মৈত্ৰেয উৱাচ
ইত্যজেনানুনীতেন ভৱেন পৰিতুষ্যতা ।
অভ্যধাযি মহাবাহো প্ৰহস্য শ্ৰূযতামিতি ॥ ১ ॥
ইত্যজেনানুনীতেন ভৱেন পৰিতুষ্যতা ।
অভ্যধাযি মহাবাহো প্ৰহস্য শ্ৰূযতামিতি ॥ ১ ॥
মহাদেৱ উৱাচ
নাঘং প্ৰজেশ বালানাং ৱৰ্ণযে নানুচিন্তযে ।
দেৱমাযাভিভূতানাং দণ্ডস্তত্ৰ ধৃতো মযা ॥ ২ ॥
নাঘং প্ৰজেশ বালানাং ৱৰ্ণযে নানুচিন্তযে ।
দেৱমাযাভিভূতানাং দণ্ডস্তত্ৰ ধৃতো মযা ॥ ২ ॥
প্ৰজাপতেৰ্দগ্ধশীৰ্ষ্ণো ভৱত্ৱজমুখং শিৰঃ ।
মিত্ৰস্য চক্ষুষেক্ষেত ভাগং স্ৱং বৰ্হিষো ভগঃ ॥ ৩ ॥
মিত্ৰস্য চক্ষুষেক্ষেত ভাগং স্ৱং বৰ্হিষো ভগঃ ॥ ৩ ॥
পূষা তু যজমানস্য দদ্ভিৰ্জক্ষতু পিষ্টভুক্ ।
দেৱাঃ প্ৰকৃতসৰ্ৱাঙ্গা যে ম উচ্ছেষণং দদুঃ ॥ ৪ ॥
দেৱাঃ প্ৰকৃতসৰ্ৱাঙ্গা যে ম উচ্ছেষণং দদুঃ ॥ ৪ ॥
বাহুভ্যামশ্ৱিনোঃ পূষ্ণো হস্তাভ্যাং কৃতবাহৱঃ ।
ভৱন্ত্ৱধ্ৱৰ্যৱশ্চান্যে বস্তশ্মশ্ৰুৰ্ভৃগুৰ্ভৱেত্ ॥ ৫ ॥
ভৱন্ত্ৱধ্ৱৰ্যৱশ্চান্যে বস্তশ্মশ্ৰুৰ্ভৃগুৰ্ভৱেত্ ॥ ৫ ॥
মৈত্ৰেয উৱাচ
তদা সৰ্ৱাণি ভূতানি শ্ৰুত্ৱা মীঢুষ্টমোদিতম্ ।
পৰিতুষ্টাত্মভিস্তাত সাধু সাধ্ৱিত্যথাব্ৰুৱন্ ॥ ৬ ॥
তদা সৰ্ৱাণি ভূতানি শ্ৰুত্ৱা মীঢুষ্টমোদিতম্ ।
পৰিতুষ্টাত্মভিস্তাত সাধু সাধ্ৱিত্যথাব্ৰুৱন্ ॥ ৬ ॥
ততো মীঢ্ৱাংসমামন্ত্ৰ্য শুনাসীৰাঃ সহৰ্ষিভিঃ ।
ভূযস্তদ্দেৱযজনং সমীঢ্ৱদ্ৱেধসো যযুঃ ॥ ৭ ॥
ভূযস্তদ্দেৱযজনং সমীঢ্ৱদ্ৱেধসো যযুঃ ॥ ৭ ॥
ৱিধায কাৰ্ত্স্ন্যেন চ তদ্যদাহ ভগৱান্ ভৱঃ ।
সন্দধুঃ কস্য কাযেন সৱনীযপশোঃ শিৰঃ ॥ ৮ ॥
সন্দধুঃ কস্য কাযেন সৱনীযপশোঃ শিৰঃ ॥ ৮ ॥
সন্ধীযমানে শিৰসি দক্ষো ৰুদ্ৰাভিৱীক্ষিতঃ ।
সদ্যঃ সুপ্ত ইৱোত্তস্থৌ দদৃশে চাগ্ৰতো মৃডম্ ॥ ৯ ॥
সদ্যঃ সুপ্ত ইৱোত্তস্থৌ দদৃশে চাগ্ৰতো মৃডম্ ॥ ৯ ॥
তদা ৱৃষধ্ৱজদ্ৱেষকলিলাত্মা প্ৰজাপতিঃ ।
শিৱাৱলোকাদভৱচ্ছৰদ্ধ্ৰদ ইৱামলঃ ॥ ১০ ॥
শিৱাৱলোকাদভৱচ্ছৰদ্ধ্ৰদ ইৱামলঃ ॥ ১০ ॥
ভৱস্তৱায কৃতধীৰ্নাশক্নোদনুৰাগতঃ ।
ঔত্কণ্ঠ্যাদ্বাষ্পকলযা সম্পৰেতাং সুতাং স্মৰন্ ॥ ১১ ॥
