍ରଧକ୍ଷ୍ଯତୀଵୈକ୍ଷତ ଜାତଵେପଥୁଃ ॥ ୨ ॥
ତତୋ ଵିନିଃଶ୍ଵସ୍ଯ ସତୀ ଵିହାଯ ତଂ
ଶୋକେନ ରୋଷେଣ ଚ ଦୂଯତା ହୃଦା ।
ପିତ୍ରୋରଗାତ୍ସ୍ତ୍ରୈଣଵିମୂଢଧୀର୍ଗୃହାନ୍
ପ୍ରେମ୍ଣାତ୍ମନୋ ଯୋଽର୍ଧମଦାତ୍ସତାଂ ପ୍ରିଯଃ ॥ ୩ ॥
ଶୋକେନ ରୋଷେଣ ଚ ଦୂଯତା ହୃଦା ।
ପିତ୍ରୋରଗାତ୍ସ୍ତ୍ରୈଣଵିମୂଢଧୀର୍ଗୃହାନ୍
ପ୍ରେମ୍ଣାତ୍ମନୋ ଯୋଽର୍ଧମଦାତ୍ସତାଂ ପ୍ରିଯଃ ॥ ୩ ॥
ତାମନ୍ଵଗଚ୍ଛନ୍ ଦ୍ରୁତଵିକ୍ରମାଂ ସତୀମ୍
ଏକାଂ ତ୍ରିନେତ୍ରାନୁଚରାଃ ସହସ୍ରଶଃ ।
ସପାର୍ଷଦଯକ୍ଷା ମଣିମନ୍ମଦାଦଯଃ
ପୁରୋଵୃଷେନ୍ଦ୍ରାସ୍ତରସା ଗତଵ୍ଯଥାଃ ॥ ୪ ॥
ଏକାଂ ତ୍ରିନେତ୍ରାନୁଚରାଃ ସହସ୍ରଶଃ ।
ସପାର୍ଷଦଯକ୍ଷା ମଣିମନ୍ମଦାଦଯଃ
ପୁରୋଵୃଷେନ୍ଦ୍ରାସ୍ତରସା ଗତଵ୍ଯଥାଃ ॥ ୪ ॥
ତାଂ ସାରିକାକନ୍ଦୁକଦର୍ପଣାମ୍ବୁଜ
ଶ୍ଵେତାତପତ୍ରଵ୍ଯଜନସ୍ରଗାଦିଭିଃ ।
ଗୀତାଯନୈର୍ଦୁନ୍ଦୁଭିଶଙ୍ଖଵେଣୁଭି-
ର୍ଵୃଷେନ୍ଦ୍ରମାରୋପ୍ଯ ଵିଟଙ୍କିତା ଯଯୁଃ ॥ ୫ ॥
ଶ୍ଵେତାତପତ୍ରଵ୍ଯଜନସ୍ରଗାଦିଭିଃ ।
ଗୀତାଯନୈର୍ଦୁନ୍ଦୁଭିଶଙ୍ଖଵେଣୁଭି-
ର୍ଵୃଷେନ୍ଦ୍ରମାରୋପ୍ଯ ଵିଟଙ୍କିତା ଯଯୁଃ ॥ ୫ ॥
ଆବ୍ରହ୍ମଘୋଷୋର୍ଜିତଯଜ୍ଞଵୈଶସଂ
ଵିପ୍ରର୍ଷିଜୁଷ୍ଟଂ ଵିବୁଧୈଶ୍ଚ ସର୍ଵଶଃ ।
ମୃଦ୍ଦାର୍ଵଯଃକାଞ୍ଚନଦର୍ଭଚର୍ମଭି-
ର୍ନିସୃଷ୍ଟଭାଣ୍ଡଂ ଯଜନଂ ସମାଵିଶତ୍ ॥ ୬ ॥
ଵିପ୍ରର୍ଷିଜୁଷ୍ଟଂ ଵିବୁଧୈଶ୍ଚ ସର୍ଵଶଃ ।
