ଶ୍ରୀବାଦରାଯଣିରୁଵାଚ
ଇନ୍ଦ୍ରମେଵଂ ସମାଦିଶ୍ଯ ଭଗଵାନ୍ ଵିଶ୍ଵଭାଵନଃ ।
ପଶ୍ଯତାମନିମେଷାଣାଂ ତତ୍ରୈଵାନ୍ତର୍ଦଧେ ହରିଃ ॥ ୧ ॥
ଇନ୍ଦ୍ରମେଵଂ ସମାଦିଶ୍ଯ ଭଗଵାନ୍ ଵିଶ୍ଵଭାଵନଃ ।
ପଶ୍ଯତାମନିମେଷାଣାଂ ତତ୍ରୈଵାନ୍ତର୍ଦଧେ ହରିଃ ॥ ୧ ॥
ତଥାଭିଯାଚିତୋ ଦେଵୈର୍ଋଷିରାଥର୍ଵଣୋ ମହାନ୍ ।
ମୋଦମାନ ଉଵାଚେଦଂ ପ୍ରହସନ୍ନିଵ ଭାରତ ॥ ୨ ॥
ମୋଦମାନ ଉଵାଚେଦଂ ପ୍ରହସନ୍ନିଵ ଭାରତ ॥ ୨ ॥
ଅପି ଵୃନ୍ଦାରକା ଯୂଯଂ ନ ଜାନୀଥ ଶରୀରିଣାମ୍ ।
ସଂସ୍ଥାଯାଂ ଯସ୍ତ୍ଵଭିଦ୍ରୋହୋ ଦୁଃସହଶ୍ଚେତନାପହଃ ॥ ୩ ॥
ସଂସ୍ଥାଯାଂ ଯସ୍ତ୍ଵଭିଦ୍ରୋହୋ ଦୁଃସହଶ୍ଚେତନାପହଃ ॥ ୩ ॥
ଜିଜୀଵିଷୂଣାଂ ଜୀଵାନାମାତ୍ମା ପ୍ରେଷ୍ଠ ଇହେପ୍ସିତଃ ।
କ ଉତ୍ସହେତ ତଂ ଦାତୁଂ ଭିକ୍ଷମାଣାଯ ଵିଷ୍ଣଵେ ॥ ୪ ॥
କ ଉତ୍ସହେତ ତଂ ଦାତୁଂ ଭିକ୍ଷମାଣାଯ ଵିଷ୍ଣଵେ ॥ ୪ ॥
ଶ୍ରୀଦେଵା ଊଚୁଃ
କିଂ ନୁ ତଦ୍ ଦୁସ୍ତ୍ଯଜଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ପୁଂସାଂ ଭୂତାନୁକମ୍ପିନାମ୍ ।
ଭଵଦ୍ଵିଧାନାଂ ମହତାଂ ପୁଣ୍ଯଶ୍ଲୋକେଡ୍ଯକର୍ମଣାମ୍ ॥ ୫ ॥
କିଂ ନୁ ତଦ୍ ଦୁସ୍ତ୍ଯଜଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ପୁଂସାଂ ଭୂତାନୁକମ୍ପିନାମ୍ ।
ଭଵଦ୍ଵିଧାନାଂ ମହତାଂ ପୁଣ୍ଯଶ୍ଲୋକେଡ୍ଯକର୍ମଣାମ୍ ॥ ୫ ॥
ନୂନଂ ସ୍ଵାର୍ଥପରୋ ଲୋକୋ ନ ଵେଦ ପରସଙ୍କଟମ୍ ।
ଯଦି ଵେଦ ନ ଯାଚେତ ନେତି ନାହ ଯଦୀଶ୍ଵରଃ ॥ ୬ ॥
ଯଦି ଵେଦ ନ ଯାଚେତ ନେତି ନାହ ଯଦୀଶ୍ଵରଃ ॥ ୬ ॥