ঔত্কণ্ঠ্যাদ্বাষ্পকলযা সম্পৰেতাং সুতাং স্মৰন্ ॥ ১১ ॥
কৃচ্ছ্ৰাত্সংস্তভ্য চ মনঃ প্ৰেমৱিহ্ৱলিতঃ সুধীঃ ।
শশংস নিৰ্ৱ্যলীকেন ভাৱেনেশং প্ৰজাপতিঃ ॥ ১২ ॥
শশংস নিৰ্ৱ্যলীকেন ভাৱেনেশং প্ৰজাপতিঃ ॥ ১২ ॥
দক্ষ উৱাচ
ভূযাননুগ্ৰহ অহো ভৱতা কৃতো মে
দণ্ডস্ত্ৱযা মযি ভৃতো যদপি প্ৰলব্ধঃ ।
ন ব্ৰহ্মবন্ধুষু চ ৱাং ভগৱন্নৱজ্ঞা
তুভ্যং হৰেশ্চ কুত এৱ ধৃতৱ্ৰতেষু ॥ ১৩ ॥
ভূযাননুগ্ৰহ অহো ভৱতা কৃতো মে
দণ্ডস্ত্ৱযা মযি ভৃতো যদপি প্ৰলব্ধঃ ।
ন ব্ৰহ্মবন্ধুষু চ ৱাং ভগৱন্নৱজ্ঞা
তুভ্যং হৰেশ্চ কুত এৱ ধৃতৱ্ৰতেষু ॥ ১৩ ॥
ৱিদ্যাতপোৱ্ৰতধৰান্ মুখতঃ স্ম ৱিপ্ৰান্
ব্ৰহ্মাত্মতত্ত্ৱমৱিতুং প্ৰথমং ত্ৱমস্ৰাক্ ।
তদ্ব্ৰাহ্মণান্ পৰম সৰ্ৱৱিপত্সু পাসি
পালঃ পশূনিৱ ৱিভো প্ৰগৃহীতদণ্ডঃ ॥ ১৪ ॥
ব্ৰহ্মাত্মতত্ত্ৱমৱিতুং প্ৰথমং ত্ৱমস্ৰাক্ ।
তদ্ব্ৰাহ্মণান্ পৰম সৰ্ৱৱিপত্সু পাসি
পালঃ পশূনিৱ ৱিভো প্ৰগৃহীতদণ্ডঃ ॥ ১৪ ॥
যোঽসৌ মযাৱিদিততত্ত্ৱদৃশা সভাযাং
ক্ষিপ্তো দুৰুক্তিৱিশিখৈৰ্ৱিগণয্য তন্মাম্ ।
অৰ্ৱাক্ পতন্তমৰ্হত্তমনিন্দযাপাদ্
দৃষ্টযাৰ্দ্ৰযা স ভগৱান্স্ৱকৃতেন তুষ্যেত্ ॥ ১৫ ॥
ক্ষিপ্তো দুৰুক্তিৱিশিখৈৰ্ৱিগণয্য তন্মাম্ ।
অৰ্ৱাক্ পতন্তমৰ্হত্তমনিন্দযাপাদ্
দৃষ্টযাৰ্দ্ৰযা স ভগৱান্স্ৱকৃতেন তুষ্যেত্ ॥ ১৫ ॥
মৈত্ৰেয উৱাচ
ক্ষমাপ্যৈৱং স মীঢ্ৱাংসং ব্ৰহ্মণা চানুমন্ত্ৰিতঃ ।
কৰ্ম সন্তানযামাস সোপাধ্যাযৰ্ত্ৱিগাদিভিঃ ॥ ১৬ ॥
ক্ষমাপ্যৈৱং স মীঢ্ৱাংসং ব্ৰহ্মণা চানুমন্ত্ৰিতঃ ।
কৰ্ম সন্তানযামাস সোপাধ্যাযৰ্ত্ৱিগাদিভিঃ ॥ ১৬ ॥
ৱৈষ্ণৱং যজ্ঞসন্তত্যৈ ত্ৰিকপালং দ্ৱিজোত্তমাঃ ।
পুৰোডাশং নিৰৱপন্ ৱীৰসংসৰ্গশুদ্ধযে ॥ ১৭ ॥
পুৰোডাশং নিৰৱপন্ ৱীৰসংসৰ্গশুদ্ধযে ॥ ১৭ ॥
অধ্ৱৰ্যুণাত্তহৱিষা যজমানো ৱিশাম্পতে ।
ধিযা ৱিশুদ্ধযা দধ্যৌ তথা প্ৰাদুৰভূদ্ধৰিঃ ॥ ১৮ ॥
ধিযা ৱিশুদ্ধযা দধ্যৌ তথা প্ৰাদুৰভূদ্ধৰিঃ ॥ ১৮ ॥
তদা স্ৱপ্ৰভযা তেষাং দ্যোতযন্ত্যা দিশো দশ ।
মুষ্ণংস্তেজ উপানীতস্তাৰ্ক্ষ্যেণ স্তোত্ৰৱাজিনা ॥ ১৯ ॥
