শ্ৰীশুক উৱাচ
তথা চ ভদ্ৰশ্ৰৱা নাম ধৰ্মসুতস্তত্কুলপতযঃ পুৰুষা ভদ্ৰাশ্ৱৱৰ্ষে সাক্ষাদ্ভগৱতো ৱাসুদেৱস্য প্ৰিযাংতনুং ধৰ্মমযীং হযশীৰ্ষাভিধানাং পৰমেণ সমাধিনা সন্নিধাপ্যেদমভিগৃণন্ত উপধাৱন্তি ॥ ১ ॥
তথা চ ভদ্ৰশ্ৰৱা নাম ধৰ্মসুতস্তত্কুলপতযঃ পুৰুষা ভদ্ৰাশ্ৱৱৰ্ষে সাক্ষাদ্ভগৱতো ৱাসুদেৱস্য প্ৰিযাংতনুং ধৰ্মমযীং হযশীৰ্ষাভিধানাং পৰমেণ সমাধিনা সন্নিধাপ্যেদমভিগৃণন্ত উপধাৱন্তি ॥ ১ ॥
ভদ্ৰশ্ৰৱস ঊচুঃ
ওঁ নমো ভগৱতে ধৰ্মাযাত্মৱিশোধনায নম ইতি ॥ ২ ॥
ওঁ নমো ভগৱতে ধৰ্মাযাত্মৱিশোধনায নম ইতি ॥ ২ ॥
অহো ৱিচিত্ৰং ভগৱদ্ৱিচেষ্টিতংঘ্নন্তং জনোঽযং হি মিষন্ন পশ্যতি । ধ্যাযন্নসদ্যৰ্হি ৱিকৰ্ম সেৱিতুংনিৰ্হৃত্য পুত্ৰং পিতৰং জিজীৱিষতি ॥ ৩ ॥
ৱদন্তি ৱিশ্ৱং কৱযঃ স্ম নশ্ৱৰংপশ্যন্তি চাধ্যাত্মৱিদো ৱিপশ্চিতঃ । তথাপি মুহ্যন্তি তৱাজ মাযযাসুৱিস্মিতং কৃত্যমজং নতোঽস্মি তম্ ॥ ৪ ॥
ৱিশ্ৱোদ্ভৱস্থাননিৰোধকৰ্ম তেহ্যকৰ্তুৰঙ্গীকৃতমপ্যপাৱৃতঃ । যুক্তং ন চিত্ৰং ত্ৱযি কাৰ্যকাৰণেসৰ্ৱাত্মনি ৱ্যতিৰিক্তে চ ৱস্তুতঃ ॥ ৫ ॥
ৱেদান্ যুগান্তে তমসা তিৰস্কৃতান্ৰসাতলাদ্যো নৃতুৰঙ্গৱিগ্ৰহঃ । প্ৰত্যাদদে ৱৈ কৱযেঽভিযাচতেতস্মৈ নমস্তেঽৱিতথেহিতায ইতি ॥ ৬ ॥
হৰিৱৰ্ষে চাপি ভগৱান্নৰহৰিৰূপেণাস্তে । তদ্ৰূপগ্ৰহণনিমিত্তমুত্তৰত্ৰাভিধাস্যে । তদ্দযিতং ৰূপং মহাপুৰুষগুণভাজনো মহাভাগৱতো দৈত্যদানৱকুলতীৰ্থীকৰণশীলাচৰিতঃ প্ৰহ্লাদোঽৱ্যৱধানানন্যভক্তিযোগেন সহ তদ্ৱৰ্ষপুৰুষৈৰুপাস্তে ইদং চোদাহৰতি ॥ ৭ ॥
ওঁ নমো ভগৱতে নৰসিংহায নমস্তেজস্তেজসে আৱিৰাৱিৰ্ভৱ ৱজ্ৰনখ ৱজ্ৰদংষ্ট্ৰ কৰ্মাশযান্ ৰন্ধয ৰন্ধয তমো গ্ৰস গ্ৰস ওঁ স্ৱাহা । অভযমভযমাত্মনি ভূযিষ্ঠা ওঁ ক্ষ্ৰৌম্ ॥ ৮ ॥
স্ৱস্ত্যস্তু ৱিশ্ৱস্য খলঃ প্ৰসীদতাং
ধ্যাযন্তু ভূতানি শিৱং মিথো ধিযা ।
মনশ্চ ভদ্ৰং ভজতাদধোক্ষজে
আৱেশ্যতাং নো মতিৰপ্যহৈতুকী ॥ ৯ ॥
ধ্যাযন্তু ভূতানি শিৱং মিথো ধিযা ।