ଶ୍ରୀଋଷିରୁଵାଚ
ଧର୍ମଂ ଵଃ ଶ୍ରୋତୁକାମେନ ଯୂଯଂ ମେ ପ୍ରତ୍ଯୁଦାହୃତାଃ ।
ଏଷ ଵଃ ପ୍ରିଯମାତ୍ମାନଂ ତ୍ଯଜନ୍ତଂ ସନ୍ତ୍ଯଜାମ୍ଯହମ୍ ॥ ୭ ॥
ଧର୍ମଂ ଵଃ ଶ୍ରୋତୁକାମେନ ଯୂଯଂ ମେ ପ୍ରତ୍ଯୁଦାହୃତାଃ ।
ଏଷ ଵଃ ପ୍ରିଯମାତ୍ମାନଂ ତ୍ଯଜନ୍ତଂ ସନ୍ତ୍ଯଜାମ୍ଯହମ୍ ॥ ୭ ॥
ଯୋଽଧ୍ରୁଵେଣାତ୍ମନା ନାଥା ନ ଧର୍ମଂ ନ ଯଶଃ ପୁମାନ୍ ।
ଈହେତ ଭୂତଦଯଯା ସ ଶୋଚ୍ଯଃ ସ୍ଥାଵରୈରପି ॥ ୮ ॥
ଈହେତ ଭୂତଦଯଯା ସ ଶୋଚ୍ଯଃ ସ୍ଥାଵରୈରପି ॥ ୮ ॥
ଏତାଵାନଵ୍ଯଯୋ ଧର୍ମଃ ପୁଣ୍ଯଶ୍ଲୋକୈରୁପାସିତଃ ।
ଯୋ ଭୂତଶୋକହର୍ଷାଭ୍ଯାମାତ୍ମା ଶୋଚତି ହୃଷ୍ଯତି ॥ ୯ ॥
ଯୋ ଭୂତଶୋକହର୍ଷାଭ୍ଯାମାତ୍ମା ଶୋଚତି ହୃଷ୍ଯତି ॥ ୯ ॥
ଅହୋ ଦୈନ୍ଯମହୋ କଷ୍ଟଂ ପାରକ୍ଯୈଃ କ୍ଷଣଭଙ୍ଗୁରୈଃ ।
ଯନ୍ନୋପକୁର୍ଯାଦସ୍ଵାର୍ଥୈର୍ମର୍ତ୍ଯଃ ସ୍ଵଜ୍ଞାତିଵିଗ୍ରହୈଃ ॥ ୧୦ ॥
ଯନ୍ନୋପକୁର୍ଯାଦସ୍ଵାର୍ଥୈର୍ମର୍ତ୍ଯଃ ସ୍ଵଜ୍ଞାତିଵିଗ୍ରହୈଃ ॥ ୧୦ ॥
ଶ୍ରୀବାଦରାଯଣିରୁଵାଚ
ଏଵଂ କୃତଵ୍ଯଵସିତୋ ଦଧ୍ଯଙ୍ଙାଥର୍ଵଣସ୍ତନୁମ୍ ।
ପରେ ଭଗଵତି ବ୍ରହ୍ମଣ୍ଯାତ୍ମାନଂ ସନ୍ନଯଞ୍ଜହୌ ॥ ୧୧ ॥
ଏଵଂ କୃତଵ୍ଯଵସିତୋ ଦଧ୍ଯଙ୍ଙାଥର୍ଵଣସ୍ତନୁମ୍ ।
ପରେ ଭଗଵତି ବ୍ରହ୍ମଣ୍ଯାତ୍ମାନଂ ସନ୍ନଯଞ୍ଜହୌ ॥ ୧୧ ॥
ଯତାକ୍ଷାସୁମନୋବୁଦ୍ଧିସ୍ତତ୍ତ୍ଵଦୃଗ୍ ଧ୍ଵସ୍ତବନ୍ଧନଃ ।
ଆସ୍ଥିତଃ ପରମଂ ଯୋଗଂ ନ ଦେହଂ ବୁବୁଧେ ଗତମ୍ ॥ ୧୨ ॥
ଆସ୍ଥିତଃ ପରମଂ ଯୋଗଂ ନ ଦେହଂ ବୁବୁଧେ ଗତମ୍ ॥ ୧୨ ॥