ମୃଦ୍ଦାର୍ଵଯଃକାଞ୍ଚନଦର୍ଭଚର୍ମଭି-
ର୍ନିସୃଷ୍ଟଭାଣ୍ଡଂ ଯଜନଂ ସମାଵିଶତ୍ ॥ ୬ ॥
ତାମାଗତାଂ ତତ୍ର ନ କଶ୍ଚନାଦ୍ରିଯଦ୍
ଵିମାନିତାଂ ଯଜ୍ଞକୃତୋ ଭଯାଜ୍ଜନଃ ।
ଋତେ ସ୍ଵସୃର୍ଵୈ ଜନନୀଂ ଚ ସାଦରାଃ
ପ୍ରେମାଶ୍ରୁକଣ୍ଠ୍ଯଃ ପରିଷସ୍ଵଜୁର୍ମୁଦା ॥ ୭ ॥
ଵିମାନିତାଂ ଯଜ୍ଞକୃତୋ ଭଯାଜ୍ଜନଃ ।
ଋତେ ସ୍ଵସୃର୍ଵୈ ଜନନୀଂ ଚ ସାଦରାଃ
ପ୍ରେମାଶ୍ରୁକଣ୍ଠ୍ଯଃ ପରିଷସ୍ଵଜୁର୍ମୁଦା ॥ ୭ ॥
ସୌଦର୍ଯସମ୍ପ୍ରଶ୍ନସମର୍ଥଵାର୍ତଯା
ମାତ୍ରା ଚ ମାତୃଷ୍ଵସୃଭିଶ୍ଚ ସାଦରମ୍ ।
ଦତ୍ତାଂ ସପର୍ଯାଂ ଵରମାସନଂ ଚ ସା
ନାଦତ୍ତ ପିତ୍ରାପ୍ରତିନନ୍ଦିତା ସତୀ ॥ ୮ ॥
ମାତ୍ରା ଚ ମାତୃଷ୍ଵସୃଭିଶ୍ଚ ସାଦରମ୍ ।
ଦତ୍ତାଂ ସପର୍ଯାଂ ଵରମାସନଂ ଚ ସା
ନାଦତ୍ତ ପିତ୍ରାପ୍ରତିନନ୍ଦିତା ସତୀ ॥ ୮ ॥
ଅରୁଦ୍ରଭାଗଂ ତମଵେକ୍ଷ୍ଯ ଚାଧ୍ଵରଂ
ପିତ୍ରା ଚ ଦେଵେ କୃତହେଲନଂ ଵିଭୌ ।
ଅନାଦୃତା ଯଜ୍ଞସଦସ୍ଯଧୀଶ୍ଵରୀ
ଚୁକୋପ ଲୋକାନିଵ ଧକ୍ଷ୍ଯତୀ ରୁଷା ॥ ୯ ॥
ପିତ୍ରା ଚ ଦେଵେ କୃତହେଲନଂ ଵିଭୌ ।
ଅନାଦୃତା ଯଜ୍ଞସଦସ୍ଯଧୀଶ୍ଵରୀ
ଚୁକୋପ ଲୋକାନିଵ ଧକ୍ଷ୍ଯତୀ ରୁଷା ॥ ୯ ॥
ଜଗର୍ହ ସାମର୍ଷଵିପନ୍ନଯା ଗିରା
ଶିଵଦ୍ଵିଷଂ ଧୂମପଥଶ୍ରମସ୍ମଯମ୍ ।
ସ୍ଵତେଜସା ଭୂତଗଣାନ୍ସମୁତ୍ଥିତାନ୍
ନିଗୃହ୍ଯ ଦେଵୀ ଜଗତୋଽଭିଶୃଣ୍ଵତଃ ॥ ୧୦ ॥
ଶିଵଦ୍ଵିଷଂ ଧୂମପଥଶ୍ରମସ୍ମଯମ୍ ।