মনশ্চ ভদ্ৰং ভজতাদধোক্ষজে
আৱেশ্যতাং নো মতিৰপ্যহৈতুকী ॥ ৯ ॥
মাগাৰদাৰাত্মজৱিত্তবন্ধুষু
সঙ্গো যদি স্যাদ্ভগৱত্প্ৰিযেষু নঃ ।
যঃ প্ৰাণৱৃত্ত্যা পৰিতুষ্ট আত্মৱান্
সিদ্ধ্যত্যদূৰান্ন তথেন্দ্ৰিযপ্ৰিযঃ ॥ ১০ ॥
সঙ্গো যদি স্যাদ্ভগৱত্প্ৰিযেষু নঃ ।
যঃ প্ৰাণৱৃত্ত্যা পৰিতুষ্ট আত্মৱান্
সিদ্ধ্যত্যদূৰান্ন তথেন্দ্ৰিযপ্ৰিযঃ ॥ ১০ ॥
যত্সঙ্গলব্ধং নিজৱীৰ্যৱৈভৱং
তীৰ্থং মুহুঃ সংস্পৃশতাং হি মানসম্ ।
হৰত্যজোঽন্তঃ শ্ৰুতিভিৰ্গতোঽঙ্গজং
কো ৱৈ ন সেৱেত মুকুন্দৱিক্ৰমম্ ॥ ১১ ॥
তীৰ্থং মুহুঃ সংস্পৃশতাং হি মানসম্ ।
হৰত্যজোঽন্তঃ শ্ৰুতিভিৰ্গতোঽঙ্গজং
কো ৱৈ ন সেৱেত মুকুন্দৱিক্ৰমম্ ॥ ১১ ॥
যস্যাস্তি ভক্তিৰ্ভগৱত্যকিঞ্চনা
সৰ্ৱৈৰ্গুণৈস্তত্ৰ সমাসতে সুৰাঃ ।
হৰাৱভক্তস্য কুতো মহদ্গুণা
মনোৰথেনাসতি ধাৱতো বহিঃ ॥ ১২ ॥
সৰ্ৱৈৰ্গুণৈস্তত্ৰ সমাসতে সুৰাঃ ।
হৰাৱভক্তস্য কুতো মহদ্গুণা
মনোৰথেনাসতি ধাৱতো বহিঃ ॥ ১২ ॥
হৰিৰ্হি সাক্ষাদ্ভগৱান্ শৰীৰিণা-
মাত্মা ঝষাণামিৱ তোযমীপ্সিতম্ ।
হিত্ৱা মহাংস্তং যদি সজ্জতে গৃহে
তদা মহত্ত্ৱং ৱযসা দম্পতীনাম্ ॥ ১৩ ॥
মাত্মা ঝষাণামিৱ তোযমীপ্সিতম্ ।
হিত্ৱা মহাংস্তং যদি সজ্জতে গৃহে
তদা মহত্ত্ৱং ৱযসা দম্পতীনাম্ ॥ ১৩ ॥
তস্মাদ্ৰজোৰাগৱিষাদমন্যু-
মানস্পৃহাভযদৈন্যাধিমূলম্ ।
হিত্ৱা গৃহং সংসৃতিচক্ৰৱালং
নৃসিংহপাদং ভজতাকুতোভযমিতি ॥ ১৪ ॥
মানস্পৃহাভযদৈন্যাধিমূলম্ ।
হিত্ৱা গৃহং সংসৃতিচক্ৰৱালং
নৃসিংহপাদং ভজতাকুতোভযমিতি ॥ ১৪ ॥
কেতুমালেঽপি ভগৱান্ কামদেৱস্ৱৰূপেণ লক্ষ্ম্যাঃ প্ৰিযচিকীৰ্ষযা প্ৰজাপতেৰ্দুহিতৃণাং পুত্ৰাণাং তদ্ৱৰ্ষপতীনাং পুৰুষাযুষাহোৰাত্ৰপৰিসঙ্খ্যানানাং যাসাং গৰ্ভা মহাপুৰুষমহাস্ত্ৰতেজসোদ্ৱেজিতমনসাং ৱিধ্ৱস্তা ৱ্যসৱঃ সংৱত্সৰান্তে ৱিনিপতন্তি ॥ ১৫ ॥
অতীৱ সুললিতগতিৱিলাসৱিলসিতৰুচিৰহাসলেশাৱলোকলীলযা কিঞ্চিদুত্তম্ভিতসুন্দৰভ্ৰূমণ্ডলসুভগৱদনাৰৱিন্দশ্ৰিযা ৰমাং ৰমযন্নিন্দ্ৰিযাণি ৰমযতে ॥ ১৬ ॥
