మైత్రేయ ఉవాచ
ఇత్యజేనానునీతేన భవేన పరితుష్యతా ।
అభ్యధాయి మహాబాహో ప్రహస్య శ్రూయతామితి ॥ ౧ ॥
ఇత్యజేనానునీతేన భవేన పరితుష్యతా ।
అభ్యధాయి మహాబాహో ప్రహస్య శ్రూయతామితి ॥ ౧ ॥
మహాదేవ ఉవాచ
నాఘం ప్రజేశ బాలానాం వర్ణయే నానుచిన్తయే ।
దేవమాయాభిభూతానాం దణ్డస్తత్ర ధృతో మయా ॥ ౨ ॥
నాఘం ప్రజేశ బాలానాం వర్ణయే నానుచిన్తయే ।
దేవమాయాభిభూతానాం దణ్డస్తత్ర ధృతో మయా ॥ ౨ ॥
ప్రజాపతేర్దగ్ధశీర్ష్ణో భవత్వజముఖం శిరః ।
మిత్రస్య చక్షుషేక్షేత భాగం స్వం బర్హిషో భగః ॥ ౩ ॥
మిత్రస్య చక్షుషేక్షేత భాగం స్వం బర్హిషో భగః ॥ ౩ ॥
పూషా తు యజమానస్య దద్భిర్జక్షతు పిష్టభుక్ ।
దేవాః ప్రకృతసర్వాఙ్గా యే మ ఉచ్ఛేషణం దదుః ॥ ౪ ॥
దేవాః ప్రకృతసర్వాఙ్గా యే మ ఉచ్ఛేషణం దదుః ॥ ౪ ॥
బాహుభ్యామశ్వినోః పూష్ణో హస్తాభ్యాం కృతబాహవః ।
భవన్త్వధ్వర్యవశ్చాన్యే బస్తశ్మశ్రుర్భృగుర్భవేత్ ॥ ౫ ॥
భవన్త్వధ్వర్యవశ్చాన్యే బస్తశ్మశ్రుర్భృగుర్భవేత్ ॥ ౫ ॥
మైత్రేయ ఉవాచ
తదా సర్వాణి భూతాని శ్రుత్వా మీఢుష్టమోదితమ్ ।
పరితుష్టాత్మభిస్తాత సాధు సాధ్విత్యథాబ్రువన్ ॥ ౬ ॥
తదా సర్వాణి భూతాని శ్రుత్వా మీఢుష్టమోదితమ్ ।
పరితుష్టాత్మభిస్తాత సాధు సాధ్విత్యథాబ్రువన్ ॥ ౬ ॥
తతో మీఢ్వాంసమామన్త్ర్య శునాసీరాః సహర్షిభిః ।
భూయస్తద్దేవయజనం సమీఢ్వద్వేధసో యయుః ॥ ౭ ॥
భూయస్తద్దేవయజనం సమీఢ్వద్వేధసో యయుః ॥ ౭ ॥
విధాయ కార్త్స్న్యేన చ తద్యదాహ భగవాన్ భవః ।
సన్దధుః కస్య కాయేన సవనీయపశోః శిరః ॥ ౮ ॥
సన్దధుః కస్య కాయేన సవనీయపశోః శిరః ॥ ౮ ॥
సన్ధీయమానే శిరసి దక్షో రుద్రాభివీక్షితః ।
సద్యః సుప్త ఇవోత్తస్థౌ దదృశే చాగ్రతో మృడమ్ ॥ ౯ ॥
సద్యః సుప్త ఇవోత్తస్థౌ దదృశే చాగ్రతో మృడమ్ ॥ ౯ ॥
తదా వృషధ్వజద్వేషకలిలాత్మా ప్రజాపతిః ।
శివావలోకాదభవచ్ఛరద్ధ్రద ఇవామలః ॥ ౧౦ ॥
శివావలోకాదభవచ్ఛరద్ధ్రద ఇవామలః ॥ ౧౦ ॥
భవస్తవాయ కృతధీర్నాశక్నోదనురాగతః ।
ఔత్కణ్ఠ్యాద్బాష్పకలయా సమ్పరేతాం సుతాం స్మరన్ ॥ ౧౧ ॥
