శ్రీశుక ఉవాచ
తత్ర భగవతః సాక్షాద్యజ్ఞలిఙ్గస్య విష్ణోర్విక్రమతో వామపాదాఙ్గుష్ఠనఖనిర్భిన్నోర్ధ్వాణ్డకటాహవివరేణాన్తఃప్రవిష్టా యా బాహ్యజలధారా తచ్చరణపఙ్కజావనేజనారుణకిఞ్జల్కోపరఞ్జితాఖిలజగదఘమలాపహోపస్పర్శనామలా సాక్షాద్భగవత్పదీత్యనుపలక్షితవచోఽభిధీయమానాతిమహతా కాలేన యుగసహస్రోపలక్షణేన దివో మూర్ధన్యవతతార యత్తద్విష్ణుపదమాహుః ॥ ౧ ॥
తత్ర భగవతః సాక్షాద్యజ్ఞలిఙ్గస్య విష్ణోర్విక్రమతో వామపాదాఙ్గుష్ఠనఖనిర్భిన్నోర్ధ్వాణ్డకటాహవివరేణాన్తఃప్రవిష్టా యా బాహ్యజలధారా తచ్చరణపఙ్కజావనేజనారుణకిఞ్జల్కోపరఞ్జితాఖిలజగదఘమలాపహోపస్పర్శనామలా సాక్షాద్భగవత్పదీత్యనుపలక్షితవచోఽభిధీయమానాతిమహతా కాలేన యుగసహస్రోపలక్షణేన దివో మూర్ధన్యవతతార యత్తద్విష్ణుపదమాహుః ॥ ౧ ॥
యత్ర హ వావ వీరవ్రత ఔత్తానపాదిః పరమభాగవతోఽస్మత్కులదేవతాచరణారవిన్దోదకమితి యామనుసవనముత్కృష్యమాణభగవద్భక్తియోగేన దృఢం క్లిద్యమానాన్తర్హృదయ ఔత్కణ్ఠ్యవివశామీలితలోచనయుగలకుడ్మలవిగలితామలబాష్పకలయాభివ్యజ్యమానరోమపులకకులకోఽధునాపి పరమాదరేణ శిరసా బిభర్తి ॥ ౨ ॥
తతః సప్త ఋషయస్తత్ప్రభావాభిజ్ఞా యాం నను తపసఆత్యన్తికీ సిద్ధిరేతావతీ భగవతి సర్వాత్మని వాసుదేవేఽనుపరతభక్తియోగలాభేనైవోపేక్షితాన్యార్థాత్మగతయో ముక్తిమివాగతాం ముముక్షవ ఇవ సబహుమానమద్యాపి జటాజూటైరుద్వహన్తి ॥ ౩ ॥
తతోఽనేకసహస్రకోటివిమానానీకసఙ్కులదేవయానేనావతరన్తీన్దుమణ్డలమావార్య బ్రహ్మసదనే నిపతతి ॥ ౪ ॥
తత్ర చతుర్ధా భిద్యమానా చతుర్భిర్నామభిశ్చతుర్దిశమభిస్పన్దన్తీ నదనదీపతిమేవాభినివిశతి సీతాలకనన్దా చక్షుర్భద్రేతి ॥ ౫ ॥
సీతా తు బ్రహ్మసదనాత్కేసరాచలాదిగిరిశిఖరేభ్యోఽధోఽధః ప్రస్రవన్తీ గన్ధమాదనమూర్ధసు పతిత్వాన్తరేణ భద్రాశ్వవర్షం ప్రాచ్యాం దిశి క్షారసముద్రమభిప్రవిశతి ॥ ౬ ॥
ఏవం మాల్యవచ్ఛిఖరాన్నిష్పతన్తీ తతోఽనుపరతవేగా కేతుమాలమభి చక్షుః ప్రతీచ్యాం దిశి సరిత్పతిం ప్రవిశతి ॥ ౭ ॥
భద్రా చోత్తరతో మేరుశిరసో నిపతితా గిరిశిఖరాద్గిరిశిఖరమతిహాయ శృఙ్గవతః శృఙ్గాదవస్యన్దమానా ఉత్తరాంస్తు కురూనభిత ఉదీచ్యాం దిశి జలధిమభిప్రవిశతి ॥ ౮ ॥
తథైవాలకనన్దా దక్షిణేన బ్రహ్మసదనాద్బహూని గిరికూటాన్యతిక్రమ్య హేమకూటాద్ధైమకూటాన్యతిరభసతరరంహసా లుఠయన్తీ భారతమభివర్షం దక్షిణస్యాం దిశి జలధిమభిప్రవిశతి యస్యాం స్నానార్థం చాగచ్ఛతః పుంసః పదే పదేఽశ్వమేధరాజసూయాదీనాం ఫలం న దుర్లభమితి ॥ ౯ ॥
అన్యే చ నదా నద్యశ్చ వర్షే వర్షే సన్తి బహుశో మేర్వాదిగిరిదుహితరః శతశః ॥ ౧౦ ॥
తత్రాపి భారతమేవ వర్షం కర్మక్షేత్రమన్యాన్యష్ట వర్షాణి స్వర్గిణాం పుణ్యశేషోపభోగస్థానాని భౌమాని స్వర్గపదాని వ్యపదిశన్తి ॥ ౧౧ ॥