মুষ্ণংস্তেজ উপানীতস্তাৰ্ক্ষ্যেণ স্তোত্ৰৱাজিনা ॥ ১৯ ॥
শ্যামো হিৰণ্যৰশনোঽৰ্ককিৰীটজুষ্টো
নীলালকভ্ৰমৰমণ্ডিতকুণ্ডলাস্যঃ ।
শঙ্খাব্জচক্ৰশৰচাপগদাসিচৰ্ম-
ৱ্যগ্ৰৈৰ্হিৰণ্মযভুজৈৰিৱ কৰ্ণিকাৰঃ ॥ ২০ ॥
নীলালকভ্ৰমৰমণ্ডিতকুণ্ডলাস্যঃ ।
শঙ্খাব্জচক্ৰশৰচাপগদাসিচৰ্ম-
ৱ্যগ্ৰৈৰ্হিৰণ্মযভুজৈৰিৱ কৰ্ণিকাৰঃ ॥ ২০ ॥
ৱক্ষস্যধিশ্ৰিতৱধূৰ্ৱনমাল্যুদাৰ
হাসাৱলোককলযা ৰমযংশ্চ ৱিশ্ৱম্ ।
পাৰ্শ্ৱভ্ৰমদ্ৱযজনচামৰৰাজহংসঃ
শ্ৱেতাতপত্ৰশশিনোপৰি ৰজ্যমানঃ ॥ ২১ ॥
হাসাৱলোককলযা ৰমযংশ্চ ৱিশ্ৱম্ ।
পাৰ্শ্ৱভ্ৰমদ্ৱযজনচামৰৰাজহংসঃ
শ্ৱেতাতপত্ৰশশিনোপৰি ৰজ্যমানঃ ॥ ২১ ॥
তমুপাগতমালক্ষ্য সৰ্ৱে সুৰগণাদযঃ ।
প্ৰণেমুঃ সহসোত্থায ব্ৰহ্মেন্দ্ৰত্ৰ্যক্ষনাযকাঃ ॥ ২২ ॥
প্ৰণেমুঃ সহসোত্থায ব্ৰহ্মেন্দ্ৰত্ৰ্যক্ষনাযকাঃ ॥ ২২ ॥
তত্তেজসা হতৰুচঃ সন্নজিহ্ৱাঃ সসাধ্ৱসাঃ ।
মূৰ্ধ্না ধৃতাঞ্জলিপুটা উপতস্থুৰধোক্ষজম্ ॥ ২৩ ॥
মূৰ্ধ্না ধৃতাঞ্জলিপুটা উপতস্থুৰধোক্ষজম্ ॥ ২৩ ॥
অপ্যৰ্ৱাগ্ৱৃত্তযো যস্য মহি ত্ৱাত্মভুৱাদযঃ ।
যথামতি গৃণন্তি স্ম কৃতানুগ্ৰহৱিগ্ৰহম্ ॥ ২৪ ॥
যথামতি গৃণন্তি স্ম কৃতানুগ্ৰহৱিগ্ৰহম্ ॥ ২৪ ॥
দক্ষো গৃহীতাৰ্হণসাদনোত্তমং
যজ্ঞেশ্ৱৰং ৱিশ্ৱসৃজাং পৰং গুৰুম্ ।
সুনন্দনন্দাদ্যনুগৈৰ্ৱৃতং মুদা
গৃণন্ প্ৰপেদে প্ৰযতঃ কৃতাঞ্জলিঃ ॥ ২৫ ॥
যজ্ঞেশ্ৱৰং ৱিশ্ৱসৃজাং পৰং গুৰুম্ ।
সুনন্দনন্দাদ্যনুগৈৰ্ৱৃতং মুদা
গৃণন্ প্ৰপেদে প্ৰযতঃ কৃতাঞ্জলিঃ ॥ ২৫ ॥
দক্ষ উৱাচ
শুদ্ধং স্ৱধাম্ন্যুপৰতাখিলবুদ্ধ্যৱস্থং
চিন্মাত্ৰমেকমভযং প্ৰতিষিধ্য মাযাম্ ।
তিষ্ঠংস্তযৈৱ পুৰুষত্ৱমুপেত্য তস্যা-
মাস্তে ভৱানপৰিশুদ্ধ ইৱাত্মতন্ত্ৰঃ ॥ ২৬ ॥
শুদ্ধং স্ৱধাম্ন্যুপৰতাখিলবুদ্ধ্যৱস্থং
চিন্মাত্ৰমেকমভযং প্ৰতিষিধ্য মাযাম্ ।
তিষ্ঠংস্তযৈৱ পুৰুষত্ৱমুপেত্য তস্যা-
মাস্তে ভৱানপৰিশুদ্ধ ইৱাত্মতন্ত্ৰঃ ॥ ২৬ ॥
ঋত্ৱিজ ঊচুঃ
তত্ত্ৱং ন তে ৱযমনঞ্জন ৰুদ্ৰশাপাত্
কৰ্মণ্যৱগ্ৰহধিযো ভগৱন্ৱিদামঃ ।
ধৰ্মোপলক্ষণমিদং ত্ৰিৱৃদধ্ৱৰাখ্যং
