ശ്രീബാദരായണിരുവാച
ഇന്ദ്രമേവം സമാദിശ്യ ഭഗവാന് വിശ്വഭാവനഃ ।
പശ്യതാമനിമേഷാണാം തത്രൈവാന്തര്ദധേ ഹരിഃ ॥ ൧ ॥
ഇന്ദ്രമേവം സമാദിശ്യ ഭഗവാന് വിശ്വഭാവനഃ ।
പശ്യതാമനിമേഷാണാം തത്രൈവാന്തര്ദധേ ഹരിഃ ॥ ൧ ॥
തഥാഭിയാചിതോ ദേവൈര്ഋഷിരാഥര്വണോ മഹാന് ।
മോദമാന ഉവാചേദം പ്രഹസന്നിവ ഭാരത ॥ ൨ ॥
മോദമാന ഉവാചേദം പ്രഹസന്നിവ ഭാരത ॥ ൨ ॥
അപി വൃന്ദാരകാ യൂയം ന ജാനീഥ ശരീരിണാമ് ।
സംസ്ഥായാം യസ്ത്വഭിദ്രോഹോ ദുഃസഹശ്ചേതനാപഹഃ ॥ ൩ ॥
സംസ്ഥായാം യസ്ത്വഭിദ്രോഹോ ദുഃസഹശ്ചേതനാപഹഃ ॥ ൩ ॥
ജിജീവിഷൂണാം ജീവാനാമാത്മാ പ്രേഷ്ഠ ഇഹേപ്സിതഃ ।
ക ഉത്സഹേത തം ദാതും ഭിക്ഷമാണായ വിഷ്ണവേ ॥ ൪ ॥
ക ഉത്സഹേത തം ദാതും ഭിക്ഷമാണായ വിഷ്ണവേ ॥ ൪ ॥
ശ്രീദേവാ ഊചുഃ
കിം നു തദ് ദുസ്ത്യജം ബ്രഹ്മന് പുംസാം ഭൂതാനുകമ്പിനാമ് ।
ഭവദ്വിധാനാം മഹതാം പുണ്യശ്ലോകേഡ്യകര്മണാമ് ॥ ൫ ॥
കിം നു തദ് ദുസ്ത്യജം ബ്രഹ്മന് പുംസാം ഭൂതാനുകമ്പിനാമ് ।
ഭവദ്വിധാനാം മഹതാം പുണ്യശ്ലോകേഡ്യകര്മണാമ് ॥ ൫ ॥
നൂനം സ്വാര്ഥപരോ ലോകോ ന വേദ പരസങ്കടമ് ।
യദി വേദ ന യാചേത നേതി നാഹ യദീശ്വരഃ ॥ ൬ ॥
യദി വേദ ന യാചേത നേതി നാഹ യദീശ്വരഃ ॥ ൬ ॥
ശ്രീഋഷിരുവാച
ധര്മം വഃ ശ്രോതുകാമേന യൂയം മേ പ്രത്യുദാഹൃതാഃ ।
ഏഷ വഃ പ്രിയമാത്മാനം ത്യജന്തം സന്ത്യജാമ്യഹമ് ॥ ൭ ॥
ധര്മം വഃ ശ്രോതുകാമേന യൂയം മേ പ്രത്യുദാഹൃതാഃ ।
ഏഷ വഃ പ്രിയമാത്മാനം ത്യജന്തം സന്ത്യജാമ്യഹമ് ॥ ൭ ॥
യോഽധ്രുവേണാത്മനാ നാഥാ ന ധര്മം ന യശഃ പുമാന് ।
ഈഹേത ഭൂതദയയാ സ ശോച്യഃ സ്ഥാവരൈരപി ॥ ൮ ॥
ഈഹേത ഭൂതദയയാ സ ശോച്യഃ സ്ഥാവരൈരപി ॥ ൮ ॥
ഏതാവാനവ്യയോ ധര്മഃ പുണ്യശ്ലോകൈരുപാസിതഃ ।
യോ ഭൂതശോകഹര്ഷാഭ്യാമാത്മാ ശോചതി ഹൃഷ്യതി ॥ ൯ ॥
