ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗଵତମ୍ ୫.୧୭

ଶ୍ରୀଶୁକ ଉଵାଚ
ତତ୍ର ଭଗଵତଃ ସାକ୍ଷାଦ୍ଯଜ୍ଞଲିଙ୍ଗସ୍ଯ ଵିଷ୍ଣୋର୍ଵିକ୍ରମତୋ ଵାମପାଦାଙ୍ଗୁଷ୍ଠନଖନିର୍ଭିନ୍ନୋର୍ଧ୍ଵାଣ୍ଡକଟାହଵିଵରେଣାନ୍ତଃପ୍ରଵିଷ୍ଟା ଯା ବାହ୍ଯଜଲଧାରା ତଚ୍ଚରଣପଙ୍କଜାଵନେଜନାରୁଣକିଞ୍ଜଲ୍କୋପରଞ୍ଜିତାଖିଲଜଗଦଘମଲାପହୋପସ୍ପର୍ଶନାମଲା ସାକ୍ଷାଦ୍ଭଗଵତ୍ପଦୀତ୍ଯନୁପଲକ୍ଷିତଵଚୋଽଭିଧୀଯମାନାତିମହତା କାଲେନ ଯୁଗସହସ୍ରୋପଲକ୍ଷଣେନ ଦିଵୋ ମୂର୍ଧନ୍ଯଵତତାର ଯତ୍ତଦ୍ଵିଷ୍ଣୁପଦମାହୁଃ ॥ ୧ ॥

ଯତ୍ର ହ ଵାଵ ଵୀରଵ୍ରତ ଔତ୍ତାନପାଦିଃ ପରମଭାଗଵତୋଽସ୍ମତ୍କୁଲଦେଵତାଚରଣାରଵିନ୍ଦୋଦକମିତି ଯାମନୁସଵନମୁତ୍କୃଷ୍ଯମାଣଭଗଵଦ୍ଭକ୍ତିଯୋଗେନ ଦୃଢଂ କ୍ଲିଦ୍ଯମାନାନ୍ତର୍ହୃଦଯ ଔତ୍କଣ୍ଠ୍ଯଵିଵଶାମୀଲିତଲୋଚନଯୁଗଲକୁଡ୍ମଲଵିଗଲିତାମଲବାଷ୍ପକଲଯାଭିଵ୍ଯଜ୍ଯମାନରୋମପୁଲକକୁଲକୋଽଧୁନାପି ପରମାଦରେଣ ଶିରସା ବିଭର୍ତି ॥ ୨ ॥

ତତଃ ସପ୍ତ ଋଷଯସ୍ତତ୍ପ୍ରଭାଵାଭିଜ୍ଞା ଯାଂ ନନୁ ତପସଆତ୍ଯନ୍ତିକୀ ସିଦ୍ଧିରେତାଵତୀ ଭଗଵତି ସର୍ଵାତ୍ମନି ଵାସୁଦେଵେଽନୁପରତଭକ୍ତିଯୋଗଲାଭେନୈଵୋପେକ୍ଷିତାନ୍ଯାର୍ଥାତ୍ମଗତଯୋ ମୁକ୍ତିମିଵାଗତାଂ ମୁମୁକ୍ଷଵ ଇଵ ସବହୁମାନମଦ୍ଯାପି ଜଟାଜୂଟୈରୁଦ୍ଵହନ୍ତି ॥ ୩ ॥

ତତୋଽନେକସହସ୍ରକୋଟିଵିମାନାନୀକସଙ୍କୁଲଦେଵଯାନେନାଵତରନ୍ତୀନ୍ଦୁମଣ୍ଡଲମାଵାର୍ଯ ବ୍ରହ୍ମସଦନେ ନିପତତି ॥ ୪ ॥

ତତ୍ର ଚତୁର୍ଧା ଭିଦ୍ଯମାନା ଚତୁର୍ଭିର୍ନାମଭିଶ୍ଚତୁର୍ଦିଶମଭିସ୍ପନ୍ଦନ୍ତୀ ନଦନଦୀପତିମେଵାଭିନିଵିଶତି ସୀତାଲକନନ୍ଦା ଚକ୍ଷୁର୍ଭଦ୍ରେତି ॥ ୫ ॥