ఔత్కణ్ఠ్యాద్బాష్పకలయా సమ్పరేతాం సుతాం స్మరన్ ॥ ౧౧ ॥
కృచ్ఛ్రాత్సంస్తభ్య చ మనః ప్రేమవిహ్వలితః సుధీః ।
శశంస నిర్వ్యలీకేన భావేనేశం ప్రజాపతిః ॥ ౧౨ ॥
శశంస నిర్వ్యలీకేన భావేనేశం ప్రజాపతిః ॥ ౧౨ ॥
దక్ష ఉవాచ
భూయాననుగ్రహ అహో భవతా కృతో మే
దణ్డస్త్వయా మయి భృతో యదపి ప్రలబ్ధః ।
న బ్రహ్మబన్ధుషు చ వాం భగవన్నవజ్ఞా
తుభ్యం హరేశ్చ కుత ఏవ ధృతవ్రతేషు ॥ ౧౩ ॥
భూయాననుగ్రహ అహో భవతా కృతో మే
దణ్డస్త్వయా మయి భృతో యదపి ప్రలబ్ధః ।
న బ్రహ్మబన్ధుషు చ వాం భగవన్నవజ్ఞా
తుభ్యం హరేశ్చ కుత ఏవ ధృతవ్రతేషు ॥ ౧౩ ॥
విద్యాతపోవ్రతధరాన్ ముఖతః స్మ విప్రాన్
బ్రహ్మాత్మతత్త్వమవితుం ప్రథమం త్వమస్రాక్ ।
తద్బ్రాహ్మణాన్ పరమ సర్వవిపత్సు పాసి
పాలః పశూనివ విభో ప్రగృహీతదణ్డః ॥ ౧౪ ॥
బ్రహ్మాత్మతత్త్వమవితుం ప్రథమం త్వమస్రాక్ ।
తద్బ్రాహ్మణాన్ పరమ సర్వవిపత్సు పాసి
పాలః పశూనివ విభో ప్రగృహీతదణ్డః ॥ ౧౪ ॥
యోఽసౌ మయావిదితతత్త్వదృశా సభాయాం
క్షిప్తో దురుక్తివిశిఖైర్విగణయ్య తన్మామ్ ।
అర్వాక్ పతన్తమర్హత్తమనిన్దయాపాద్
దృష్టయార్ద్రయా స భగవాన్స్వకృతేన తుష్యేత్ ॥ ౧౫ ॥
క్షిప్తో దురుక్తివిశిఖైర్విగణయ్య తన్మామ్ ।
అర్వాక్ పతన్తమర్హత్తమనిన్దయాపాద్
దృష్టయార్ద్రయా స భగవాన్స్వకృతేన తుష్యేత్ ॥ ౧౫ ॥
మైత్రేయ ఉవాచ
క్షమాప్యైవం స మీఢ్వాంసం బ్రహ్మణా చానుమన్త్రితః ।
కర్మ సన్తానయామాస సోపాధ్యాయర్త్విగాదిభిః ॥ ౧౬ ॥
క్షమాప్యైవం స మీఢ్వాంసం బ్రహ్మణా చానుమన్త్రితః ।
కర్మ సన్తానయామాస సోపాధ్యాయర్త్విగాదిభిః ॥ ౧౬ ॥
వైష్ణవం యజ్ఞసన్తత్యై త్రికపాలం ద్విజోత్తమాః ।
పురోడాశం నిరవపన్ వీరసంసర్గశుద్ధయే ॥ ౧౭ ॥
పురోడాశం నిరవపన్ వీరసంసర్గశుద్ధయే ॥ ౧౭ ॥
అధ్వర్యుణాత్తహవిషా యజమానో విశామ్పతే ।
ధియా విశుద్ధయా దధ్యౌ తథా ప్రాదురభూద్ధరిః ॥ ౧౮ ॥
ధియా విశుద్ధయా దధ్యౌ తథా ప్రాదురభూద్ధరిః ॥ ౧౮ ॥
తదా స్వప్రభయా తేషాం ద్యోతయన్త్యా దిశో దశ ।
ముష్ణంస్తేజ ఉపానీతస్తార్క్ష్యేణ స్తోత్రవాజినా ॥ ౧౯ ॥
