ମୈତ୍ରେଯ ଉଵାଚ
ଇତ୍ଯଜେନାନୁନୀତେନ ଭଵେନ ପରିତୁଷ୍ଯତା ।
ଅଭ୍ଯଧାଯି ମହାବାହୋ ପ୍ରହସ୍ଯ ଶ୍ରୂଯତାମିତି ॥ ୧ ॥
ଇତ୍ଯଜେନାନୁନୀତେନ ଭଵେନ ପରିତୁଷ୍ଯତା ।
ଅଭ୍ଯଧାଯି ମହାବାହୋ ପ୍ରହସ୍ଯ ଶ୍ରୂଯତାମିତି ॥ ୧ ॥
ମହାଦେଵ ଉଵାଚ
ନାଘଂ ପ୍ରଜେଶ ବାଲାନାଂ ଵର୍ଣଯେ ନାନୁଚିନ୍ତଯେ ।
ଦେଵମାଯାଭିଭୂତାନାଂ ଦଣ୍ଡସ୍ତତ୍ର ଧୃତୋ ମଯା ॥ ୨ ॥
ନାଘଂ ପ୍ରଜେଶ ବାଲାନାଂ ଵର୍ଣଯେ ନାନୁଚିନ୍ତଯେ ।
ଦେଵମାଯାଭିଭୂତାନାଂ ଦଣ୍ଡସ୍ତତ୍ର ଧୃତୋ ମଯା ॥ ୨ ॥
ପ୍ରଜାପତେର୍ଦଗ୍ଧଶୀର୍ଷ୍ଣୋ ଭଵତ୍ଵଜମୁଖଂ ଶିରଃ ।
ମିତ୍ରସ୍ଯ ଚକ୍ଷୁଷେକ୍ଷେତ ଭାଗଂ ସ୍ଵଂ ବର୍ହିଷୋ ଭଗଃ ॥ ୩ ॥
ମିତ୍ରସ୍ଯ ଚକ୍ଷୁଷେକ୍ଷେତ ଭାଗଂ ସ୍ଵଂ ବର୍ହିଷୋ ଭଗଃ ॥ ୩ ॥
ପୂଷା ତୁ ଯଜମାନସ୍ଯ ଦଦ୍ଭିର୍ଜକ୍ଷତୁ ପିଷ୍ଟଭୁକ୍ ।
ଦେଵାଃ ପ୍ରକୃତସର୍ଵାଙ୍ଗା ଯେ ମ ଉଚ୍ଛେଷଣଂ ଦଦୁଃ ॥ ୪ ॥
ଦେଵାଃ ପ୍ରକୃତସର୍ଵାଙ୍ଗା ଯେ ମ ଉଚ୍ଛେଷଣଂ ଦଦୁଃ ॥ ୪ ॥
ବାହୁଭ୍ଯାମଶ୍ଵିନୋଃ ପୂଷ୍ଣୋ ହସ୍ତାଭ୍ଯାଂ କୃତବାହଵଃ ।
ଭଵନ୍ତ୍ଵଧ୍ଵର୍ଯଵଶ୍ଚାନ୍ଯେ ବସ୍ତଶ୍ମଶ୍ରୁର୍ଭୃଗୁର୍ଭଵେତ୍ ॥ ୫ ॥
ଭଵନ୍ତ୍ଵଧ୍ଵର୍ଯଵଶ୍ଚାନ୍ଯେ ବସ୍ତଶ୍ମଶ୍ରୁର୍ଭୃଗୁର୍ଭଵେତ୍ ॥ ୫ ॥
ମୈତ୍ରେଯ ଉଵାଚ
ତଦା ସର୍ଵାଣି ଭୂତାନି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମୀଢୁଷ୍ଟମୋଦିତମ୍ ।
ପରିତୁଷ୍ଟାତ୍ମଭିସ୍ତାତ ସାଧୁ ସାଧ୍ଵିତ୍ଯଥାବ୍ରୁଵନ୍ ॥ ୬ ॥
ତଦା ସର୍ଵାଣି ଭୂତାନି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମୀଢୁଷ୍ଟମୋଦିତମ୍ ।
ପରିତୁଷ୍ଟାତ୍ମଭିସ୍ତାତ ସାଧୁ ସାଧ୍ଵିତ୍ଯଥାବ୍ରୁଵନ୍ ॥ ୬ ॥
ତତୋ ମୀଢ୍ଵାଂସମାମନ୍ତ୍ର୍ଯ ଶୁନାସୀରାଃ ସହର୍ଷିଭିଃ ।
ଭୂଯସ୍ତଦ୍ଦେଵଯଜନଂ ସମୀଢ୍ଵଦ୍ଵେଧସୋ ଯଯୁଃ ॥ ୭ ॥
ଭୂଯସ୍ତଦ୍ଦେଵଯଜନଂ ସମୀଢ୍ଵଦ୍ଵେଧସୋ ଯଯୁଃ ॥ ୭ ॥
ଵିଧାଯ କାର୍ତ୍ସ୍ନ୍ଯେନ ଚ ତଦ୍ଯଦାହ ଭଗଵାନ୍ ଭଵଃ ।
ସନ୍ଦଧୁଃ କସ୍ଯ କାଯେନ ସଵନୀଯପଶୋଃ ଶିରଃ ॥ ୮ ॥
ସନ୍ଦଧୁଃ କସ୍ଯ କାଯେନ ସଵନୀଯପଶୋଃ ଶିରଃ ॥ ୮ ॥
ସନ୍ଧୀଯମାନେ ଶିରସି ଦକ୍ଷୋ ରୁଦ୍ରାଭିଵୀକ୍ଷିତଃ ।
ସଦ୍ଯଃ ସୁପ୍ତ ଇଵୋତ୍ତସ୍ଥୌ ଦଦୃଶେ ଚାଗ୍ରତୋ ମୃଡମ୍ ॥ ୯ ॥
ସଦ୍ଯଃ ସୁପ୍ତ ଇଵୋତ୍ତସ୍ଥୌ ଦଦୃଶେ ଚାଗ୍ରତୋ ମୃଡମ୍ ॥ ୯ ॥
ତଦା ଵୃଷଧ୍ଵଜଦ୍ଵେଷକଲିଲାତ୍ମା ପ୍ରଜାପତିଃ ।
ଶିଵାଵଲୋକାଦଭଵଚ୍ଛରଦ୍ଧ୍ରଦ ଇଵାମଲଃ ॥ ୧୦ ॥
ଶିଵାଵଲୋକାଦଭଵଚ୍ଛରଦ୍ଧ୍ରଦ ଇଵାମଲଃ ॥ ୧୦ ॥
ଭଵସ୍ତଵାଯ କୃତଧୀର୍ନାଶକ୍ନୋଦନୁରାଗତଃ ।
ଔତ୍କଣ୍ଠ୍ଯାଦ୍ବାଷ୍ପକଲଯା ସମ୍ପରେତାଂ ସୁତାଂ ସ୍ମରନ୍ ॥ ୧୧ ॥
