ଶ୍ରୀପରୀକ୍ଷିଦୁଵାଚ
ନିଵୃତ୍ତିମାର୍ଗଃ କଥିତ ଆଦୌ ଭଗଵତା ଯଥା ।
କ୍ରମଯୋଗୋପଲବ୍ଧେନ ବ୍ରହ୍ମଣା ଯଦସଂସୃତିଃ ॥ ୧ ॥
ନିଵୃତ୍ତିମାର୍ଗଃ କଥିତ ଆଦୌ ଭଗଵତା ଯଥା ।
କ୍ରମଯୋଗୋପଲବ୍ଧେନ ବ୍ରହ୍ମଣା ଯଦସଂସୃତିଃ ॥ ୧ ॥
ପ୍ରଵୃତ୍ତିଲକ୍ଷଣଶ୍ଚୈଵ ତ୍ରୈଗୁଣ୍ଯଵିଷଯୋ ମୁନେ ।
ଯୋଽସାଵଲୀନପ୍ରକୃତେର୍ଗୁଣସର୍ଗଃ ପୁନଃ ପୁନଃ ॥ ୨ ॥
ଯୋଽସାଵଲୀନପ୍ରକୃତେର୍ଗୁଣସର୍ଗଃ ପୁନଃ ପୁନଃ ॥ ୨ ॥
ଅଧର୍ମଲକ୍ଷଣା ନାନା ନରକାଶ୍ଚାନୁଵର୍ଣିତାଃ ।
ମନ୍ଵନ୍ତରଶ୍ଚ ଵ୍ଯାଖ୍ଯାତ ଆଦ୍ଯଃ ସ୍ଵାଯମ୍ଭୁଵୋ ଯତଃ ॥ ୩ ॥
ମନ୍ଵନ୍ତରଶ୍ଚ ଵ୍ଯାଖ୍ଯାତ ଆଦ୍ଯଃ ସ୍ଵାଯମ୍ଭୁଵୋ ଯତଃ ॥ ୩ ॥
ପ୍ରିଯଵ୍ରତୋତ୍ତାନପଦୋର୍ଵଂଶସ୍ତଚ୍ଚରିତାନି ଚ ।
ଦ୍ଵୀପଵର୍ଷସମୁଦ୍ରାଦ୍ରିନଦ୍ଯୁଦ୍ଯାନଵନସ୍ପତୀନ୍ ॥ ୪ ॥
ଦ୍ଵୀପଵର୍ଷସମୁଦ୍ରାଦ୍ରିନଦ୍ଯୁଦ୍ଯାନଵନସ୍ପତୀନ୍ ॥ ୪ ॥
ଧରାମଣ୍ଡଲସଂସ୍ଥାନଂ ଭାଗଲକ୍ଷଣମାନତଃ ।
ଜ୍ଯୋତିଷାଂ ଵିଵରାଣାଂ ଚ ଯଥେଦମସୃଜଦ୍ଵିଭୁଃ ॥ ୫ ॥
ଜ୍ଯୋତିଷାଂ ଵିଵରାଣାଂ ଚ ଯଥେଦମସୃଜଦ୍ଵିଭୁଃ ॥ ୫ ॥
ଅଧୁନେହ ମହାଭାଗ ଯଥୈଵ ନରକାନ୍ନରଃ ।
ନାନୋଗ୍ରଯାତନାନ୍ନେଯାତ୍ତନ୍ମେ ଵ୍ଯାଖ୍ଯାତୁମର୍ହସି ॥ ୬ ॥
ନାନୋଗ୍ରଯାତନାନ୍ନେଯାତ୍ତନ୍ମେ ଵ୍ଯାଖ୍ଯାତୁମର୍ହସି ॥ ୬ ॥
ଶ୍ରୀଶୁକ ଉଵାଚ
ନ ଚେଦିହୈଵାପଚିତିଂ ଯଥାଂହସଃ
କୃତସ୍ଯ କୁର୍ଯାନ୍ମନଉକ୍ତପାଣିଭିଃ ।
ଧ୍ରୁଵଂ ସ ଵୈ ପ୍ରେତ୍ଯ ନରକାନୁପୈତି
ଯେ କୀର୍ତିତା ମେ ଭଵତସ୍ତିଗ୍ମଯାତନାଃ ॥ ୭ ॥
ନ ଚେଦିହୈଵାପଚିତିଂ ଯଥାଂହସଃ
କୃତସ୍ଯ କୁର୍ଯାନ୍ମନଉକ୍ତପାଣିଭିଃ ।
ଧ୍ରୁଵଂ ସ ଵୈ ପ୍ରେତ୍ଯ ନରକାନୁପୈତି
ଯେ କୀର୍ତିତା ମେ ଭଵତସ୍ତିଗ୍ମଯାତନାଃ ॥ ୭ ॥
ତସ୍ମାତ୍ପୁରୈଵାଶ୍ଵିହ ପାପନିଷ୍କୃତୌ
ଯତେତ ମୃତ୍ଯୋରଵିପଦ୍ଯତାତ୍ମନା ।
ଦୋଷସ୍ଯ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଗୁରୁଲାଘଵଂ ଯଥା
ଭିଷକ୍ ଚିକିତ୍ସେତ ରୁଜାଂ ନିଦାନଵିତ୍ ॥ ୮ ॥
ଯତେତ ମୃତ୍ଯୋରଵିପଦ୍ଯତାତ୍ମନା ।
