மைத்ரேய உவாச
ஏதாவதுக்த்வா விரராம ஶங்கரஃ
பத்ந்யங்கநாஶம் ஹ்யுபயத்ர சிந்தயந் ।
ஸுஹ்ரு'த்தித்ரு'க்ஷுஃ பரிஶங்கிதா பவாந்
நிஷ்க்ராமதீ நிர்விஶதீ த்விதாஸ ஸா ॥ ௧ ॥
ஏதாவதுக்த்வா விரராம ஶங்கரஃ
பத்ந்யங்கநாஶம் ஹ்யுபயத்ர சிந்தயந் ।
ஸுஹ்ரு'த்தித்ரு'க்ஷுஃ பரிஶங்கிதா பவாந்
நிஷ்க்ராமதீ நிர்விஶதீ த்விதாஸ ஸா ॥ ௧ ॥
ஸுஹ்ரு'த்தித்ரு'க்ஷாப்ரதிகாததுர்மநாஃ
ஸ்நேஹாத்ருதத்யஶ்ருகலாதிவிஹ்வலா ।
பவம் பவாந்யப்ரதிபூருஷம் ருஷா
ப்ரதக்ஷ்யதீவைக்ஷத ஜாதவேபதுஃ ॥ ௨ ॥
ஸ்நேஹாத்ருதத்யஶ்ருகலாதிவிஹ்வலா ।
பவம் பவாந்யப்ரதிபூருஷம் ருஷா
ப்ரதக்ஷ்யதீவைக்ஷத ஜாதவேபதுஃ ॥ ௨ ॥
ததோ விநிஃஶ்வஸ்ய ஸதீ விஹாய தம்
ஶோகேந ரோஷேண ச தூயதா ஹ்ரு'தா ।
பித்ரோரகாத்ஸ்த்ரைணவிமூடதீர்க்ரு'ஹாந்
ப்ரேம்ணாத்மநோ யோ'ர்தமதாத்ஸதாம் ப்ரியஃ ॥ ௩ ॥
ஶோகேந ரோஷேண ச தூயதா ஹ்ரு'தா ।
பித்ரோரகாத்ஸ்த்ரைணவிமூடதீர்க்ரு'ஹாந்
ப்ரேம்ணாத்மநோ யோ'ர்தமதாத்ஸதாம் ப்ரியஃ ॥ ௩ ॥
தாமந்வகச்சந் த்ருதவிக்ரமாம் ஸதீம்
ஏகாம் த்ரிநேத்ராநுசராஃ ஸஹஸ்ரஶஃ ।
ஸபார்ஷதயக்ஷா மணிமந்மதாதயஃ
புரோவ்ரு'ஷேந்த்ராஸ்தரஸா கதவ்யதாஃ ॥ ௪ ॥
ஏகாம் த்ரிநேத்ராநுசராஃ ஸஹஸ்ரஶஃ ।
ஸபார்ஷதயக்ஷா மணிமந்மதாதயஃ
புரோவ்ரு'ஷேந்த்ராஸ்தரஸா கதவ்யதாஃ ॥ ௪ ॥
தாம் ஸாரிகாகந்துகதர்பணாம்புஜ
ஶ்வேதாதபத்ரவ்யஜநஸ்ரகாதிபிஃ ।
கீதாயநைர்துந்துபிஶங்கவேணுபி-
ர்வ்ரு'ஷேந்த்ரமாரோப்ய விடங்கிதா யயுஃ ॥ ௫ ॥
ஶ்வேதாதபத்ரவ்யஜநஸ்ரகாதிபிஃ ।
கீதாயநைர்துந்துபிஶங்கவேணுபி-
ர்வ்ரு'ஷேந்த்ரமாரோப்ய விடங்கிதா யயுஃ ॥ ௫ ॥
ஆப்ரஹ்மகோஷோர்ஜிதயஜ்ஞவைஶஸம்
விப்ரர்ஷிஜுஷ்டம் விபுதைஶ்ச ஸர்வஶஃ ।