ଔତ୍କଣ୍ଠ୍ଯାଦ୍ବାଷ୍ପକଲଯା ସମ୍ପରେତାଂ ସୁତାଂ ସ୍ମରନ୍ ॥ ୧୧ ॥
କୃଚ୍ଛ୍ରାତ୍ସଂସ୍ତଭ୍ଯ ଚ ମନଃ ପ୍ରେମଵିହ୍ଵଲିତଃ ସୁଧୀଃ ।
ଶଶଂସ ନିର୍ଵ୍ଯଲୀକେନ ଭାଵେନେଶଂ ପ୍ରଜାପତିଃ ॥ ୧୨ ॥
ଶଶଂସ ନିର୍ଵ୍ଯଲୀକେନ ଭାଵେନେଶଂ ପ୍ରଜାପତିଃ ॥ ୧୨ ॥
ଦକ୍ଷ ଉଵାଚ
ଭୂଯାନନୁଗ୍ରହ ଅହୋ ଭଵତା କୃତୋ ମେ
ଦଣ୍ଡସ୍ତ୍ଵଯା ମଯି ଭୃତୋ ଯଦପି ପ୍ରଲବ୍ଧଃ ।
ନ ବ୍ରହ୍ମବନ୍ଧୁଷୁ ଚ ଵାଂ ଭଗଵନ୍ନଵଜ୍ଞା
ତୁଭ୍ଯଂ ହରେଶ୍ଚ କୁତ ଏଵ ଧୃତଵ୍ରତେଷୁ ॥ ୧୩ ॥
ଭୂଯାନନୁଗ୍ରହ ଅହୋ ଭଵତା କୃତୋ ମେ
ଦଣ୍ଡସ୍ତ୍ଵଯା ମଯି ଭୃତୋ ଯଦପି ପ୍ରଲବ୍ଧଃ ।
ନ ବ୍ରହ୍ମବନ୍ଧୁଷୁ ଚ ଵାଂ ଭଗଵନ୍ନଵଜ୍ଞା
ତୁଭ୍ଯଂ ହରେଶ୍ଚ କୁତ ଏଵ ଧୃତଵ୍ରତେଷୁ ॥ ୧୩ ॥
ଵିଦ୍ଯାତପୋଵ୍ରତଧରାନ୍ ମୁଖତଃ ସ୍ମ ଵିପ୍ରାନ୍
ବ୍ରହ୍ମାତ୍ମତତ୍ତ୍ଵମଵିତୁଂ ପ୍ରଥମଂ ତ୍ଵମସ୍ରାକ୍ ।
ତଦ୍ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ ପରମ ସର୍ଵଵିପତ୍ସୁ ପାସି
ପାଲଃ ପଶୂନିଵ ଵିଭୋ ପ୍ରଗୃହୀତଦଣ୍ଡଃ ॥ ୧୪ ॥
ବ୍ରହ୍ମାତ୍ମତତ୍ତ୍ଵମଵିତୁଂ ପ୍ରଥମଂ ତ୍ଵମସ୍ରାକ୍ ।
ତଦ୍ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ ପରମ ସର୍ଵଵିପତ୍ସୁ ପାସି
ପାଲଃ ପଶୂନିଵ ଵିଭୋ ପ୍ରଗୃହୀତଦଣ୍ଡଃ ॥ ୧୪ ॥
ଯୋଽସୌ ମଯାଵିଦିତତତ୍ତ୍ଵଦୃଶା ସଭାଯାଂ
କ୍ଷିପ୍ତୋ ଦୁରୁକ୍ତିଵିଶିଖୈର୍ଵିଗଣଯ୍ଯ ତନ୍ମାମ୍ ।
ଅର୍ଵାକ୍ ପତନ୍ତମର୍ହତ୍ତମନିନ୍ଦଯାପାଦ୍
ଦୃଷ୍ଟଯାର୍ଦ୍ରଯା ସ ଭଗଵାନ୍ସ୍ଵକୃତେନ ତୁଷ୍ଯେତ୍ ॥ ୧୫ ॥
କ୍ଷିପ୍ତୋ ଦୁରୁକ୍ତିଵିଶିଖୈର୍ଵିଗଣଯ୍ଯ ତନ୍ମାମ୍ ।
ଅର୍ଵାକ୍ ପତନ୍ତମର୍ହତ୍ତମନିନ୍ଦଯାପାଦ୍
ଦୃଷ୍ଟଯାର୍ଦ୍ରଯା ସ ଭଗଵାନ୍ସ୍ଵକୃତେନ ତୁଷ୍ଯେତ୍ ॥ ୧୫ ॥
ମୈତ୍ରେଯ ଉଵାଚ
କ୍ଷମାପ୍ଯୈଵଂ ସ ମୀଢ୍ଵାଂସଂ ବ୍ରହ୍ମଣା ଚାନୁମନ୍ତ୍ରିତଃ ।
କର୍ମ ସନ୍ତାନଯାମାସ ସୋପାଧ୍ଯାଯର୍ତ୍ଵିଗାଦିଭିଃ ॥ ୧୬ ॥
କ୍ଷମାପ୍ଯୈଵଂ ସ ମୀଢ୍ଵାଂସଂ ବ୍ରହ୍ମଣା ଚାନୁମନ୍ତ୍ରିତଃ ।
କର୍ମ ସନ୍ତାନଯାମାସ ସୋପାଧ୍ଯାଯର୍ତ୍ଵିଗାଦିଭିଃ ॥ ୧୬ ॥
ଵୈଷ୍ଣଵଂ ଯଜ୍ଞସନ୍ତତ୍ଯୈ ତ୍ରିକପାଲଂ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ ।
ପୁରୋଡାଶଂ ନିରଵପନ୍ ଵୀରସଂସର୍ଗଶୁଦ୍ଧଯେ ॥ ୧୭ ॥
ପୁରୋଡାଶଂ ନିରଵପନ୍ ଵୀରସଂସର୍ଗଶୁଦ୍ଧଯେ ॥ ୧୭ ॥
ଅଧ୍ଵର୍ଯୁଣାତ୍ତହଵିଷା ଯଜମାନୋ ଵିଶାମ୍ପତେ ।
ଧିଯା ଵିଶୁଦ୍ଧଯା ଦଧ୍ଯୌ ତଥା ପ୍ରାଦୁରଭୂଦ୍ଧରିଃ ॥ ୧୮ ॥
ଧିଯା ଵିଶୁଦ୍ଧଯା ଦଧ୍ଯୌ ତଥା ପ୍ରାଦୁରଭୂଦ୍ଧରିଃ ॥ ୧୮ ॥
ତଦା ସ୍ଵପ୍ରଭଯା ତେଷାଂ ଦ୍ଯୋତଯନ୍ତ୍ଯା ଦିଶୋ ଦଶ ।