ସ୍ଵତେଜସା ଭୂତଗଣାନ୍ସମୁତ୍ଥିତାନ୍
ନିଗୃହ୍ଯ ଦେଵୀ ଜଗତୋଽଭିଶୃଣ୍ଵତଃ ॥ ୧୦ ॥
ଦେଵ୍ଯୁଵାଚ
ନ ଯସ୍ଯ ଲୋକେଽସ୍ତ୍ଯତିଶାଯନଃ ପ୍ରିଯ-
ସ୍ତଥାପ୍ରିଯୋ ଦେହଭୃତାଂ ପ୍ରିଯାତ୍ମନଃ ।
ତସ୍ମିନ୍ସମସ୍ତାତ୍ମନି ମୁକ୍ତଵୈରକେ
ଋତେ ଭଵନ୍ତଂ କତମଃ ପ୍ରତୀପଯେତ୍ ॥ ୧୧ ॥
ନ ଯସ୍ଯ ଲୋକେଽସ୍ତ୍ଯତିଶାଯନଃ ପ୍ରିଯ-
ସ୍ତଥାପ୍ରିଯୋ ଦେହଭୃତାଂ ପ୍ରିଯାତ୍ମନଃ ।
ତସ୍ମିନ୍ସମସ୍ତାତ୍ମନି ମୁକ୍ତଵୈରକେ
ଋତେ ଭଵନ୍ତଂ କତମଃ ପ୍ରତୀପଯେତ୍ ॥ ୧୧ ॥
ଦୋଷାନ୍ ପରେଷାଂ ହି ଗୁଣେଷୁ ସାଧଵୋ
ଗୃହ୍ଣନ୍ତି କେଚିନ୍ନ ଭଵାଦୃଶୋ ଦ୍ଵିଜ ।
ଗୁଣାଂଶ୍ଚ ଫଲ୍ଗୂନ୍ ବହୁଲୀକରିଷ୍ଣଵୋ
ମହତ୍ତମାସ୍ତେଷ୍ଵଵିଦଦ୍ଭଵାନଘମ୍ ॥ ୧୨ ॥
ଗୃହ୍ଣନ୍ତି କେଚିନ୍ନ ଭଵାଦୃଶୋ ଦ୍ଵିଜ ।
ଗୁଣାଂଶ୍ଚ ଫଲ୍ଗୂନ୍ ବହୁଲୀକରିଷ୍ଣଵୋ
ମହତ୍ତମାସ୍ତେଷ୍ଵଵିଦଦ୍ଭଵାନଘମ୍ ॥ ୧୨ ॥
ନାଶ୍ଚର୍ଯମେତଦ୍ଯଦସତ୍ସୁ ସର୍ଵଦା
ମହଦ୍ଵିନିନ୍ଦା କୁଣପାତ୍ମଵାଦିଷୁ ।
ସେର୍ଷ୍ଯଂ ମହାପୂରୁଷପାଦପାଂସୁଭି-
ର୍ନିରସ୍ତତେଜଃସୁ ତଦେଵ ଶୋଭନମ୍ ॥ ୧୩ ॥
ମହଦ୍ଵିନିନ୍ଦା କୁଣପାତ୍ମଵାଦିଷୁ ।
ସେର୍ଷ୍ଯଂ ମହାପୂରୁଷପାଦପାଂସୁଭି-
ର୍ନିରସ୍ତତେଜଃସୁ ତଦେଵ ଶୋଭନମ୍ ॥ ୧୩ ॥
ଯଦ୍ଵଯକ୍ଷରଂ ନାମ ଗିରେରିତଂ ନୃଣାଂ
ସକୃତ୍ପ୍ରସଙ୍ଗାଦଘମାଶୁ ହନ୍ତି ତତ୍ ।
ପଵିତ୍ରକୀର୍ତିଂ ତମଲଙ୍ଘ୍ଯଶାସନଂ
