শ্ৰীমদ্ভাগৱতম্ ৫.৮

শ্ৰীশুক উৱাচ
একদা তু মহানদ্যাং কৃতাভিষেকনৈযমিকাৱশ্যকো ব্ৰহ্মাক্ষৰমভিগৃণানো মুহূৰ্তত্ৰযমুদকান্ত উপৱিৱেশ ॥ ১ ॥

তত্ৰ তদা ৰাজন্ হৰিণী পিপাসযা জলাশযাভ্যাশমেকৈৱোপজগাম ॥ ২ ॥

তযা পেপীযমান উদকে তাৱদেৱাৱিদূৰেণ নদতো মৃগপতেৰুন্নাদো লোকভযঙ্কৰ উদপতত্ ॥ ৩ ॥

তমুপশ্ৰুত্য সা মৃগৱধূঃ প্ৰকৃতিৱিক্লৱা চকিতনিৰীক্ষণা সুতৰামপিহৰিভযাভিনিৱেশৱ্যগ্ৰহৃদযা পাৰিপ্লৱদৃষ্টিৰগততৃষা ভযাত্ সহসৈৱোচ্চক্ৰাম ॥ ৪ ॥

তস্যা উত্পতন্ত্যা অন্তৰ্ৱত্ন্যা উৰুভযাৱগলিতো যোনিনিৰ্গতো গৰ্ভঃ স্ৰোতসি নিপপাত ॥ ৫ ॥

তত্প্ৰসৱোত্সৰ্পণভযখেদাতুৰা স্ৱগণেন ৱিযুজ্যমানা কস্যাঞ্চিদ্দৰ্যাং কৃষ্ণসাৰসতী নিপপাতাথ চ মমাৰ ॥ ৬ ॥

তং ত্ৱেণকুণকং কৃপণং স্ৰোতসানূহ্যমানমভিৱীক্ষ্যাপৱিদ্ধং বন্ধুৰিৱানুকম্পযা ৰাজৰ্ষিৰ্ভৰত আদায মৃতমাতৰমিত্যাশ্ৰমপদমনযত্ ॥ ৭ ॥

তস্য হ ৱা এণকুণক উচ্চৈৰেতস্মিন্ কৃতনিজাভিমানস্যাহৰহস্তত্পোষণপালনলালনপ্ৰীণনানুধ্যানেনাত্মনিযমাঃ সহযমাঃ পুৰুষপৰিচৰ্যাদয একৈকশঃ কতিপযেনাহৰ্গণেন ৱিযুজ্যমানাঃ কিল সৰ্ৱ এৱোদৱসন্ ॥ ৮ ॥

অহো বতাযং হৰিণকুণকঃ কৃপণ ঈশ্ৱৰৰথচৰণপৰিভ্ৰমণৰযেণ স্ৱগণসুহৃদ্ বন্ধুভ্যঃ পৰিৱৰ্জিতঃ শৰণং চ মোপসাদিতো মামেৱ মাতাপিতৰৌ ভ্ৰাতৃজ্ঞাতীন্ যৌথিকাংশ্চৈৱোপেযায নান্যং কঞ্চন ৱেদ ময্যতিৱিস্ৰব্ধশ্চাত এৱ মযা মত্পৰাযণস্য পোষণপালনপ্ৰীণনলালনমনসূযুনানুষ্ঠেযং শৰণ্যোপেক্ষাদোষৱিদুষা ॥ ৯ ॥

নূনং হ্যাৰ্যাঃ সাধৱ উপশমশীলাঃ কৃপণসুহৃদ এৱংৱিধাৰ্থে স্ৱাৰ্থানপি গুৰুতৰানুপেক্ষন্তে ॥ ১০ ॥

ইতি কৃতানুষঙ্গ আসনশযনাটনস্নানাশনাদিষু সহ মৃগজহুনা স্নেহানুবদ্ধহৃদয আসীত্ ॥ ১১ ॥

কুশকুসুমসমিত্পলাশফলমূলোদকান্যাহৰিষ্যমাণো ৱৃকসালাৱৃকাদিভ্যো ভযমাশংসমানো যদা সহ হৰিণকুণকেন ৱনং সমাৱিশতি ॥ ১২ ॥