ମୁଷ୍ଣଂସ୍ତେଜ ଉପାନୀତସ୍ତାର୍କ୍ଷ୍ଯେଣ ସ୍ତୋତ୍ରଵାଜିନା ॥ ୧୯ ॥
ମୁଷ୍ଣଂସ୍ତେଜ ଉପାନୀତସ୍ତାର୍କ୍ଷ୍ଯେଣ ସ୍ତୋତ୍ରଵାଜିନା ॥ ୧୯ ॥
ଶ୍ଯାମୋ ହିରଣ୍ଯରଶନୋଽର୍କକିରୀଟଜୁଷ୍ଟୋ
ନୀଲାଲକଭ୍ରମରମଣ୍ଡିତକୁଣ୍ଡଲାସ୍ଯଃ ।
ଶଙ୍ଖାବ୍ଜଚକ୍ରଶରଚାପଗଦାସିଚର୍ମ-
ଵ୍ଯଗ୍ରୈର୍ହିରଣ୍ମଯଭୁଜୈରିଵ କର୍ଣିକାରଃ ॥ ୨୦ ॥
ନୀଲାଲକଭ୍ରମରମଣ୍ଡିତକୁଣ୍ଡଲାସ୍ଯଃ ।
ଶଙ୍ଖାବ୍ଜଚକ୍ରଶରଚାପଗଦାସିଚର୍ମ-
ଵ୍ଯଗ୍ରୈର୍ହିରଣ୍ମଯଭୁଜୈରିଵ କର୍ଣିକାରଃ ॥ ୨୦ ॥
ଵକ୍ଷସ୍ଯଧିଶ୍ରିତଵଧୂର୍ଵନମାଲ୍ଯୁଦାର
ହାସାଵଲୋକକଲଯା ରମଯଂଶ୍ଚ ଵିଶ୍ଵମ୍ ।
ପାର୍ଶ୍ଵଭ୍ରମଦ୍ଵଯଜନଚାମରରାଜହଂସଃ
ଶ୍ଵେତାତପତ୍ରଶଶିନୋପରି ରଜ୍ଯମାନଃ ॥ ୨୧ ॥
ହାସାଵଲୋକକଲଯା ରମଯଂଶ୍ଚ ଵିଶ୍ଵମ୍ ।
ପାର୍ଶ୍ଵଭ୍ରମଦ୍ଵଯଜନଚାମରରାଜହଂସଃ
ଶ୍ଵେତାତପତ୍ରଶଶିନୋପରି ରଜ୍ଯମାନଃ ॥ ୨୧ ॥
ତମୁପାଗତମାଲକ୍ଷ୍ଯ ସର୍ଵେ ସୁରଗଣାଦଯଃ ।
ପ୍ରଣେମୁଃ ସହସୋତ୍ଥାଯ ବ୍ରହ୍ମେନ୍ଦ୍ରତ୍ର୍ଯକ୍ଷନାଯକାଃ ॥ ୨୨ ॥
ପ୍ରଣେମୁଃ ସହସୋତ୍ଥାଯ ବ୍ରହ୍ମେନ୍ଦ୍ରତ୍ର୍ଯକ୍ଷନାଯକାଃ ॥ ୨୨ ॥
ତତ୍ତେଜସା ହତରୁଚଃ ସନ୍ନଜିହ୍ଵାଃ ସସାଧ୍ଵସାଃ ।
ମୂର୍ଧ୍ନା ଧୃତାଞ୍ଜଲିପୁଟା ଉପତସ୍ଥୁରଧୋକ୍ଷଜମ୍ ॥ ୨୩ ॥
ମୂର୍ଧ୍ନା ଧୃତାଞ୍ଜଲିପୁଟା ଉପତସ୍ଥୁରଧୋକ୍ଷଜମ୍ ॥ ୨୩ ॥
ଅପ୍ଯର୍ଵାଗ୍ଵୃତ୍ତଯୋ ଯସ୍ଯ ମହି ତ୍ଵାତ୍ମଭୁଵାଦଯଃ ।
ଯଥାମତି ଗୃଣନ୍ତି ସ୍ମ କୃତାନୁଗ୍ରହଵିଗ୍ରହମ୍ ॥ ୨୪ ॥
ଯଥାମତି ଗୃଣନ୍ତି ସ୍ମ କୃତାନୁଗ୍ରହଵିଗ୍ରହମ୍ ॥ ୨୪ ॥
ଦକ୍ଷୋ ଗୃହୀତାର୍ହଣସାଦନୋତ୍ତମଂ
ଯଜ୍ଞେଶ୍ଵରଂ ଵିଶ୍ଵସୃଜାଂ ପରଂ ଗୁରୁମ୍ ।
ସୁନନ୍ଦନନ୍ଦାଦ୍ଯନୁଗୈର୍ଵୃତଂ ମୁଦା
ଗୃଣନ୍ ପ୍ରପେଦେ ପ୍ରଯତଃ କୃତାଞ୍ଜଲିଃ ॥ ୨୫ ॥
ଯଜ୍ଞେଶ୍ଵରଂ ଵିଶ୍ଵସୃଜାଂ ପରଂ ଗୁରୁମ୍ ।
ସୁନନ୍ଦନନ୍ଦାଦ୍ଯନୁଗୈର୍ଵୃତଂ ମୁଦା
ଗୃଣନ୍ ପ୍ରପେଦେ ପ୍ରଯତଃ କୃତାଞ୍ଜଲିଃ ॥ ୨୫ ॥
ଦକ୍ଷ ଉଵାଚ
ଶୁଦ୍ଧଂ ସ୍ଵଧାମ୍ନ୍ଯୁପରତାଖିଲବୁଦ୍ଧ୍ଯଵସ୍ଥଂ
ଚିନ୍ମାତ୍ରମେକମଭଯଂ ପ୍ରତିଷିଧ୍ଯ ମାଯାମ୍ ।
ତିଷ୍ଠଂସ୍ତଯୈଵ ପୁରୁଷତ୍ଵମୁପେତ୍ଯ ତସ୍ଯା-
ମାସ୍ତେ ଭଵାନପରିଶୁଦ୍ଧ ଇଵାତ୍ମତନ୍ତ୍ରଃ ॥ ୨୬ ॥
ଶୁଦ୍ଧଂ ସ୍ଵଧାମ୍ନ୍ଯୁପରତାଖିଲବୁଦ୍ଧ୍ଯଵସ୍ଥଂ
ଚିନ୍ମାତ୍ରମେକମଭଯଂ ପ୍ରତିଷିଧ୍ଯ ମାଯାମ୍ ।
ତିଷ୍ଠଂସ୍ତଯୈଵ ପୁରୁଷତ୍ଵମୁପେତ୍ଯ ତସ୍ଯା-
ମାସ୍ତେ ଭଵାନପରିଶୁଦ୍ଧ ଇଵାତ୍ମତନ୍ତ୍ରଃ ॥ ୨୬ ॥
ଋତ୍ଵିଜ ଊଚୁଃ
ତତ୍ତ୍ଵଂ ନ ତେ ଵଯମନଞ୍ଜନ ରୁଦ୍ରଶାପାତ୍
କର୍ମଣ୍ଯଵଗ୍ରହଧିଯୋ ଭଗଵନ୍ଵିଦାମଃ ।
ଧର୍ମୋପଲକ୍ଷଣମିଦଂ ତ୍ରିଵୃଦଧ୍ଵରାଖ୍ଯଂ
ଜ୍ଞାତଂ ଯଦର୍ଥମଧିଦୈଵମଦୋ ଵ୍ଯଵସ୍ଥାଃ ॥ ୨୭ ॥