ଅଥେନ୍ଦ୍ରୋ ଵଜ୍ରମୁଦ୍ଯମ୍ଯ ନିର୍ମିତଂ ଵିଶ୍ଵକର୍ମଣା ।
ମୁନେଃ ଶକ୍ତିଭିରୁତ୍ସିକ୍ତୋ ଭଗଵତ୍ତେଜସାନ୍ଵିତଃ ॥ ୧୩ ॥
ମୁନେଃ ଶକ୍ତିଭିରୁତ୍ସିକ୍ତୋ ଭଗଵତ୍ତେଜସାନ୍ଵିତଃ ॥ ୧୩ ॥
ଵୃତୋ ଦେଵଗଣୈଃ ସର୍ଵୈର୍ଗଜେନ୍ଦ୍ରୋପର୍ଯଶୋଭତ ।
ସ୍ତୂଯମାନୋ ମୁନିଗଣୈସ୍ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ହର୍ଷଯନ୍ନିଵ ॥ ୧୪ ॥
ସ୍ତୂଯମାନୋ ମୁନିଗଣୈସ୍ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ହର୍ଷଯନ୍ନିଵ ॥ ୧୪ ॥
ଵୃତ୍ରମଭ୍ଯଦ୍ରଵଚ୍ଛତ୍ରୁମସୁରାନୀକଯୂଥପୈଃ ।
ପର୍ଯସ୍ତମୋଜସା
ରାଜନ୍ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ରୁଦ୍ର ଇଵାନ୍ତକମ୍ ॥ ୧୫ ॥
ପର୍ଯସ୍ତମୋଜସା
ରାଜନ୍ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ରୁଦ୍ର ଇଵାନ୍ତକମ୍ ॥ ୧୫ ॥
ତତଃ ସୁରାଣାମସୁରୈ ରଣଃ ପରମଦାରୁଣଃ ।
ତ୍ରେତାମୁଖେ
ନର୍ମଦାଯାମଭଵତ୍ପ୍ରଥମେ ଯୁଗେ ॥ ୧୬ ॥
ତ୍ରେତାମୁଖେ
ନର୍ମଦାଯାମଭଵତ୍ପ୍ରଥମେ ଯୁଗେ ॥ ୧୬ ॥
ରୁଦ୍ରୈର୍ଵସୁଭିରାଦିତ୍ଯୈରଶ୍ଵିଭ୍ଯାଂ ପିତୃଵହ୍ନିଭିଃ ।
ମରୁଦ୍ଭିର୍ଋଭୁଭିଃ ସାଧ୍ଯୈର୍ଵିଶ୍ଵେଦେଵୈର୍ମରୁତ୍ପତିମ୍ ॥ ୧୭ ॥
ମରୁଦ୍ଭିର୍ଋଭୁଭିଃ ସାଧ୍ଯୈର୍ଵିଶ୍ଵେଦେଵୈର୍ମରୁତ୍ପତିମ୍ ॥ ୧୭ ॥
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵଜ୍ରଧରଂ ଶକ୍ରଂ ରୋଚମାନଂ ସ୍ଵଯା ଶ୍ରିଯା ।
ନାମୃଷ୍ଯନ୍ନସୁରା ରାଜନ୍ମୃଧେ ଵୃତ୍ରପୁରଃସରାଃ ॥ ୧୮ ॥