ம்ரு'த்தார்வயஃகாஞ்சநதர்பசர்மபி-
ர்நிஸ்ரு'ஷ்டபாண்டம் யஜநம் ஸமாவிஶத் ॥ ௬ ॥
விப்ரர்ஷிஜுஷ்டம் விபுதைஶ்ச ஸர்வஶஃ ।
ம்ரு'த்தார்வயஃகாஞ்சநதர்பசர்மபி-
ர்நிஸ்ரு'ஷ்டபாண்டம் யஜநம் ஸமாவிஶத் ॥ ௬ ॥
தாமாகதாம் தத்ர ந கஶ்சநாத்ரியத்
விமாநிதாம் யஜ்ஞக்ரு'தோ பயாஜ்ஜநஃ ।
ரு'தே ஸ்வஸ்ரு'ர்வை ஜநநீம் ச ஸாதராஃ
ப்ரேமாஶ்ருகண்ட்யஃ பரிஷஸ்வஜுர்முதா ॥ ௭ ॥
விமாநிதாம் யஜ்ஞக்ரு'தோ பயாஜ்ஜநஃ ।
ரு'தே ஸ்வஸ்ரு'ர்வை ஜநநீம் ச ஸாதராஃ
ப்ரேமாஶ்ருகண்ட்யஃ பரிஷஸ்வஜுர்முதா ॥ ௭ ॥
ஸௌதர்யஸம்ப்ரஶ்நஸமர்தவார்தயா
மாத்ரா ச மாத்ரு'ஷ்வஸ்ரு'பிஶ்ச ஸாதரம் ।
தத்தாம் ஸபர்யாம் வரமாஸநம் ச ஸா
நாதத்த பித்ராப்ரதிநந்திதா ஸதீ ॥ ௮ ॥
மாத்ரா ச மாத்ரு'ஷ்வஸ்ரு'பிஶ்ச ஸாதரம் ।
தத்தாம் ஸபர்யாம் வரமாஸநம் ச ஸா
நாதத்த பித்ராப்ரதிநந்திதா ஸதீ ॥ ௮ ॥
அருத்ரபாகம் தமவேக்ஷ்ய சாத்வரம்
பித்ரா ச தேவே க்ரு'தஹேலநம் விபௌ ।
அநாத்ரு'தா யஜ்ஞஸதஸ்யதீஶ்வரீ
சுகோப லோகாநிவ தக்ஷ்யதீ ருஷா ॥ ௯ ॥
பித்ரா ச தேவே க்ரு'தஹேலநம் விபௌ ।
அநாத்ரு'தா யஜ்ஞஸதஸ்யதீஶ்வரீ
சுகோப லோகாநிவ தக்ஷ்யதீ ருஷா ॥ ௯ ॥
ஜகர்ஹ ஸாமர்ஷவிபந்நயா கிரா
ஶிவத்விஷம் தூமபதஶ்ரமஸ்மயம் ।
ஸ்வதேஜஸா பூதகணாந்ஸமுத்திதாந்
நிக்ரு'ஹ்ய தேவீ ஜகதோ'பிஶ்ரு'ண்வதஃ ॥ ௧௦ ॥
ஶிவத்விஷம் தூமபதஶ்ரமஸ்மயம் ।
ஸ்வதேஜஸா பூதகணாந்ஸமுத்திதாந்
நிக்ரு'ஹ்ய தேவீ ஜகதோ'பிஶ்ரு'ண்வதஃ ॥ ௧௦ ॥
தேவ்யுவாச
ந யஸ்ய லோகே'ஸ்த்யதிஶாயநஃ ப்ரிய-
ஸ்ததாப்ரியோ தேஹப்ரு'தாம் ப்ரியாத்மநஃ ।
தஸ்மிந்ஸமஸ்தாத்மநி முக்தவைரகே
ரு'தே பவந்தம் கதமஃ ப்ரதீபயேத் ॥ ௧௧ ॥
ந யஸ்ய லோகே'ஸ்த்யதிஶாயநஃ ப்ரிய-