তদ্ভগৱতো মাযামযং ৰূপং পৰমসমাধিযোগেন ৰমা দেৱী সংৱত্সৰস্য ৰাত্ৰিষু প্ৰজাপতেৰ্দুহিতৃভিৰুপেতাহঃসু চ তদ্ভৰ্তৃভিৰুপাস্তে ইদং চোদাহৰতি ॥ ১৭ ॥
ওঁ হ্ৰাং হ্ৰীং হ্ৰূং ওঁ নমো ভগৱতে হৃষীকেশায সৰ্ৱগুণৱিশেষৈৰ্ৱিলক্ষিতাত্মনে আকূতীনাং চিত্তীনাং চেতসাং ৱিশেষাণাং চাধিপতযে ষোডশকলাযচ্ছন্দোমযাযান্নমযাযামৃতমযায সৰ্ৱমযায সহসে ওজসে বলায কান্তায কামায নমস্তে উভযত্ৰ ভূযাত্ ॥ ১৮ ॥
স্ত্ৰিযো ৱ্ৰতৈস্ত্ৱা হৃষীকেশ্ৱৰং স্ৱতো
হ্যাৰাধ্য লোকে পতিমাশাসতেঽন্যম্ ।
তাসাং ন তে ৱৈ পৰিপান্ত্যপত্যং
প্ৰিযং ধনাযূংষি যতোঽস্ৱতন্ত্ৰাঃ ॥ ১৯ ॥
হ্যাৰাধ্য লোকে পতিমাশাসতেঽন্যম্ ।
তাসাং ন তে ৱৈ পৰিপান্ত্যপত্যং
প্ৰিযং ধনাযূংষি যতোঽস্ৱতন্ত্ৰাঃ ॥ ১৯ ॥
স ৱৈ পতিঃ স্যাদকুতোভযঃ স্ৱযং
সমন্ততঃ পাতি ভযাতুৰং জনম্ ।
স এক এৱেতৰথা মিথো ভযং
নৈৱাত্মলাভাদধি মন্যতে পৰম্ ॥ ২০ ॥
সমন্ততঃ পাতি ভযাতুৰং জনম্ ।
স এক এৱেতৰথা মিথো ভযং
নৈৱাত্মলাভাদধি মন্যতে পৰম্ ॥ ২০ ॥
যা তস্য তে পাদসৰোৰুহাৰ্হণং
নিকামযেত্সাখিলকামলম্পটা ।
তদেৱ ৰাসীপ্সিতমীপ্সিতোঽৰ্চিতো
যদ্ভগ্নযাচ্ঞা ভগৱন্ প্ৰতপ্যতে ॥ ২১ ॥
নিকামযেত্সাখিলকামলম্পটা ।
তদেৱ ৰাসীপ্সিতমীপ্সিতোঽৰ্চিতো
যদ্ভগ্নযাচ্ঞা ভগৱন্ প্ৰতপ্যতে ॥ ২১ ॥
মত্প্ৰাপ্তযেঽজেশসুৰাসুৰাদয-
স্তপ্যন্ত উগ্ৰং তপ ঐন্দ্ৰিযেধিযঃ ।
ঋতে ভৱত্পাদপৰাযণান্ন মাং
ৱিন্দন্ত্যহং ত্ৱদ্ধৃদযা যতোঽজিত ॥ ২২ ॥
স্তপ্যন্ত উগ্ৰং তপ ঐন্দ্ৰিযেধিযঃ ।
ঋতে ভৱত্পাদপৰাযণান্ন মাং
ৱিন্দন্ত্যহং ত্ৱদ্ধৃদযা যতোঽজিত ॥ ২২ ॥
স ত্ৱং মমাপ্যচ্যুত শীৰ্ষ্ণি ৱন্দিতং
কৰাম্বুজং যত্ত্ৱদধাযি সাত্ৱতাম্ ।
বিভৰ্ষি মাং লক্ষ্ম ৱৰেণ্য মাযযা
ক ঈশ্ৱৰস্যেহিতমূহিতুং ৱিভুৰিতি ॥ ২৩ ॥
কৰাম্বুজং যত্ত্ৱদধাযি সাত্ৱতাম্ ।
বিভৰ্ষি মাং লক্ষ্ম ৱৰেণ্য মাযযা