ତତ୍ତ୍ଵଂ ନ ତେ ଵଯମନଞ୍ଜନ ରୁଦ୍ରଶାପାତ୍
କର୍ମଣ୍ଯଵଗ୍ରହଧିଯୋ ଭଗଵନ୍ଵିଦାମଃ ।
ଧର୍ମୋପଲକ୍ଷଣମିଦଂ ତ୍ରିଵୃଦଧ୍ଵରାଖ୍ଯଂ
ଜ୍ଞାତଂ ଯଦର୍ଥମଧିଦୈଵମଦୋ ଵ୍ଯଵସ୍ଥାଃ ॥ ୨୭ ॥
ସଦସ୍ଯା ଊଚୁଃ
ଉତ୍ପତ୍ତ୍ଯଧ୍ଵନ୍ଯଶରଣ ଉରୁକ୍ଲେଶଦୁର୍ଗେଽନ୍ତକୋଗ୍ର
ଵ୍ଯାଲାନ୍ଵିଷ୍ଟେ ଵିଷଯମୃଗତୃଷ୍ଯାତ୍ମଗେହୋରୁଭାରଃ ।
ଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵଶ୍ଵଭ୍ରେ ଖଲମୃଗଭଯେ ଶୋକଦାଵେଽଜ୍ଞସାର୍ଥଃ
ପାଦୌକସ୍ତେ ଶରଣଦ କଦା ଯାତି କାମୋପସୃଷ୍ଟଃ ॥ ୨୮ ॥
ଉତ୍ପତ୍ତ୍ଯଧ୍ଵନ୍ଯଶରଣ ଉରୁକ୍ଲେଶଦୁର୍ଗେଽନ୍ତକୋଗ୍ର
ଵ୍ଯାଲାନ୍ଵିଷ୍ଟେ ଵିଷଯମୃଗତୃଷ୍ଯାତ୍ମଗେହୋରୁଭାରଃ ।
ଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵଶ୍ଵଭ୍ରେ ଖଲମୃଗଭଯେ ଶୋକଦାଵେଽଜ୍ଞସାର୍ଥଃ
ପାଦୌକସ୍ତେ ଶରଣଦ କଦା ଯାତି କାମୋପସୃଷ୍ଟଃ ॥ ୨୮ ॥
ରୁଦ୍ର ଉଵାଚ
ତଵ ଵରଦ ଵରାଙ୍ଘ୍ରାଵାଶିଷେହାଖିଲାର୍ଥେ
ହ୍ଯପି ମୁନିଭିରସକ୍ତୈରାଦରେଣାର୍ହଣୀଯେ ।
ଯଦି ରଚିତଧିଯଂ ମାଵିଦ୍ଯଲୋକୋଽପଵିଦ୍ଧଂ
ଜପତି ନ ଗଣଯେ ତତ୍ତ୍ଵତ୍ପରାନୁଗ୍ରହେଣ ॥ ୨୯ ॥
ତଵ ଵରଦ ଵରାଙ୍ଘ୍ରାଵାଶିଷେହାଖିଲାର୍ଥେ
ହ୍ଯପି ମୁନିଭିରସକ୍ତୈରାଦରେଣାର୍ହଣୀଯେ ।
ଯଦି ରଚିତଧିଯଂ ମାଵିଦ୍ଯଲୋକୋଽପଵିଦ୍ଧଂ
ଜପତି ନ ଗଣଯେ ତତ୍ତ୍ଵତ୍ପରାନୁଗ୍ରହେଣ ॥ ୨୯ ॥
ଭୃଗୁରୁଵାଚ
ଯନ୍ମାଯଯା ଗହନଯାପହୃତାତ୍ମବୋଧା
ବ୍ରହ୍ମାଦଯସ୍ତନୁଭୃତସ୍ତମସି ସ୍ଵପନ୍ତଃ ।
ନାତ୍ମନ୍ ଶ୍ରିତଂ ତଵ ଵିଦନ୍ତ୍ଯଧୁନାପି ତତ୍ତ୍ଵଂ
ସୋଽଯଂ ପ୍ରସୀଦତୁ ଭଵାନ୍ପ୍ରଣତାତ୍ମବନ୍ଧୁଃ ॥ ୩୦ ॥
ଯନ୍ମାଯଯା ଗହନଯାପହୃତାତ୍ମବୋଧା
ବ୍ରହ୍ମାଦଯସ୍ତନୁଭୃତସ୍ତମସି ସ୍ଵପନ୍ତଃ ।
ନାତ୍ମନ୍ ଶ୍ରିତଂ ତଵ ଵିଦନ୍ତ୍ଯଧୁନାପି ତତ୍ତ୍ଵଂ
ସୋଽଯଂ ପ୍ରସୀଦତୁ ଭଵାନ୍ପ୍ରଣତାତ୍ମବନ୍ଧୁଃ ॥ ୩୦ ॥
ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ
ନୈତତ୍ସ୍ଵରୂପଂ ଭଵତୋଽସୌ ପଦାର୍ଥ
ଭେଦଗ୍ରହୈଃ ପୁରୁଷୋ ଯାଵଦୀକ୍ଷେତ୍ ।
ଜ୍ଞାନସ୍ଯ ଚାର୍ଥସ୍ଯ ଗୁଣସ୍ଯ ଚାଶ୍ରଯୋ
ମାଯାମଯାଦ୍ଵଯତିରିକ୍ତୋ ମତସ୍ତ୍ଵମ୍ ॥ ୩୧ ॥
ନୈତତ୍ସ୍ଵରୂପଂ ଭଵତୋଽସୌ ପଦାର୍ଥ
ଭେଦଗ୍ରହୈଃ ପୁରୁଷୋ ଯାଵଦୀକ୍ଷେତ୍ ।
ଜ୍ଞାନସ୍ଯ ଚାର୍ଥସ୍ଯ ଗୁଣସ୍ଯ ଚାଶ୍ରଯୋ
ମାଯାମଯାଦ୍ଵଯତିରିକ୍ତୋ ମତସ୍ତ୍ଵମ୍ ॥ ୩୧ ॥
ଇନ୍ଦ୍ର ଉଵାଚ
ଇଦମପ୍ଯଚ୍ଯୁତ ଵିଶ୍ଵଭାଵନଂ
ଵପୁରାନନ୍ଦକରଂ ମନୋଦୃଶାମ୍ ।
ସୁରଵିଦ୍ଵିଟ୍କ୍ଷପଣୈରୁଦାଯୁଧୈ
ର୍ଭୁଜଦଣ୍ଡୈରୁପପନ୍ନମଷ୍ଟଭିଃ ॥ ୩୨ ॥
ଇଦମପ୍ଯଚ୍ଯୁତ ଵିଶ୍ଵଭାଵନଂ
ଵପୁରାନନ୍ଦକରଂ ମନୋଦୃଶାମ୍ ।
