શ્રીમદ્ભાગવતમ્ ૫.૧૭

શ્રીશુક ઉવાચ
તત્ર ભગવતઃ સાક્ષાદ્યજ્ઞલિઙ્ગસ્ય વિષ્ણોર્વિક્રમતો વામપાદાઙ્ગુષ્ઠનખનિર્ભિન્નોર્ધ્વાણ્ડકટાહવિવરેણાન્તઃપ્રવિષ્ટા યા બાહ્યજલધારા તચ્ચરણપઙ્કજાવનેજનારુણકિઞ્જલ્કોપરઞ્જિતાખિલજગદઘમલાપહોપસ્પર્શનામલા સાક્ષાદ્ભગવત્પદીત્યનુપલક્ષિતવચોઽભિધીયમાનાતિમહતા કાલેન યુગસહસ્રોપલક્ષણેન દિવો મૂર્ધન્યવતતાર યત્તદ્વિષ્ણુપદમાહુઃ ॥ ૧ ॥

યત્ર હ વાવ વીરવ્રત ઔત્તાનપાદિઃ પરમભાગવતોઽસ્મત્કુલદેવતાચરણારવિન્દોદકમિતિ યામનુસવનમુત્કૃષ્યમાણભગવદ્ભક્તિયોગેન દૃઢં ક્લિદ્યમાનાન્તર્હૃદય ઔત્કણ્ઠ્યવિવશામીલિતલોચનયુગલકુડ્મલવિગલિતામલબાષ્પકલયાભિવ્યજ્યમાનરોમપુલકકુલકોઽધુનાપિ પરમાદરેણ શિરસા બિભર્તિ ॥ ૨ ॥

તતઃ સપ્ત ઋષયસ્તત્પ્રભાવાભિજ્ઞા યાં નનુ તપસઆત્યન્તિકી સિદ્ધિરેતાવતી ભગવતિ સર્વાત્મનિ વાસુદેવેઽનુપરતભક્તિયોગલાભેનૈવોપેક્ષિતાન્યાર્થાત્મગતયો મુક્તિમિવાગતાં મુમુક્ષવ ઇવ સબહુમાનમદ્યાપિ જટાજૂટૈરુદ્વહન્તિ ॥ ૩ ॥

તતોઽનેકસહસ્રકોટિવિમાનાનીકસઙ્કુલદેવયાનેનાવતરન્તીન્દુમણ્ડલમાવાર્ય બ્રહ્મસદને નિપતતિ ॥ ૪ ॥

તત્ર ચતુર્ધા ભિદ્યમાના ચતુર્ભિર્નામભિશ્ચતુર્દિશમભિસ્પન્દન્તી નદનદીપતિમેવાભિનિવિશતિ સીતાલકનન્દા ચક્ષુર્ભદ્રેતિ ॥ ૫ ॥

સીતા તુ બ્રહ્મસદનાત્કેસરાચલાદિગિરિશિખરેભ્યોઽધોઽધઃ પ્રસ્રવન્તી ગન્ધમાદનમૂર્ધસુ પતિત્વાન્તરેણ ભદ્રાશ્વવર્ષં પ્રાચ્યાં દિશિ ક્ષારસમુદ્રમભિપ્રવિશતિ ॥ ૬ ॥

એવં માલ્યવચ્છિખરાન્નિષ્પતન્તી તતોઽનુપરતવેગા કેતુમાલમભિ ચક્ષુઃ પ્રતીચ્યાં દિશિ સરિત્પતિં પ્રવિશતિ ॥ ૭ ॥

ભદ્રા ચોત્તરતો મેરુશિરસો નિપતિતા ગિરિશિખરાદ્ગિરિશિખરમતિહાય શૃઙ્ગવતઃ શૃઙ્ગાદવસ્યન્દમાના ઉત્તરાંસ્તુ કુરૂનભિત ઉદીચ્યાં દિશિ જલધિમભિપ્રવિશતિ ॥ ૮ ॥

તથૈવાલકનન્દા દક્ષિણેન બ્રહ્મસદનાદ્બહૂનિ ગિરિકૂટાન્યતિક્રમ્ય હેમકૂટાદ્ધૈમકૂટાન્યતિરભસતરરંહસા લુઠયન્તી ભારતમભિવર્ષં દક્ષિણસ્યાં દિશિ જલધિમભિપ્રવિશતિ યસ્યાં સ્નાનાર્થં ચાગચ્છતઃ પુંસઃ પદે પદેઽશ્વમેધરાજસૂયાદીનાં ફલં ન દુર્લભમિતિ ॥ ૯ ॥

અન્યે ચ નદા નદ્યશ્ચ વર્ષે વર્ષે સન્તિ બહુશો મેર્વાદિગિરિદુહિતરઃ શતશઃ ॥ ૧૦ ॥

તત્રાપિ ભારતમેવ વર્ષં કર્મક્ષેત્રમન્યાન્યષ્ટ વર્ષાણિ સ્વર્ગિણાં પુણ્યશેષોપભોગસ્થાનાનિ ભૌમાનિ સ્વર્ગપદાનિ વ્યપદિશન્તિ ॥ ૧૧ ॥