ଦୋଷସ୍ଯ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଗୁରୁଲାଘଵଂ ଯଥା
ଭିଷକ୍ ଚିକିତ୍ସେତ ରୁଜାଂ ନିଦାନଵିତ୍ ॥ ୮ ॥
ଶ୍ରୀରାଜୋଵାଚ
ଦୃଷ୍ଟଶ୍ରୁତାଭ୍ଯାଂ ଯତ୍ପାପଂ ଜାନନ୍ନପ୍ଯାତ୍ମନୋଽହିତମ୍ ।
କରୋତି ଭୂଯୋ ଵିଵଶଃ ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତମଥୋ କଥମ୍ ॥ ୯ ॥
ଦୃଷ୍ଟଶ୍ରୁତାଭ୍ଯାଂ ଯତ୍ପାପଂ ଜାନନ୍ନପ୍ଯାତ୍ମନୋଽହିତମ୍ ।
କରୋତି ଭୂଯୋ ଵିଵଶଃ ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତମଥୋ କଥମ୍ ॥ ୯ ॥
କ୍ଵଚିନ୍ନିଵର୍ତତେଽଭଦ୍ରାତ୍କ୍ଵଚିଚ୍ଚରତି ତତ୍ପୁନଃ ।
ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତମଥୋଽପାର୍ଥଂ ମନ୍ଯେ କୁଞ୍ଜରଶୌଚଵତ୍ ॥ ୧୦ ॥
ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତମଥୋଽପାର୍ଥଂ ମନ୍ଯେ କୁଞ୍ଜରଶୌଚଵତ୍ ॥ ୧୦ ॥
ଶ୍ରୀବାଦରାଯଣିରୁଵାଚ
କର୍ମଣା କର୍ମନିର୍ହାରୋ ନ ହ୍ଯାତ୍ଯନ୍ତିକ ଇଷ୍ଯତେ ।
ଅଵିଦ୍ଵଦଧିକାରିତ୍ଵାତ୍ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତଂ ଵିମର୍ଶନମ୍ ॥ ୧୧ ॥
କର୍ମଣା କର୍ମନିର୍ହାରୋ ନ ହ୍ଯାତ୍ଯନ୍ତିକ ଇଷ୍ଯତେ ।
ଅଵିଦ୍ଵଦଧିକାରିତ୍ଵାତ୍ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତଂ ଵିମର୍ଶନମ୍ ॥ ୧୧ ॥
ନାଶ୍ନତଃ ପଥ୍ଯମେଵାନ୍ନଂ ଵ୍ଯାଧଯୋଽଭିଭଵନ୍ତି ହି ।
ଏଵଂ ନିଯମକୃଦ୍ରାଜନ୍ ଶନୈଃ କ୍ଷେମାଯ କଲ୍ପତେ ॥ ୧୨ ॥
ଏଵଂ ନିଯମକୃଦ୍ରାଜନ୍ ଶନୈଃ କ୍ଷେମାଯ କଲ୍ପତେ ॥ ୧୨ ॥
ତପସା ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯେଣ ଶମେନ ଚ ଦମେନ ଚ ।
ତ୍ଯାଗେନ ସତ୍ଯଶୌଚାଭ୍ଯାଂ ଯମେନ ନିଯମେନ ଵା ॥ ୧୩ ॥
ତ୍ଯାଗେନ ସତ୍ଯଶୌଚାଭ୍ଯାଂ ଯମେନ ନିଯମେନ ଵା ॥ ୧୩ ॥
ଦେହଵାଗ୍ବୁଦ୍ଧିଜଂ ଧୀରା ଧର୍ମଜ୍ଞାଃ ଶ୍ରଦ୍ଧଯାନ୍ଵିତାଃ ।
କ୍ଷିପନ୍ତ୍ଯଘଂ ମହଦପି ଵେଣୁଗୁଲ୍ମମିଵାନଲଃ ॥ ୧୪ ॥