ସୁରଵିଦ୍ଵିଟ୍କ୍ଷପଣୈରୁଦାଯୁଧୈ
ର୍ଭୁଜଦଣ୍ଡୈରୁପପନ୍ନମଷ୍ଟଭିଃ ॥ ୩୨ ॥
ପତ୍ନ୍ଯ ଊଚୁଃ
ଯଜ୍ଞୋଽଯଂ ତଵ ଯଜନାଯ କେନ ସୃଷ୍ଟୋ
ଵିଧ୍ଵସ୍ତଃ ପଶୁପତିନାଦ୍ଯ ଦକ୍ଷକୋପାତ୍ ।
ତଂ ନସ୍ତ୍ଵଂ ଶଵଶଯନାଭଶାନ୍ତମେଧଂ
ଯଜ୍ଞାତ୍ମନ୍ନଲିନରୁଚା ଦୃଶା ପୁନୀହି ॥ ୩୩ ॥
ଯଜ୍ଞୋଽଯଂ ତଵ ଯଜନାଯ କେନ ସୃଷ୍ଟୋ
ଵିଧ୍ଵସ୍ତଃ ପଶୁପତିନାଦ୍ଯ ଦକ୍ଷକୋପାତ୍ ।
ତଂ ନସ୍ତ୍ଵଂ ଶଵଶଯନାଭଶାନ୍ତମେଧଂ
ଯଜ୍ଞାତ୍ମନ୍ନଲିନରୁଚା ଦୃଶା ପୁନୀହି ॥ ୩୩ ॥
ଋଷଯ ଊଚୁଃ
ଅନନ୍ଵିତଂ ତେ ଭଗଵନ୍ ଵିଚେଷ୍ଟିତଂ
ଯଦାତ୍ମନା ଚରସି ହି କର୍ମ ନାଜ୍ଯସେ ।
ଵିଭୂତଯେ ଯତ ଉପସେଦୁରୀଶ୍ଵରୀଂ
ନ ମନ୍ଯତେ ସ୍ଵଯମନୁଵର୍ତତୀଂ ଭଵାନ୍ ॥ ୩୪ ॥
ଅନନ୍ଵିତଂ ତେ ଭଗଵନ୍ ଵିଚେଷ୍ଟିତଂ
ଯଦାତ୍ମନା ଚରସି ହି କର୍ମ ନାଜ୍ଯସେ ।
ଵିଭୂତଯେ ଯତ ଉପସେଦୁରୀଶ୍ଵରୀଂ
ନ ମନ୍ଯତେ ସ୍ଵଯମନୁଵର୍ତତୀଂ ଭଵାନ୍ ॥ ୩୪ ॥
ସିଦ୍ଧା ଊଚୁଃ
ଅଯଂ ତ୍ଵତ୍କଥାମୃଷ୍ଟପୀଯୂଷନଦ୍ଯାଂ
ମନୋଵାରଣଃ କ୍ଲେଶଦାଵାଗ୍ନିଦଗ୍ଧଃ ।
ତୃଷାର୍ତୋଽଵଗାଢୋ ନ ସସ୍ମାର ଦାଵଂ
ନ ନିଷ୍କ୍ରାମତି ବ୍ରହ୍ମସମ୍ପନ୍ନଵନ୍ନଃ ॥ ୩୫ ॥
ଅଯଂ ତ୍ଵତ୍କଥାମୃଷ୍ଟପୀଯୂଷନଦ୍ଯାଂ
ମନୋଵାରଣଃ କ୍ଲେଶଦାଵାଗ୍ନିଦଗ୍ଧଃ ।
ତୃଷାର୍ତୋଽଵଗାଢୋ ନ ସସ୍ମାର ଦାଵଂ
ନ ନିଷ୍କ୍ରାମତି ବ୍ରହ୍ମସମ୍ପନ୍ନଵନ୍ନଃ ॥ ୩୫ ॥
ଯଜମାନ୍ଯୁଵାଚ
ସ୍ଵାଗତଂ ତେ ପ୍ରସୀଦେଶ ତୁଭ୍ଯଂ ନମଃ
ଶ୍ରୀନିଵାସ ଶ୍ରିଯା କାନ୍ତଯା ତ୍ରାହି ନଃ ।
ତ୍ଵାମୃତେଽଧୀଶ ନାଙ୍ଗୈର୍ମଖଃ ଶୋଭତେ
ଶୀର୍ଷହୀନଃ କବନ୍ଧୋ ଯଥା ପୁରୁଷଃ ॥ ୩୬ ॥
ସ୍ଵାଗତଂ ତେ ପ୍ରସୀଦେଶ ତୁଭ୍ଯଂ ନମଃ
ଶ୍ରୀନିଵାସ ଶ୍ରିଯା କାନ୍ତଯା ତ୍ରାହି ନଃ ।
ତ୍ଵାମୃତେଽଧୀଶ ନାଙ୍ଗୈର୍ମଖଃ ଶୋଭତେ
ଶୀର୍ଷହୀନଃ କବନ୍ଧୋ ଯଥା ପୁରୁଷଃ ॥ ୩୬ ॥
ଲୋକପାଲା ଊଚୁଃ
ଦୃଷ୍ଟଃ କିଂ ନୋ ଦୃଗ୍ଭିରସଦ୍ଗ୍ରହୈସ୍ତ୍ଵଂ
ପ୍ରତ୍ଯଗ୍ଦ୍ରଷ୍ଟା ଦୃଶ୍ଯତେ ଯେନ ଵିଶ୍ଵମ୍ ।
ମାଯା ହ୍ଯେଷା ଭଵଦୀଯା ହି ଭୂମନ୍
ଯସ୍ତ୍ଵଂ ଷଷ୍ଠଃ ପଞ୍ଚଭିର୍ଭାସି ଭୂତୈଃ ॥ ୩୭ ॥
ଦୃଷ୍ଟଃ କିଂ ନୋ ଦୃଗ୍ଭିରସଦ୍ଗ୍ରହୈସ୍ତ୍ଵଂ
ପ୍ରତ୍ଯଗ୍ଦ୍ରଷ୍ଟା ଦୃଶ୍ଯତେ ଯେନ ଵିଶ୍ଵମ୍ ।
ମାଯା ହ୍ଯେଷା ଭଵଦୀଯା ହି ଭୂମନ୍
ଯସ୍ତ୍ଵଂ ଷଷ୍ଠଃ ପଞ୍ଚଭିର୍ଭାସି ଭୂତୈଃ ॥ ୩୭ ॥
ଯୋଗେଶ୍ଵରା ଊଚୁ
ପ୍ରେଯାନ୍ନ ତେଽନ୍ଯୋଽସ୍ତ୍ଯମୁତସ୍ତ୍ଵଯି ପ୍ରଭୋ
ଵିଶ୍ଵାତ୍ମନୀକ୍ଷେନ୍ନ ପୃଥଗ୍ଯ ଆତ୍ମନଃ ।
ଅଥାପି ଭକ୍ତ୍ଯେଶ ତଯୋପଧାଵତା-
ମନନ୍ଯଵୃତ୍ତ୍ଯାନୁଗୃହାଣ ଵତ୍ସଲ ॥ ୩୮ ॥
ପ୍ରେଯାନ୍ନ ତେଽନ୍ଯୋଽସ୍ତ୍ଯମୁତସ୍ତ୍ଵଯି ପ୍ରଭୋ
ଵିଶ୍ଵାତ୍ମନୀକ୍ଷେନ୍ନ ପୃଥଗ୍ଯ ଆତ୍ମନଃ ।
