ಶ್ರೀಶುಕ ಉವಾಚ
ಊಚತುರ್ಮೃತಕೋಪಾನ್ತೇ ಪತಿತಂ ಮೃತಕೋಪಮಮ್ ।
ಶೋಕಾಭಿಭೂತಂ ರಾಜಾನಂ ಬೋಧಯನ್ತೌ ಸದುಕ್ತಿಭಿಃ ॥ ೧ ॥
ಊಚತುರ್ಮೃತಕೋಪಾನ್ತೇ ಪತಿತಂ ಮೃತಕೋಪಮಮ್ ।
ಶೋಕಾಭಿಭೂತಂ ರಾಜಾನಂ ಬೋಧಯನ್ತೌ ಸದುಕ್ತಿಭಿಃ ॥ ೧ ॥
ಕೋಽಯಂ ಸ್ಯಾತ್ತವ ರಾಜೇನ್ದ್ರ ಭವಾನ್ ಯಮನುಶೋಚತಿ ।
ತ್ವಂ ಚಾಸ್ಯ ಕತಮಃ ಸೃಷ್ಟೌ ಪುರೇದಾನೀಮತಃ ಪರಮ್ ॥ ೨ ॥
ತ್ವಂ ಚಾಸ್ಯ ಕತಮಃ ಸೃಷ್ಟೌ ಪುರೇದಾನೀಮತಃ ಪರಮ್ ॥ ೨ ॥
ಯಥಾ ಪ್ರಯಾನ್ತಿ ಸಂಯಾನ್ತಿ ಸ್ರೋತೋವೇಗೇನ ಬಾಲುಕಾಃ ।
ಸಂಯುಜ್ಯನ್ತೇ ವಿಯುಜ್ಯನ್ತೇ ತಥಾ ಕಾಲೇನ ದೇಹಿನಃ ॥ ೩ ॥
ಸಂಯುಜ್ಯನ್ತೇ ವಿಯುಜ್ಯನ್ತೇ ತಥಾ ಕಾಲೇನ ದೇಹಿನಃ ॥ ೩ ॥
ಯಥಾ ಧಾನಾಸು ವೈ ಧಾನಾ ಭವನ್ತಿ ನ ಭವನ್ತಿ ಚ ।
ಏವಂ ಭೂತಾನಿ ಭೂತೇಷು ಚೋದಿತಾನೀಶಮಾಯಯಾ ॥ ೪ ॥
ಏವಂ ಭೂತಾನಿ ಭೂತೇಷು ಚೋದಿತಾನೀಶಮಾಯಯಾ ॥ ೪ ॥
ವಯಂ ಚ ತ್ವಂ ಚ ಯೇ ಚೇಮೇ ತುಲ್ಯಕಾಲಾಶ್ಚರಾಚರಾಃ ।
ಜನ್ಮಮೃತ್ಯೋರ್ಯಥಾ ಪಶ್ಚಾತ್ ಪ್ರಾಙ್ನೈವಮಧುನಾಪಿ ಭೋಃ ॥ ೫ ॥
ಜನ್ಮಮೃತ್ಯೋರ್ಯಥಾ ಪಶ್ಚಾತ್ ಪ್ರಾಙ್ನೈವಮಧುನಾಪಿ ಭೋಃ ॥ ೫ ॥
ಭೂತೈರ್ಭೂತಾನಿ ಭೂತೇಶಃ ಸೃಜತ್ಯವತಿ ಹನ್ತಿ ಚ ।
ಆತ್ಮಸೃಷ್ಟೈರಸ್ವತನ್ತ್ರೈರನಪೇಕ್ಷೋಽಪಿ ಬಾಲವತ್ ॥ ೬ ॥
ಆತ್ಮಸೃಷ್ಟೈರಸ್ವತನ್ತ್ರೈರನಪೇಕ್ಷೋಽಪಿ ಬಾಲವತ್ ॥ ೬ ॥
ದೇಹೇನ ದೇಹಿನೋ ರಾಜನ್ ದೇಹಾದ್ದೇಹೋಽಭಿಜಾಯತೇ ।
ಬೀಜಾದೇವ ಯಥಾ ಬೀಜಂ ದೇಹ್ಯರ್ಥ ಇವ ಶಾಶ್ವತಃ ॥ ೭ ॥
ಬೀಜಾದೇವ ಯಥಾ ಬೀಜಂ ದೇಹ್ಯರ್ಥ ಇವ ಶಾಶ್ವತಃ ॥ ೭ ॥
ದೇಹದೇಹಿವಿಭಾಗೋಽಯಮವಿವೇಕಕೃತಃ ಪುರಾ ।
ಜಾತಿವ್ಯಕ್ತಿವಿಭಾಗೋಽಯಂ ಯಥಾ ವಸ್ತುನಿ ಕಲ್ಪಿತಃ ॥ ೮ ॥
ಜಾತಿವ್ಯಕ್ತಿವಿಭಾಗೋಽಯಂ ಯಥಾ ವಸ್ತುನಿ ಕಲ್ಪಿತಃ ॥ ೮ ॥