କ୍ଷିପନ୍ତ୍ଯଘଂ ମହଦପି ଵେଣୁଗୁଲ୍ମମିଵାନଲଃ ॥ ୧୪ ॥
କେଚିତ୍କେଵଲଯା ଭକ୍ତ୍ଯା ଵାସୁଦେଵପରାଯଣାଃ ।
ଅଘଂ ଧୁନ୍ଵନ୍ତି କାର୍ତ୍ସ୍ନ୍ଯେନ ନୀହାରମିଵ ଭାସ୍କରଃ ॥ ୧୫ ॥
ଅଘଂ ଧୁନ୍ଵନ୍ତି କାର୍ତ୍ସ୍ନ୍ଯେନ ନୀହାରମିଵ ଭାସ୍କରଃ ॥ ୧୫ ॥
ନ ତଥା ହ୍ଯଘଵାନ୍ ରାଜନ୍ପୂଯେତ ତପଆଦିଭିଃ ।
ଯଥା କୃଷ୍ଣାର୍ପିତପ୍ରାଣସ୍ତତ୍ପୁରୁଷନିଷେଵଯା ॥ ୧୬ ॥
ଯଥା କୃଷ୍ଣାର୍ପିତପ୍ରାଣସ୍ତତ୍ପୁରୁଷନିଷେଵଯା ॥ ୧୬ ॥
ସଧ୍ରୀଚୀନୋ ହ୍ଯଯଂ ଲୋକେ ପନ୍ଥାଃ କ୍ଷେମୋଽକୁତୋଭଯଃ ।
ସୁଶୀଲାଃ ସାଧଵୋ ଯତ୍ର ନାରାଯଣପରାଯଣାଃ ॥ ୧୭ ॥
ସୁଶୀଲାଃ ସାଧଵୋ ଯତ୍ର ନାରାଯଣପରାଯଣାଃ ॥ ୧୭ ॥
ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତାନି ଚୀର୍ଣାନି ନାରାଯଣପରାଙ୍ମୁଖମ୍ ।
ନ ନିଷ୍ପୁନନ୍ତି ରାଜେନ୍ଦ୍ର ସୁରାକୁମ୍ଭମିଵାପଗାଃ ॥ ୧୮ ॥
ନ ନିଷ୍ପୁନନ୍ତି ରାଜେନ୍ଦ୍ର ସୁରାକୁମ୍ଭମିଵାପଗାଃ ॥ ୧୮ ॥
ସକୃନ୍ମନଃ କୃଷ୍ଣପଦାରଵିନ୍ଦଯୋ-
ର୍ନିଵେଶିତଂ ତଦ୍ଗୁଣରାଗି ଯୈରିହ ।
ନ ତେ ଯମଂ ପାଶଭୃତଶ୍ଚ ତଦ୍ଭଟାନ୍
ସ୍ଵପ୍ନେଽପି ପଶ୍ଯନ୍ତି ହି ଚୀର୍ଣନିଷ୍କୃତାଃ ॥ ୧୯ ॥
ର୍ନିଵେଶିତଂ ତଦ୍ଗୁଣରାଗି ଯୈରିହ ।
ନ ତେ ଯମଂ ପାଶଭୃତଶ୍ଚ ତଦ୍ଭଟାନ୍
ସ୍ଵପ୍ନେଽପି ପଶ୍ଯନ୍ତି ହି ଚୀର୍ଣନିଷ୍କୃତାଃ ॥ ୧୯ ॥
ଅତ୍ର ଚୋଦାହରନ୍ତୀମମିତିହାସଂ ପୁରାତନମ୍ ।
ଦୂତାନାଂ ଵିଷ୍ଣୁଯମଯୋଃ ସଂଵାଦସ୍ତଂ ନିବୋଧ ମେ ॥ ୨୦ ॥
ଦୂତାନାଂ ଵିଷ୍ଣୁଯମଯୋଃ ସଂଵାଦସ୍ତଂ ନିବୋଧ ମେ ॥ ୨୦ ॥
କାନ୍ଯକୁବ୍ଜେ ଦ୍ଵିଜଃ କଶ୍ଚିଦ୍ଦାସୀପତିରଜାମିଲଃ ।
ନାମ୍ନା ନଷ୍ଟସଦାଚାରୋ ଦାସ୍ଯାଃ ସଂସର୍ଗଦୂଷିତଃ ॥ ୨୧ ॥
ନାମ୍ନା ନଷ୍ଟସଦାଚାରୋ ଦାସ୍ଯାଃ ସଂସର୍ଗଦୂଷିତଃ ॥ ୨୧ ॥
ବନ୍ଦ୍ଯକ୍ଷୈଃ କୈତଵୈଶ୍ଚୌର୍ଯୈର୍ଗର୍ହିତାଂ ଵୃତ୍ତିମାସ୍ଥିତଃ ।
ବିଭ୍ରତ୍କୁଟୁମ୍ବମଶୁଚିର୍ଯାତଯାମାସ ଦେହିନଃ ॥ ୨୨ ॥
ବିଭ୍ରତ୍କୁଟୁମ୍ବମଶୁଚିର୍ଯାତଯାମାସ ଦେହିନଃ ॥ ୨୨ ॥