ଅଥାପି ଭକ୍ତ୍ଯେଶ ତଯୋପଧାଵତା-
ମନନ୍ଯଵୃତ୍ତ୍ଯାନୁଗୃହାଣ ଵତ୍ସଲ ॥ ୩୮ ॥
ଜଗଦୁଦ୍ଭଵସ୍ଥିତିଲଯେଷୁ ଦୈଵତୋ
ବହୁଭିଦ୍ଯମାନଗୁଣଯାତ୍ମମାଯଯା ।
ରଚିତାତ୍ମଭେଦମତଯେ ସ୍ଵସଂସ୍ଥଯା
ଵିନିଵର୍ତିତଭ୍ରମଗୁଣାତ୍ମନେ ନମଃ ॥ ୩୯ ॥
ବହୁଭିଦ୍ଯମାନଗୁଣଯାତ୍ମମାଯଯା ।
ରଚିତାତ୍ମଭେଦମତଯେ ସ୍ଵସଂସ୍ଥଯା
ଵିନିଵର୍ତିତଭ୍ରମଗୁଣାତ୍ମନେ ନମଃ ॥ ୩୯ ॥
ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ
ନମସ୍ତେ ଶ୍ରିତସତ୍ତ୍ଵାଯ ଧର୍ମାଦୀନାଂ ଚ ସୂତଯେ ।
ନିର୍ଗୁଣାଯ ଚ ଯତ୍କାଷ୍ଠାଂ ନାହଂ ଵେଦାପରେଽପି ଚ ॥ ୪୦ ॥
ନମସ୍ତେ ଶ୍ରିତସତ୍ତ୍ଵାଯ ଧର୍ମାଦୀନାଂ ଚ ସୂତଯେ ।
ନିର୍ଗୁଣାଯ ଚ ଯତ୍କାଷ୍ଠାଂ ନାହଂ ଵେଦାପରେଽପି ଚ ॥ ୪୦ ॥
ଅଗ୍ନିରୁଵାଚ
ଯତ୍ତେଜସାହଂ ସୁସମିଦ୍ଧତେଜା
ହଵ୍ଯଂ ଵହେ ସ୍ଵଧ୍ଵର ଆଜ୍ଯସିକ୍ତମ୍ ।
ତଂ ଯଜ୍ଞିଯଂ ପଞ୍ଚଵିଧଂ ଚ ପଞ୍ଚଭିଃ
ସ୍ଵିଷ୍ଟଂ ଯଜୁର୍ଭିଃ ପ୍ରଣତୋଽସ୍ମି ଯଜ୍ଞମ୍ ॥ ୪୧ ॥
ଯତ୍ତେଜସାହଂ ସୁସମିଦ୍ଧତେଜା
ହଵ୍ଯଂ ଵହେ ସ୍ଵଧ୍ଵର ଆଜ୍ଯସିକ୍ତମ୍ ।
ତଂ ଯଜ୍ଞିଯଂ ପଞ୍ଚଵିଧଂ ଚ ପଞ୍ଚଭିଃ
ସ୍ଵିଷ୍ଟଂ ଯଜୁର୍ଭିଃ ପ୍ରଣତୋଽସ୍ମି ଯଜ୍ଞମ୍ ॥ ୪୧ ॥
ଦେଵା ଊଚୁଃ
ପୁରା କଲ୍ପାପାଯେ ସ୍ଵକୃତମୁଦରୀକୃତ୍ଯ ଵିକୃତଂ
ତ୍ଵମେଵାଦ୍ଯସ୍ତସ୍ମିନ୍ ସଲିଲ ଉରଗେନ୍ଦ୍ରାଧିଶଯନେ ।
ପୁମାନ୍ଶେଷେ ସିଦ୍ଧୈର୍ହୃଦି ଵିମୃଶିତାଧ୍ଯାତ୍ମପଦଵିଃ
ସ ଏଵାଦ୍ଯାକ୍ଷ୍ଣୋର୍ଯଃ ପଥି ଚରସି ଭୃତ୍ଯାନଵସି ନଃ ॥ ୪୨ ॥
ପୁରା କଲ୍ପାପାଯେ ସ୍ଵକୃତମୁଦରୀକୃତ୍ଯ ଵିକୃତଂ
ତ୍ଵମେଵାଦ୍ଯସ୍ତସ୍ମିନ୍ ସଲିଲ ଉରଗେନ୍ଦ୍ରାଧିଶଯନେ ।
ପୁମାନ୍ଶେଷେ ସିଦ୍ଧୈର୍ହୃଦି ଵିମୃଶିତାଧ୍ଯାତ୍ମପଦଵିଃ
ସ ଏଵାଦ୍ଯାକ୍ଷ୍ଣୋର୍ଯଃ ପଥି ଚରସି ଭୃତ୍ଯାନଵସି ନଃ ॥ ୪୨ ॥
ଗନ୍ଧର୍ଵା ଊଚୁଃ
ଅଂଶାଂଶାସ୍ତେ ଦେଵ ମରୀଚ୍ଯାଦଯ ଏତେ
ବ୍ରହ୍ମେନ୍ଦ୍ରାଦ୍ଯା ଦେଵଗଣା ରୁଦ୍ରପୁରୋଗାଃ ।
କ୍ରୀଡାଭାଣ୍ଡଂ ଵିଶ୍ଵମିଦଂ ଯସ୍ଯ ଵିଭୂମନ୍
ତସ୍ମୈ ନିତ୍ଯଂ ନାଥ ନମସ୍ତେ କରଵାମ ॥ ୪୩ ॥
ଅଂଶାଂଶାସ୍ତେ ଦେଵ ମରୀଚ୍ଯାଦଯ ଏତେ
ବ୍ରହ୍ମେନ୍ଦ୍ରାଦ୍ଯା ଦେଵଗଣା ରୁଦ୍ରପୁରୋଗାଃ ।
କ୍ରୀଡାଭାଣ୍ଡଂ ଵିଶ୍ଵମିଦଂ ଯସ୍ଯ ଵିଭୂମନ୍
ତସ୍ମୈ ନିତ୍ଯଂ ନାଥ ନମସ୍ତେ କରଵାମ ॥ ୪୩ ॥
ଵିଦ୍ଯାଧରା ଊଚୁଃ
ତ୍ଵନ୍ମାଯଯାର୍ଥମଭିପଦ୍ଯ କଲେଵରେଽସ୍ମିନ୍
କୃତ୍ଵା ମମାହମିତି ଦୁର୍ମତିରୁତ୍ପଥୈଃ ସ୍ଵୈଃ ।
କ୍ଷିପ୍ତୋଽପ୍ଯସଦ୍ଵିଷଯଲାଲସ ଆତ୍ମମୋହଂ
ଯୁଷ୍ମତ୍କଥାମୃତନିଷେଵକ ଉଦ୍ଵଯୁଦସ୍ଯେତ୍ ॥ ୪୪ ॥
ତ୍ଵନ୍ମାଯଯାର୍ଥମଭିପଦ୍ଯ କଲେଵରେଽସ୍ମିନ୍
କୃତ୍ଵା ମମାହମିତି ଦୁର୍ମତିରୁତ୍ପଥୈଃ ସ୍ଵୈଃ ।