জ্ঞাতং যদৰ্থমধিদৈৱমদো ৱ্যৱস্থাঃ ॥ ২৭ ॥
তত্ত্ৱং ন তে ৱযমনঞ্জন ৰুদ্ৰশাপাত্
কৰ্মণ্যৱগ্ৰহধিযো ভগৱন্ৱিদামঃ ।
ধৰ্মোপলক্ষণমিদং ত্ৰিৱৃদধ্ৱৰাখ্যং
জ্ঞাতং যদৰ্থমধিদৈৱমদো ৱ্যৱস্থাঃ ॥ ২৭ ॥
সদস্যা ঊচুঃ
উত্পত্ত্যধ্ৱন্যশৰণ উৰুক্লেশদুৰ্গেঽন্তকোগ্ৰ
ৱ্যালান্ৱিষ্টে ৱিষযমৃগতৃষ্যাত্মগেহোৰুভাৰঃ ।
দ্ৱন্দ্ৱশ্ৱভ্ৰে খলমৃগভযে শোকদাৱেঽজ্ঞসাৰ্থঃ
পাদৌকস্তে শৰণদ কদা যাতি কামোপসৃষ্টঃ ॥ ২৮ ॥
উত্পত্ত্যধ্ৱন্যশৰণ উৰুক্লেশদুৰ্গেঽন্তকোগ্ৰ
ৱ্যালান্ৱিষ্টে ৱিষযমৃগতৃষ্যাত্মগেহোৰুভাৰঃ ।
দ্ৱন্দ্ৱশ্ৱভ্ৰে খলমৃগভযে শোকদাৱেঽজ্ঞসাৰ্থঃ
পাদৌকস্তে শৰণদ কদা যাতি কামোপসৃষ্টঃ ॥ ২৮ ॥
ৰুদ্ৰ উৱাচ
তৱ ৱৰদ ৱৰাঙ্ঘ্ৰাৱাশিষেহাখিলাৰ্থে
হ্যপি মুনিভিৰসক্তৈৰাদৰেণাৰ্হণীযে ।
যদি ৰচিতধিযং মাৱিদ্যলোকোঽপৱিদ্ধং
জপতি ন গণযে তত্ত্ৱত্পৰানুগ্ৰহেণ ॥ ২৯ ॥
তৱ ৱৰদ ৱৰাঙ্ঘ্ৰাৱাশিষেহাখিলাৰ্থে
হ্যপি মুনিভিৰসক্তৈৰাদৰেণাৰ্হণীযে ।
যদি ৰচিতধিযং মাৱিদ্যলোকোঽপৱিদ্ধং
জপতি ন গণযে তত্ত্ৱত্পৰানুগ্ৰহেণ ॥ ২৯ ॥
ভৃগুৰুৱাচ
যন্মাযযা গহনযাপহৃতাত্মবোধা
ব্ৰহ্মাদযস্তনুভৃতস্তমসি স্ৱপন্তঃ ।
নাত্মন্ শ্ৰিতং তৱ ৱিদন্ত্যধুনাপি তত্ত্ৱং
সোঽযং প্ৰসীদতু ভৱান্প্ৰণতাত্মবন্ধুঃ ॥ ৩০ ॥
যন্মাযযা গহনযাপহৃতাত্মবোধা
ব্ৰহ্মাদযস্তনুভৃতস্তমসি স্ৱপন্তঃ ।
নাত্মন্ শ্ৰিতং তৱ ৱিদন্ত্যধুনাপি তত্ত্ৱং
সোঽযং প্ৰসীদতু ভৱান্প্ৰণতাত্মবন্ধুঃ ॥ ৩০ ॥
ব্ৰহ্মোৱাচ
নৈতত্স্ৱৰূপং ভৱতোঽসৌ পদাৰ্থ
ভেদগ্ৰহৈঃ পুৰুষো যাৱদীক্ষেত্ ।
জ্ঞানস্য চাৰ্থস্য গুণস্য চাশ্ৰযো
মাযামযাদ্ৱযতিৰিক্তো মতস্ত্ৱম্ ॥ ৩১ ॥
নৈতত্স্ৱৰূপং ভৱতোঽসৌ পদাৰ্থ
ভেদগ্ৰহৈঃ পুৰুষো যাৱদীক্ষেত্ ।
জ্ঞানস্য চাৰ্থস্য গুণস্য চাশ্ৰযো
মাযামযাদ্ৱযতিৰিক্তো মতস্ত্ৱম্ ॥ ৩১ ॥
ইন্দ্ৰ উৱাচ
ইদমপ্যচ্যুত ৱিশ্ৱভাৱনং
ৱপুৰানন্দকৰং মনোদৃশাম্ ।
সুৰৱিদ্ৱিট্ক্ষপণৈৰুদাযুধৈ
ৰ্ভুজদণ্ডৈৰুপপন্নমষ্টভিঃ ॥ ৩২ ॥
ইদমপ্যচ্যুত ৱিশ্ৱভাৱনং
ৱপুৰানন্দকৰং মনোদৃশাম্ ।
সুৰৱিদ্ৱিট্ক্ষপণৈৰুদাযুধৈ