ଭଵାନହୋ ଦ୍ଵେଷ୍ଟି ଶିଵଂ ଶିଵେତରଃ ॥ ୧୪ ॥
ସକୃତ୍ପ୍ରସଙ୍ଗାଦଘମାଶୁ ହନ୍ତି ତତ୍ ।
ପଵିତ୍ରକୀର୍ତିଂ ତମଲଙ୍ଘ୍ଯଶାସନଂ
ଭଵାନହୋ ଦ୍ଵେଷ୍ଟି ଶିଵଂ ଶିଵେତରଃ ॥ ୧୪ ॥
ଯତ୍ପାଦପଦ୍ମଂ ମହତାଂ ମନୋଽଲିଭି-
ର୍ନିଷେଵିତଂ ବ୍ରହ୍ମରସାସଵାର୍ଥିଭିଃ ।
ଲୋକସ୍ଯ ଯଦ୍ଵର୍ଷତି ଚାଶିଷୋଽର୍ଥିନ-
ସ୍ତସ୍ମୈ ଭଵାନ୍ଦ୍ରୁହ୍ଯତି ଵିଶ୍ଵବନ୍ଧଵେ ॥ ୧୫ ॥
ର୍ନିଷେଵିତଂ ବ୍ରହ୍ମରସାସଵାର୍ଥିଭିଃ ।
ଲୋକସ୍ଯ ଯଦ୍ଵର୍ଷତି ଚାଶିଷୋଽର୍ଥିନ-
ସ୍ତସ୍ମୈ ଭଵାନ୍ଦ୍ରୁହ୍ଯତି ଵିଶ୍ଵବନ୍ଧଵେ ॥ ୧୫ ॥
କିଂ ଵା ଶିଵାଖ୍ଯମଶିଵଂ ନ ଵିଦୁସ୍ତ୍ଵଦନ୍ଯେ
ବ୍ରହ୍ମାଦଯସ୍ତମଵକୀର୍ଯ ଜଟାଃ ଶ୍ମଶାନେ ।
ତନ୍ମାଲ୍ଯଭସ୍ମନୃକପାଲ୍ଯଵସତ୍ପିଶାଚୈ-
ର୍ଯେ ମୂର୍ଧଭିର୍ଦଧତି ତଚ୍ଚରଣାଵସୃଷ୍ଟମ୍ ॥ ୧୬ ॥
ବ୍ରହ୍ମାଦଯସ୍ତମଵକୀର୍ଯ ଜଟାଃ ଶ୍ମଶାନେ ।
ତନ୍ମାଲ୍ଯଭସ୍ମନୃକପାଲ୍ଯଵସତ୍ପିଶାଚୈ-
ର୍ଯେ ମୂର୍ଧଭିର୍ଦଧତି ତଚ୍ଚରଣାଵସୃଷ୍ଟମ୍ ॥ ୧୬ ॥
କର୍ଣୌ ପିଧାଯ ନିରଯାଦ୍ଯଦକଲ୍ପ ଈଶେ
ଧର୍ମାଵିତର୍ଯସୃଣିଭିର୍ନୃଭିରସ୍ଯମାନେ ।
ଛିନ୍ଦ୍ଯାତ୍ପ୍ରସହ୍ଯ ରୁଶତୀମସତୀଂ ପ୍ରଭୁଶ୍ଚେ-
ଜ୍ଜିହ୍ଵାମସୂନପି ତତୋ ଵିସୃଜେତ୍ସ ଧର୍ମଃ ॥ ୧୭ ॥
ଧର୍ମାଵିତର୍ଯସୃଣିଭିର୍ନୃଭିରସ୍ଯମାନେ ।
ଛିନ୍ଦ୍ଯାତ୍ପ୍ରସହ୍ଯ ରୁଶତୀମସତୀଂ ପ୍ରଭୁଶ୍ଚେ-
ଜ୍ଜିହ୍ଵାମସୂନପି ତତୋ ଵିସୃଜେତ୍ସ ଧର୍ମଃ ॥ ୧୭ ॥