କ୍ଷିପ୍ତୋଽପ୍ଯସଦ୍ଵିଷଯଲାଲସ ଆତ୍ମମୋହଂ
ଯୁଷ୍ମତ୍କଥାମୃତନିଷେଵକ ଉଦ୍ଵଯୁଦସ୍ଯେତ୍ ॥ ୪୪ ॥
ବ୍ରାହ୍ମଣା ଊଚୁଃ
ତ୍ଵଂ କ୍ରତୁସ୍ତ୍ଵଂ ହଵିସ୍ତ୍ଵଂ ହୁତାଶଃ ସ୍ଵଯଂତ୍ଵଂ ହି ମନ୍ତ୍ରଃ ସମିଦ୍ଦର୍ଭପାତ୍ରାଣି ଚ । ତ୍ଵଂ ସଦସ୍ଯର୍ତ୍ଵିଜୋ ଦମ୍ପତୀ ଦେଵତାଅଗ୍ନିହୋତ୍ରଂ ସ୍ଵଧା ସୋମ ଆଜ୍ଯଂ ପଶୁଃ ॥ ୪୫ ॥
ତ୍ଵଂ କ୍ରତୁସ୍ତ୍ଵଂ ହଵିସ୍ତ୍ଵଂ ହୁତାଶଃ ସ୍ଵଯଂତ୍ଵଂ ହି ମନ୍ତ୍ରଃ ସମିଦ୍ଦର୍ଭପାତ୍ରାଣି ଚ । ତ୍ଵଂ ସଦସ୍ଯର୍ତ୍ଵିଜୋ ଦମ୍ପତୀ ଦେଵତାଅଗ୍ନିହୋତ୍ରଂ ସ୍ଵଧା ସୋମ ଆଜ୍ଯଂ ପଶୁଃ ॥ ୪୫ ॥
ତ୍ଵଂ ପୁରା ଗାଂ ରସାଯା ମହାସୂକରୋ
ଦଂଷ୍ଟ୍ରଯା ପଦ୍ମିନୀଂ ଵାରଣେନ୍ଦ୍ରୋ ଯଥା ।
ସ୍ତୂଯମାନୋ ନଦଲ୍ଲୀଲଯା ଯୋଗିଭି-
ର୍ଵ୍ଯୁଜ୍ଜହର୍ଥ ତ୍ରଯୀଗାତ୍ର ଯଜ୍ଞକ୍ରତୁଃ ॥ ୪୬ ॥
ଦଂଷ୍ଟ୍ରଯା ପଦ୍ମିନୀଂ ଵାରଣେନ୍ଦ୍ରୋ ଯଥା ।
ସ୍ତୂଯମାନୋ ନଦଲ୍ଲୀଲଯା ଯୋଗିଭି-
ର୍ଵ୍ଯୁଜ୍ଜହର୍ଥ ତ୍ରଯୀଗାତ୍ର ଯଜ୍ଞକ୍ରତୁଃ ॥ ୪୬ ॥
ସ ପ୍ରସୀଦ ତ୍ଵମସ୍ମାକମାକାଙ୍କ୍ଷତାଂ
ଦର୍ଶନଂ ତେ ପରିଭ୍ରଷ୍ଟସତ୍କର୍ମଣାମ୍ ।
କୀର୍ତ୍ଯମାନେ ନୃଭିର୍ନାମ୍ନି ଯଜ୍ଞେଶ ତେ
ଯଜ୍ଞଵିଘ୍ନାଃ କ୍ଷଯଂ ଯାନ୍ତି ତସ୍ମୈ ନମଃ ॥ ୪୭ ॥
ଦର୍ଶନଂ ତେ ପରିଭ୍ରଷ୍ଟସତ୍କର୍ମଣାମ୍ ।
କୀର୍ତ୍ଯମାନେ ନୃଭିର୍ନାମ୍ନି ଯଜ୍ଞେଶ ତେ
ଯଜ୍ଞଵିଘ୍ନାଃ କ୍ଷଯଂ ଯାନ୍ତି ତସ୍ମୈ ନମଃ ॥ ୪୭ ॥
ମୈତ୍ରେଯ ଉଵାଚ
ଇତି ଦକ୍ଷଃ କଵିର୍ଯଜ୍ଞଂ ଭଦ୍ର ରୁଦ୍ରାଭିମର୍ଶିତମ୍ ।
କୀର୍ତ୍ଯମାନେ ହୃଷୀକେଶେ ସନ୍ନିନ୍ଯେ ଯଜ୍ଞଭାଵନେ ॥ ୪୮ ॥
ଇତି ଦକ୍ଷଃ କଵିର୍ଯଜ୍ଞଂ ଭଦ୍ର ରୁଦ୍ରାଭିମର୍ଶିତମ୍ ।
କୀର୍ତ୍ଯମାନେ ହୃଷୀକେଶେ ସନ୍ନିନ୍ଯେ ଯଜ୍ଞଭାଵନେ ॥ ୪୮ ॥
ଭଗଵାନ୍ ସ୍ଵେନ ଭାଗେନ ସର୍ଵାତ୍ମା ସର୍ଵଭାଗଭୁକ୍ ।
ଦକ୍ଷଂ ବଭାଷ ଆଭାଷ୍ଯ ପ୍ରୀଯମାଣ ଇଵାନଘ ॥ ୪୯ ॥
ଦକ୍ଷଂ ବଭାଷ ଆଭାଷ୍ଯ ପ୍ରୀଯମାଣ ଇଵାନଘ ॥ ୪୯ ॥
ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ
ଅହଂ ବ୍ରହ୍ମା ଚ ଶର୍ଵଶ୍ଚ ଜଗତଃ କାରଣଂ ପରମ୍ ।
ଆତ୍ମେଶ୍ଵର ଉପଦ୍ରଷ୍ଟା ସ୍ଵଯଂଦୃଗଵିଶେଷଣଃ ॥ ୫୦ ॥
ଅହଂ ବ୍ରହ୍ମା ଚ ଶର୍ଵଶ୍ଚ ଜଗତଃ କାରଣଂ ପରମ୍ ।
ଆତ୍ମେଶ୍ଵର ଉପଦ୍ରଷ୍ଟା ସ୍ଵଯଂଦୃଗଵିଶେଷଣଃ ॥ ୫୦ ॥
ଆତ୍ମମାଯାଂ ସମାଵିଶ୍ଯ ସୋଽହଂ ଗୁଣମଯୀଂ ଦ୍ଵିଜ ।
ସୃଜନ୍ ରକ୍ଷନ୍ ହରନ୍ ଵିଶ୍ଵଂ ଦଧ୍ରେ ସଂଜ୍ଞାଂ କ୍ରିଯୋଚିତାମ୍ ॥ ୫୧ ॥
ସୃଜନ୍ ରକ୍ଷନ୍ ହରନ୍ ଵିଶ୍ଵଂ ଦଧ୍ରେ ସଂଜ୍ଞାଂ କ୍ରିଯୋଚିତାମ୍ ॥ ୫୧ ॥
ତସ୍ମିନ୍ ବ୍ରହ୍ମଣ୍ଯଦ୍ଵିତୀଯେ କେଵଲେ ପରମାତ୍ମନି ।