ஸ்ததாப்ரியோ தேஹப்ரு'தாம் ப்ரியாத்மநஃ ।
தஸ்மிந்ஸமஸ்தாத்மநி முக்தவைரகே
ரு'தே பவந்தம் கதமஃ ப்ரதீபயேத் ॥ ௧௧ ॥
தோஷாந் பரேஷாம் ஹி குணேஷு ஸாதவோ
க்ரு'ஹ்ணந்தி கேசிந்ந பவாத்ரு'ஶோ த்விஜ ।
குணாம்ஶ்ச பல்கூந் பஹுலீகரிஷ்ணவோ
மஹத்தமாஸ்தேஷ்வவிதத்பவாநகம் ॥ ௧௨ ॥
க்ரு'ஹ்ணந்தி கேசிந்ந பவாத்ரு'ஶோ த்விஜ ।
குணாம்ஶ்ச பல்கூந் பஹுலீகரிஷ்ணவோ
மஹத்தமாஸ்தேஷ்வவிதத்பவாநகம் ॥ ௧௨ ॥
நாஶ்சர்யமேதத்யதஸத்ஸு ஸர்வதா
மஹத்விநிந்தா குணபாத்மவாதிஷு ।
ஸேர்ஷ்யம் மஹாபூருஷபாதபாம்ஸுபி-
ர்நிரஸ்ததேஜஃஸு ததேவ ஶோபநம் ॥ ௧௩ ॥
மஹத்விநிந்தா குணபாத்மவாதிஷு ।
ஸேர்ஷ்யம் மஹாபூருஷபாதபாம்ஸுபி-
ர்நிரஸ்ததேஜஃஸு ததேவ ஶோபநம் ॥ ௧௩ ॥
யத்வயக்ஷரம் நாம கிரேரிதம் ந்ரு'ணாம்
ஸக்ரு'த்ப்ரஸங்காதகமாஶு ஹந்தி தத் ।
பவித்ரகீர்திம் தமலங்க்யஶாஸநம்
பவாநஹோ த்வேஷ்டி ஶிவம் ஶிவேதரஃ ॥ ௧௪ ॥
ஸக்ரு'த்ப்ரஸங்காதகமாஶு ஹந்தி தத் ।
பவித்ரகீர்திம் தமலங்க்யஶாஸநம்
பவாநஹோ த்வேஷ்டி ஶிவம் ஶிவேதரஃ ॥ ௧௪ ॥
யத்பாதபத்மம் மஹதாம் மநோ'லிபி-
ர்நிஷேவிதம் ப்ரஹ்மரஸாஸவார்திபிஃ ।
லோகஸ்ய யத்வர்ஷதி சாஶிஷோ'ர்திந-
ஸ்தஸ்மை பவாந்த்ருஹ்யதி விஶ்வபந்தவே ॥ ௧௫ ॥
ர்நிஷேவிதம் ப்ரஹ்மரஸாஸவார்திபிஃ ।
லோகஸ்ய யத்வர்ஷதி சாஶிஷோ'ர்திந-
ஸ்தஸ்மை பவாந்த்ருஹ்யதி விஶ்வபந்தவே ॥ ௧௫ ॥
கிம் வா ஶிவாக்யமஶிவம் ந விதுஸ்த்வதந்யே
ப்ரஹ்மாதயஸ்தமவகீர்ய ஜடாஃ ஶ்மஶாநே ।
தந்மால்யபஸ்மந்ரு'கபால்யவஸத்பிஶாசை-
ர்யே மூர்தபிர்தததி தச்சரணாவஸ்ரு'ஷ்டம் ॥ ௧௬ ॥
ப்ரஹ்மாதயஸ்தமவகீர்ய ஜடாஃ ஶ்மஶாநே ।
தந்மால்யபஸ்மந்ரு'கபால்யவஸத்பிஶாசை-