ଅତସ୍ତଵୋତ୍ପନ୍ନମିଦଂ କଲେଵରଂ
ନ ଧାରଯିଷ୍ଯେ ଶିତିକଣ୍ଠଗର୍ହିଣଃ ।
ଜଗ୍ଧସ୍ଯ ମୋହାଦ୍ଧି ଵିଶୁଦ୍ଧିମନ୍ଧସୋ
ଜୁଗୁପ୍ସିତସ୍ଯୋଦ୍ଧରଣଂ ପ୍ରଚକ୍ଷତେ ॥ ୧୮ ॥
ନ ଧାରଯିଷ୍ଯେ ଶିତିକଣ୍ଠଗର୍ହିଣଃ ।
ଜଗ୍ଧସ୍ଯ ମୋହାଦ୍ଧି ଵିଶୁଦ୍ଧିମନ୍ଧସୋ
ଜୁଗୁପ୍ସିତସ୍ଯୋଦ୍ଧରଣଂ ପ୍ରଚକ୍ଷତେ ॥ ୧୮ ॥
ନ ଵେଦଵାଦାନନୁଵର୍ତତେ ମତିଃ
ସ୍ଵ ଏଵ ଲୋକେ ରମତୋ ମହାମୁନେଃ ।
ଯଥା ଗତିର୍ଦେଵମନୁଷ୍ଯଯୋଃ ପୃଥକ୍
ସ୍ଵ ଏଵ ଧର୍ମେ ନ ପରଂ କ୍ଷିପେତ୍ସ୍ଥିତଃ ॥ ୧୯ ॥
ସ୍ଵ ଏଵ ଲୋକେ ରମତୋ ମହାମୁନେଃ ।
ଯଥା ଗତିର୍ଦେଵମନୁଷ୍ଯଯୋଃ ପୃଥକ୍
ସ୍ଵ ଏଵ ଧର୍ମେ ନ ପରଂ କ୍ଷିପେତ୍ସ୍ଥିତଃ ॥ ୧୯ ॥
କର୍ମ ପ୍ରଵୃତ୍ତଂ ଚ ନିଵୃତ୍ତମପ୍ଯୃତଂ
ଵେଦେ ଵିଵିଚ୍ଯୋଭଯଲିଙ୍ଗମାଶ୍ରିତମ୍ ।
ଵିରୋଧି ତଦ୍ଯୌଗପଦୈକକର୍ତରି
ଦ୍ଵଯଂ ତଥା ବ୍ରହ୍ମଣି କର୍ମ ନର୍ଚ୍ଛତି ॥ ୨୦ ॥
ଵେଦେ ଵିଵିଚ୍ଯୋଭଯଲିଙ୍ଗମାଶ୍ରିତମ୍ ।
ଵିରୋଧି ତଦ୍ଯୌଗପଦୈକକର୍ତରି
ଦ୍ଵଯଂ ତଥା ବ୍ରହ୍ମଣି କର୍ମ ନର୍ଚ୍ଛତି ॥ ୨୦ ॥
ମା ଵଃ ପଦଵ୍ଯଃ ପିତରସ୍ମଦାସ୍ଥିତା
ଯା ଯଜ୍ଞଶାଲାସୁ ନ ଧୂମଵର୍ତ୍ମଭିଃ ।
ତଦନ୍ନତୃପ୍ତୈରସୁଭୃଦ୍ଭିରୀଡିତା
ଅଵ୍ଯକ୍ତଲିଙ୍ଗା ଅଵଧୂତସେଵିତାଃ ॥ ୨୧ ॥
ଯା ଯଜ୍ଞଶାଲାସୁ ନ ଧୂମଵର୍ତ୍ମଭିଃ ।
ତଦନ୍ନତୃପ୍ତୈରସୁଭୃଦ୍ଭିରୀଡିତା