ಶ್ರೀಶುಕ ಉವಾಚ
ಏವಮಾಶ್ವಾಸಿತೋ ರಾಜಾ ಚಿತ್ರಕೇತುರ್ದ್ವಿಜೋಕ್ತಿಭಿಃ ।
ವಿಮೃಜ್ಯ ಪಾಣಿನಾ ವಕ್ತ್ರಮಾಧಿಮ್ಲಾನಮಭಾಷತ ॥ ೯ ॥
ಏವಮಾಶ್ವಾಸಿತೋ ರಾಜಾ ಚಿತ್ರಕೇತುರ್ದ್ವಿಜೋಕ್ತಿಭಿಃ ।
ವಿಮೃಜ್ಯ ಪಾಣಿನಾ ವಕ್ತ್ರಮಾಧಿಮ್ಲಾನಮಭಾಷತ ॥ ೯ ॥
ಶ್ರೀರಾಜೋವಾಚ
ಕೌ ಯುವಾಂ ಜ್ಞಾನಸಮ್ಪನ್ನೌ ಮಹಿಷ್ಠೌ ಚ ಮಹೀಯಸಾಮ್ ।
ಅವಧೂತೇನ ವೇಷೇಣ ಗೂಢಾವಿಹ ಸಮಾಗತೌ ॥ ೧೦ ॥
ಕೌ ಯುವಾಂ ಜ್ಞಾನಸಮ್ಪನ್ನೌ ಮಹಿಷ್ಠೌ ಚ ಮಹೀಯಸಾಮ್ ।
ಅವಧೂತೇನ ವೇಷೇಣ ಗೂಢಾವಿಹ ಸಮಾಗತೌ ॥ ೧೦ ॥
ಚರನ್ತಿ ಹ್ಯವನೌ ಕಾಮಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಭಗವತ್ಪ್ರಿಯಾಃ ।
ಮಾದೃಶಾಂ ಗ್ರಾಮ್ಯಬುದ್ಧೀನಾಂ ಬೋಧಾಯೋನ್ಮತ್ತಲಿಙ್ಗಿನಃ ॥ ೧೧ ॥
ಮಾದೃಶಾಂ ಗ್ರಾಮ್ಯಬುದ್ಧೀನಾಂ ಬೋಧಾಯೋನ್ಮತ್ತಲಿಙ್ಗಿನಃ ॥ ೧೧ ॥
ಕುಮಾರೋ ನಾರದ ಋಭುರಙ್ಗಿರಾ ದೇವಲೋಽಸಿತಃ ।
ಅಪಾನ್ತರತಮಾ ವ್ಯಾಸೋ ಮಾರ್ಕಣ್ಡೇಯೋಽಥ ಗೌತಮಃ ॥ ೧೨ ॥
ಅಪಾನ್ತರತಮಾ ವ್ಯಾಸೋ ಮಾರ್ಕಣ್ಡೇಯೋಽಥ ಗೌತಮಃ ॥ ೧೨ ॥
ವಸಿಷ್ಠೋ ಭಗವಾನ್ ರಾಮಃ ಕಪಿಲೋ ಬಾದರಾಯಣಿಃ ।
ದುರ್ವಾಸಾ ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯಶ್ಚ ಜಾತುಕರ್ಣಸ್ತಥಾರುಣಿಃ ॥ ೧೩ ॥
ದುರ್ವಾಸಾ ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯಶ್ಚ ಜಾತುಕರ್ಣಸ್ತಥಾರುಣಿಃ ॥ ೧೩ ॥
ರೋಮಶಶ್ಚ್ಯವನೋ ದತ್ತ ಆಸುರಿಃ ಸಪತಞ್ಜಲಿಃ ।
ಋಷಿರ್ವೇದಶಿರಾ ಧೌಮ್ಯೋ ಮುನಿಃ ಪಞ್ಚಶಿಖಸ್ತಥಾ ॥ ೧೪ ॥
ಋಷಿರ್ವೇದಶಿರಾ ಧೌಮ್ಯೋ ಮುನಿಃ ಪಞ್ಚಶಿಖಸ್ತಥಾ ॥ ೧೪ ॥
ಹಿರಣ್ಯನಾಭಃ ಕೌಶಲ್ಯಃ ಶ್ರುತದೇವ ಋತಧ್ವಜಃ ।