পথিষু চ মুগ্ধভাৱেন তত্ৰ তত্ৰ ৱিষক্তমতিপ্ৰণযভৰহৃদযঃ কাৰ্পণ্যাত্স্কন্ধেনোদ্ৱহতি এৱমুত্সঙ্গ উৰসি চাধাযোপলালযন্মুদং পৰমামৱাপ ॥ ১৩ ॥

ক্ৰিযাযাং নিৰ্ৱৰ্ত্যমানাযামন্তৰালেঽপ্যুত্থাযোত্থায যদৈনমভিচক্ষীত তৰ্হি ৱাৱ স ৱৰ্ষপতিঃ প্ৰকৃতিস্থেন মনসা তস্মা আশিষ আশাস্তে স্ৱস্তি স্তাদ্ৱত্স তে সৰ্ৱত ইতি ॥ ১৪ ॥

অন্যদা ভৃশমুদ্ৱিগ্নমনা নষ্টদ্ৰৱিণ ইৱ কৃপণঃ সকৰুণমতিতৰ্ষেণ হৰিণকুণক ৱিৰহৱিহ্ৱলহৃদযসন্তাপস্তমেৱানুশোচন্ কিল কশ্মলং মহদভিৰম্ভিত ইতি হোৱাচ ॥ ১৫ ॥

অপি বত স ৱৈ কৃপণ এণবালকো মৃতহৰিণীসুতোঽহো মমানাৰ্যস্য শঠকিৰাতমতেৰকৃতসুকৃতস্য কৃতৱিস্ৰম্ভ আত্মপ্ৰত্যযেন তদৱিগণযন্ সুজন ইৱাগমিষ্যতি ॥ ১৬ ॥

অপি ক্ষেমেণাস্মিন্নাশ্ৰমোপৱনে শষ্পাণি চৰন্তং দেৱগুপ্তং দ্ৰক্ষ্যামি ॥ ১৭ ॥

অপি চ ন ৱৃকঃ সালাৱৃকোঽন্যতমো ৱা নৈকচৰ একচৰো ৱা ভক্ষযতি ॥ ১৮ ॥

নিম্লোচতি হ ভগৱান্ সকলজগত্ক্ষেমোদযস্ত্ৰয্যাত্মাদ্যাপি মম ন মৃগৱধূন্যাস আগচ্ছতি ॥ ১৯ ॥

অপিস্ৱিদকৃতসুকৃতমাগত্য মাং সুখযিষ্যতি হৰিণৰাজকুমাৰো ৱিৱিধৰুচিৰদৰ্শনীযনিজমৃগদাৰকৱিনোদৈৰসন্তোষং স্ৱানামপনুদন্ ॥ ২০ ॥

ক্ষ্ৱেলিকাযাং মাং মৃষাসমাধিনাঽঽমীলিতদৃশং প্ৰেমসংৰম্ভেণ চকিতচকিত আগত্য পৃষদপৰুষৱিষাণাগ্ৰেণ লুঠতি ॥ ২১ ॥

আসাদিতহৱিষি বৰ্হিষি দূষিতে মযোপালব্ধো ভীতভীতঃ সপদ্যুপৰতৰাস ঋষিকুমাৰৱদৱহিতকৰণকলাপ আস্তে ॥ ২২ ॥

কিং ৱা অৰে আচৰিতং তপস্তপস্ৱিন্যানযা যদিযমৱনিঃ সৱিনযকৃষ্ণসাৰতনযতনুতৰসুভগশিৱতমাখৰখুৰপদপঙ্ক্তিভিৰ্দ্ৰৱিণৱিধুৰাতুৰস্য কৃপণস্য মম দ্ৰৱিণপদৱীং সূচযন্ত্যাত্মানং চ সৰ্ৱতঃ কৃতকৌতুকং দ্ৱিজানাং স্ৱৰ্গাপৱৰ্গকামানাং দেৱযজনং কৰোতি ॥ ২৩ ॥