ଅଵ୍ଯକ୍ତଲିଙ୍ଗା ଅଵଧୂତସେଵିତାଃ ॥ ୨୧ ॥
ନୈତେନ ଦେହେନ ହରେ କୃତାଗସୋ
ଦେହୋଦ୍ଭଵେନାଲମଲଂ କୁଜନ୍ମନା ।
ଵ୍ରୀଡା ମମାଭୂତ୍କୁଜନପ୍ରସଙ୍ଗତ-
ସ୍ତଜ୍ଜନ୍ମ ଧିଗ୍ଯୋ ମହତାମଵଦ୍ଯକୃତ୍ ॥ ୨୨ ॥
ଦେହୋଦ୍ଭଵେନାଲମଲଂ କୁଜନ୍ମନା ।
ଵ୍ରୀଡା ମମାଭୂତ୍କୁଜନପ୍ରସଙ୍ଗତ-
ସ୍ତଜ୍ଜନ୍ମ ଧିଗ୍ଯୋ ମହତାମଵଦ୍ଯକୃତ୍ ॥ ୨୨ ॥
ଗୋତ୍ରଂ ତ୍ଵଦୀଯଂ ଭଗଵାନ୍ଵୃଷଧ୍ଵଜୋ
ଦାକ୍ଷାଯଣୀତ୍ଯାହ ଯଦା ସୁଦୁର୍ମନାଃ ।
ଵ୍ଯପେତନର୍ମସ୍ମିତମାଶୁ ତଦାଽହଂ
ଵ୍ଯୁତ୍ସ୍ରକ୍ଷ୍ଯ ଏତତ୍କୁଣପଂ ତ୍ଵଦଙ୍ଗଜମ୍ ॥ ୨୩ ॥
ଦାକ୍ଷାଯଣୀତ୍ଯାହ ଯଦା ସୁଦୁର୍ମନାଃ ।
ଵ୍ଯପେତନର୍ମସ୍ମିତମାଶୁ ତଦାଽହଂ
ଵ୍ଯୁତ୍ସ୍ରକ୍ଷ୍ଯ ଏତତ୍କୁଣପଂ ତ୍ଵଦଙ୍ଗଜମ୍ ॥ ୨୩ ॥
ମୈତ୍ରେଯ ଉଵାଚ
ଇତ୍ଯଧ୍ଵରେ ଦକ୍ଷମନୂଦ୍ଯ ଶତ୍ରୁହନ୍
କ୍ଷିତାଵୁଦୀଚୀଂ ନିଷସାଦ ଶାନ୍ତଵାକ୍ ।
ସ୍ପୃଷ୍ଟ୍ଵା ଜଲଂ ପୀତଦୁକୂଲସଂଵୃତା
ନିମୀଲ୍ଯ ଦୃଗ୍ଯୋଗପଥଂ ସମାଵିଶତ୍ ॥ ୨୪ ॥
ଇତ୍ଯଧ୍ଵରେ ଦକ୍ଷମନୂଦ୍ଯ ଶତ୍ରୁହନ୍
କ୍ଷିତାଵୁଦୀଚୀଂ ନିଷସାଦ ଶାନ୍ତଵାକ୍ ।
ସ୍ପୃଷ୍ଟ୍ଵା ଜଲଂ ପୀତଦୁକୂଲସଂଵୃତା
ନିମୀଲ୍ଯ ଦୃଗ୍ଯୋଗପଥଂ ସମାଵିଶତ୍ ॥ ୨୪ ॥
କୃତ୍ଵା ସମାନାଵନିଲୌ ଜିତାସନା
ସୋଦାନମୁତ୍ଥାପ୍ଯ ଚ ନାଭିଚକ୍ରତଃ ।
ଶନୈର୍ହୃଦି ସ୍ଥାପ୍ଯ ଧିଯୋରସି ସ୍ଥିତଂ
କଣ୍ଠାଦ୍ଭ୍ରୁଵୋର୍ମଧ୍ଯମନିନ୍ଦିତାନଯତ୍ ॥ ୨୫ ॥