ଏଵଂ ନିଵସତସ୍ତସ୍ଯ ଲାଲଯାନସ୍ଯ ତତ୍ସୁତାନ୍ ।
କାଲୋଽତ୍ଯଗାନ୍ମହାନ୍ ରାଜନ୍ନଷ୍ଟାଶୀତ୍ଯାଯୁଷଃ ସମାଃ ॥ ୨୩ ॥
କାଲୋଽତ୍ଯଗାନ୍ମହାନ୍ ରାଜନ୍ନଷ୍ଟାଶୀତ୍ଯାଯୁଷଃ ସମାଃ ॥ ୨୩ ॥
ତସ୍ଯ ପ୍ରଵଯସଃ ପୁତ୍ରା ଦଶ ତେଷାଂ ତୁ ଯୋଽଵମଃ ।
ବାଲୋ ନାରାଯଣୋ ନାମ୍ନା ପିତ୍ରୋଶ୍ଚ ଦଯିତୋ ଭୃଶମ୍ ॥ ୨୪ ॥
ବାଲୋ ନାରାଯଣୋ ନାମ୍ନା ପିତ୍ରୋଶ୍ଚ ଦଯିତୋ ଭୃଶମ୍ ॥ ୨୪ ॥
ସ ବଦ୍ଧହୃଦଯସ୍ତସ୍ମିନ୍ନର୍ଭକେ କଲଭାଷିଣି ।
ନିରୀକ୍ଷମାଣସ୍ତଲ୍ଲୀଲାଂ ମୁମୁଦେ ଜରଠୋ ଭୃଶମ୍ ॥ ୨୫ ॥
ନିରୀକ୍ଷମାଣସ୍ତଲ୍ଲୀଲାଂ ମୁମୁଦେ ଜରଠୋ ଭୃଶମ୍ ॥ ୨୫ ॥
ଭୁଞ୍ଜାନଃ ପ୍ରପିବନ୍ ଖାଦନ୍ ବାଲକଂ ସ୍ନେହଯନ୍ତ୍ରିତଃ ।
ଭୋଜଯନ୍ ପାଯଯନ୍ ମୂଢୋ ନ ଵେଦାଗତମନ୍ତକମ୍ ॥ ୨୬ ॥
ଭୋଜଯନ୍ ପାଯଯନ୍ ମୂଢୋ ନ ଵେଦାଗତମନ୍ତକମ୍ ॥ ୨୬ ॥
ସ ଏଵଂ ଵର୍ତମାନୋଽଜ୍ଞୋ ମୃତ୍ଯୁକାଲ ଉପସ୍ଥିତେ ।
ମତିଂ ଚକାର ତନଯେ ବାଲେ ନାରାଯଣାହ୍ଵଯେ ॥ ୨୭ ॥
ମତିଂ ଚକାର ତନଯେ ବାଲେ ନାରାଯଣାହ୍ଵଯେ ॥ ୨୭ ॥
ସ ପାଶହସ୍ତାଂସ୍ତ୍ରୀନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପୁରୁଷାନତିଦାରୁଣାନ୍ ।
ଵକ୍ରତୁଣ୍ଡାନୂର୍ଧ୍ଵରୋମ୍ଣ ଆତ୍ମାନଂ ନେତୁମାଗତାନ୍ ॥ ୨୮ ॥
ଵକ୍ରତୁଣ୍ଡାନୂର୍ଧ୍ଵରୋମ୍ଣ ଆତ୍ମାନଂ ନେତୁମାଗତାନ୍ ॥ ୨୮ ॥
ଦୂରେ କ୍ରୀଡନକାସକ୍ତଂ ପୁତ୍ରଂ ନାରାଯଣାହ୍ଵଯମ୍ ।
ପ୍ଲାଵିତେନ ସ୍ଵରେଣୋଚ୍ଚୈରାଜୁହାଵାକୁଲେନ୍ଦ୍ରିଯଃ ॥ ୨୯ ॥
ପ୍ଲାଵିତେନ ସ୍ଵରେଣୋଚ୍ଚୈରାଜୁହାଵାକୁଲେନ୍ଦ୍ରିଯଃ ॥ ୨୯ ॥
ନିଶମ୍ଯ ମ୍ରିଯମାଣସ୍ଯ ମୁଖତୋ ହରିକୀର୍ତନମ୍ ।
ଭର୍ତୁର୍ନାମ ମହାରାଜ ପାର୍ଷଦାଃ ସହସାପତନ୍ ॥ ୩୦ ॥
ଭର୍ତୁର୍ନାମ ମହାରାଜ ପାର୍ଷଦାଃ ସହସାପତନ୍ ॥ ୩୦ ॥
ଵିକର୍ଷତୋଽନ୍ତର୍ହୃଦଯାଦ୍ଦାସୀପତିମଜାମିଲମ୍ ।
ଯମପ୍ରେଷ୍ଯାନ୍ ଵିଷ୍ଣୁଦୂତା ଵାରଯାମାସୁରୋଜସା ॥ ୩୧ ॥
ଯମପ୍ରେଷ୍ଯାନ୍ ଵିଷ୍ଣୁଦୂତା ଵାରଯାମାସୁରୋଜସା ॥ ୩୧ ॥
ଊଚୁର୍ନିଷେଧିତାସ୍ତାଂସ୍ତେ ଵୈଵସ୍ଵତପୁରଃସରାଃ ।