ক ঈশ্ৱৰস্যেহিতমূহিতুং ৱিভুৰিতি ॥ ২৩ ॥
ৰম্যকে চ ভগৱতঃ প্ৰিযতমং মাত্স্যমৱতাৰৰূপং তদ্ৱৰ্ষপুৰুষস্য মনোঃ প্ৰাক্প্ৰদৰ্শিতং স ইদানীমপি মহতা ভক্তিযোগেনাৰাধযতীদং চোদাহৰতি ॥ ২৪ ॥
ওঁ নমো ভগৱতে মুখ্যতমায নমঃ সত্ত্ৱায প্ৰাণাযৌজসে সহসে বলায মহামত্স্যায নম ইতি ॥ ২৫ ॥
অন্তৰ্বহিশ্চাখিললোকপালকৈ-
ৰদৃষ্টৰূপো ৱিচৰস্যুৰুস্ৱনঃ ।
স ঈশ্ৱৰস্ত্ৱং য ইদং ৱশেঽনয-
ন্নাম্না যথা দাৰুমযীং নৰঃ স্ত্ৰিযম্ ॥ ২৬ ॥
ৰদৃষ্টৰূপো ৱিচৰস্যুৰুস্ৱনঃ ।
স ঈশ্ৱৰস্ত্ৱং য ইদং ৱশেঽনয-
ন্নাম্না যথা দাৰুমযীং নৰঃ স্ত্ৰিযম্ ॥ ২৬ ॥
যং লোকপালাঃ কিল মত্সৰজ্ৱৰা
হিত্ৱা যতন্তোঽপি পৃথক্সমেত্য চ ।
পাতুং ন শেকুৰ্দ্ৱিপদশ্চতুষ্পদঃ
সৰীসৃপং স্থাণু যদত্ৰ দৃশ্যতে ॥ ২৭ ॥
হিত্ৱা যতন্তোঽপি পৃথক্সমেত্য চ ।
পাতুং ন শেকুৰ্দ্ৱিপদশ্চতুষ্পদঃ
সৰীসৃপং স্থাণু যদত্ৰ দৃশ্যতে ॥ ২৭ ॥
ভৱান্ যুগান্তাৰ্ণৱ ঊৰ্মিমালিনি
ক্ষোণীমিমামোষধিৱীৰুধাং নিধিম্ ।
মযা সহোৰু ক্ৰমতেঽজ ওজসা
তস্মৈ জগত্প্ৰাণগণাত্মনে নম ইতি ॥ ২৮ ॥
ক্ষোণীমিমামোষধিৱীৰুধাং নিধিম্ ।
মযা সহোৰু ক্ৰমতেঽজ ওজসা
তস্মৈ জগত্প্ৰাণগণাত্মনে নম ইতি ॥ ২৮ ॥
হিৰণ্মযেঽপি ভগৱান্নিৱসতি কূৰ্মতনুং বিভ্ৰাণস্তস্য তত্প্ৰিযতমাং তনুমৰ্যমা সহ ৱৰ্ষপুৰুষৈঃ পিতৃগণাধিপতিৰুপধাৱতি মন্ত্ৰমিমং চানুজপতি ॥ ২৯ ॥
ওঁ নমো ভগৱতে অকূপাৰায সৰ্ৱসত্ত্ৱগুণৱিশেষণাযানুপলক্ষিতস্থানায নমো ৱৰ্ষ্মণে নমো ভূম্নে নমো নমোঽৱস্থানায নমস্তে ॥ ৩০ ॥
যদ্ৰূপমেতন্নিজমাযযাৰ্পিত-
মৰ্থস্ৱৰূপং বহুৰূপৰূপিতম্ ।
সঙ্খ্যা ন যস্যাস্ত্যযথোপলম্ভনাত্-
তস্মৈ নমস্তেঽৱ্যপদেশৰূপিণে ॥ ৩১ ॥
মৰ্থস্ৱৰূপং বহুৰূপৰূপিতম্ ।
সঙ্খ্যা ন যস্যাস্ত্যযথোপলম্ভনাত্-
তস্মৈ নমস্তেঽৱ্যপদেশৰূপিণে ॥ ৩১ ॥
জৰাযুজং স্ৱেদজমণ্ডজোদ্ভিদং
চৰাচৰং দেৱৰ্ষিপিতৃভূতমৈন্দ্ৰিযম্ ।
দ্যৌঃ খং ক্ষিতিঃ শৈলসৰিত্সমুদ্ৰ-
দ্ৱীপগ্ৰহৰ্ক্ষেত্যভিধেয একঃ ॥ ৩২ ॥