ಏತೇ ಪರೇ ಚ ಸಿದ್ಧೇಶಾಶ್ಚರನ್ತಿ ಜ್ಞಾನಹೇತವಃ ॥ ೧೫ ॥
ಏತೇ ಪರೇ ಚ ಸಿದ್ಧೇಶಾಶ್ಚರನ್ತಿ ಜ್ಞಾನಹೇತವಃ ॥ ೧೫ ॥
ತಸ್ಮಾದ್ಯುವಾಂ ಗ್ರಾಮ್ಯಪಶೋರ್ಮಮ ಮೂಢಧಿಯಃ ಪ್ರಭೂ ।
ಅನ್ಧೇ ತಮಸಿ ಮಗ್ನಸ್ಯ ಜ್ಞಾನದೀಪ ಉದೀರ್ಯತಾಮ್ ॥ ೧೬ ॥
ಅನ್ಧೇ ತಮಸಿ ಮಗ್ನಸ್ಯ ಜ್ಞಾನದೀಪ ಉದೀರ್ಯತಾಮ್ ॥ ೧೬ ॥
ಶ್ರೀಅಙ್ಗಿರಾ ಉವಾಚ
ಅಹಂ ತೇ ಪುತ್ರಕಾಮಸ್ಯ ಪುತ್ರದೋಽಸ್ಮ್ಯಙ್ಗಿರಾ ನೃಪ ।
ಏಷ ಬ್ರಹ್ಮಸುತಃ ಸಾಕ್ಷಾನ್ನಾರದೋ ಭಗವಾನೃಷಿಃ ॥ ೧೭ ॥
ಅಹಂ ತೇ ಪುತ್ರಕಾಮಸ್ಯ ಪುತ್ರದೋಽಸ್ಮ್ಯಙ್ಗಿರಾ ನೃಪ ।
ಏಷ ಬ್ರಹ್ಮಸುತಃ ಸಾಕ್ಷಾನ್ನಾರದೋ ಭಗವಾನೃಷಿಃ ॥ ೧೭ ॥
ಇತ್ಥಂ ತ್ವಾಂ ಪುತ್ರಶೋಕೇನ ಮಗ್ನಂ ತಮಸಿ ದುಸ್ತರೇ ।
ಅತದರ್ಹಮನುಸ್ಮೃತ್ಯ ಮಹಾಪುರುಷಗೋಚರಮ್ ॥ ೧೮ ॥
ಅತದರ್ಹಮನುಸ್ಮೃತ್ಯ ಮಹಾಪುರುಷಗೋಚರಮ್ ॥ ೧೮ ॥
ಅನುಗ್ರಹಾಯ ಭವತಃ ಪ್ರಾಪ್ತಾವಾವಾಮಿಹ ಪ್ರಭೋ ।
ಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯೋ ಭಗವದ್ಭಕ್ತೋ ನಾವಾಸಾದಿತುಮರ್ಹಸಿ ॥ ೧೯ ॥
ಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯೋ ಭಗವದ್ಭಕ್ತೋ ನಾವಾಸಾದಿತುಮರ್ಹಸಿ ॥ ೧೯ ॥
ತದೈವ ತೇ ಪರಂ ಜ್ಞಾನಂ ದದಾಮಿ ಗೃಹಮಾಗತಃ ।
ಜ್ಞಾತ್ವಾನ್ಯಾಭಿನಿವೇಶಂ ತೇ ಪುತ್ರಮೇವ ದದಾಮ್ಯಹಮ್ ॥ ೨೦ ॥
ಜ್ಞಾತ್ವಾನ್ಯಾಭಿನಿವೇಶಂ ತೇ ಪುತ್ರಮೇವ ದದಾಮ್ಯಹಮ್ ॥ ೨೦ ॥
ಅಧುನಾ ಪುತ್ರಿಣಾಂ ತಾಪೋ ಭವತೈವಾನುಭೂಯತೇ ।
ಏವಂ ದಾರಾ ಗೃಹಾ ರಾಯೋ ವಿವಿಧೈಶ್ವರ್ಯಸಮ್ಪದಃ ॥ ೨೧ ॥
ಏವಂ ದಾರಾ ಗೃಹಾ ರಾಯೋ ವಿವಿಧೈಶ್ವರ್ಯಸಮ್ಪದಃ ॥ ೨೧ ॥
ಶಬ್ದಾದಯಶ್ಚ ವಿಷಯಾಶ್ಚಲಾ ರಾಜ್ಯವಿಭೂತಯಃ ।
ಮಹೀ ರಾಜ್ಯಂ ಬಲಂ ಕೋಷೋ ಭೃತ್ಯಾಮಾತ್ಯಸುಹೃಜ್ಜನಾಃ ॥ ೨೨ ॥