କେ ଯୂଯଂ ପ୍ରତିଷେଦ୍ଧାରୋ ଧର୍ମରାଜସ୍ଯ ଶାସନମ୍ ॥ ୩୨ ॥
କେ ଯୂଯଂ ପ୍ରତିଷେଦ୍ଧାରୋ ଧର୍ମରାଜସ୍ଯ ଶାସନମ୍ ॥ ୩୨ ॥
କସ୍ଯ ଵା କୁତ ଆଯାତାଃ କସ୍ମାଦସ୍ଯ ନିଷେଧଥ ।
କିଂ ଦେଵା ଉପଦେଵା ଯା ଯୂଯଂ କିଂ ସିଦ୍ଧସତ୍ତମାଃ ॥ ୩୩ ॥
କିଂ ଦେଵା ଉପଦେଵା ଯା ଯୂଯଂ କିଂ ସିଦ୍ଧସତ୍ତମାଃ ॥ ୩୩ ॥
ସର୍ଵେ ପଦ୍ମପଲାଶାକ୍ଷାଃ ପୀତକୌଶେଯଵାସସଃ ।
କିରୀଟିନଃ କୁଣ୍ଡଲିନୋ ଲସତ୍ପୁଷ୍କରମାଲିନଃ ॥ ୩୪ ॥
କିରୀଟିନଃ କୁଣ୍ଡଲିନୋ ଲସତ୍ପୁଷ୍କରମାଲିନଃ ॥ ୩୪ ॥
ସର୍ଵେ ଚ ନୂତ୍ନଵଯସଃ ସର୍ଵେ ଚାରୁଚତୁର୍ଭୁଜାଃ ।
ଧନୁର୍ନିଷଙ୍ଗାସିଗଦାଶଙ୍ଖଚକ୍ରାମ୍ବୁଜଶ୍ରିଯଃ ॥ ୩୫ ॥
ଧନୁର୍ନିଷଙ୍ଗାସିଗଦାଶଙ୍ଖଚକ୍ରାମ୍ବୁଜଶ୍ରିଯଃ ॥ ୩୫ ॥
ଦିଶୋ ଵିତିମିରାଲୋକାଃ କୁର୍ଵନ୍ତଃ ସ୍ଵେନ ତେଜସା ।
କିମର୍ଥଂ ଧର୍ମପାଲସ୍ଯ କିଙ୍କରାନ୍ନୋ ନିଷେଧଥ ॥ ୩୬ ॥
କିମର୍ଥଂ ଧର୍ମପାଲସ୍ଯ କିଙ୍କରାନ୍ନୋ ନିଷେଧଥ ॥ ୩୬ ॥
ଶ୍ରୀଶୁକ ଉଵାଚ
ଇତ୍ଯୁକ୍ତେ ଯମଦୂତୈସ୍ତେ ଵାସୁଦେଵୋକ୍ତକାରିଣଃ ।
ତାନ୍ ପ୍ରତ୍ଯୂଚୁଃ ପ୍ରହସ୍ଯେଦଂ ମେଘନିର୍ହ୍ରାଦଯା ଗିରା ॥ ୩୭ ॥
ଇତ୍ଯୁକ୍ତେ ଯମଦୂତୈସ୍ତେ ଵାସୁଦେଵୋକ୍ତକାରିଣଃ ।
ତାନ୍ ପ୍ରତ୍ଯୂଚୁଃ ପ୍ରହସ୍ଯେଦଂ ମେଘନିର୍ହ୍ରାଦଯା ଗିରା ॥ ୩୭ ॥
ଶ୍ରୀଵିଷ୍ଣୁଦୂତା ଊଚୁଃ
ଯୂଯଂ ଵୈ ଧର୍ମରାଜସ୍ଯ ଯଦି ନିର୍ଦେଶକାରିଣଃ ।
ବ୍ରୂତ ଧର୍ମସ୍ଯ ନସ୍ତତ୍ତ୍ଵଂ ଯଚ୍ଚାଧର୍ମସ୍ଯ ଲକ୍ଷଣମ୍ ॥ ୩୮ ॥
ଯୂଯଂ ଵୈ ଧର୍ମରାଜସ୍ଯ ଯଦି ନିର୍ଦେଶକାରିଣଃ ।
ବ୍ରୂତ ଧର୍ମସ୍ଯ ନସ୍ତତ୍ତ୍ଵଂ ଯଚ୍ଚାଧର୍ମସ୍ଯ ଲକ୍ଷଣମ୍ ॥ ୩୮ ॥
କଥଂ ସ୍ଵିଦ୍ ଧ୍ରିଯତେ ଦଣ୍ଡଃ କିଂ ଵାସ୍ଯ ସ୍ଥାନମୀପ୍ସିତମ୍ ।
ଦଣ୍ଡ୍ଯାଃ କିଂ କାରିଣଃ ସର୍ଵେ ଆହୋ ସ୍ଵିତ୍କତିଚିନ୍ନୃଣାମ୍ ॥ ୩୯ ॥
ଦଣ୍ଡ୍ଯାଃ କିଂ କାରିଣଃ ସର୍ଵେ ଆହୋ ସ୍ଵିତ୍କତିଚିନ୍ନୃଣାମ୍ ॥ ୩୯ ॥
ଯମଦୂତା ଊଚୁଃ
ଵେଦପ୍ରଣିହିତୋ ଧର୍ମୋ ହ୍ଯଧର୍ମସ୍ତଦ୍ଵିପର୍ଯଯଃ ।
ଵେଦୋ ନାରାଯଣଃ ସାକ୍ଷାତ୍ସ୍ଵଯମ୍ଭୂରିତି ଶୁଶ୍ରୁମ ॥ ୪୦ ॥