ନାମୃଷ୍ଯନ୍ନସୁରା ରାଜନ୍ମୃଧେ ଵୃତ୍ରପୁରଃସରାଃ ॥ ୧୮ ॥
ନମୁଚିଃ ଶମ୍ବରୋଽନର୍ଵା ଦ୍ଵିମୂର୍ଧା ଋଷଭୋଽସୁରଃ ।
ହଯଗ୍ରୀଵଃ ଶଙ୍କୁଶିରା ଵିପ୍ରଚିତ୍ତିରଯୋମୁଖଃ ॥ ୧୯ ॥
ହଯଗ୍ରୀଵଃ ଶଙ୍କୁଶିରା ଵିପ୍ରଚିତ୍ତିରଯୋମୁଖଃ ॥ ୧୯ ॥
ପୁଲୋମା ଵୃଷପର୍ଵା ଚ ପ୍ରହେତିର୍ହେତିରୁତ୍କଲଃ ।
ଦୈତେଯା ଦାନଵା ଯକ୍ଷା ରକ୍ଷାଂସି ଚ ସହସ୍ରଶଃ ॥ ୨୦ ॥
ଦୈତେଯା ଦାନଵା ଯକ୍ଷା ରକ୍ଷାଂସି ଚ ସହସ୍ରଶଃ ॥ ୨୦ ॥
ସୁମାଲିମାଲିପ୍ରମୁଖାଃ କାର୍ତସ୍ଵରପରିଚ୍ଛଦାଃ ।
ପ୍ରତିଷିଧ୍ଯେନ୍ଦ୍ରସେନାଗ୍ରଂ ମୃତ୍ଯୋରପି ଦୁରାସଦମ୍ ॥ ୨୧ ॥
ପ୍ରତିଷିଧ୍ଯେନ୍ଦ୍ରସେନାଗ୍ରଂ ମୃତ୍ଯୋରପି ଦୁରାସଦମ୍ ॥ ୨୧ ॥
ଅଭ୍ଯର୍ଦଯନ୍ନସମ୍ଭ୍ରାନ୍ତାଃ ସିଂହନାଦେନ ଦୁର୍ମଦାଃ ।
ଗଦାଭିଃ ପରିଘୈର୍ବାଣୈଃ ପ୍ରାସମୁଦ୍ଗରତୋମରୈଃ ॥ ୨୨ ॥
ଗଦାଭିଃ ପରିଘୈର୍ବାଣୈଃ ପ୍ରାସମୁଦ୍ଗରତୋମରୈଃ ॥ ୨୨ ॥
ଶୂଲୈଃ ପରଶ୍ଵଧୈଃ ଖଡ୍ଗୈଃ ଶତଘ୍ନୀଭିର୍ଭୁଶୁଣ୍ଡିଭିଃ ।
ସର୍ଵତୋଽଵାକିରନ୍ ଶସ୍ତ୍ରୈରସ୍ତ୍ରୈଶ୍ଚ ଵିବୁଧର୍ଷଭାନ୍ ॥ ୨୩ ॥
ସର୍ଵତୋଽଵାକିରନ୍ ଶସ୍ତ୍ରୈରସ୍ତ୍ରୈଶ୍ଚ ଵିବୁଧର୍ଷଭାନ୍ ॥ ୨୩ ॥
ନ ତେଽଦୃଶ୍ଯନ୍ତ ସଞ୍ଛନ୍ନାଃ ଶରଜାଲୈଃ ସମନ୍ତତଃ ।
ପୁଙ୍ଖାନୁପୁଙ୍ଖପତିତୈର୍ଜ୍ଯୋତୀଂଷୀଵ ନଭୋଘନୈଃ ॥ ୨୪ ॥
ପୁଙ୍ଖାନୁପୁଙ୍ଖପତିତୈର୍ଜ୍ଯୋତୀଂଷୀଵ ନଭୋଘନୈଃ ॥ ୨୪ ॥
ନ ତେ ଶସ୍ତ୍ରାସ୍ତ୍ରଵର୍ଷୌଘା ହ୍ଯାସେଦୁଃ ସୁରସୈନିକାନ୍ ।
ଛିନ୍ନାଃ ସିଦ୍ଧପଥେ ଦେଵୈର୍ଲଘୁହସ୍ତୈଃ ସହସ୍ରଧା ॥ ୨୫ ॥