ৰ্ভুজদণ্ডৈৰুপপন্নমষ্টভিঃ ॥ ৩২ ॥
পত্ন্য ঊচুঃ
যজ্ঞোঽযং তৱ যজনায কেন সৃষ্টো
ৱিধ্ৱস্তঃ পশুপতিনাদ্য দক্ষকোপাত্ ।
তং নস্ত্ৱং শৱশযনাভশান্তমেধং
যজ্ঞাত্মন্নলিনৰুচা দৃশা পুনীহি ॥ ৩৩ ॥
যজ্ঞোঽযং তৱ যজনায কেন সৃষ্টো
ৱিধ্ৱস্তঃ পশুপতিনাদ্য দক্ষকোপাত্ ।
তং নস্ত্ৱং শৱশযনাভশান্তমেধং
যজ্ঞাত্মন্নলিনৰুচা দৃশা পুনীহি ॥ ৩৩ ॥
ঋষয ঊচুঃ
অনন্ৱিতং তে ভগৱন্ ৱিচেষ্টিতং
যদাত্মনা চৰসি হি কৰ্ম নাজ্যসে ।
ৱিভূতযে যত উপসেদুৰীশ্ৱৰীং
ন মন্যতে স্ৱযমনুৱৰ্ততীং ভৱান্ ॥ ৩৪ ॥
অনন্ৱিতং তে ভগৱন্ ৱিচেষ্টিতং
যদাত্মনা চৰসি হি কৰ্ম নাজ্যসে ।
ৱিভূতযে যত উপসেদুৰীশ্ৱৰীং
ন মন্যতে স্ৱযমনুৱৰ্ততীং ভৱান্ ॥ ৩৪ ॥
সিদ্ধা ঊচুঃ
অযং ত্ৱত্কথামৃষ্টপীযূষনদ্যাং
মনোৱাৰণঃ ক্লেশদাৱাগ্নিদগ্ধঃ ।
তৃষাৰ্তোঽৱগাঢো ন সস্মাৰ দাৱং
ন নিষ্ক্ৰামতি ব্ৰহ্মসম্পন্নৱন্নঃ ॥ ৩৫ ॥
অযং ত্ৱত্কথামৃষ্টপীযূষনদ্যাং
মনোৱাৰণঃ ক্লেশদাৱাগ্নিদগ্ধঃ ।
তৃষাৰ্তোঽৱগাঢো ন সস্মাৰ দাৱং
ন নিষ্ক্ৰামতি ব্ৰহ্মসম্পন্নৱন্নঃ ॥ ৩৫ ॥
যজমান্যুৱাচ
স্ৱাগতং তে প্ৰসীদেশ তুভ্যং নমঃ
শ্ৰীনিৱাস শ্ৰিযা কান্তযা ত্ৰাহি নঃ ।
ত্ৱামৃতেঽধীশ নাঙ্গৈৰ্মখঃ শোভতে
শীৰ্ষহীনঃ কবন্ধো যথা পুৰুষঃ ॥ ৩৬ ॥
স্ৱাগতং তে প্ৰসীদেশ তুভ্যং নমঃ
শ্ৰীনিৱাস শ্ৰিযা কান্তযা ত্ৰাহি নঃ ।
ত্ৱামৃতেঽধীশ নাঙ্গৈৰ্মখঃ শোভতে
শীৰ্ষহীনঃ কবন্ধো যথা পুৰুষঃ ॥ ৩৬ ॥
লোকপালা ঊচুঃ
দৃষ্টঃ কিং নো দৃগ্ভিৰসদ্গ্ৰহৈস্ত্ৱং
প্ৰত্যগ্দ্ৰষ্টা দৃশ্যতে যেন ৱিশ্ৱম্ ।
মাযা হ্যেষা ভৱদীযা হি ভূমন্
যস্ত্ৱং ষষ্ঠঃ পঞ্চভিৰ্ভাসি ভূতৈঃ ॥ ৩৭ ॥
দৃষ্টঃ কিং নো দৃগ্ভিৰসদ্গ্ৰহৈস্ত্ৱং
প্ৰত্যগ্দ্ৰষ্টা দৃশ্যতে যেন ৱিশ্ৱম্ ।
মাযা হ্যেষা ভৱদীযা হি ভূমন্
যস্ত্ৱং ষষ্ঠঃ পঞ্চভিৰ্ভাসি ভূতৈঃ ॥ ৩৭ ॥
যোগেশ্ৱৰা ঊচু
প্ৰেযান্ন তেঽন্যোঽস্ত্যমুতস্ত্ৱযি প্ৰভো
ৱিশ্ৱাত্মনীক্ষেন্ন পৃথগ্য আত্মনঃ ।
অথাপি ভক্ত্যেশ তযোপধাৱতা-
মনন্যৱৃত্ত্যানুগৃহাণ ৱত্সল ॥ ৩৮ ॥
প্ৰেযান্ন তেঽন্যোঽস্ত্যমুতস্ত্ৱযি প্ৰভো