ଵେଦପ୍ରଣିହିତୋ ଧର୍ମୋ ହ୍ଯଧର୍ମସ୍ତଦ୍ଵିପର୍ଯଯଃ ।
ଵେଦୋ ନାରାଯଣଃ ସାକ୍ଷାତ୍ସ୍ଵଯମ୍ଭୂରିତି ଶୁଶ୍ରୁମ ॥ ୪୦ ॥
ଯେନ ସ୍ଵଧାମ୍ନ୍ଯମୀ ଭାଵା ରଜଃସତ୍ତ୍ଵତମୋମଯାଃ ।
ଗୁଣନାମକ୍ରିଯାରୂପୈର୍ଵିଭାଵ୍ଯନ୍ତେ ଯଥାତଥମ୍ ॥ ୪୧ ॥
ଗୁଣନାମକ୍ରିଯାରୂପୈର୍ଵିଭାଵ୍ଯନ୍ତେ ଯଥାତଥମ୍ ॥ ୪୧ ॥
ସୂର୍ଯୋଽଗ୍ନିଃ ଖଂ ମରୁଦ୍ଦେଵଃ ସୋମଃ ସନ୍ଧ୍ଯାହନୀ ଦିଶଃ ।
କଂ କୁଃ ସ୍ଵଯଂ ଧର୍ମ ଇତି ହ୍ଯେତେ ଦୈହ୍ଯସ୍ଯ ସାକ୍ଷିଣଃ ॥ ୪୨ ॥
କଂ କୁଃ ସ୍ଵଯଂ ଧର୍ମ ଇତି ହ୍ଯେତେ ଦୈହ୍ଯସ୍ଯ ସାକ୍ଷିଣଃ ॥ ୪୨ ॥
ଏତୈରଧର୍ମୋ ଵିଜ୍ଞାତଃ ସ୍ଥାନଂ ଦଣ୍ଡସ୍ଯ ଯୁଜ୍ଯତେ ।
ସର୍ଵେ କର୍ମାନୁରୋଧେନ ଦଣ୍ଡମର୍ହନ୍ତି କାରିଣଃ ॥ ୪୩ ॥
ସର୍ଵେ କର୍ମାନୁରୋଧେନ ଦଣ୍ଡମର୍ହନ୍ତି କାରିଣଃ ॥ ୪୩ ॥
ସମ୍ଭଵନ୍ତି ହି ଭଦ୍ରାଣି ଵିପରୀତାନି ଚାନଘାଃ ।
କାରିଣାଂ ଗୁଣସଙ୍ଗୋଽସ୍ତି ଦେହଵାନ୍ନ ହ୍ଯକର୍ମକୃତ୍ ॥ ୪୪ ॥
କାରିଣାଂ ଗୁଣସଙ୍ଗୋଽସ୍ତି ଦେହଵାନ୍ନ ହ୍ଯକର୍ମକୃତ୍ ॥ ୪୪ ॥
ଯେନ ଯାଵାନ୍ଯଥାଧର୍ମୋ ଧର୍ମୋ ଵେହ ସମୀହିତଃ ।
ସ ଏଵ ତତ୍ଫଲଂ ଭୁଙ୍କ୍ତେ ତଥା ତାଵଦମୁତ୍ର ଵୈ ॥ ୪୫ ॥
ସ ଏଵ ତତ୍ଫଲଂ ଭୁଙ୍କ୍ତେ ତଥା ତାଵଦମୁତ୍ର ଵୈ ॥ ୪୫ ॥
ଯଥେହ ଦେଵପ୍ରଵରାସ୍ତ୍ରୈଵିଧ୍ଯମୁପଲଭ୍ଯତେ ।
ଭୂତେଷୁ ଗୁଣଵୈଚିତ୍ର୍ଯାତ୍ତଥାନ୍ଯତ୍ରାନୁମୀଯତେ ॥ ୪୬ ॥
ଭୂତେଷୁ ଗୁଣଵୈଚିତ୍ର୍ଯାତ୍ତଥାନ୍ଯତ୍ରାନୁମୀଯତେ ॥ ୪୬ ॥
ଵର୍ତମାନୋଽନ୍ଯଯୋଃ କାଲୋ ଗୁଣାଭିଜ୍ଞାପକୋ ଯଥା ।
ଏଵଂ ଜନ୍ମାନ୍ଯଯୋରେତଦ୍ଧର୍ମାଧର୍ମନିଦର୍ଶନମ୍ ॥ ୪୭ ॥
ଏଵଂ ଜନ୍ମାନ୍ଯଯୋରେତଦ୍ଧର୍ମାଧର୍ମନିଦର୍ଶନମ୍ ॥ ୪୭ ॥
ମନସୈଵ ପୁରେ ଦେଵଃ ପୂର୍ଵରୂପଂ ଵିପଶ୍ଯତି ।
ଅନୁମୀମାଂସତେଽପୂର୍ଵଂ ମନସା ଭଗଵାନଜଃ ॥ ୪୮ ॥
ଅନୁମୀମାଂସତେଽପୂର୍ଵଂ ମନସା ଭଗଵାନଜଃ ॥ ୪୮ ॥
ଯଥାଜ୍ଞସ୍ତମସା ଯୁକ୍ତ ଉପାସ୍ତେ ଵ୍ଯକ୍ତମେଵ ହି ।
ନ ଵେଦ ପୂର୍ଵମପରଂ ନଷ୍ଟଜନ୍ମସ୍ମୃତିସ୍ତଥା ॥ ୪୯ ॥
ନ ଵେଦ ପୂର୍ଵମପରଂ ନଷ୍ଟଜନ୍ମସ୍ମୃତିସ୍ତଥା ॥ ୪୯ ॥