ಮಹೀ ರಾಜ್ಯಂ ಬಲಂ ಕೋಷೋ ಭೃತ್ಯಾಮಾತ್ಯಸುಹೃಜ್ಜನಾಃ ॥ ೨೨ ॥
ಸರ್ವೇಽಪಿ ಶೂರಸೇನೇಮೇ ಶೋಕಮೋಹಭಯಾರ್ತಿದಾಃ ।
ಗನ್ಧರ್ವನಗರಪ್ರಖ್ಯಾಃ ಸ್ವಪ್ನಮಾಯಾಮನೋರಥಾಃ ॥ ೨೩ ॥
ಗನ್ಧರ್ವನಗರಪ್ರಖ್ಯಾಃ ಸ್ವಪ್ನಮಾಯಾಮನೋರಥಾಃ ॥ ೨೩ ॥
ದೃಶ್ಯಮಾನಾ ವಿನಾರ್ಥೇನ ನ ದೃಶ್ಯನ್ತೇ ಮನೋಭವಾಃ ।
ಕರ್ಮಭಿರ್ಧ್ಯಾಯತೋ ನಾನಾಕರ್ಮಾಣಿ ಮನಸೋಽಭವನ್ ॥ ೨೪ ॥
ಕರ್ಮಭಿರ್ಧ್ಯಾಯತೋ ನಾನಾಕರ್ಮಾಣಿ ಮನಸೋಽಭವನ್ ॥ ೨೪ ॥
ಅಯಂ ಹಿ ದೇಹಿನೋ ದೇಹೋ ದ್ರವ್ಯಜ್ಞಾನಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕಃ ।
ದೇಹಿನೋ ವಿವಿಧಕ್ಲೇಶಸನ್ತಾಪಕೃದುದಾಹೃತಃ ॥ ೨೫ ॥
ದೇಹಿನೋ ವಿವಿಧಕ್ಲೇಶಸನ್ತಾಪಕೃದುದಾಹೃತಃ ॥ ೨೫ ॥
ತಸ್ಮಾತ್ ಸ್ವಸ್ಥೇನ ಮನಸಾ ವಿಮೃಶ್ಯ ಗತಿಮಾತ್ಮನಃ ।
ದ್ವೈತೇ ಧ್ರುವಾರ್ಥವಿಶ್ರಮ್ಭಂ ತ್ಯಜೋಪಶಮಮಾವಿಶ ॥ ೨೬ ॥
ದ್ವೈತೇ ಧ್ರುವಾರ್ಥವಿಶ್ರಮ್ಭಂ ತ್ಯಜೋಪಶಮಮಾವಿಶ ॥ ೨೬ ॥
ಶ್ರೀನಾರದ ಉವಾಚ
ಏತಾಂ ಮನ್ತ್ರೋಪನಿಷದಂ ಪ್ರತೀಚ್ಛ ಪ್ರಯತೋ ಮಮ ।
ಯಾಂ ಧಾರಯನ್ ಸಪ್ತರಾತ್ರಾದ್ ದ್ರಷ್ಟಾ ಸಙ್ಕರ್ಷಣಂ ವಿಭುಮ್ ॥ ೨೭ ॥
ಏತಾಂ ಮನ್ತ್ರೋಪನಿಷದಂ ಪ್ರತೀಚ್ಛ ಪ್ರಯತೋ ಮಮ ।
ಯಾಂ ಧಾರಯನ್ ಸಪ್ತರಾತ್ರಾದ್ ದ್ರಷ್ಟಾ ಸಙ್ಕರ್ಷಣಂ ವಿಭುಮ್ ॥ ೨೭ ॥
ಯತ್ಪಾದಮೂಲಮುಪಸೃತ್ಯ ನರೇನ್ದ್ರ ಪೂರ್ವೇ
ಶರ್ವಾದಯೋ ಭ್ರಮಮಿಮಂ ದ್ವಿತಯಂ ವಿಸೃಜ್ಯ ।
ಸದ್ಯಸ್ತದೀಯಮತುಲಾನಧಿಕಂ ಮಹಿತ್ವಂ
ಪ್ರಾಪುರ್ಭವಾನಪಿ ಪರಂ ನ ಚಿರಾದುಪೈತಿ ॥ ೨೮ ॥
ಶರ್ವಾದಯೋ ಭ್ರಮಮಿಮಂ ದ್ವಿತಯಂ ವಿಸೃಜ್ಯ ।
ಸದ್ಯಸ್ತದೀಯಮತುಲಾನಧಿಕಂ ಮಹಿತ್ವಂ
ಪ್ರಾಪುರ್ಭವಾನಪಿ ಪರಂ ನ ಚಿರಾದುಪೈತಿ ॥ ೨೮ ॥