অপিস্ৱিদসৌ ভগৱানুডুপতিৰেনং মৃগপতিভযান্মৃতমাতৰং মৃগবালকং স্ৱাশ্ৰমপৰিভ্ৰষ্টমনুকম্পযা কৃপণজনৱত্সলঃ পৰিপাতি ॥ ২৪ ॥

কিং ৱাঽঽত্মজৱিশ্লেষজ্ৱৰদৱদহনশিখাভিৰুপতপ্যমানহৃদযস্থলনলিনীকং মামুপসৃতমৃগীতনযং শিশিৰশান্তানুৰাগগুণিতনিজৱদনসলিলামৃতমযগভস্তিভিঃ স্ৱধযতীতি চ ॥ ২৫ ॥

এৱমঘটমানমনোৰথাকুলহৃদযো মৃগদাৰকাভাসেন স্ৱাৰব্ধকৰ্মণা যোগাৰম্ভণতো ৱিভ্ৰংশিতঃ স যোগতাপসো ভগৱদাৰাধনলক্ষণাচ্চ কথমিতৰথা জাত্যন্তৰ এণকুণক আসঙ্গঃ সাক্ষান্নিঃশ্ৰেযসপ্ৰতিপক্ষতযা প্ৰাক্পৰিত্যক্তদুস্ত্যজহৃদযাভিজাতস্য তস্যৈৱমন্তৰাযৱিহত যোগাৰম্ভণস্য ৰাজৰ্ষেৰ্ভৰতস্য তাৱন্মৃগাৰ্ভকপোষণপালনপ্ৰীণনলালনানুষঙ্গেণাৱিগণযত আত্মানমহিৰিৱাখুবিলং দুৰতিক্ৰমঃ কালঃ কৰালৰভস আপদ্যত ॥ ২৬ ॥

তদানীমপি পাৰ্শ্ৱৱৰ্তিনমাত্মজমিৱানুশোচন্তমভিৱীক্ষমাণো মৃগ এৱাভিনিৱেশিতমনা ৱিসৃজ্য লোকমিমং সহ মৃগেণ কলেৱৰং মৃতমনু ন মৃতজন্মানুস্মৃতিৰিতৰৱন্মৃগশৰীৰমৱাপ ॥ ২৭ ॥

তত্ৰাপি হ ৱা আত্মনো মৃগত্ৱকাৰণং
ভগৱদাৰাধনসমীহানুভাৱেনানুস্মৃত্য
ভৃশমনুতপ্যমান আহ ॥ ২৮ ॥

অহো কষ্টং ভ্ৰষ্টোঽহমাত্মৱতামনুপথাদ্যদ্ৱিমুক্তসমস্তসঙ্গস্য ৱিৱিক্তপুণ্যাৰণ্যশৰণস্যাত্মৱত আত্মনি সৰ্ৱেষামাত্মনাং ভগৱতি ৱাসুদেৱে তদনুশ্ৰৱণমননসঙ্কীৰ্তনাৰাধনানুস্মৰণাভিযোগেনাশূন্যসকলযামেন কালেন সমাৱেশিতং সমাহিতং কাৰ্ত্স্ন্যেন মনস্তত্তু পুনৰ্মমাবুধস্যাৰান্মৃগসুতমনু পৰিসুস্ৰাৱ ॥ ২৯ ॥

ইত্যেৱং নিগূঢনিৰ্ৱেদো ৱিসৃজ্য মৃগীং মাতৰং পুনৰ্ভগৱত্ক্ষেত্ৰমুপশমশীলমুনিগণদযিতং শালগ্ৰামং পুলস্ত্যপুলহাশ্ৰমং কালঞ্জৰাত্প্ৰত্যাজগাম ॥ ৩০ ॥

তস্মিন্নপি কালং প্ৰতীক্ষমাণঃ সঙ্গাচ্চ ভৃশমুদ্ৱিগ্ন
আত্মসহচৰঃ শুষ্কপৰ্ণতৃণৱীৰুধা ৱৰ্তমানো
মৃগত্ৱনিমিত্তাৱসানমেৱ গণযন্ মৃগশৰীৰং
তীৰ্থোদকক্লিন্নমুত্সসৰ্জ