ৱিশ্ৱাত্মনীক্ষেন্ন পৃথগ্য আত্মনঃ ।
অথাপি ভক্ত্যেশ তযোপধাৱতা-
মনন্যৱৃত্ত্যানুগৃহাণ ৱত্সল ॥ ৩৮ ॥
জগদুদ্ভৱস্থিতিলযেষু দৈৱতো
বহুভিদ্যমানগুণযাত্মমাযযা ।
ৰচিতাত্মভেদমতযে স্ৱসংস্থযা
ৱিনিৱৰ্তিতভ্ৰমগুণাত্মনে নমঃ ॥ ৩৯ ॥
বহুভিদ্যমানগুণযাত্মমাযযা ।
ৰচিতাত্মভেদমতযে স্ৱসংস্থযা
ৱিনিৱৰ্তিতভ্ৰমগুণাত্মনে নমঃ ॥ ৩৯ ॥
ব্ৰহ্মোৱাচ
নমস্তে শ্ৰিতসত্ত্ৱায ধৰ্মাদীনাং চ সূতযে ।
নিৰ্গুণায চ যত্কাষ্ঠাং নাহং ৱেদাপৰেঽপি চ ॥ ৪০ ॥
নমস্তে শ্ৰিতসত্ত্ৱায ধৰ্মাদীনাং চ সূতযে ।
নিৰ্গুণায চ যত্কাষ্ঠাং নাহং ৱেদাপৰেঽপি চ ॥ ৪০ ॥
অগ্নিৰুৱাচ
যত্তেজসাহং সুসমিদ্ধতেজা
হৱ্যং ৱহে স্ৱধ্ৱৰ আজ্যসিক্তম্ ।
তং যজ্ঞিযং পঞ্চৱিধং চ পঞ্চভিঃ
স্ৱিষ্টং যজুৰ্ভিঃ প্ৰণতোঽস্মি যজ্ঞম্ ॥ ৪১ ॥
যত্তেজসাহং সুসমিদ্ধতেজা
হৱ্যং ৱহে স্ৱধ্ৱৰ আজ্যসিক্তম্ ।
তং যজ্ঞিযং পঞ্চৱিধং চ পঞ্চভিঃ
স্ৱিষ্টং যজুৰ্ভিঃ প্ৰণতোঽস্মি যজ্ঞম্ ॥ ৪১ ॥
দেৱা ঊচুঃ
পুৰা কল্পাপাযে স্ৱকৃতমুদৰীকৃত্য ৱিকৃতং
ত্ৱমেৱাদ্যস্তস্মিন্ সলিল উৰগেন্দ্ৰাধিশযনে ।
পুমান্শেষে সিদ্ধৈৰ্হৃদি ৱিমৃশিতাধ্যাত্মপদৱিঃ
স এৱাদ্যাক্ষ্ণোৰ্যঃ পথি চৰসি ভৃত্যানৱসি নঃ ॥ ৪২ ॥
পুৰা কল্পাপাযে স্ৱকৃতমুদৰীকৃত্য ৱিকৃতং
ত্ৱমেৱাদ্যস্তস্মিন্ সলিল উৰগেন্দ্ৰাধিশযনে ।
পুমান্শেষে সিদ্ধৈৰ্হৃদি ৱিমৃশিতাধ্যাত্মপদৱিঃ
স এৱাদ্যাক্ষ্ণোৰ্যঃ পথি চৰসি ভৃত্যানৱসি নঃ ॥ ৪২ ॥
গন্ধৰ্ৱা ঊচুঃ
অংশাংশাস্তে দেৱ মৰীচ্যাদয এতে
ব্ৰহ্মেন্দ্ৰাদ্যা দেৱগণা ৰুদ্ৰপুৰোগাঃ ।
ক্ৰীডাভাণ্ডং ৱিশ্ৱমিদং যস্য ৱিভূমন্
তস্মৈ নিত্যং নাথ নমস্তে কৰৱাম ॥ ৪৩ ॥
অংশাংশাস্তে দেৱ মৰীচ্যাদয এতে
ব্ৰহ্মেন্দ্ৰাদ্যা দেৱগণা ৰুদ্ৰপুৰোগাঃ ।
ক্ৰীডাভাণ্ডং ৱিশ্ৱমিদং যস্য ৱিভূমন্
তস্মৈ নিত্যং নাথ নমস্তে কৰৱাম ॥ ৪৩ ॥
ৱিদ্যাধৰা ঊচুঃ
ত্ৱন্মাযযাৰ্থমভিপদ্য কলেৱৰেঽস্মিন্
কৃত্ৱা মমাহমিতি দুৰ্মতিৰুত্পথৈঃ স্ৱৈঃ ।
ক্ষিপ্তোঽপ্যসদ্ৱিষযলালস আত্মমোহং
যুষ্মত্কথামৃতনিষেৱক উদ্ৱযুদস্যেত্ ॥ ৪৪ ॥