ముష్ణంస్తేజ ఉపానీతస్తార్క్ష్యేణ స్తోత్రవాజినా ॥ ౧౯ ॥
శ్యామో హిరణ్యరశనోఽర్కకిరీటజుష్టో
నీలాలకభ్రమరమణ్డితకుణ్డలాస్యః ।
శఙ్ఖాబ్జచక్రశరచాపగదాసిచర్మ-
వ్యగ్రైర్హిరణ్మయభుజైరివ కర్ణికారః ॥ ౨౦ ॥
నీలాలకభ్రమరమణ్డితకుణ్డలాస్యః ।
శఙ్ఖాబ్జచక్రశరచాపగదాసిచర్మ-
వ్యగ్రైర్హిరణ్మయభుజైరివ కర్ణికారః ॥ ౨౦ ॥
వక్షస్యధిశ్రితవధూర్వనమాల్యుదార
హాసావలోకకలయా రమయంశ్చ విశ్వమ్ ।
పార్శ్వభ్రమద్వయజనచామరరాజహంసః
శ్వేతాతపత్రశశినోపరి రజ్యమానః ॥ ౨౧ ॥
హాసావలోకకలయా రమయంశ్చ విశ్వమ్ ।
పార్శ్వభ్రమద్వయజనచామరరాజహంసః
శ్వేతాతపత్రశశినోపరి రజ్యమానః ॥ ౨౧ ॥
తముపాగతమాలక్ష్య సర్వే సురగణాదయః ।
ప్రణేముః సహసోత్థాయ బ్రహ్మేన్ద్రత్ర్యక్షనాయకాః ॥ ౨౨ ॥
ప్రణేముః సహసోత్థాయ బ్రహ్మేన్ద్రత్ర్యక్షనాయకాః ॥ ౨౨ ॥
తత్తేజసా హతరుచః సన్నజిహ్వాః ససాధ్వసాః ।
మూర్ధ్నా ధృతాఞ్జలిపుటా ఉపతస్థురధోక్షజమ్ ॥ ౨౩ ॥
మూర్ధ్నా ధృతాఞ్జలిపుటా ఉపతస్థురధోక్షజమ్ ॥ ౨౩ ॥
అప్యర్వాగ్వృత్తయో యస్య మహి త్వాత్మభువాదయః ।
యథామతి గృణన్తి స్మ కృతానుగ్రహవిగ్రహమ్ ॥ ౨౪ ॥
యథామతి గృణన్తి స్మ కృతానుగ్రహవిగ్రహమ్ ॥ ౨౪ ॥
దక్షో గృహీతార్హణసాదనోత్తమం
యజ్ఞేశ్వరం విశ్వసృజాం పరం గురుమ్ ।
సునన్దనన్దాద్యనుగైర్వృతం ముదా
గృణన్ ప్రపేదే ప్రయతః కృతాఞ్జలిః ॥ ౨౫ ॥
యజ్ఞేశ్వరం విశ్వసృజాం పరం గురుమ్ ।
సునన్దనన్దాద్యనుగైర్వృతం ముదా
గృణన్ ప్రపేదే ప్రయతః కృతాఞ్జలిః ॥ ౨౫ ॥
దక్ష ఉవాచ
శుద్ధం స్వధామ్న్యుపరతాఖిలబుద్ధ్యవస్థం
చిన్మాత్రమేకమభయం ప్రతిషిధ్య మాయామ్ ।
తిష్ఠంస్తయైవ పురుషత్వముపేత్య తస్యా-
మాస్తే భవానపరిశుద్ధ ఇవాత్మతన్త్రః ॥ ౨౬ ॥
శుద్ధం స్వధామ్న్యుపరతాఖిలబుద్ధ్యవస్థం
చిన్మాత్రమేకమభయం ప్రతిషిధ్య మాయామ్ ।
తిష్ఠంస్తయైవ పురుషత్వముపేత్య తస్యా-
మాస్తే భవానపరిశుద్ధ ఇవాత్మతన్త్రః ॥ ౨౬ ॥
ఋత్విజ ఊచుః
తత్త్వం న తే వయమనఞ్జన రుద్రశాపాత్
కర్మణ్యవగ్రహధియో భగవన్విదామః ।
ధర్మోపలక్షణమిదం త్రివృదధ్వరాఖ్యం