চৰাচৰং দেৱৰ্ষিপিতৃভূতমৈন্দ্ৰিযম্ ।
দ্যৌঃ খং ক্ষিতিঃ শৈলসৰিত্সমুদ্ৰ-
দ্ৱীপগ্ৰহৰ্ক্ষেত্যভিধেয একঃ ॥ ৩২ ॥
যস্মিন্নসঙ্খ্যেযৱিশেষনাম-
ৰূপাকৃতৌ কৱিভিঃ কল্পিতেযম্ ।
সঙ্খ্যা যযা তত্ত্ৱদৃশাপনীযতে
তস্মৈ নমঃ সাঙ্খ্যনিদৰ্শনায তে ইতি ॥ ৩৩ ॥
ৰূপাকৃতৌ কৱিভিঃ কল্পিতেযম্ ।
সঙ্খ্যা যযা তত্ত্ৱদৃশাপনীযতে
তস্মৈ নমঃ সাঙ্খ্যনিদৰ্শনায তে ইতি ॥ ৩৩ ॥
উত্তৰেষু চ কুৰুষু ভগৱান্ যজ্ঞপুৰুষঃ কৃতৱৰাহৰূপ আস্তে তং তু দেৱী হৈষা ভূঃ সহ কুৰুভিৰস্খলিতভক্তিযোগেনোপধাৱতি ইমাং চ পৰমামুপনিষদমাৱৰ্তযতি ॥ ৩৪ ॥
ওঁ নমো ভগৱতে মন্ত্ৰতত্ত্ৱলিঙ্গায যজ্ঞক্ৰতৱে মহাধ্ৱৰাৱযৱায মহাপুৰুষায নমঃ কৰ্মশুক্লায ত্ৰিযুগায নমস্তে ॥ ৩৫ ॥ ।
যস্য স্ৱৰূপং কৱযো ৱিপশ্চিতো
গুণেষু দাৰুষ্ৱিৱ জাতৱেদসম্ ।
মথ্নন্তি মথ্না মনসা দিদৃক্ষৱো
গূঢং ক্ৰিযাৰ্থৈৰ্নম ঈৰিতাত্মনে ॥ ৩৬ ॥
গুণেষু দাৰুষ্ৱিৱ জাতৱেদসম্ ।
মথ্নন্তি মথ্না মনসা দিদৃক্ষৱো
গূঢং ক্ৰিযাৰ্থৈৰ্নম ঈৰিতাত্মনে ॥ ৩৬ ॥
দ্ৰৱ্যক্ৰিযাহেত্ৱযনেশকৰ্তৃভি-
ৰ্মাযাগুণৈৰ্ৱস্তুনিৰীক্ষিতাত্মনে ।
অন্ৱীক্ষযাঙ্গাতিশযাত্মবুদ্ধিভি-
ৰ্নিৰস্তমাযাকৃতযে নমো নমঃ ॥ ৩৭ ॥
ৰ্মাযাগুণৈৰ্ৱস্তুনিৰীক্ষিতাত্মনে ।
অন্ৱীক্ষযাঙ্গাতিশযাত্মবুদ্ধিভি-
ৰ্নিৰস্তমাযাকৃতযে নমো নমঃ ॥ ৩৭ ॥
কৰোতি ৱিশ্ৱস্থিতিসংযমোদযং
যস্যেপ্সিতং নেপ্সিতমীক্ষিতুৰ্গুণৈঃ ।
মাযা যথাযো ভ্ৰমতে তদাশ্ৰযং
গ্ৰাৱ্ণো নমস্তে গুণকৰ্মসাক্ষিণে ॥ ৩৮ ॥
যস্যেপ্সিতং নেপ্সিতমীক্ষিতুৰ্গুণৈঃ ।
মাযা যথাযো ভ্ৰমতে তদাশ্ৰযং
গ্ৰাৱ্ণো নমস্তে গুণকৰ্মসাক্ষিণে ॥ ৩৮ ॥
প্ৰমথ্য দৈত্যং প্ৰতিৱাৰণং মৃধে
যো মাং ৰসাযা জগদাদিসূকৰঃ ।
কৃত্ৱাগ্ৰদংষ্ট্ৰে নিৰগাদুদন্ৱতঃ
ক্ৰীডন্নিৱেভঃ প্ৰণতাস্মি তং ৱিভুমিতি ॥ ৩৯ ॥
যো মাং ৰসাযা জগদাদিসূকৰঃ ।
কৃত্ৱাগ্ৰদংষ্ট্ৰে নিৰগাদুদন্ৱতঃ
ক্ৰীডন্নিৱেভঃ প্ৰণতাস্মি তং ৱিভুমিতি ॥ ৩৯ ॥