ত্ৱন্মাযযাৰ্থমভিপদ্য কলেৱৰেঽস্মিন্
কৃত্ৱা মমাহমিতি দুৰ্মতিৰুত্পথৈঃ স্ৱৈঃ ।
ক্ষিপ্তোঽপ্যসদ্ৱিষযলালস আত্মমোহং
যুষ্মত্কথামৃতনিষেৱক উদ্ৱযুদস্যেত্ ॥ ৪৪ ॥
ব্ৰাহ্মণা ঊচুঃ
ত্ৱং ক্ৰতুস্ত্ৱং হৱিস্ত্ৱং হুতাশঃ স্ৱযংত্ৱং হি মন্ত্ৰঃ সমিদ্দৰ্ভপাত্ৰাণি চ । ত্ৱং সদস্যৰ্ত্ৱিজো দম্পতী দেৱতাঅগ্নিহোত্ৰং স্ৱধা সোম আজ্যং পশুঃ ॥ ৪৫ ॥
ত্ৱং ক্ৰতুস্ত্ৱং হৱিস্ত্ৱং হুতাশঃ স্ৱযংত্ৱং হি মন্ত্ৰঃ সমিদ্দৰ্ভপাত্ৰাণি চ । ত্ৱং সদস্যৰ্ত্ৱিজো দম্পতী দেৱতাঅগ্নিহোত্ৰং স্ৱধা সোম আজ্যং পশুঃ ॥ ৪৫ ॥
ত্ৱং পুৰা গাং ৰসাযা মহাসূকৰো
দংষ্ট্ৰযা পদ্মিনীং ৱাৰণেন্দ্ৰো যথা ।
স্তূযমানো নদল্লীলযা যোগিভি-
ৰ্ৱ্যুজ্জহৰ্থ ত্ৰযীগাত্ৰ যজ্ঞক্ৰতুঃ ॥ ৪৬ ॥
দংষ্ট্ৰযা পদ্মিনীং ৱাৰণেন্দ্ৰো যথা ।
স্তূযমানো নদল্লীলযা যোগিভি-
ৰ্ৱ্যুজ্জহৰ্থ ত্ৰযীগাত্ৰ যজ্ঞক্ৰতুঃ ॥ ৪৬ ॥
স প্ৰসীদ ত্ৱমস্মাকমাকাঙ্ক্ষতাং
দৰ্শনং তে পৰিভ্ৰষ্টসত্কৰ্মণাম্ ।
কীৰ্ত্যমানে নৃভিৰ্নাম্নি যজ্ঞেশ তে
যজ্ঞৱিঘ্নাঃ ক্ষযং যান্তি তস্মৈ নমঃ ॥ ৪৭ ॥
দৰ্শনং তে পৰিভ্ৰষ্টসত্কৰ্মণাম্ ।
কীৰ্ত্যমানে নৃভিৰ্নাম্নি যজ্ঞেশ তে
যজ্ঞৱিঘ্নাঃ ক্ষযং যান্তি তস্মৈ নমঃ ॥ ৪৭ ॥
মৈত্ৰেয উৱাচ
ইতি দক্ষঃ কৱিৰ্যজ্ঞং ভদ্ৰ ৰুদ্ৰাভিমৰ্শিতম্ ।
কীৰ্ত্যমানে হৃষীকেশে সন্নিন্যে যজ্ঞভাৱনে ॥ ৪৮ ॥
ইতি দক্ষঃ কৱিৰ্যজ্ঞং ভদ্ৰ ৰুদ্ৰাভিমৰ্শিতম্ ।
কীৰ্ত্যমানে হৃষীকেশে সন্নিন্যে যজ্ঞভাৱনে ॥ ৪৮ ॥
ভগৱান্ স্ৱেন ভাগেন সৰ্ৱাত্মা সৰ্ৱভাগভুক্ ।
দক্ষং বভাষ আভাষ্য প্ৰীযমাণ ইৱানঘ ॥ ৪৯ ॥
দক্ষং বভাষ আভাষ্য প্ৰীযমাণ ইৱানঘ ॥ ৪৯ ॥
শ্ৰীভগৱানুৱাচ
অহং ব্ৰহ্মা চ শৰ্ৱশ্চ জগতঃ কাৰণং পৰম্ ।
আত্মেশ্ৱৰ উপদ্ৰষ্টা স্ৱযংদৃগৱিশেষণঃ ॥ ৫০ ॥
অহং ব্ৰহ্মা চ শৰ্ৱশ্চ জগতঃ কাৰণং পৰম্ ।
আত্মেশ্ৱৰ উপদ্ৰষ্টা স্ৱযংদৃগৱিশেষণঃ ॥ ৫০ ॥
আত্মমাযাং সমাৱিশ্য সোঽহং গুণমযীং দ্ৱিজ ।
সৃজন্ ৰক্ষন্ হৰন্ ৱিশ্ৱং দধ্ৰে সংজ্ঞাং ক্ৰিযোচিতাম্ ॥ ৫১ ॥