ସୀତା ତୁ ବ୍ରହ୍ମସଦନାତ୍କେସରାଚଲାଦିଗିରିଶିଖରେଭ୍ଯୋଽଧୋଽଧଃ ପ୍ରସ୍ରଵନ୍ତୀ ଗନ୍ଧମାଦନମୂର୍ଧସୁ ପତିତ୍ଵାନ୍ତରେଣ ଭଦ୍ରାଶ୍ଵଵର୍ଷଂ ପ୍ରାଚ୍ଯାଂ ଦିଶି କ୍ଷାରସମୁଦ୍ରମଭିପ୍ରଵିଶତି ॥ ୬ ॥

ଏଵଂ ମାଲ୍ଯଵଚ୍ଛିଖରାନ୍ନିଷ୍ପତନ୍ତୀ ତତୋଽନୁପରତଵେଗା କେତୁମାଲମଭି ଚକ୍ଷୁଃ ପ୍ରତୀଚ୍ଯାଂ ଦିଶି ସରିତ୍ପତିଂ ପ୍ରଵିଶତି ॥ ୭ ॥

ଭଦ୍ରା ଚୋତ୍ତରତୋ ମେରୁଶିରସୋ ନିପତିତା ଗିରିଶିଖରାଦ୍ଗିରିଶିଖରମତିହାଯ ଶୃଙ୍ଗଵତଃ ଶୃଙ୍ଗାଦଵସ୍ଯନ୍ଦମାନା ଉତ୍ତରାଂସ୍ତୁ କୁରୂନଭିତ ଉଦୀଚ୍ଯାଂ ଦିଶି ଜଲଧିମଭିପ୍ରଵିଶତି ॥ ୮ ॥

ତଥୈଵାଲକନନ୍ଦା ଦକ୍ଷିଣେନ ବ୍ରହ୍ମସଦନାଦ୍ବହୂନି ଗିରିକୂଟାନ୍ଯତିକ୍ରମ୍ଯ ହେମକୂଟାଦ୍ଧୈମକୂଟାନ୍ଯତିରଭସତରରଂହସା ଲୁଠଯନ୍ତୀ ଭାରତମଭିଵର୍ଷଂ ଦକ୍ଷିଣସ୍ଯାଂ ଦିଶି ଜଲଧିମଭିପ୍ରଵିଶତି ଯସ୍ଯାଂ ସ୍ନାନାର୍ଥଂ ଚାଗଚ୍ଛତଃ ପୁଂସଃ ପଦେ ପଦେଽଶ୍ଵମେଧରାଜସୂଯାଦୀନାଂ ଫଲଂ ନ ଦୁର୍ଲଭମିତି ॥ ୯ ॥

ଅନ୍ଯେ ଚ ନଦା ନଦ୍ଯଶ୍ଚ ଵର୍ଷେ ଵର୍ଷେ ସନ୍ତି ବହୁଶୋ ମେର୍ଵାଦିଗିରିଦୁହିତରଃ ଶତଶଃ ॥ ୧୦ ॥

ତତ୍ରାପି ଭାରତମେଵ ଵର୍ଷଂ କର୍ମକ୍ଷେତ୍ରମନ୍ଯାନ୍ଯଷ୍ଟ ଵର୍ଷାଣି ସ୍ଵର୍ଗିଣାଂ ପୁଣ୍ଯଶେଷୋପଭୋଗସ୍ଥାନାନି ଭୌମାନି ସ୍ଵର୍ଗପଦାନି ଵ୍ଯପଦିଶନ୍ତି ॥ ୧୧ ॥