జ్ఞాతం యదర్థమధిదైవమదో వ్యవస్థాః ॥ ౨౭ ॥
తత్త్వం న తే వయమనఞ్జన రుద్రశాపాత్
కర్మణ్యవగ్రహధియో భగవన్విదామః ।
ధర్మోపలక్షణమిదం త్రివృదధ్వరాఖ్యం
జ్ఞాతం యదర్థమధిదైవమదో వ్యవస్థాః ॥ ౨౭ ॥
సదస్యా ఊచుః
ఉత్పత్త్యధ్వన్యశరణ ఉరుక్లేశదుర్గేఽన్తకోగ్ర
వ్యాలాన్విష్టే విషయమృగతృష్యాత్మగేహోరుభారః ।
ద్వన్ద్వశ్వభ్రే ఖలమృగభయే శోకదావేఽజ్ఞసార్థః
పాదౌకస్తే శరణద కదా యాతి కామోపసృష్టః ॥ ౨౮ ॥
ఉత్పత్త్యధ్వన్యశరణ ఉరుక్లేశదుర్గేఽన్తకోగ్ర
వ్యాలాన్విష్టే విషయమృగతృష్యాత్మగేహోరుభారః ।
ద్వన్ద్వశ్వభ్రే ఖలమృగభయే శోకదావేఽజ్ఞసార్థః
పాదౌకస్తే శరణద కదా యాతి కామోపసృష్టః ॥ ౨౮ ॥
రుద్ర ఉవాచ
తవ వరద వరాఙ్ఘ్రావాశిషేహాఖిలార్థే
హ్యపి మునిభిరసక్తైరాదరేణార్హణీయే ।
యది రచితధియం మావిద్యలోకోఽపవిద్ధం
జపతి న గణయే తత్త్వత్పరానుగ్రహేణ ॥ ౨౯ ॥
తవ వరద వరాఙ్ఘ్రావాశిషేహాఖిలార్థే
హ్యపి మునిభిరసక్తైరాదరేణార్హణీయే ।
యది రచితధియం మావిద్యలోకోఽపవిద్ధం
జపతి న గణయే తత్త్వత్పరానుగ్రహేణ ॥ ౨౯ ॥
భృగురువాచ
యన్మాయయా గహనయాపహృతాత్మబోధా
బ్రహ్మాదయస్తనుభృతస్తమసి స్వపన్తః ।
నాత్మన్ శ్రితం తవ విదన్త్యధునాపి తత్త్వం
సోఽయం ప్రసీదతు భవాన్ప్రణతాత్మబన్ధుః ॥ ౩౦ ॥
యన్మాయయా గహనయాపహృతాత్మబోధా
బ్రహ్మాదయస్తనుభృతస్తమసి స్వపన్తః ।
నాత్మన్ శ్రితం తవ విదన్త్యధునాపి తత్త్వం
సోఽయం ప్రసీదతు భవాన్ప్రణతాత్మబన్ధుః ॥ ౩౦ ॥
బ్రహ్మోవాచ
నైతత్స్వరూపం భవతోఽసౌ పదార్థ
భేదగ్రహైః పురుషో యావదీక్షేత్ ।
జ్ఞానస్య చార్థస్య గుణస్య చాశ్రయో
మాయామయాద్వయతిరిక్తో మతస్త్వమ్ ॥ ౩౧ ॥
నైతత్స్వరూపం భవతోఽసౌ పదార్థ
భేదగ్రహైః పురుషో యావదీక్షేత్ ।
జ్ఞానస్య చార్థస్య గుణస్య చాశ్రయో
మాయామయాద్వయతిరిక్తో మతస్త్వమ్ ॥ ౩౧ ॥
ఇన్ద్ర ఉవాచ
ఇదమప్యచ్యుత విశ్వభావనం
వపురానన్దకరం మనోదృశామ్ ।
సురవిద్విట్క్షపణైరుదాయుధై
ర్భుజదణ్డైరుపపన్నమష్టభిః ॥ ౩౨ ॥
ఇదమప్యచ్యుత విశ్వభావనం
వపురానన్దకరం మనోదృశామ్ ।
సురవిద్విట్క్షపణైరుదాయుధై