ர்யே மூர்தபிர்தததி தச்சரணாவஸ்ரு'ஷ்டம் ॥ ௧௬ ॥
கர்ணௌ பிதாய நிரயாத்யதகல்ப ஈஶே
தர்மாவிதர்யஸ்ரு'ணிபிர்ந்ரு'பிரஸ்யமாநே ।
சிந்த்யாத்ப்ரஸஹ்ய ருஶதீமஸதீம் ப்ரபுஶ்சே-
ஜ்ஜிஹ்வாமஸூநபி ததோ விஸ்ரு'ஜேத்ஸ தர்மஃ ॥ ௧௭ ॥
தர்மாவிதர்யஸ்ரு'ணிபிர்ந்ரு'பிரஸ்யமாநே ।
சிந்த்யாத்ப்ரஸஹ்ய ருஶதீமஸதீம் ப்ரபுஶ்சே-
ஜ்ஜிஹ்வாமஸூநபி ததோ விஸ்ரு'ஜேத்ஸ தர்மஃ ॥ ௧௭ ॥
அதஸ்தவோத்பந்நமிதம் கலேவரம்
ந தாரயிஷ்யே ஶிதிகண்டகர்ஹிணஃ ।
ஜக்தஸ்ய மோஹாத்தி விஶுத்திமந்தஸோ
ஜுகுப்ஸிதஸ்யோத்தரணம் ப்ரசக்ஷதே ॥ ௧௮ ॥
ந தாரயிஷ்யே ஶிதிகண்டகர்ஹிணஃ ।
ஜக்தஸ்ய மோஹாத்தி விஶுத்திமந்தஸோ
ஜுகுப்ஸிதஸ்யோத்தரணம் ப்ரசக்ஷதே ॥ ௧௮ ॥
ந வேதவாதாநநுவர்ததே மதிஃ
ஸ்வ ஏவ லோகே ரமதோ மஹாமுநேஃ ।
யதா கதிர்தேவமநுஷ்யயோஃ ப்ரு'தக்
ஸ்வ ஏவ தர்மே ந பரம் க்ஷிபேத்ஸ்திதஃ ॥ ௧௯ ॥
ஸ்வ ஏவ லோகே ரமதோ மஹாமுநேஃ ।
யதா கதிர்தேவமநுஷ்யயோஃ ப்ரு'தக்
ஸ்வ ஏவ தர்மே ந பரம் க்ஷிபேத்ஸ்திதஃ ॥ ௧௯ ॥
கர்ம ப்ரவ்ரு'த்தம் ச நிவ்ரு'த்தமப்ய்ரு'தம்
வேதே விவிச்யோபயலிங்கமாஶ்ரிதம் ।
விரோதி தத்யௌகபதைககர்தரி
த்வயம் ததா ப்ரஹ்மணி கர்ம நர்ச்சதி ॥ ௨௦ ॥
வேதே விவிச்யோபயலிங்கமாஶ்ரிதம் ।
விரோதி தத்யௌகபதைககர்தரி
த்வயம் ததா ப்ரஹ்மணி கர்ம நர்ச்சதி ॥ ௨௦ ॥
மா வஃ பதவ்யஃ பிதரஸ்மதாஸ்திதா
யா யஜ்ஞஶாலாஸு ந தூமவர்த்மபிஃ ।
ததந்நத்ரு'ப்தைரஸுப்ரு'த்பிரீடிதா
அவ்யக்தலிங்கா அவதூதஸேவிதாஃ ॥ ௨௧ ॥
யா யஜ்ஞஶாலாஸு ந தூமவர்த்மபிஃ ।
ததந்நத்ரு'ப்தைரஸுப்ரு'த்பிரீடிதா
அவ்யக்தலிங்கா அவதூதஸேவிதாஃ ॥ ௨௧ ॥
நைதேந தேஹேந ஹரே க்ரு'தாகஸோ
தேஹோத்பவேநாலமலம் குஜந்மநா ।