ପଞ୍ଚଭିଃ କୁରୁତେ ସ୍ଵାର୍ଥାନ୍ ପଞ୍ଚ ଵେଦାଥ ପଞ୍ଚଭିଃ ।
ଏକସ୍ତୁ ଷୋଡଶେନ ତ୍ରୀନ୍ ସ୍ଵଯଂ ସପ୍ତଦଶୋଽଶ୍ନୁତେ ॥ ୫୦ ॥
ଏକସ୍ତୁ ଷୋଡଶେନ ତ୍ରୀନ୍ ସ୍ଵଯଂ ସପ୍ତଦଶୋଽଶ୍ନୁତେ ॥ ୫୦ ॥
ତଦେତତ୍ଷୋଡଶକଲଂ ଲିଙ୍ଗଂ ଶକ୍ତିତ୍ରଯଂ ମହତ୍ ।
ଧତ୍ତେଽନୁସଂସୃତିଂ ପୁଂସି ହର୍ଷଶୋକଭଯାର୍ତିଦାମ୍ ॥ ୫୧ ॥
ଧତ୍ତେଽନୁସଂସୃତିଂ ପୁଂସି ହର୍ଷଶୋକଭଯାର୍ତିଦାମ୍ ॥ ୫୧ ॥
ଦେହ୍ଯଜ୍ଞୋଽଜିତଷଡ୍ଵର୍ଗୋ ନେଚ୍ଛନ୍କର୍ମାଣି କାର୍ଯତେ ।
କୋଶକାର ଇଵାତ୍ମାନଂ କର୍ମଣାଚ୍ଛାଦ୍ଯ ମୁହ୍ଯତି ॥ ୫୨ ॥
କୋଶକାର ଇଵାତ୍ମାନଂ କର୍ମଣାଚ୍ଛାଦ୍ଯ ମୁହ୍ଯତି ॥ ୫୨ ॥
ନ ହି କଶ୍ଚିତ୍କ୍ଷଣମପି ଜାତୁ ତିଷ୍ଠତ୍ଯକର୍ମକୃତ୍ ।
କାର୍ଯତେ ହ୍ଯଵଶଃ କର୍ମ ଗୁଣୈଃ ସ୍ଵାଭାଵିକୈର୍ବଲାତ୍ ॥ ୫୩ ॥
କାର୍ଯତେ ହ୍ଯଵଶଃ କର୍ମ ଗୁଣୈଃ ସ୍ଵାଭାଵିକୈର୍ବଲାତ୍ ॥ ୫୩ ॥
ଲବ୍ଧ୍ଵା ନିମିତ୍ତମଵ୍ଯକ୍ତଂ ଵ୍ଯକ୍ତାଵ୍ଯକ୍ତଂ ଭଵତ୍ଯୁତ ।
ଯଥାଯୋନି ଯଥାବୀଜଂ ସ୍ଵଭାଵେନ ବଲୀଯସା ॥ ୫୪ ॥
ଯଥାଯୋନି ଯଥାବୀଜଂ ସ୍ଵଭାଵେନ ବଲୀଯସା ॥ ୫୪ ॥
ଏଷ ପ୍ରକୃତିସଙ୍ଗେନ ପୁରୁଷସ୍ଯ ଵିପର୍ଯଯଃ ।
ଆସୀତ୍ସ ଏଵ ନଚିରାଦୀଶସଙ୍ଗାଦ୍ଵିଲୀଯତେ ॥ ୫୫ ॥
ଆସୀତ୍ସ ଏଵ ନଚିରାଦୀଶସଙ୍ଗାଦ୍ଵିଲୀଯତେ ॥ ୫୫ ॥
ଅଯଂ ହି ଶ୍ରୁତସମ୍ପନ୍ନଃ ଶୀଲଵୃତ୍ତଗୁଣାଲଯଃ ।
ଧୃତଵ୍ରତୋ ମୃଦୁର୍ଦାନ୍ତଃ ସତ୍ଯଵାଙ୍ମନ୍ତ୍ରଵିଚ୍ଛୁଚିଃ ॥ ୫୬ ॥
ଧୃତଵ୍ରତୋ ମୃଦୁର୍ଦାନ୍ତଃ ସତ୍ଯଵାଙ୍ମନ୍ତ୍ରଵିଚ୍ଛୁଚିଃ ॥ ୫୬ ॥
ଗୁର୍ଵଗ୍ନ୍ଯତିଥିଵୃଦ୍ଧାନାଂ ଶୁଶ୍ରୂଷୁରନହଙ୍କୃତଃ ।
ସର୍ଵଭୂତସୁହୃତ୍ସାଧୁର୍ମିତଵାଗନସୂଯକଃ ॥ ୫୭ ॥
ସର୍ଵଭୂତସୁହୃତ୍ସାଧୁର୍ମିତଵାଗନସୂଯକଃ ॥ ୫୭ ॥
ଏକଦାସୌ ଵନଂ ଯାତଃ ପିତୃସନ୍ଦେଶକୃଦ୍ ଦ୍ଵିଜଃ ।
ଆଦାଯ ତତ ଆଵୃତ୍ତଃ ଫଲପୁଷ୍ପସମିତ୍କୁଶାନ୍ ॥ ୫୮ ॥
ଆଦାଯ ତତ ଆଵୃତ୍ତଃ ଫଲପୁଷ୍ପସମିତ୍କୁଶାନ୍ ॥ ୫୮ ॥
ଦଦର୍ଶ କାମିନଂ କଞ୍ଚିଚ୍ଛୂଦ୍ରଂ ସହ ଭୁଜିଷ୍ଯଯା ।
ପୀତ୍ଵା ଚ ମଧୁ ମୈରେଯଂ ମଦାଘୂର୍ଣିତନେତ୍ରଯା ॥ ୫୯ ॥