ర్భుజదణ్డైరుపపన్నమష్టభిః ॥ ౩౨ ॥
పత్న్య ఊచుః
యజ్ఞోఽయం తవ యజనాయ కేన సృష్టో
విధ్వస్తః పశుపతినాద్య దక్షకోపాత్ ।
తం నస్త్వం శవశయనాభశాన్తమేధం
యజ్ఞాత్మన్నలినరుచా దృశా పునీహి ॥ ౩౩ ॥
యజ్ఞోఽయం తవ యజనాయ కేన సృష్టో
విధ్వస్తః పశుపతినాద్య దక్షకోపాత్ ।
తం నస్త్వం శవశయనాభశాన్తమేధం
యజ్ఞాత్మన్నలినరుచా దృశా పునీహి ॥ ౩౩ ॥
ఋషయ ఊచుః
అనన్వితం తే భగవన్ విచేష్టితం
యదాత్మనా చరసి హి కర్మ నాజ్యసే ।
విభూతయే యత ఉపసేదురీశ్వరీం
న మన్యతే స్వయమనువర్తతీం భవాన్ ॥ ౩౪ ॥
అనన్వితం తే భగవన్ విచేష్టితం
యదాత్మనా చరసి హి కర్మ నాజ్యసే ।
విభూతయే యత ఉపసేదురీశ్వరీం
న మన్యతే స్వయమనువర్తతీం భవాన్ ॥ ౩౪ ॥
సిద్ధా ఊచుః
అయం త్వత్కథామృష్టపీయూషనద్యాం
మనోవారణః క్లేశదావాగ్నిదగ్ధః ।
తృషార్తోఽవగాఢో న సస్మార దావం
న నిష్క్రామతి బ్రహ్మసమ్పన్నవన్నః ॥ ౩౫ ॥
అయం త్వత్కథామృష్టపీయూషనద్యాం
మనోవారణః క్లేశదావాగ్నిదగ్ధః ।
తృషార్తోఽవగాఢో న సస్మార దావం
న నిష్క్రామతి బ్రహ్మసమ్పన్నవన్నః ॥ ౩౫ ॥
యజమాన్యువాచ
స్వాగతం తే ప్రసీదేశ తుభ్యం నమః
శ్రీనివాస శ్రియా కాన్తయా త్రాహి నః ।
త్వామృతేఽధీశ నాఙ్గైర్మఖః శోభతే
శీర్షహీనః కబన్ధో యథా పురుషః ॥ ౩౬ ॥
స్వాగతం తే ప్రసీదేశ తుభ్యం నమః
శ్రీనివాస శ్రియా కాన్తయా త్రాహి నః ।
త్వామృతేఽధీశ నాఙ్గైర్మఖః శోభతే
శీర్షహీనః కబన్ధో యథా పురుషః ॥ ౩౬ ॥
లోకపాలా ఊచుః
దృష్టః కిం నో దృగ్భిరసద్గ్రహైస్త్వం
ప్రత్యగ్ద్రష్టా దృశ్యతే యేన విశ్వమ్ ।
మాయా హ్యేషా భవదీయా హి భూమన్
యస్త్వం షష్ఠః పఞ్చభిర్భాసి భూతైః ॥ ౩౭ ॥
దృష్టః కిం నో దృగ్భిరసద్గ్రహైస్త్వం
ప్రత్యగ్ద్రష్టా దృశ్యతే యేన విశ్వమ్ ।
మాయా హ్యేషా భవదీయా హి భూమన్
యస్త్వం షష్ఠః పఞ్చభిర్భాసి భూతైః ॥ ౩౭ ॥
యోగేశ్వరా ఊచు
ప్రేయాన్న తేఽన్యోఽస్త్యముతస్త్వయి ప్రభో
విశ్వాత్మనీక్షేన్న పృథగ్య ఆత్మనః ।
అథాపి భక్త్యేశ తయోపధావతా-
మనన్యవృత్త్యానుగృహాణ వత్సల ॥ ౩౮ ॥
ప్రేయాన్న తేఽన్యోఽస్త్యముతస్త్వయి ప్రభో