ଛିନ୍ନାଃ ସିଦ୍ଧପଥେ ଦେଵୈର୍ଲଘୁହସ୍ତୈଃ ସହସ୍ରଧା ॥ ୨୫ ॥
ଅଥ କ୍ଷୀଣାସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ରୌଘା ଗିରିଶୃଙ୍ଗଦ୍ରୁମୋପଲୈଃ ।
ଅଭ୍ଯଵର୍ଷନ୍ ସୁରବଲଂ ଚିଚ୍ଛିଦୁସ୍ତାଂଶ୍ଚ ପୂର୍ଵଵତ୍ ॥ ୨୬ ॥
ଅଭ୍ଯଵର୍ଷନ୍ ସୁରବଲଂ ଚିଚ୍ଛିଦୁସ୍ତାଂଶ୍ଚ ପୂର୍ଵଵତ୍ ॥ ୨୬ ॥
ତାନକ୍ଷତାନ୍ ସ୍ଵସ୍ତିମତୋ ନିଶାମ୍ଯ
ଶସ୍ତ୍ରାସ୍ତ୍ରପୂଗୈରଥ ଵୃତ୍ରନାଥାଃ ।
ଦ୍ରୁମୈର୍ଦୃଷଦ୍ଭିର୍ଵିଵିଧାଦ୍ରିଶୃଙ୍ଗୈ
ରଵିକ୍ଷତାଂସ୍ତତ୍ରସୁରିନ୍ଦ୍ରସୈନିକାନ୍ ॥ ୨୭ ॥
ଶସ୍ତ୍ରାସ୍ତ୍ରପୂଗୈରଥ ଵୃତ୍ରନାଥାଃ ।
ଦ୍ରୁମୈର୍ଦୃଷଦ୍ଭିର୍ଵିଵିଧାଦ୍ରିଶୃଙ୍ଗୈ
ରଵିକ୍ଷତାଂସ୍ତତ୍ରସୁରିନ୍ଦ୍ରସୈନିକାନ୍ ॥ ୨୭ ॥
ସର୍ଵେ ପ୍ରଯାସା ଅଭଵନ୍ ଵିମୋଘାଃ
କୃତାଃ କୃତା ଦେଵଗଣେଷୁ ଦୈତ୍ଯୈଃ ।
କୃଷ୍ଣାନୁକୂଲେଷୁ ଯଥା ମହତ୍ସୁ
କ୍ଷୁଦ୍ରୈଃ ପ୍ରଯୁକ୍ତା ଊଷତୀ ରୂକ୍ଷଵାଚଃ ॥ ୨୮ ॥
କୃତାଃ କୃତା ଦେଵଗଣେଷୁ ଦୈତ୍ଯୈଃ ।
କୃଷ୍ଣାନୁକୂଲେଷୁ ଯଥା ମହତ୍ସୁ
କ୍ଷୁଦ୍ରୈଃ ପ୍ରଯୁକ୍ତା ଊଷତୀ ରୂକ୍ଷଵାଚଃ ॥ ୨୮ ॥
ତେ ସ୍ଵପ୍ରଯାସଂ ଵିତଥଂ ନିରୀକ୍ଷ୍ଯ
ହରାଵଭକ୍ତା ହତଯୁଦ୍ଧଦର୍ପାଃ ।
ପଲାଯନାଯାଜିମୁଖେ ଵିସୃଜ୍ଯ
ପତିଂ ମନସ୍ତେ ଦଧୁରାତ୍ତସାରାଃ ॥ ୨୯ ॥
ହରାଵଭକ୍ତା ହତଯୁଦ୍ଧଦର୍ପାଃ ।
ପଲାଯନାଯାଜିମୁଖେ ଵିସୃଜ୍ଯ
ପତିଂ ମନସ୍ତେ ଦଧୁରାତ୍ତସାରାଃ ॥ ୨୯ ॥
ଵୃତ୍ରୋଽସୁରାଂସ୍ତାନନୁଗାନ୍ ମନସ୍ଵୀ