ଏଷୁ ପୁରୁଷାଣାମଯୁତପୁରୁଷାଯୁର୍ଵର୍ଷାଣାଂ ଦେଵକଲ୍ପାନାଂ ନାଗାଯୁତପ୍ରାଣାନାଂ ଵଜ୍ରସଂହନନବଲଵଯୋମୋଦପ୍ରମୁଦିତମହାସୌରତମିଥୁନଵ୍ଯଵାଯାପଵର୍ଗଵର୍ଷଧୃତୈକଗର୍ଭ କଲତ୍ରାଣାଂ ତତ୍ର ତୁ ତ୍ରେତାଯୁଗସମଃ କାଲୋ ଵର୍ତତେ ॥ ୧୨ ॥

ଯତ୍ର ହ ଦେଵପତଯଃ ସ୍ଵୈଃ ସ୍ଵୈର୍ଗଣନାଯକୈର୍ଵିହିତମହାର୍ହଣାଃ ସର୍ଵର୍ତୁକୁସୁମସ୍ତବକଫଲକିସଲଯଶ୍ରିଯାଽଽନମ୍ଯମାନଵିଟପଲତା ଵିଟପିଭିରୁପଶୁମ୍ଭମାନରୁଚିରକାନନାଶ୍ରମାଯତନଵର୍ଷଗିରିଦ୍ରୋଣୀଷୁ ତଥା ଚାମଲଜଲାଶଯେଷୁ ଵିକଚଵିଵିଧନଵଵନରୁହାମୋଦମୁଦିତରାଜହଂସଜଲକୁକ୍କୁଟକାରଣ୍ଡଵସାରସଚକ୍ରଵାକାଦିଭିର୍ମଧୁକରନିକରାକୃତିଭିରୁପକୂଜିତେଷୁ ଜଲକ୍ରୀଡାଦିଭିର୍ଵିଚିତ୍ରଵିନୋଦୈଃ ସୁଲଲିତସୁରସୁନ୍ଦରୀଣାଂ କାମକଲିଲଵିଲାସହାସଲୀଲାଵଲୋକାକୃଷ୍ଟମନୋଦୃଷ୍ଟଯଃ ସ୍ଵୈରଂ ଵିହରନ୍ତି ॥ ୧୩ ॥

ନଵସ୍ଵପି ଵର୍ଷେଷୁ ଭଗଵାନ୍ନାରାଯଣୋ ମହାପୁରୁଷଃ ପୁରୁଷାଣାଂ ତଦନୁଗ୍ରହାଯାତ୍ମତତ୍ତ୍ଵଵ୍ଯୂହେନାତ୍ମନାଦ୍ଯାପି ସନ୍ନିଧୀଯତେ ॥ ୧୪ ॥

ଇଲାଵୃତେ ତୁ ଭଗଵାନ୍ ଭଵ ଏକ ଏଵ ପୁମାନ୍ନ ହ୍ଯନ୍ଯସ୍ତତ୍ରାପରୋ ନିର୍ଵିଶତି ଭଵାନ୍ଯାଃ ଶାପନିମିତ୍ତଜ୍ଞୋ ଯତ୍ପ୍ରଵେକ୍ଷ୍ଯତଃ ସ୍ତ୍ରୀଭାଵସ୍ତତ୍ପଶ୍ଚାଦ୍ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ॥ ୧୫ ॥

ଭଵାନୀନାଥୈଃ ସ୍ତ୍ରୀଗଣାର୍ବୁଦସହସ୍ରୈରଵରୁଧ୍ଯମାନୋ ଭଗଵତଶ୍ଚତୁର୍ମୂର୍ତେର୍ମହାପୁରୁଷସ୍ଯ ତୁରୀଯାଂ ତାମସୀଂ ମୂର୍ତିଂ ପ୍ରକୃତିମାତ୍ମନଃ ସଙ୍କର୍ଷଣସଂଜ୍ଞାମାତ୍ମସମାଧିରୂପେଣ ସନ୍ନିଧାପ୍ଯୈତଦଭିଗୃଣନ୍ ଭଵ ଉପ-ଧାଵତି ॥ ୧୬ ॥

ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ
ଓଁ ନମୋ ଭଗଵତେ ମହାପୁରୁଷାଯ ସର୍ଵଗୁଣସଙ୍ଖ୍ଯାନାଯାନନ୍ତାଯାଵ୍ଯକ୍ତାଯ ନମ ଇତି ॥ ୧୭ ॥

ଭଜେ ଭଜନ୍ଯାରଣପାଦପଙ୍କଜଂଭଗସ୍ଯ କୃତ୍ସ୍ନସ୍ଯ ପରଂ ପରାଯଣମ୍ । ଭକ୍ତେଷ୍ଵଲଂ ଭାଵିତଭୂତଭାଵନଂଭଵାପହଂ ତ୍ଵା ଭଵଭାଵମୀଶ୍ଵରମ୍ ॥ ୧୮ ॥

ନ ଯସ୍ଯ ମାଯାଗୁଣଚିତ୍ତଵୃତ୍ତିଭି-ର୍ନିରୀକ୍ଷତୋ ହ୍ଯଣ୍ଵପି ଦୃଷ୍ଟିରଜ୍ଯତେ । ଈଶେ ଯଥା ନୋଽଜିତମନ୍ଯୁରଂହସାଂକସ୍ତଂ ନ ମନ୍ଯେତ ଜିଗୀଷୁରାତ୍ମନଃ ॥ ୧୯ ॥

ଅସଦ୍ଦୃଶୋ ଯଃ ପ୍ରତିଭାତି ମାଯଯା କ୍ଷୀବେଵ ମଧ୍ଵାସଵତାମ୍ରଲୋଚନଃ । ନ ନାଗଵଧ୍ଵୋଽର୍ହଣ ଈଶିରେ ହ୍ରିଯାଯତ୍ପାଦଯୋଃ ସ୍ପର୍ଶନଧର୍ଷିତେନ୍ଦ୍ରିଯାଃ ॥ ୨୦ ॥

ଯମାହୁରସ୍ଯ ସ୍ଥିତିଜନ୍ମସଂଯମଂତ୍ରିଭିର୍ଵିହୀନଂ ଯମନନ୍ତମୃଷଯଃ । ନ ଵେଦ ସିଦ୍ଧାର୍ଥମିଵ କ୍ଵଚିତ୍ସ୍ଥିତଂଭୂମଣ୍ଡଲଂ ମୂର୍ଧସହସ୍ରଧାମସୁ ॥ ୨୧ ॥

ଯସ୍ଯାଦ୍ଯ ଆସୀଦ୍ ଗୁଣଵିଗ୍ରହୋ ମହାନ୍ଵିଜ୍ଞାନଧିଷ୍ଣ୍ଯୋ ଭଗଵାନଜଃ କିଲ । ଯତ୍ସମ୍ଭଵୋଽହଂ ତ୍ରିଵୃତା ସ୍ଵତେଜସାଵୈକାରିକଂ ତାମସମୈନ୍ଦ୍ରିଯଂ ସୃଜେ ॥ ୨୨ ॥

ଏତେ ଵଯଂ ଯସ୍ଯ ଵଶେ ମହାତ୍ମନଃସ୍ଥିତାଃ ଶକୁନ୍ତା ଇଵ ସୂତ୍ରଯନ୍ତ୍ରିତାଃ । ମହାନହଂ ଵୈକୃତତାମସେନ୍ଦ୍ରିଯାଃସୃଜାମ ସର୍ଵେ ଯଦନୁଗ୍ରହାଦିଦମ୍ ॥ ୨୩ ॥

ଯନ୍ନିର୍ମିତାଂ କର୍ହ୍ଯପି କର୍ମପର୍ଵଣୀଂମାଯାଂ ଜନୋଽଯଂ ଗୁଣସର୍ଗମୋହିତଃ । ନ ଵେଦ ନିସ୍ତାରଣଯୋଗମଞ୍ଜସାତସ୍ମୈ ନମସ୍ତେ ଵିଲଯୋଦଯାତ୍ମନେ ॥ ୨୪ ॥