విశ్వాత్మనీక్షేన్న పృథగ్య ఆత్మనః ।
అథాపి భక్త్యేశ తయోపధావతా-
మనన్యవృత్త్యానుగృహాణ వత్సల ॥ ౩౮ ॥
జగదుద్భవస్థితిలయేషు దైవతో
బహుభిద్యమానగుణయాత్మమాయయా ।
రచితాత్మభేదమతయే స్వసంస్థయా
వినివర్తితభ్రమగుణాత్మనే నమః ॥ ౩౯ ॥
బహుభిద్యమానగుణయాత్మమాయయా ।
రచితాత్మభేదమతయే స్వసంస్థయా
వినివర్తితభ్రమగుణాత్మనే నమః ॥ ౩౯ ॥
బ్రహ్మోవాచ
నమస్తే శ్రితసత్త్వాయ ధర్మాదీనాం చ సూతయే ।
నిర్గుణాయ చ యత్కాష్ఠాం నాహం వేదాపరేఽపి చ ॥ ౪౦ ॥
నమస్తే శ్రితసత్త్వాయ ధర్మాదీనాం చ సూతయే ।
నిర్గుణాయ చ యత్కాష్ఠాం నాహం వేదాపరేఽపి చ ॥ ౪౦ ॥
అగ్నిరువాచ
యత్తేజసాహం సుసమిద్ధతేజా
హవ్యం వహే స్వధ్వర ఆజ్యసిక్తమ్ ।
తం యజ్ఞియం పఞ్చవిధం చ పఞ్చభిః
స్విష్టం యజుర్భిః ప్రణతోఽస్మి యజ్ఞమ్ ॥ ౪౧ ॥
యత్తేజసాహం సుసమిద్ధతేజా
హవ్యం వహే స్వధ్వర ఆజ్యసిక్తమ్ ।
తం యజ్ఞియం పఞ్చవిధం చ పఞ్చభిః
స్విష్టం యజుర్భిః ప్రణతోఽస్మి యజ్ఞమ్ ॥ ౪౧ ॥
దేవా ఊచుః
పురా కల్పాపాయే స్వకృతముదరీకృత్య వికృతం
త్వమేవాద్యస్తస్మిన్ సలిల ఉరగేన్ద్రాధిశయనే ।
పుమాన్శేషే సిద్ధైర్హృది విమృశితాధ్యాత్మపదవిః
స ఏవాద్యాక్ష్ణోర్యః పథి చరసి భృత్యానవసి నః ॥ ౪౨ ॥
పురా కల్పాపాయే స్వకృతముదరీకృత్య వికృతం
త్వమేవాద్యస్తస్మిన్ సలిల ఉరగేన్ద్రాధిశయనే ।
పుమాన్శేషే సిద్ధైర్హృది విమృశితాధ్యాత్మపదవిః
స ఏవాద్యాక్ష్ణోర్యః పథి చరసి భృత్యానవసి నః ॥ ౪౨ ॥
గన్ధర్వా ఊచుః
అంశాంశాస్తే దేవ మరీచ్యాదయ ఏతే
బ్రహ్మేన్ద్రాద్యా దేవగణా రుద్రపురోగాః ।
క్రీడాభాణ్డం విశ్వమిదం యస్య విభూమన్
తస్మై నిత్యం నాథ నమస్తే కరవామ ॥ ౪౩ ॥
అంశాంశాస్తే దేవ మరీచ్యాదయ ఏతే
బ్రహ్మేన్ద్రాద్యా దేవగణా రుద్రపురోగాః ।
క్రీడాభాణ్డం విశ్వమిదం యస్య విభూమన్
తస్మై నిత్యం నాథ నమస్తే కరవామ ॥ ౪౩ ॥
విద్యాధరా ఊచుః
త్వన్మాయయార్థమభిపద్య కలేవరేఽస్మిన్
కృత్వా మమాహమితి దుర్మతిరుత్పథైః స్వైః ।
క్షిప్తోఽప్యసద్విషయలాలస ఆత్మమోహం
యుష్మత్కథామృతనిషేవక ఉద్వయుదస్యేత్ ॥ ౪౪ ॥