യോ ഭൂതശോകഹര്ഷാഭ്യാമാത്മാ ശോചതി ഹൃഷ്യതി ॥ ൯ ॥
അഹോ ദൈന്യമഹോ കഷ്ടം പാരക്യൈഃ ക്ഷണഭങ്ഗുരൈഃ ।
യന്നോപകുര്യാദസ്വാര്ഥൈര്മര്ത്യഃ സ്വജ്ഞാതിവിഗ്രഹൈഃ ॥ ൧൦ ॥
യന്നോപകുര്യാദസ്വാര്ഥൈര്മര്ത്യഃ സ്വജ്ഞാതിവിഗ്രഹൈഃ ॥ ൧൦ ॥
ശ്രീബാദരായണിരുവാച
ഏവം കൃതവ്യവസിതോ ദധ്യങ്ങാഥര്വണസ്തനുമ് ।
പരേ ഭഗവതി ബ്രഹ്മണ്യാത്മാനം സന്നയഞ്ജഹൌ ॥ ൧൧ ॥
ഏവം കൃതവ്യവസിതോ ദധ്യങ്ങാഥര്വണസ്തനുമ് ।
പരേ ഭഗവതി ബ്രഹ്മണ്യാത്മാനം സന്നയഞ്ജഹൌ ॥ ൧൧ ॥
യതാക്ഷാസുമനോബുദ്ധിസ്തത്ത്വദൃഗ് ധ്വസ്തബന്ധനഃ ।
ആസ്ഥിതഃ പരമം യോഗം ന ദേഹം ബുബുധേ ഗതമ് ॥ ൧൨ ॥
ആസ്ഥിതഃ പരമം യോഗം ന ദേഹം ബുബുധേ ഗതമ് ॥ ൧൨ ॥
അഥേന്ദ്രോ വജ്രമുദ്യമ്യ നിര്മിതം വിശ്വകര്മണാ ।
മുനേഃ ശക്തിഭിരുത്സിക്തോ ഭഗവത്തേജസാന്വിതഃ ॥ ൧൩ ॥
മുനേഃ ശക്തിഭിരുത്സിക്തോ ഭഗവത്തേജസാന്വിതഃ ॥ ൧൩ ॥
വൃതോ ദേവഗണൈഃ സര്വൈര്ഗജേന്ദ്രോപര്യശോഭത ।
സ്തൂയമാനോ മുനിഗണൈസ്ത്രൈലോക്യം ഹര്ഷയന്നിവ ॥ ൧൪ ॥
സ്തൂയമാനോ മുനിഗണൈസ്ത്രൈലോക്യം ഹര്ഷയന്നിവ ॥ ൧൪ ॥
വൃത്രമഭ്യദ്രവച്ഛത്രുമസുരാനീകയൂഥപൈഃ ।
പര്യസ്തമോജസാ
രാജന് ക്രുദ്ധോ രുദ്ര ഇവാന്തകമ് ॥ ൧൫ ॥
പര്യസ്തമോജസാ
രാജന് ക്രുദ്ധോ രുദ്ര ഇവാന്തകമ് ॥ ൧൫ ॥
തതഃ സുരാണാമസുരൈ രണഃ പരമദാരുണഃ ।
ത്രേതാമുഖേ
നര്മദായാമഭവത്പ്രഥമേ യുഗേ ॥ ൧൬ ॥
ത്രേതാമുഖേ
നര്മദായാമഭവത്പ്രഥമേ യുഗേ ॥ ൧൬ ॥
രുദ്രൈര്വസുഭിരാദിത്യൈരശ്വിഭ്യാം പിതൃവഹ്നിഭിഃ ।
മരുദ്ഭിര്ഋഭുഭിഃ സാധ്യൈര്വിശ്വേദേവൈര്മരുത്പതിമ് ॥ ൧൭ ॥
മരുദ്ഭിര്ഋഭുഭിഃ സാധ്യൈര്വിശ്വേദേവൈര്മരുത്പതിമ് ॥ ൧൭ ॥
ദൃഷ്ട്വാ വജ്രധരം ശക്രം രോചമാനം സ്വയാ ശ്രിയാ ।
നാമൃഷ്യന്നസുരാ രാജന്മൃധേ വൃത്രപുരഃസരാഃ ॥ ൧൮ ॥
നാമൃഷ്യന്നസുരാ രാജന്മൃധേ വൃത്രപുരഃസരാഃ ॥ ൧൮ ॥
