શ્રીમદ્ભાગવતમ્ ૫.૬

રાજોવાચ ।
ન નૂનં ભગવ આત્મારામાણાં યોગસમીરિતજ્ઞાનાવભર્જિત-
કર્મબીજાનાં ઐશ્વર્યાણિ પુનઃ ક્લેશદાનિ ભવિતુમર્હન્તિ
યદૃચ્છયોપગતાનિ ॥ ૧ ॥

ઋષિરુવાચ
સત્યમુક્તં કિન્ત્વિહ વા એકે ન મનસોઽદ્ધા વિશ્રમ્ભમનવસ્થાનસ્ય શઠકિરાત ઇવ સઙ્ગચ્છન્તે ॥ ૨ ॥

તથા ચોક્તમ્—
ન કુર્યાત્કર્હિચિત્સખ્યં મનસિ હ્યનવસ્થિતે ।
યદ્વિશ્રમ્ભાચ્ચિરાચ્ચીર્ણં ચસ્કન્દ તપ ઐશ્વરમ્ ॥ ૩ ॥

નિત્યં દદાતિ કામસ્યચ્છિદ્રં તમનુ યેઽરયઃ ।
યોગિનઃ કૃતમૈત્રસ્ય પત્યુર્જાયેવ પુંશ્ચલી ॥ ૪ ॥

કામો મન્યુર્મદો લોભઃ શોકમોહભયાદયઃ ।
કર્મબન્ધશ્ચ યન્મૂલઃ સ્વીકુર્યાત્કો નુ તદ્ બુધઃ ॥ ૫ ॥

અથૈવમખિલલોકપાલલલામોઽપિ વિલક્ષણૈર્જડવદવધૂતવેષભાષાચરિતૈરવિલક્ષિતભગવત્પ્રભાવો યોગિનાં સામ્પરાયવિધિમનુશિક્ષયન્ સ્વકલેવરં જિહાસુરાત્મન્યાત્માનમસંવ્યવહિતમનર્થાન્તરભાવેનાન્વીક્ષમાણ ઉપરતાનુવૃત્તિરુપરરામ ॥ ૬ ॥

તસ્ય હ વા એવં મુક્તલિઙ્ગસ્ય ભગવત ઋષભસ્ય યોગમાયાવાસનયા દેહ ઇમાં જગતીમભિમાનાભાસેન સઙ્ક્રમમાણઃ કોઙ્કવેઙ્કકુટકાન્દક્ષિણકર્ણાટકાન્દેશાન્ યદૃચ્છયોપગતઃ કુટકાચલોપવન આસ્યકૃતાશ્મકવલ ઉન્માદ ઇવ મુક્તમૂર્ધજોઽસંવીત એવ વિચચાર ॥ ૭ ॥

અથ સમીરવેગવિધૂતવેણુવિકર્ષણજાતોગ્રદાવાનલસ્તદ્વનમાલેલિહાનઃ સહ તેન દદાહ ॥ ૮ ॥

યસ્ય કિલાનુચરિતમુપાકર્ણ્ય કોઙ્કવેઙ્કકુટકાનાં રાજાર્હન્નામોપશિક્ષ્ય કલાવધર્મ ઉત્કૃષ્યમાણે ભવિતવ્યેન વિમોહિતઃ સ્વધર્મપથમકુતોભયમપહાય કુપથપાખણ્ડમસમઞ્જસં નિજમનીષયા મન્દઃ સમ્પ્રવર્તયિષ્યતે ॥ ૯ ॥

યેન હ વાવ કલૌ મનુજાપસદા દેવમાયામોહિતાઃ સ્વવિધિનિયોગશૌચચારિત્રવિહીના દેવહેલનાન્યપવ્રતાનિ નિજનિજેચ્છયા ગૃહ્ણાના અસ્નાનાનાચમનાશૌચકેશોલ્લુઞ્ચનાદીનિ કલિનાધર્મબહુલેનોપહતધિયો બ્રહ્મબ્રાહ્મણયજ્ઞપુરુષલોકવિદૂષકાઃ પ્રાયેણ ભવિષ્યન્તિ ॥ ૧૦ ॥

તે ચ હ્યર્વાક્તનયા નિજલોકયાત્રયાન્ધપરમ્પરયાઽઽશ્વસ્તાસ્તમસ્યન્ધે સ્વયમેવ પ્રપતિષ્યન્તિ ॥ ૧૧ ॥

અયમવતારો રજસોપપ્લુતકૈવલ્યોપશિક્ષણાર્થઃ ॥ ૧૨ ॥

તસ્યાનુગુણાન્ શ્લોકાન્ ગાયન્તિ—
અહો ભુવઃ સપ્તસમુદ્રવત્યા
દ્વીપેષુ વર્ષેષ્વધિપુણ્યમેતત્ ।
ગાયન્તિ યત્રત્યજના મુરારેઃ
કર્માણિ ભદ્રાણ્યવતારવન્તિ ॥ ૧૩ ॥

અહો નુ વંશો યશસાવદાતઃ
પ્રૈયવ્રતો યત્ર પુમાન્ પુરાણઃ ।
કૃતાવતારઃ પુરુષઃ સ આદ્ય-
શ્ચચાર ધર્મં યદકર્મહેતુમ્ ॥ ૧૪ ॥

કો ન્વસ્ય કાષ્ઠામપરોઽનુગચ્છે-
ન્મનોરથેનાપ્યભવસ્ય યોગી ।
યો યોગમાયાઃ સ્પૃહયત્યુદસ્તા
હ્યસત્તયા યેન કૃતપ્રયત્નાઃ ॥ ૧૫ ॥

ઇતિ હ સ્મ સકલવેદલોકદેવબ્રાહ્મણગવાં પરમગુરોર્ભગવત ઋષભાખ્યસ્ય વિશુદ્ધાચરિતમીરિતં પુંસાં સમસ્તદુશ્ચરિતાભિહરણં પરમમહામઙ્ગલાયનમિદમનુશ્રદ્ધયોપચિતયાનુશૃણોત્યાશ્રાવયતિ વાવહિતો ભગવતિ તસ્મિન્ વાસુદેવ એકાન્તતો ભક્તિરનયોરપિ સમનુવર્તતે ॥ ૧૬ ॥

યસ્યામેવ કવય આત્માનમવિરતં વિવિધવૃજિનસંસારપરિતાપોપતપ્યમાનમનુસવનં સ્નાપયન્તસ્તયૈવ પરયા નિર્વૃત્યા હ્યપવર્ગમાત્યન્તિકં પરમપુરુષાર્થમપિ સ્વયમાસાદિતં નો એવાદ્રિયન્તે ભગવદીયત્વેનૈવ પરિસમાપ્તસર્વાર્થાઃ ॥ ૧૭ ॥

રાજન્ પતિર્ગુરુરલં ભવતાં યદૂનાં
દૈવં પ્રિયઃ કુલપતિઃ ક્વ ચ કિઙ્કરો વઃ ।
અસ્ત્વેવમઙ્ગ ભગવાન્ ભજતાં મુકુન્દો
મુક્તિં દદાતિ કર્હિચિત્સ્મ ન ભક્તિયોગમ્ ॥ ૧૮ ॥

નિત્યાનુભૂતનિજલાભનિવૃત્તતૃષ્ણઃ
શ્રેયસ્યતદ્રચનયા ચિરસુપ્તબુદ્ધેઃ ।
લોકસ્ય યઃ કરુણયાભયમાત્મલોક-
માખ્યાન્નમો ભગવતે ઋષભાય તસ્મૈ ॥ ૧૯ ॥