త్వన్మాయయార్థమభిపద్య కలేవరేఽస్మిన్
కృత్వా మమాహమితి దుర్మతిరుత్పథైః స్వైః ।
క్షిప్తోఽప్యసద్విషయలాలస ఆత్మమోహం
యుష్మత్కథామృతనిషేవక ఉద్వయుదస్యేత్ ॥ ౪౪ ॥
బ్రాహ్మణా ఊచుః
త్వం క్రతుస్త్వం హవిస్త్వం హుతాశః స్వయంత్వం హి మన్త్రః సమిద్దర్భపాత్రాణి చ । త్వం సదస్యర్త్విజో దమ్పతీ దేవతాఅగ్నిహోత్రం స్వధా సోమ ఆజ్యం పశుః ॥ ౪౫ ॥
త్వం క్రతుస్త్వం హవిస్త్వం హుతాశః స్వయంత్వం హి మన్త్రః సమిద్దర్భపాత్రాణి చ । త్వం సదస్యర్త్విజో దమ్పతీ దేవతాఅగ్నిహోత్రం స్వధా సోమ ఆజ్యం పశుః ॥ ౪౫ ॥
త్వం పురా గాం రసాయా మహాసూకరో
దంష్ట్రయా పద్మినీం వారణేన్ద్రో యథా ।
స్తూయమానో నదల్లీలయా యోగిభి-
ర్వ్యుజ్జహర్థ త్రయీగాత్ర యజ్ఞక్రతుః ॥ ౪౬ ॥
దంష్ట్రయా పద్మినీం వారణేన్ద్రో యథా ।
స్తూయమానో నదల్లీలయా యోగిభి-
ర్వ్యుజ్జహర్థ త్రయీగాత్ర యజ్ఞక్రతుః ॥ ౪౬ ॥
స ప్రసీద త్వమస్మాకమాకాఙ్క్షతాం
దర్శనం తే పరిభ్రష్టసత్కర్మణామ్ ।
కీర్త్యమానే నృభిర్నామ్ని యజ్ఞేశ తే
యజ్ఞవిఘ్నాః క్షయం యాన్తి తస్మై నమః ॥ ౪౭ ॥
దర్శనం తే పరిభ్రష్టసత్కర్మణామ్ ।
కీర్త్యమానే నృభిర్నామ్ని యజ్ఞేశ తే
యజ్ఞవిఘ్నాః క్షయం యాన్తి తస్మై నమః ॥ ౪౭ ॥
మైత్రేయ ఉవాచ
ఇతి దక్షః కవిర్యజ్ఞం భద్ర రుద్రాభిమర్శితమ్ ।
కీర్త్యమానే హృషీకేశే సన్నిన్యే యజ్ఞభావనే ॥ ౪౮ ॥
ఇతి దక్షః కవిర్యజ్ఞం భద్ర రుద్రాభిమర్శితమ్ ।
కీర్త్యమానే హృషీకేశే సన్నిన్యే యజ్ఞభావనే ॥ ౪౮ ॥
భగవాన్ స్వేన భాగేన సర్వాత్మా సర్వభాగభుక్ ।
దక్షం బభాష ఆభాష్య ప్రీయమాణ ఇవానఘ ॥ ౪౯ ॥
దక్షం బభాష ఆభాష్య ప్రీయమాణ ఇవానఘ ॥ ౪౯ ॥
శ్రీభగవానువాచ
అహం బ్రహ్మా చ శర్వశ్చ జగతః కారణం పరమ్ ।
ఆత్మేశ్వర ఉపద్రష్టా స్వయందృగవిశేషణః ॥ ౫౦ ॥
అహం బ్రహ్మా చ శర్వశ్చ జగతః కారణం పరమ్ ।
ఆత్మేశ్వర ఉపద్రష్టా స్వయందృగవిశేషణః ॥ ౫౦ ॥
ఆత్మమాయాం సమావిశ్య సోఽహం గుణమయీం ద్విజ ।
సృజన్ రక్షన్ హరన్ విశ్వం దధ్రే సంజ్ఞాం క్రియోచితామ్ ॥ ౫౧ ॥