ସୋଦାନମୁତ୍ଥାପ୍ଯ ଚ ନାଭିଚକ୍ରତଃ ।
ଶନୈର୍ହୃଦି ସ୍ଥାପ୍ଯ ଧିଯୋରସି ସ୍ଥିତଂ
କଣ୍ଠାଦ୍ଭ୍ରୁଵୋର୍ମଧ୍ଯମନିନ୍ଦିତାନଯତ୍ ॥ ୨୫ ॥
ଏଵଂ ସ୍ଵଦେହଂ ମହତାଂ ମହୀଯସା
ମୁହୁଃ ସମାରୋପିତମଙ୍କମାଦରାତ୍ ।
ଜିହାସତୀ ଦକ୍ଷରୁଷା ମନସ୍ଵିନୀ
ଦଧାର ଗାତ୍ରେଷ୍ଵନିଲାଗ୍ନିଧାରଣାମ୍ ॥ ୨୬ ॥
ମୁହୁଃ ସମାରୋପିତମଙ୍କମାଦରାତ୍ ।
ଜିହାସତୀ ଦକ୍ଷରୁଷା ମନସ୍ଵିନୀ
ଦଧାର ଗାତ୍ରେଷ୍ଵନିଲାଗ୍ନିଧାରଣାମ୍ ॥ ୨୬ ॥
ତତଃ ସ୍ଵଭର୍ତୁଶ୍ଚରଣାମ୍ବୁଜାସଵଂ
ଜଗଦ୍ଗୁରୋଶ୍ଚିନ୍ତଯତୀ ନ ଚାପରମ୍ ।
ଦଦର୍ଶ ଦେହୋ ହତକଲ୍ମଷଃ ସତୀ
ସଦ୍ଯଃ ପ୍ରଜଜ୍ଵାଲ ସମାଧିଜାଗ୍ନିନା ॥ ୨୭ ॥
ଜଗଦ୍ଗୁରୋଶ୍ଚିନ୍ତଯତୀ ନ ଚାପରମ୍ ।
ଦଦର୍ଶ ଦେହୋ ହତକଲ୍ମଷଃ ସତୀ
ସଦ୍ଯଃ ପ୍ରଜଜ୍ଵାଲ ସମାଧିଜାଗ୍ନିନା ॥ ୨୭ ॥
ତତ୍ପଶ୍ଯତାଂ ଖେ ଭୁଵି ଚାଦ୍ଭୁତଂ ମହଦ୍
ହାହେତି ଵାଦଃ ସୁମହାନଜାଯତ ।
ହନ୍ତ ପ୍ରିଯା ଦୈଵତମସ୍ଯ ଦେଵୀ
ଜହାଵସୂନ୍ କେନ ସତୀ ପ୍ରକୋପିତା ॥ ୨୮ ॥
ହାହେତି ଵାଦଃ ସୁମହାନଜାଯତ ।
ହନ୍ତ ପ୍ରିଯା ଦୈଵତମସ୍ଯ ଦେଵୀ
ଜହାଵସୂନ୍ କେନ ସତୀ ପ୍ରକୋପିତା ॥ ୨୮ ॥
ଅହୋ ଅନାତ୍ମ୍ଯଂ ମହଦସ୍ଯ ପଶ୍ଯତ
ପ୍ରଜାପତେର୍ଯସ୍ଯ ଚରାଚରଂ ପ୍ରଜାଃ ।
ଜହାଵସୂନ୍ ଯଦ୍ଵିମତାତ୍ମଜା ସତୀ
ମନସ୍ଵିନୀ ମାନମଭୀକ୍ଷ୍ଣମର୍ହତି ॥ ୨୯ ॥
ପ୍ରଜାପତେର୍ଯସ୍ଯ ଚରାଚରଂ ପ୍ରଜାଃ ।