வ்ரீடா மமாபூத்குஜநப்ரஸங்கத-
ஸ்தஜ்ஜந்ம திக்யோ மஹதாமவத்யக்ரு'த் ॥ ௨௨ ॥
தேஹோத்பவேநாலமலம் குஜந்மநா ।
வ்ரீடா மமாபூத்குஜநப்ரஸங்கத-
ஸ்தஜ்ஜந்ம திக்யோ மஹதாமவத்யக்ரு'த் ॥ ௨௨ ॥
கோத்ரம் த்வதீயம் பகவாந்வ்ரு'ஷத்வஜோ
தாக்ஷாயணீத்யாஹ யதா ஸுதுர்மநாஃ ।
வ்யபேதநர்மஸ்மிதமாஶு ததா'ஹம்
வ்யுத்ஸ்ரக்ஷ்ய ஏதத்குணபம் த்வதங்கஜம் ॥ ௨௩ ॥
தாக்ஷாயணீத்யாஹ யதா ஸுதுர்மநாஃ ।
வ்யபேதநர்மஸ்மிதமாஶு ததா'ஹம்
வ்யுத்ஸ்ரக்ஷ்ய ஏதத்குணபம் த்வதங்கஜம் ॥ ௨௩ ॥
மைத்ரேய உவாச
இத்யத்வரே தக்ஷமநூத்ய ஶத்ருஹந்
க்ஷிதாவுதீசீம் நிஷஸாத ஶாந்தவாக் ।
ஸ்ப்ரு'ஷ்ட்வா ஜலம் பீததுகூலஸம்வ்ரு'தா
நிமீல்ய த்ரு'க்யோகபதம் ஸமாவிஶத் ॥ ௨௪ ॥
இத்யத்வரே தக்ஷமநூத்ய ஶத்ருஹந்
க்ஷிதாவுதீசீம் நிஷஸாத ஶாந்தவாக் ।
ஸ்ப்ரு'ஷ்ட்வா ஜலம் பீததுகூலஸம்வ்ரு'தா
நிமீல்ய த்ரு'க்யோகபதம் ஸமாவிஶத் ॥ ௨௪ ॥
க்ரு'த்வா ஸமாநாவநிலௌ ஜிதாஸநா
ஸோதாநமுத்தாப்ய ச நாபிசக்ரதஃ ।
ஶநைர்ஹ்ரு'தி ஸ்தாப்ய தியோரஸி ஸ்திதம்
கண்டாத்ப்ருவோர்மத்யமநிந்திதாநயத் ॥ ௨௫ ॥
ஸோதாநமுத்தாப்ய ச நாபிசக்ரதஃ ।
ஶநைர்ஹ்ரு'தி ஸ்தாப்ய தியோரஸி ஸ்திதம்
கண்டாத்ப்ருவோர்மத்யமநிந்திதாநயத் ॥ ௨௫ ॥
ஏவம் ஸ்வதேஹம் மஹதாம் மஹீயஸா
முஹுஃ ஸமாரோபிதமங்கமாதராத் ।
ஜிஹாஸதீ தக்ஷருஷா மநஸ்விநீ
ததார காத்ரேஷ்வநிலாக்நிதாரணாம் ॥ ௨௬ ॥
முஹுஃ ஸமாரோபிதமங்கமாதராத் ।
ஜிஹாஸதீ தக்ஷருஷா மநஸ்விநீ
ததார காத்ரேஷ்வநிலாக்நிதாரணாம் ॥ ௨௬ ॥
ததஃ ஸ்வபர்துஶ்சரணாம்புஜாஸவம்
ஜகத்குரோஶ்சிந்தயதீ ந சாபரம் ।
ததர்ஶ தேஹோ ஹதகல்மஷஃ ஸதீ
ஸத்யஃ ப்ரஜஜ்வால ஸமாதிஜாக்நிநா ॥ ௨௭ ॥