సృజన్ రక్షన్ హరన్ విశ్వం దధ్రే సంజ్ఞాం క్రియోచితామ్ ॥ ౫౧ ॥
తస్మిన్ బ్రహ్మణ్యద్వితీయే కేవలే పరమాత్మని ।
బ్రహ్మరుద్రౌ చ భూతాని భేదేనాజ్ఞోఽనుపశ్యతి ॥ ౫౨ ॥
బ్రహ్మరుద్రౌ చ భూతాని భేదేనాజ్ఞోఽనుపశ్యతి ॥ ౫౨ ॥
యథా పుమాన్న స్వాఙ్గేషు శిరఃపాణ్యాదిషు క్వచిత్ ।
పారక్యబుద్ధిం కురుతే ఏవం భూతేషు మత్పరః ॥ ౫౩ ॥
పారక్యబుద్ధిం కురుతే ఏవం భూతేషు మత్పరః ॥ ౫౩ ॥
త్రయాణామేకభావానాం యో న పశ్యతి వై భిదామ్ ।
సర్వభూతాత్మనాం బ్రహ్మన్ స శాన్తిమధిగచ్ఛతి ॥ ౫౪ ॥
సర్వభూతాత్మనాం బ్రహ్మన్ స శాన్తిమధిగచ్ఛతి ॥ ౫౪ ॥
మైత్రేయ ఉవాచ
ఏవం భగవతాదిష్టః ప్రజాపతిపతిర్హరిమ్ ।
అర్చిత్వా క్రతునా స్వేన దేవానుభయతోఽయజత్ ॥ ౫౫ ॥
ఏవం భగవతాదిష్టః ప్రజాపతిపతిర్హరిమ్ ।
అర్చిత్వా క్రతునా స్వేన దేవానుభయతోఽయజత్ ॥ ౫౫ ॥
రుద్రం చ స్వేన భాగేన హ్యుపాధావత్సమాహితః ।
కర్మణోదవసానేన సోమపానితరానపి ।
ఉదవస్య సహర్త్విగ్భిః సస్నావవభృథం తతః ॥ ౫౬ ॥
కర్మణోదవసానేన సోమపానితరానపి ।
ఉదవస్య సహర్త్విగ్భిః సస్నావవభృథం తతః ॥ ౫౬ ॥
తస్మా అప్యనుభావేన స్వేనైవావాప్తరాధసే ।
ధర్మ ఏవ మతిం దత్త్వా త్రిదశాస్తే దివం యయుః ॥ ౫౭ ॥
ధర్మ ఏవ మతిం దత్త్వా త్రిదశాస్తే దివం యయుః ॥ ౫౭ ॥
ఏవం దాక్షాయణీ హిత్వా సతీ పూర్వకలేవరమ్ ।
జజ్ఞే హిమవతః క్షేత్రే మేనాయామితి శుశ్రుమ ॥ ౫౮ ॥
జజ్ఞే హిమవతః క్షేత్రే మేనాయామితి శుశ్రుమ ॥ ౫౮ ॥
తమేవ దయితం భూయ ఆవృఙ్క్తే పతిమమ్బికా ।
అనన్యభావైకగతిం శక్తిః సుప్తేవ పూరుషమ్ ॥ ౫౯ ॥
అనన్యభావైకగతిం శక్తిః సుప్తేవ పూరుషమ్ ॥ ౫౯ ॥
ఏతద్భగవతః శమ్భోః కర్మ దక్షాధ్వరద్రుహః ।
శ్రుతం భాగవతాచ్ఛిష్యాదుద్ధవాన్మే బృహస్పతేః ॥ ౬౦ ॥
శ్రుతం భాగవతాచ్ఛిష్యాదుద్ధవాన్మే బృహస్పతేః ॥ ౬౦ ॥
ఇదం పవిత్రం పరమీశచేష్టితం
యశస్యమాయుష్యమఘౌఘమర్షణమ్ ।
యో నిత్యదాకర్ణ్య నరోఽనుకీర్తయేద్
ధునోత్యఘం కౌరవ భక్తిభావతః ॥ ౬౧ ॥
యశస్యమాయుష్యమఘౌఘమర్షణమ్ ।
యో నిత్యదాకర్ణ్య నరోఽనుకీర్తయేద్
ధునోత్యఘం కౌరవ భక్తిభావతః ॥ ౬౧ ॥