ପୀତ୍ଵା ଚ ମଧୁ ମୈରେଯଂ ମଦାଘୂର୍ଣିତନେତ୍ରଯା ॥ ୫୯ ॥
ମତ୍ତଯା ଵିଶ୍ଲଥନ୍ନୀଵ୍ଯା ଵ୍ଯପେତଂ ନିରପତ୍ରପମ୍ ।
କ୍ରୀଡନ୍ତମନୁଗାଯନ୍ତଂ ହସନ୍ତମନଯାନ୍ତିକେ ॥ ୬୦ ॥
କ୍ରୀଡନ୍ତମନୁଗାଯନ୍ତଂ ହସନ୍ତମନଯାନ୍ତିକେ ॥ ୬୦ ॥
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତାଂ କାମଲିପ୍ତେନ ବାହୁନା ପରିରମ୍ଭିତାମ୍ ।
ଜଗାମ ହୃଚ୍ଛଯଵଶଂ ସହସୈଵ ଵିମୋହିତଃ ॥ ୬୧ ॥
ଜଗାମ ହୃଚ୍ଛଯଵଶଂ ସହସୈଵ ଵିମୋହିତଃ ॥ ୬୧ ॥
ସ୍ତମ୍ଭଯନ୍ନାତ୍ମନାତ୍ମାନଂ ଯାଵତ୍ସତ୍ତ୍ଵଂ ଯଥାଶ୍ରୁତମ୍ ।
ନ ଶଶାକ ସମାଧାତୁଂ ମନୋ ମଦନଵେପିତମ୍ ॥ ୬୨ ॥
ନ ଶଶାକ ସମାଧାତୁଂ ମନୋ ମଦନଵେପିତମ୍ ॥ ୬୨ ॥
ତନ୍ନିମିତ୍ତସ୍ମରଵ୍ଯାଜଗ୍ରହଗ୍ରସ୍ତୋ ଵିଚେତନଃ ।
ତାମେଵ ମନସା ଧ୍ଯାଯନ୍ ସ୍ଵଧର୍ମାଦ୍ଵିରରାମ ହ ॥ ୬୩ ॥
ତାମେଵ ମନସା ଧ୍ଯାଯନ୍ ସ୍ଵଧର୍ମାଦ୍ଵିରରାମ ହ ॥ ୬୩ ॥
ତାମେଵ ତୋଷଯାମାସ ପିତ୍ର୍ଯେଣାର୍ଥେନ ଯାଵତା ।
ଗ୍ରାମ୍ଯୈର୍ମନୋରମୈଃ କାମୈଃ ପ୍ରସୀଦେତ ଯଥା ତଥା ॥ ୬୪ ॥
ଗ୍ରାମ୍ଯୈର୍ମନୋରମୈଃ କାମୈଃ ପ୍ରସୀଦେତ ଯଥା ତଥା ॥ ୬୪ ॥
ଵିପ୍ରାଂ ସ୍ଵଭାର୍ଯାମପ୍ରୌଢାଂ କୁଲେ ମହତି ଲମ୍ଭିତାମ୍ ।
ଵିସସର୍ଜାଚିରାତ୍ପାପଃ ସ୍ଵୈରିଣ୍ଯାପାଙ୍ଗଵିଦ୍ଧଧୀଃ ॥ ୬୫ ॥
ଵିସସର୍ଜାଚିରାତ୍ପାପଃ ସ୍ଵୈରିଣ୍ଯାପାଙ୍ଗଵିଦ୍ଧଧୀଃ ॥ ୬୫ ॥
ଯତସ୍ତତଶ୍ଚୋପନିନ୍ଯେ ନ୍ଯାଯତୋଽନ୍ଯାଯତୋ ଧନମ୍ ।
ବଭାରାସ୍ଯାଃ କୁଟୁମ୍ବିନ୍ଯାଃ କୁଟୁମ୍ବଂ ମନ୍ଦଧୀରଯମ୍ ॥ ୬୬ ॥
ବଭାରାସ୍ଯାଃ କୁଟୁମ୍ବିନ୍ଯାଃ କୁଟୁମ୍ବଂ ମନ୍ଦଧୀରଯମ୍ ॥ ୬୬ ॥
ଯଦସୌ ଶାସ୍ତ୍ରମୁଲ୍ଲଙ୍ଘ୍ଯ ସ୍ଵୈରଚାର୍ଯତିଗର୍ହିତଃ ।
ଅଵର୍ତତ ଚିରଂ କାଲମଘାଯୁରଶୁଚିର୍ମଲାତ୍ ॥ ୬୭ ॥
ଅଵର୍ତତ ଚିରଂ କାଲମଘାଯୁରଶୁଚିର୍ମଲାତ୍ ॥ ୬୭ ॥
ତତ ଏନଂ ଦଣ୍ଡପାଣେଃ ସକାଶଂ କୃତକିଲ୍ବିଷମ୍ ।
ନେଷ୍ଯାମୋଽକୃତନିର୍ଵେଶଂ ଯତ୍ର ଦଣ୍ଡେନ ଶୁଦ୍ଧ୍ଯତି ॥ ୬୮ ॥
ନେଷ୍ଯାମୋଽକୃତନିର୍ଵେଶଂ ଯତ୍ର ଦଣ୍ଡେନ ଶୁଦ୍ଧ୍ଯତି ॥ ୬୮ ॥