ବ୍ରହ୍ମରୁଦ୍ରୌ ଚ ଭୂତାନି ଭେଦେନାଜ୍ଞୋଽନୁପଶ୍ଯତି ॥ ୫୨ ॥
ବ୍ରହ୍ମରୁଦ୍ରୌ ଚ ଭୂତାନି ଭେଦେନାଜ୍ଞୋଽନୁପଶ୍ଯତି ॥ ୫୨ ॥
ଯଥା ପୁମାନ୍ନ ସ୍ଵାଙ୍ଗେଷୁ ଶିରଃପାଣ୍ଯାଦିଷୁ କ୍ଵଚିତ୍ ।
ପାରକ୍ଯବୁଦ୍ଧିଂ କୁରୁତେ ଏଵଂ ଭୂତେଷୁ ମତ୍ପରଃ ॥ ୫୩ ॥
ପାରକ୍ଯବୁଦ୍ଧିଂ କୁରୁତେ ଏଵଂ ଭୂତେଷୁ ମତ୍ପରଃ ॥ ୫୩ ॥
ତ୍ରଯାଣାମେକଭାଵାନାଂ ଯୋ ନ ପଶ୍ଯତି ଵୈ ଭିଦାମ୍ ।
ସର୍ଵଭୂତାତ୍ମନାଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ସ ଶାନ୍ତିମଧିଗଚ୍ଛତି ॥ ୫୪ ॥
ସର୍ଵଭୂତାତ୍ମନାଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ସ ଶାନ୍ତିମଧିଗଚ୍ଛତି ॥ ୫୪ ॥
ମୈତ୍ରେଯ ଉଵାଚ
ଏଵଂ ଭଗଵତାଦିଷ୍ଟଃ ପ୍ରଜାପତିପତିର୍ହରିମ୍ ।
ଅର୍ଚିତ୍ଵା କ୍ରତୁନା ସ୍ଵେନ ଦେଵାନୁଭଯତୋଽଯଜତ୍ ॥ ୫୫ ॥
ଏଵଂ ଭଗଵତାଦିଷ୍ଟଃ ପ୍ରଜାପତିପତିର୍ହରିମ୍ ।
ଅର୍ଚିତ୍ଵା କ୍ରତୁନା ସ୍ଵେନ ଦେଵାନୁଭଯତୋଽଯଜତ୍ ॥ ୫୫ ॥
ରୁଦ୍ରଂ ଚ ସ୍ଵେନ ଭାଗେନ ହ୍ଯୁପାଧାଵତ୍ସମାହିତଃ ।
କର୍ମଣୋଦଵସାନେନ ସୋମପାନିତରାନପି ।
ଉଦଵସ୍ଯ ସହର୍ତ୍ଵିଗ୍ଭିଃ ସସ୍ନାଵଵଭୃଥଂ ତତଃ ॥ ୫୬ ॥
କର୍ମଣୋଦଵସାନେନ ସୋମପାନିତରାନପି ।
ଉଦଵସ୍ଯ ସହର୍ତ୍ଵିଗ୍ଭିଃ ସସ୍ନାଵଵଭୃଥଂ ତତଃ ॥ ୫୬ ॥
ତସ୍ମା ଅପ୍ଯନୁଭାଵେନ ସ୍ଵେନୈଵାଵାପ୍ତରାଧସେ ।
ଧର୍ମ ଏଵ ମତିଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ତ୍ରିଦଶାସ୍ତେ ଦିଵଂ ଯଯୁଃ ॥ ୫୭ ॥
ଧର୍ମ ଏଵ ମତିଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ତ୍ରିଦଶାସ୍ତେ ଦିଵଂ ଯଯୁଃ ॥ ୫୭ ॥
ଏଵଂ ଦାକ୍ଷାଯଣୀ ହିତ୍ଵା ସତୀ ପୂର୍ଵକଲେଵରମ୍ ।
ଜଜ୍ଞେ ହିମଵତଃ କ୍ଷେତ୍ରେ ମେନାଯାମିତି ଶୁଶ୍ରୁମ ॥ ୫୮ ॥
ଜଜ୍ଞେ ହିମଵତଃ କ୍ଷେତ୍ରେ ମେନାଯାମିତି ଶୁଶ୍ରୁମ ॥ ୫୮ ॥
ତମେଵ ଦଯିତଂ ଭୂଯ ଆଵୃଙ୍କ୍ତେ ପତିମମ୍ବିକା ।
ଅନନ୍ଯଭାଵୈକଗତିଂ ଶକ୍ତିଃ ସୁପ୍ତେଵ ପୂରୁଷମ୍ ॥ ୫୯ ॥
ଅନନ୍ଯଭାଵୈକଗତିଂ ଶକ୍ତିଃ ସୁପ୍ତେଵ ପୂରୁଷମ୍ ॥ ୫୯ ॥
ଏତଦ୍ଭଗଵତଃ ଶମ୍ଭୋଃ କର୍ମ ଦକ୍ଷାଧ୍ଵରଦ୍ରୁହଃ ।
ଶ୍ରୁତଂ ଭାଗଵତାଚ୍ଛିଷ୍ଯାଦୁଦ୍ଧଵାନ୍ମେ ବୃହସ୍ପତେଃ ॥ ୬୦ ॥
ଶ୍ରୁତଂ ଭାଗଵତାଚ୍ଛିଷ୍ଯାଦୁଦ୍ଧଵାନ୍ମେ ବୃହସ୍ପତେଃ ॥ ୬୦ ॥
ଇଦଂ ପଵିତ୍ରଂ ପରମୀଶଚେଷ୍ଟିତଂ
ଯଶସ୍ଯମାଯୁଷ୍ଯମଘୌଘମର୍ଷଣମ୍ ।
ଯୋ ନିତ୍ଯଦାକର୍ଣ୍ଯ ନରୋଽନୁକୀର୍ତଯେଦ୍
ଧୁନୋତ୍ଯଘଂ କୌରଵ ଭକ୍ତିଭାଵତଃ ॥ ୬୧ ॥
ଯଶସ୍ଯମାଯୁଷ୍ଯମଘୌଘମର୍ଷଣମ୍ ।
ଯୋ ନିତ୍ଯଦାକର୍ଣ୍ଯ ନରୋଽନୁକୀର୍ତଯେଦ୍
ଧୁନୋତ୍ଯଘଂ କୌରଵ ଭକ୍ତିଭାଵତଃ ॥ ୬୧ ॥