ஜகத்குரோஶ்சிந்தயதீ ந சாபரம் ।
ததர்ஶ தேஹோ ஹதகல்மஷஃ ஸதீ
ஸத்யஃ ப்ரஜஜ்வால ஸமாதிஜாக்நிநா ॥ ௨௭ ॥
தத்பஶ்யதாம் கே புவி சாத்புதம் மஹத்
ஹாஹேதி வாதஃ ஸுமஹாநஜாயத ।
ஹந்த ப்ரியா தைவதமஸ்ய தேவீ
ஜஹாவஸூந் கேந ஸதீ ப்ரகோபிதா ॥ ௨௮ ॥
ஹாஹேதி வாதஃ ஸுமஹாநஜாயத ।
ஹந்த ப்ரியா தைவதமஸ்ய தேவீ
ஜஹாவஸூந் கேந ஸதீ ப்ரகோபிதா ॥ ௨௮ ॥
அஹோ அநாத்ம்யம் மஹதஸ்ய பஶ்யத
ப்ரஜாபதேர்யஸ்ய சராசரம் ப்ரஜாஃ ।
ஜஹாவஸூந் யத்விமதாத்மஜா ஸதீ
மநஸ்விநீ மாநமபீக்ஷ்ணமர்ஹதி ॥ ௨௯ ॥
ப்ரஜாபதேர்யஸ்ய சராசரம் ப்ரஜாஃ ।
ஜஹாவஸூந் யத்விமதாத்மஜா ஸதீ
மநஸ்விநீ மாநமபீக்ஷ்ணமர்ஹதி ॥ ௨௯ ॥
ஸோ'யம் துர்மர்ஷஹ்ரு'தயோ ப்ரஹ்மத்ருக் ச
லோகே'பகீர்திம் மஹதீமவாப்ஸ்யதி ।
யதங்கஜாம் ஸ்வாம் புருஷத்விடுத்யதாம்
ந ப்ரத்யஷேதந்ம்ரு'தயே'பராததஃ ॥ ௩௦ ॥
லோகே'பகீர்திம் மஹதீமவாப்ஸ்யதி ।
யதங்கஜாம் ஸ்வாம் புருஷத்விடுத்யதாம்
ந ப்ரத்யஷேதந்ம்ரு'தயே'பராததஃ ॥ ௩௦ ॥
வதத்யேவம் ஜநே ஸத்யா த்ரு'ஷ்ட்வாஸுத்யாகமத்புதம் ।
தக்ஷம் தத்பார்ஷதா ஹந்துமுததிஷ்டந்நுதாயுதாஃ ॥ ௩௧ ॥
தக்ஷம் தத்பார்ஷதா ஹந்துமுததிஷ்டந்நுதாயுதாஃ ॥ ௩௧ ॥
தேஷாமாபததாம் வேகம் நிஶாம்ய பகவாந் ப்ரு'குஃ ।
யஜ்ஞக்நக்நேந யஜுஷா தக்ஷிணாக்நௌ ஜுஹாவ ஹ ॥ ௩௨ ॥
யஜ்ஞக்நக்நேந யஜுஷா தக்ஷிணாக்நௌ ஜுஹாவ ஹ ॥ ௩௨ ॥
அத்வர்யுணா ஹூயமாநே தேவா உத்பேதுரோஜஸா ।
ரு'பவோ நாம தபஸா ஸோமம் ப்ராப்தாஃ ஸஹஸ்ரஶஃ ॥ ௩௩ ॥
ரு'பவோ நாம தபஸா ஸோமம் ப்ராப்தாஃ ஸஹஸ்ரஶஃ ॥ ௩௩ ॥
தைரலாதாயுதைஃ ஸர்வே ப்ரமதாஃ ஸஹகுஹ்யகாஃ ।
ஹந்யமாநா திஶோ பேஜுருஶத்பிர்ப்ரஹ்மதேஜஸா ॥ ௩௪ ॥
ஹந்யமாநா திஶோ பேஜுருஶத்பிர்ப்ரஹ்மதேஜஸா ॥ ௩௪ ॥