ପ୍ରଧାଵତଃ ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ବଭାଷ ଏତତ୍ ।
ପଲାଯିତଂ ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ବଲଂ ଚ ଭଗ୍ନଂ
ଭଯେନ ତୀଵ୍ରେଣ ଵିହସ୍ଯ ଵୀରଃ ॥ ୩୦ ॥
ପ୍ରଧାଵତଃ ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ବଭାଷ ଏତତ୍ ।
ପଲାଯିତଂ ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ବଲଂ ଚ ଭଗ୍ନଂ
ଭଯେନ ତୀଵ୍ରେଣ ଵିହସ୍ଯ ଵୀରଃ ॥ ୩୦ ॥
କାଲୋପପନ୍ନାଂ ରୁଚିରାଂ ମନସ୍ଵିନାଂ
ଜଗାଦ ଵାଚଂ ପୁରୁଷପ୍ରଵୀରଃ ।
ହେ ଵିପ୍ରଚିତ୍ତେ ନମୁଚେ ପୁଲୋମନ୍
ମଯାନର୍ଵଞ୍ଛମ୍ବର ମେ ଶୃଣୁଧ୍ଵମ୍ ॥ ୩୧ ॥
ଜଗାଦ ଵାଚଂ ପୁରୁଷପ୍ରଵୀରଃ ।
ହେ ଵିପ୍ରଚିତ୍ତେ ନମୁଚେ ପୁଲୋମନ୍
ମଯାନର୍ଵଞ୍ଛମ୍ବର ମେ ଶୃଣୁଧ୍ଵମ୍ ॥ ୩୧ ॥
ଜାତସ୍ଯ ମୃତ୍ଯୁର୍ଧ୍ରୁଵ ଏଵ ସର୍ଵତଃ
ପ୍ରତିକ୍ରିଯା ଯସ୍ଯ ନ ଚେହ କ୍ଲୃପ୍ତା ।
ଲୋକୋ ଯଶଶ୍ଚାଥ ତତୋ ଯଦି ହ୍ଯମୁଂ
କୋ ନାମ ମୃତ୍ଯୁଂ ନ ଵୃଣୀତ ଯୁକ୍ତମ୍ ॥ ୩୨ ॥
ପ୍ରତିକ୍ରିଯା ଯସ୍ଯ ନ ଚେହ କ୍ଲୃପ୍ତା ।
ଲୋକୋ ଯଶଶ୍ଚାଥ ତତୋ ଯଦି ହ୍ଯମୁଂ
କୋ ନାମ ମୃତ୍ଯୁଂ ନ ଵୃଣୀତ ଯୁକ୍ତମ୍ ॥ ୩୨ ॥
ଦ୍ଵୌ ସମ୍ମତାଵିହ ମୃତ୍ଯୂ ଦୁରାପୌ
ଯଦ୍ ବ୍ରହ୍ମସନ୍ଧାରଣଯା ଜିତାସୁଃ ।
କଲେଵରଂ ଯୋଗରତୋ ଵିଜହ୍ଯାଦ୍
ଯଦଗ୍ରଣୀର୍ଵୀରଶଯେଽନିଵୃତ୍ତଃ ॥ ୩୩ ॥
ଯଦ୍ ବ୍ରହ୍ମସନ୍ଧାରଣଯା ଜିତାସୁଃ ।
କଲେଵରଂ ଯୋଗରତୋ ଵିଜହ୍ଯାଦ୍
ଯଦଗ୍ରଣୀର୍ଵୀରଶଯେଽନିଵୃତ୍ତଃ ॥ ୩୩ ॥