ఏషు పురుషాణామయుతపురుషాయుర్వర్షాణాం దేవకల్పానాం నాగాయుతప్రాణానాం వజ్రసంహననబలవయోమోదప్రముదితమహాసౌరతమిథునవ్యవాయాపవర్గవర్షధృతైకగర్భ కలత్రాణాం తత్ర తు త్రేతాయుగసమః కాలో వర్తతే ॥ ౧౨ ॥
యత్ర హ దేవపతయః స్వైః స్వైర్గణనాయకైర్విహితమహార్హణాః సర్వర్తుకుసుమస్తబకఫలకిసలయశ్రియాఽఽనమ్యమానవిటపలతా విటపిభిరుపశుమ్భమానరుచిరకాననాశ్రమాయతనవర్షగిరిద్రోణీషు తథా చామలజలాశయేషు వికచవివిధనవవనరుహామోదముదితరాజహంసజలకుక్కుటకారణ్డవసారసచక్రవాకాదిభిర్మధుకరనికరాకృతిభిరుపకూజితేషు జలక్రీడాదిభిర్విచిత్రవినోదైః సులలితసురసున్దరీణాం కామకలిలవిలాసహాసలీలావలోకాకృష్టమనోదృష్టయః స్వైరం విహరన్తి ॥ ౧౩ ॥
నవస్వపి వర్షేషు భగవాన్నారాయణో మహాపురుషః పురుషాణాం తదనుగ్రహాయాత్మతత్త్వవ్యూహేనాత్మనాద్యాపి సన్నిధీయతే ॥ ౧౪ ॥
ఇలావృతే తు భగవాన్ భవ ఏక ఏవ పుమాన్న హ్యన్యస్తత్రాపరో నిర్విశతి భవాన్యాః శాపనిమిత్తజ్ఞో యత్ప్రవేక్ష్యతః స్త్రీభావస్తత్పశ్చాద్వక్ష్యామి ॥ ౧౫ ॥
భవానీనాథైః స్త్రీగణార్బుదసహస్రైరవరుధ్యమానో భగవతశ్చతుర్మూర్తేర్మహాపురుషస్య తురీయాం తామసీం మూర్తిం ప్రకృతిమాత్మనః సఙ్కర్షణసంజ్ఞామాత్మసమాధిరూపేణ సన్నిధాప్యైతదభిగృణన్ భవ ఉప-ధావతి ॥ ౧౬ ॥
శ్రీభగవానువాచ
ఓం నమో భగవతే మహాపురుషాయ సర్వగుణసఙ్ఖ్యానాయానన్తాయావ్యక్తాయ నమ ఇతి ॥ ౧౭ ॥
ఓం నమో భగవతే మహాపురుషాయ సర్వగుణసఙ్ఖ్యానాయానన్తాయావ్యక్తాయ నమ ఇతి ॥ ౧౭ ॥
భజే భజన్యారణపాదపఙ్కజంభగస్య కృత్స్నస్య పరం పరాయణమ్ । భక్తేష్వలం భావితభూతభావనంభవాపహం త్వా భవభావమీశ్వరమ్ ॥ ౧౮ ॥
న యస్య మాయాగుణచిత్తవృత్తిభి-ర్నిరీక్షతో హ్యణ్వపి దృష్టిరజ్యతే । ఈశే యథా నోఽజితమన్యురంహసాంకస్తం న మన్యేత జిగీషురాత్మనః ॥ ౧౯ ॥
అసద్దృశో యః ప్రతిభాతి మాయయా క్షీబేవ మధ్వాసవతామ్రలోచనః । న నాగవధ్వోఽర్హణ ఈశిరే హ్రియాయత్పాదయోః స్పర్శనధర్షితేన్ద్రియాః ॥ ౨౦ ॥
యమాహురస్య స్థితిజన్మసంయమంత్రిభిర్విహీనం యమనన్తమృషయః । న వేద సిద్ధార్థమివ క్వచిత్స్థితంభూమణ్డలం మూర్ధసహస్రధామసు ॥ ౨౧ ॥
యస్యాద్య ఆసీద్ గుణవిగ్రహో మహాన్విజ్ఞానధిష్ణ్యో భగవానజః కిల । యత్సమ్భవోఽహం త్రివృతా స్వతేజసావైకారికం తామసమైన్ద్రియం సృజే ॥ ౨౨ ॥
ఏతే వయం యస్య వశే మహాత్మనఃస్థితాః శకున్తా ఇవ సూత్రయన్త్రితాః । మహానహం వైకృతతామసేన్ద్రియాఃసృజామ సర్వే యదనుగ్రహాదిదమ్ ॥ ౨౩ ॥
యన్నిర్మితాం కర్హ్యపి కర్మపర్వణీంమాయాం జనోఽయం గుణసర్గమోహితః । న వేద నిస్తారణయోగమఞ్జసాతస్మై నమస్తే విలయోదయాత్మనే ॥ ౨౪ ॥