সৃজন্ ৰক্ষন্ হৰন্ ৱিশ্ৱং দধ্ৰে সংজ্ঞাং ক্ৰিযোচিতাম্ ॥ ৫১ ॥
তস্মিন্ ব্ৰহ্মণ্যদ্ৱিতীযে কেৱলে পৰমাত্মনি ।
ব্ৰহ্মৰুদ্ৰৌ চ ভূতানি ভেদেনাজ্ঞোঽনুপশ্যতি ॥ ৫২ ॥
ব্ৰহ্মৰুদ্ৰৌ চ ভূতানি ভেদেনাজ্ঞোঽনুপশ্যতি ॥ ৫২ ॥
যথা পুমান্ন স্ৱাঙ্গেষু শিৰঃপাণ্যাদিষু ক্ৱচিত্ ।
পাৰক্যবুদ্ধিং কুৰুতে এৱং ভূতেষু মত্পৰঃ ॥ ৫৩ ॥
পাৰক্যবুদ্ধিং কুৰুতে এৱং ভূতেষু মত্পৰঃ ॥ ৫৩ ॥
ত্ৰযাণামেকভাৱানাং যো ন পশ্যতি ৱৈ ভিদাম্ ।
সৰ্ৱভূতাত্মনাং ব্ৰহ্মন্ স শান্তিমধিগচ্ছতি ॥ ৫৪ ॥
সৰ্ৱভূতাত্মনাং ব্ৰহ্মন্ স শান্তিমধিগচ্ছতি ॥ ৫৪ ॥
মৈত্ৰেয উৱাচ
এৱং ভগৱতাদিষ্টঃ প্ৰজাপতিপতিৰ্হৰিম্ ।
অৰ্চিত্ৱা ক্ৰতুনা স্ৱেন দেৱানুভযতোঽযজত্ ॥ ৫৫ ॥
এৱং ভগৱতাদিষ্টঃ প্ৰজাপতিপতিৰ্হৰিম্ ।
অৰ্চিত্ৱা ক্ৰতুনা স্ৱেন দেৱানুভযতোঽযজত্ ॥ ৫৫ ॥
ৰুদ্ৰং চ স্ৱেন ভাগেন হ্যুপাধাৱত্সমাহিতঃ ।
কৰ্মণোদৱসানেন সোমপানিতৰানপি ।
উদৱস্য সহৰ্ত্ৱিগ্ভিঃ সস্নাৱৱভৃথং ততঃ ॥ ৫৬ ॥
কৰ্মণোদৱসানেন সোমপানিতৰানপি ।
উদৱস্য সহৰ্ত্ৱিগ্ভিঃ সস্নাৱৱভৃথং ততঃ ॥ ৫৬ ॥
তস্মা অপ্যনুভাৱেন স্ৱেনৈৱাৱাপ্তৰাধসে ।
ধৰ্ম এৱ মতিং দত্ত্ৱা ত্ৰিদশাস্তে দিৱং যযুঃ ॥ ৫৭ ॥
ধৰ্ম এৱ মতিং দত্ত্ৱা ত্ৰিদশাস্তে দিৱং যযুঃ ॥ ৫৭ ॥
এৱং দাক্ষাযণী হিত্ৱা সতী পূৰ্ৱকলেৱৰম্ ।
জজ্ঞে হিমৱতঃ ক্ষেত্ৰে মেনাযামিতি শুশ্ৰুম ॥ ৫৮ ॥
জজ্ঞে হিমৱতঃ ক্ষেত্ৰে মেনাযামিতি শুশ্ৰুম ॥ ৫৮ ॥
তমেৱ দযিতং ভূয আৱৃঙ্ক্তে পতিমম্বিকা ।
অনন্যভাৱৈকগতিং শক্তিঃ সুপ্তেৱ পূৰুষম্ ॥ ৫৯ ॥
অনন্যভাৱৈকগতিং শক্তিঃ সুপ্তেৱ পূৰুষম্ ॥ ৫৯ ॥
এতদ্ভগৱতঃ শম্ভোঃ কৰ্ম দক্ষাধ্ৱৰদ্ৰুহঃ ।
শ্ৰুতং ভাগৱতাচ্ছিষ্যাদুদ্ধৱান্মে বৃহস্পতেঃ ॥ ৬০ ॥
শ্ৰুতং ভাগৱতাচ্ছিষ্যাদুদ্ধৱান্মে বৃহস্পতেঃ ॥ ৬০ ॥
ইদং পৱিত্ৰং পৰমীশচেষ্টিতং
যশস্যমাযুষ্যমঘৌঘমৰ্ষণম্ ।
যো নিত্যদাকৰ্ণ্য নৰোঽনুকীৰ্তযেদ্
ধুনোত্যঘং কৌৰৱ ভক্তিভাৱতঃ ॥ ৬১ ॥
যশস্যমাযুষ্যমঘৌঘমৰ্ষণম্ ।
যো নিত্যদাকৰ্ণ্য নৰোঽনুকীৰ্তযেদ্
ধুনোত্যঘং কৌৰৱ ভক্তিভাৱতঃ ॥ ৬১ ॥