એષુ પુરુષાણામયુતપુરુષાયુર્વર્ષાણાં દેવકલ્પાનાં નાગાયુતપ્રાણાનાં વજ્રસંહનનબલવયોમોદપ્રમુદિતમહાસૌરતમિથુનવ્યવાયાપવર્ગવર્ષધૃતૈકગર્ભ કલત્રાણાં તત્ર તુ ત્રેતાયુગસમઃ કાલો વર્તતે ॥ ૧૨ ॥

યત્ર હ દેવપતયઃ સ્વૈઃ સ્વૈર્ગણનાયકૈર્વિહિતમહાર્હણાઃ સર્વર્તુકુસુમસ્તબકફલકિસલયશ્રિયાઽઽનમ્યમાનવિટપલતા વિટપિભિરુપશુમ્ભમાનરુચિરકાનનાશ્રમાયતનવર્ષગિરિદ્રોણીષુ તથા ચામલજલાશયેષુ વિકચવિવિધનવવનરુહામોદમુદિતરાજહંસજલકુક્કુટકારણ્ડવસારસચક્રવાકાદિભિર્મધુકરનિકરાકૃતિભિરુપકૂજિતેષુ જલક્રીડાદિભિર્વિચિત્રવિનોદૈઃ સુલલિતસુરસુન્દરીણાં કામકલિલવિલાસહાસલીલાવલોકાકૃષ્ટમનોદૃષ્ટયઃ સ્વૈરં વિહરન્તિ ॥ ૧૩ ॥

નવસ્વપિ વર્ષેષુ ભગવાન્નારાયણો મહાપુરુષઃ પુરુષાણાં તદનુગ્રહાયાત્મતત્ત્વવ્યૂહેનાત્મનાદ્યાપિ સન્નિધીયતે ॥ ૧૪ ॥

ઇલાવૃતે તુ ભગવાન્ ભવ એક એવ પુમાન્ન હ્યન્યસ્તત્રાપરો નિર્વિશતિ ભવાન્યાઃ શાપનિમિત્તજ્ઞો યત્પ્રવેક્ષ્યતઃ સ્ત્રીભાવસ્તત્પશ્ચાદ્વક્ષ્યામિ ॥ ૧૫ ॥

ભવાનીનાથૈઃ સ્ત્રીગણાર્બુદસહસ્રૈરવરુધ્યમાનો ભગવતશ્ચતુર્મૂર્તેર્મહાપુરુષસ્ય તુરીયાં તામસીં મૂર્તિં પ્રકૃતિમાત્મનઃ સઙ્કર્ષણસંજ્ઞામાત્મસમાધિરૂપેણ સન્નિધાપ્યૈતદભિગૃણન્ ભવ ઉપ-ધાવતિ ॥ ૧૬ ॥

શ્રીભગવાનુવાચ
ૐ નમો ભગવતે મહાપુરુષાય સર્વગુણસઙ્ખ્યાનાયાનન્તાયાવ્યક્તાય નમ ઇતિ ॥ ૧૭ ॥

ભજે ભજન્યારણપાદપઙ્કજંભગસ્ય કૃત્સ્નસ્ય પરં પરાયણમ્ । ભક્તેષ્વલં ભાવિતભૂતભાવનંભવાપહં ત્વા ભવભાવમીશ્વરમ્ ॥ ૧૮ ॥

ન યસ્ય માયાગુણચિત્તવૃત્તિભિ-ર્નિરીક્ષતો હ્યણ્વપિ દૃષ્ટિરજ્યતે । ઈશે યથા નોઽજિતમન્યુરંહસાંકસ્તં ન મન્યેત જિગીષુરાત્મનઃ ॥ ૧૯ ॥

અસદ્દૃશો યઃ પ્રતિભાતિ માયયા ક્ષીબેવ મધ્વાસવતામ્રલોચનઃ । ન નાગવધ્વોઽર્હણ ઈશિરે હ્રિયાયત્પાદયોઃ સ્પર્શનધર્ષિતેન્દ્રિયાઃ ॥ ૨૦ ॥

યમાહુરસ્ય સ્થિતિજન્મસંયમંત્રિભિર્વિહીનં યમનન્તમૃષયઃ । ન વેદ સિદ્ધાર્થમિવ ક્વચિત્સ્થિતંભૂમણ્ડલં મૂર્ધસહસ્રધામસુ ॥ ૨૧ ॥

યસ્યાદ્ય આસીદ્ ગુણવિગ્રહો મહાન્વિજ્ઞાનધિષ્ણ્યો ભગવાનજઃ કિલ । યત્સમ્ભવોઽહં ત્રિવૃતા સ્વતેજસાવૈકારિકં તામસમૈન્દ્રિયં સૃજે ॥ ૨૨ ॥

એતે વયં યસ્ય વશે મહાત્મનઃસ્થિતાઃ શકુન્તા ઇવ સૂત્રયન્ત્રિતાઃ । મહાનહં વૈકૃતતામસેન્દ્રિયાઃસૃજામ સર્વે યદનુગ્રહાદિદમ્ ॥ ૨૩ ॥

યન્નિર્મિતાં કર્હ્યપિ કર્મપર્વણીંમાયાં જનોઽયં ગુણસર્ગમોહિતઃ । ન વેદ નિસ્તારણયોગમઞ્જસાતસ્મૈ નમસ્તે વિલયોદયાત્મને ॥ ૨૪ ॥