ଜହାଵସୂନ୍ ଯଦ୍ଵିମତାତ୍ମଜା ସତୀ
ମନସ୍ଵିନୀ ମାନମଭୀକ୍ଷ୍ଣମର୍ହତି ॥ ୨୯ ॥
ସୋଽଯଂ ଦୁର୍ମର୍ଷହୃଦଯୋ ବ୍ରହ୍ମଧ୍ରୁକ୍ ଚ
ଲୋକେଽପକୀର୍ତିଂ ମହତୀମଵାପ୍ସ୍ଯତି ।
ଯଦଙ୍ଗଜାଂ ସ୍ଵାଂ ପୁରୁଷଦ୍ଵିଡୁଦ୍ଯତାଂ
ନ ପ୍ରତ୍ଯଷେଧନ୍ମୃତଯେଽପରାଧତଃ ॥ ୩୦ ॥
ଲୋକେଽପକୀର୍ତିଂ ମହତୀମଵାପ୍ସ୍ଯତି ।
ଯଦଙ୍ଗଜାଂ ସ୍ଵାଂ ପୁରୁଷଦ୍ଵିଡୁଦ୍ଯତାଂ
ନ ପ୍ରତ୍ଯଷେଧନ୍ମୃତଯେଽପରାଧତଃ ॥ ୩୦ ॥
ଵଦତ୍ଯେଵଂ ଜନେ ସତ୍ଯା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାସୁତ୍ଯାଗମଦ୍ଭୁତମ୍ ।
ଦକ୍ଷଂ ତତ୍ପାର୍ଷଦା ହନ୍ତୁମୁଦତିଷ୍ଠନ୍ନୁଦାଯୁଧାଃ ॥ ୩୧ ॥
ଦକ୍ଷଂ ତତ୍ପାର୍ଷଦା ହନ୍ତୁମୁଦତିଷ୍ଠନ୍ନୁଦାଯୁଧାଃ ॥ ୩୧ ॥
ତେଷାମାପତତାଂ ଵେଗଂ ନିଶାମ୍ଯ ଭଗଵାନ୍ ଭୃଗୁଃ ।
ଯଜ୍ଞଘ୍ନଘ୍ନେନ ଯଜୁଷା ଦକ୍ଷିଣାଗ୍ନୌ ଜୁହାଵ ହ ॥ ୩୨ ॥
ଯଜ୍ଞଘ୍ନଘ୍ନେନ ଯଜୁଷା ଦକ୍ଷିଣାଗ୍ନୌ ଜୁହାଵ ହ ॥ ୩୨ ॥
ଅଧ୍ଵର୍ଯୁଣା ହୂଯମାନେ ଦେଵା ଉତ୍ପେତୁରୋଜସା ।
ଋଭଵୋ ନାମ ତପସା ସୋମଂ ପ୍ରାପ୍ତାଃ ସହସ୍ରଶଃ ॥ ୩୩ ॥
ଋଭଵୋ ନାମ ତପସା ସୋମଂ ପ୍ରାପ୍ତାଃ ସହସ୍ରଶଃ ॥ ୩୩ ॥
ତୈରଲାତାଯୁଧୈଃ ସର୍ଵେ ପ୍ରମଥାଃ ସହଗୁହ୍ଯକାଃ ।
ହନ୍ଯମାନା ଦିଶୋ ଭେଜୁରୁଶଦ୍ଭିର୍ବ୍ରହ୍ମତେଜସା ॥ ୩୪ ॥
ହନ୍ଯମାନା ଦିଶୋ ଭେଜୁରୁଶଦ୍ଭିର୍ବ୍ରହ୍ମତେଜସା ॥ ୩୪ ॥