നമുചിഃ ശമ്ബരോഽനര്വാ ദ്വിമൂര്ധാ ഋഷഭോഽസുരഃ ।
ഹയഗ്രീവഃ ശങ്കുശിരാ വിപ്രചിത്തിരയോമുഖഃ ॥ ൧൯ ॥
ഹയഗ്രീവഃ ശങ്കുശിരാ വിപ്രചിത്തിരയോമുഖഃ ॥ ൧൯ ॥
പുലോമാ വൃഷപര്വാ ച പ്രഹേതിര്ഹേതിരുത്കലഃ ।
ദൈതേയാ ദാനവാ യക്ഷാ രക്ഷാംസി ച സഹസ്രശഃ ॥ ൨൦ ॥
ദൈതേയാ ദാനവാ യക്ഷാ രക്ഷാംസി ച സഹസ്രശഃ ॥ ൨൦ ॥
സുമാലിമാലിപ്രമുഖാഃ കാര്തസ്വരപരിച്ഛദാഃ ।
പ്രതിഷിധ്യേന്ദ്രസേനാഗ്രം മൃത്യോരപി ദുരാസദമ് ॥ ൨൧ ॥
പ്രതിഷിധ്യേന്ദ്രസേനാഗ്രം മൃത്യോരപി ദുരാസദമ് ॥ ൨൧ ॥
അഭ്യര്ദയന്നസമ്ഭ്രാന്താഃ സിംഹനാദേന ദുര്മദാഃ ।
ഗദാഭിഃ പരിഘൈര്ബാണൈഃ പ്രാസമുദ്ഗരതോമരൈഃ ॥ ൨൨ ॥
ഗദാഭിഃ പരിഘൈര്ബാണൈഃ പ്രാസമുദ്ഗരതോമരൈഃ ॥ ൨൨ ॥
ശൂലൈഃ പരശ്വധൈഃ ഖഡ്ഗൈഃ ശതഘ്നീഭിര്ഭുശുണ്ഡിഭിഃ ।
സര്വതോഽവാകിരന് ശസ്ത്രൈരസ്ത്രൈശ്ച വിബുധര്ഷഭാന് ॥ ൨൩ ॥
സര്വതോഽവാകിരന് ശസ്ത്രൈരസ്ത്രൈശ്ച വിബുധര്ഷഭാന് ॥ ൨൩ ॥
ന തേഽദൃശ്യന്ത സഞ്ഛന്നാഃ ശരജാലൈഃ സമന്തതഃ ।
പുങ്ഖാനുപുങ്ഖപതിതൈര്ജ്യോതീംഷീവ നഭോഘനൈഃ ॥ ൨൪ ॥
പുങ്ഖാനുപുങ്ഖപതിതൈര്ജ്യോതീംഷീവ നഭോഘനൈഃ ॥ ൨൪ ॥
ന തേ ശസ്ത്രാസ്ത്രവര്ഷൌഘാ ഹ്യാസേദുഃ സുരസൈനികാന് ।
ഛിന്നാഃ സിദ്ധപഥേ ദേവൈര്ലഘുഹസ്തൈഃ സഹസ്രധാ ॥ ൨൫ ॥
ഛിന്നാഃ സിദ്ധപഥേ ദേവൈര്ലഘുഹസ്തൈഃ സഹസ്രധാ ॥ ൨൫ ॥
അഥ ക്ഷീണാസ്ത്രശസ്ത്രൌഘാ ഗിരിശൃങ്ഗദ്രുമോപലൈഃ ।
അഭ്യവര്ഷന് സുരബലം ചിച്ഛിദുസ്താംശ്ച പൂര്വവത് ॥ ൨൬ ॥
അഭ്യവര്ഷന് സുരബലം ചിച്ഛിദുസ്താംശ്ച പൂര്വവത് ॥ ൨൬ ॥
താനക്ഷതാന് സ്വസ്തിമതോ നിശാമ്യ
ശസ്ത്രാസ്ത്രപൂഗൈരഥ വൃത്രനാഥാഃ ।
ദ്രുമൈര്ദൃഷദ്ഭിര്വിവിധാദ്രിശൃങ്ഗൈ
രവിക്ഷതാംസ്തത്രസുരിന്ദ്രസൈനികാന് ॥ ൨൭ ॥
ശസ്ത്രാസ്ത്രപൂഗൈരഥ വൃത്രനാഥാഃ ।
ദ്രുമൈര്ദൃഷദ്ഭിര്വിവിധാദ്രിശൃങ്ഗൈ
രവിക്ഷതാംസ്തത്രസുരിന്ദ്രസൈനികാന് ॥ ൨൭ ॥
സര്വേ പ്രയാസാ അഭവന് വിമോഘാഃ
കൃതാഃ കൃതാ ദേവഗണേഷു ദൈത്യൈഃ ।
കൃഷ്ണാനുകൂലേഷു യഥാ മഹത്സു
ക്ഷുദ്രൈഃ പ്രയുക്താ ഊഷതീ രൂക്ഷവാചഃ ॥ ൨൮ ॥
കൃതാഃ കൃതാ ദേവഗണേഷു ദൈത്യൈഃ ।
കൃഷ്ണാനുകൂലേഷു യഥാ മഹത്സു
ക്ഷുദ്രൈഃ പ്രയുക്താ ഊഷതീ രൂക്ഷവാചഃ ॥ ൨൮ ॥
തേ സ്വപ്രയാസം വിതഥം നിരീക്ഷ്യ
ഹരാവഭക്താ ഹതയുദ്ധദര്പാഃ ।
പലായനായാജിമുഖേ വിസൃജ്യ
പതിം മനസ്തേ ദധുരാത്തസാരാഃ ॥ ൨൯ ॥
ഹരാവഭക്താ ഹതയുദ്ധദര്പാഃ ।
പലായനായാജിമുഖേ വിസൃജ്യ
പതിം മനസ്തേ ദധുരാത്തസാരാഃ ॥ ൨൯ ॥
വൃത്രോഽസുരാംസ്താനനുഗാന് മനസ്വീ
പ്രധാവതഃ പ്രേക്ഷ്യ ബഭാഷ ഏതത് ।
പലായിതം പ്രേക്ഷ്യ ബലം ച ഭഗ്നം
ഭയേന തീവ്രേണ വിഹസ്യ വീരഃ ॥ ൩൦ ॥
പ്രധാവതഃ പ്രേക്ഷ്യ ബഭാഷ ഏതത് ।
പലായിതം പ്രേക്ഷ്യ ബലം ച ഭഗ്നം
ഭയേന തീവ്രേണ വിഹസ്യ വീരഃ ॥ ൩൦ ॥
കാലോപപന്നാം രുചിരാം മനസ്വിനാം
ജഗാദ വാചം പുരുഷപ്രവീരഃ ।
ഹേ വിപ്രചിത്തേ നമുചേ പുലോമന്
മയാനര്വഞ്ഛമ്ബര മേ ശൃണുധ്വമ് ॥ ൩൧ ॥
ജഗാദ വാചം പുരുഷപ്രവീരഃ ।
ഹേ വിപ്രചിത്തേ നമുചേ പുലോമന്
മയാനര്വഞ്ഛമ്ബര മേ ശൃണുധ്വമ് ॥ ൩൧ ॥
ജാതസ്യ മൃത്യുര്ധ്രുവ ഏവ സര്വതഃ
പ്രതിക്രിയാ യസ്യ ന ചേഹ ക്ലൃപ്താ ।
ലോകോ യശശ്ചാഥ തതോ യദി ഹ്യമും
കോ നാമ മൃത്യും ന വൃണീത യുക്തമ് ॥ ൩൨ ॥
പ്രതിക്രിയാ യസ്യ ന ചേഹ ക്ലൃപ്താ ।
ലോകോ യശശ്ചാഥ തതോ യദി ഹ്യമും
കോ നാമ മൃത്യും ന വൃണീത യുക്തമ് ॥ ൩൨ ॥
ദ്വൌ സമ്മതാവിഹ മൃത്യൂ ദുരാപൌ
യദ് ബ്രഹ്മസന്ധാരണയാ ജിതാസുഃ ।
കലേവരം യോഗരതോ വിജഹ്യാദ്
യദഗ്രണീര്വീരശയേഽനിവൃത്തഃ ॥ ൩൩ ॥
യദ് ബ്രഹ്മസന്ധാരണയാ ജിതാസുഃ ।
കലേവരം യോഗരതോ വിജഹ്യാദ്
യദഗ്രണീര്വീരശയേഽനിവൃത്തഃ ॥ ൩൩ ॥