ଶ୍ରୀଶୁକ ଉଵାଚ
ଊଚତୁର୍ମୃତକୋପାନ୍ତେ ପତିତଂ ମୃତକୋପମମ୍ ।
ଶୋକାଭିଭୂତଂ ରାଜାନଂ ବୋଧଯନ୍ତୌ ସଦୁକ୍ତିଭିଃ ॥ ୧ ॥
ଊଚତୁର୍ମୃତକୋପାନ୍ତେ ପତିତଂ ମୃତକୋପମମ୍ ।
ଶୋକାଭିଭୂତଂ ରାଜାନଂ ବୋଧଯନ୍ତୌ ସଦୁକ୍ତିଭିଃ ॥ ୧ ॥
କୋଽଯଂ ସ୍ଯାତ୍ତଵ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ଭଵାନ୍ ଯମନୁଶୋଚତି ।
ତ୍ଵଂ ଚାସ୍ଯ କତମଃ ସୃଷ୍ଟୌ ପୁରେଦାନୀମତଃ ପରମ୍ ॥ ୨ ॥
ତ୍ଵଂ ଚାସ୍ଯ କତମଃ ସୃଷ୍ଟୌ ପୁରେଦାନୀମତଃ ପରମ୍ ॥ ୨ ॥
ଯଥା ପ୍ରଯାନ୍ତି ସଂଯାନ୍ତି ସ୍ରୋତୋଵେଗେନ ବାଲୁକାଃ ।
ସଂଯୁଜ୍ଯନ୍ତେ ଵିଯୁଜ୍ଯନ୍ତେ ତଥା କାଲେନ ଦେହିନଃ ॥ ୩ ॥
ସଂଯୁଜ୍ଯନ୍ତେ ଵିଯୁଜ୍ଯନ୍ତେ ତଥା କାଲେନ ଦେହିନଃ ॥ ୩ ॥
ଯଥା ଧାନାସୁ ଵୈ ଧାନା ଭଵନ୍ତି ନ ଭଵନ୍ତି ଚ ।
ଏଵଂ ଭୂତାନି ଭୂତେଷୁ ଚୋଦିତାନୀଶମାଯଯା ॥ ୪ ॥
ଏଵଂ ଭୂତାନି ଭୂତେଷୁ ଚୋଦିତାନୀଶମାଯଯା ॥ ୪ ॥
ଵଯଂ ଚ ତ୍ଵଂ ଚ ଯେ ଚେମେ ତୁଲ୍ଯକାଲାଶ୍ଚରାଚରାଃ ।
ଜନ୍ମମୃତ୍ଯୋର୍ଯଥା ପଶ୍ଚାତ୍ ପ୍ରାଙ୍ନୈଵମଧୁନାପି ଭୋଃ ॥ ୫ ॥
ଜନ୍ମମୃତ୍ଯୋର୍ଯଥା ପଶ୍ଚାତ୍ ପ୍ରାଙ୍ନୈଵମଧୁନାପି ଭୋଃ ॥ ୫ ॥
ଭୂତୈର୍ଭୂତାନି ଭୂତେଶଃ ସୃଜତ୍ଯଵତି ହନ୍ତି ଚ ।
ଆତ୍ମସୃଷ୍ଟୈରସ୍ଵତନ୍ତ୍ରୈରନପେକ୍ଷୋଽପି ବାଲଵତ୍ ॥ ୬ ॥
ଆତ୍ମସୃଷ୍ଟୈରସ୍ଵତନ୍ତ୍ରୈରନପେକ୍ଷୋଽପି ବାଲଵତ୍ ॥ ୬ ॥
ଦେହେନ ଦେହିନୋ ରାଜନ୍ ଦେହାଦ୍ଦେହୋଽଭିଜାଯତେ ।
ବୀଜାଦେଵ ଯଥା ବୀଜଂ ଦେହ୍ଯର୍ଥ ଇଵ ଶାଶ୍ଵତଃ ॥ ୭ ॥
ବୀଜାଦେଵ ଯଥା ବୀଜଂ ଦେହ୍ଯର୍ଥ ଇଵ ଶାଶ୍ଵତଃ ॥ ୭ ॥
ଦେହଦେହିଵିଭାଗୋଽଯମଵିଵେକକୃତଃ ପୁରା ।
ଜାତିଵ୍ଯକ୍ତିଵିଭାଗୋଽଯଂ ଯଥା ଵସ୍ତୁନି କଲ୍ପିତଃ ॥ ୮ ॥
ଜାତିଵ୍ଯକ୍ତିଵିଭାଗୋଽଯଂ ଯଥା ଵସ୍ତୁନି କଲ୍ପିତଃ ॥ ୮ ॥
ଶ୍ରୀଶୁକ ଉଵାଚ
ଏଵମାଶ୍ଵାସିତୋ ରାଜା ଚିତ୍ରକେତୁର୍ଦ୍ଵିଜୋକ୍ତିଭିଃ ।
ଵିମୃଜ୍ଯ ପାଣିନା ଵକ୍ତ୍ରମାଧିମ୍ଲାନମଭାଷତ ॥ ୯ ॥
ଏଵମାଶ୍ଵାସିତୋ ରାଜା ଚିତ୍ରକେତୁର୍ଦ୍ଵିଜୋକ୍ତିଭିଃ ।
ଵିମୃଜ୍ଯ ପାଣିନା ଵକ୍ତ୍ରମାଧିମ୍ଲାନମଭାଷତ ॥ ୯ ॥
ଶ୍ରୀରାଜୋଵାଚ
କୌ ଯୁଵାଂ ଜ୍ଞାନସମ୍ପନ୍ନୌ ମହିଷ୍ଠୌ ଚ ମହୀଯସାମ୍ ।
ଅଵଧୂତେନ ଵେଷେଣ ଗୂଢାଵିହ ସମାଗତୌ ॥ ୧୦ ॥
କୌ ଯୁଵାଂ ଜ୍ଞାନସମ୍ପନ୍ନୌ ମହିଷ୍ଠୌ ଚ ମହୀଯସାମ୍ ।
ଅଵଧୂତେନ ଵେଷେଣ ଗୂଢାଵିହ ସମାଗତୌ ॥ ୧୦ ॥
ଚରନ୍ତି ହ୍ଯଵନୌ କାମଂ ବ୍ରାହ୍ମଣା ଭଗଵତ୍ପ୍ରିଯାଃ ।
ମାଦୃଶାଂ ଗ୍ରାମ୍ଯବୁଦ୍ଧୀନାଂ ବୋଧାଯୋନ୍ମତ୍ତଲିଙ୍ଗିନଃ ॥ ୧୧ ॥
ମାଦୃଶାଂ ଗ୍ରାମ୍ଯବୁଦ୍ଧୀନାଂ ବୋଧାଯୋନ୍ମତ୍ତଲିଙ୍ଗିନଃ ॥ ୧୧ ॥
କୁମାରୋ ନାରଦ ଋଭୁରଙ୍ଗିରା ଦେଵଲୋଽସିତଃ ।
ଅପାନ୍ତରତମା ଵ୍ଯାସୋ ମାର୍କଣ୍ଡେଯୋଽଥ ଗୌତମଃ ॥ ୧୨ ॥
ଅପାନ୍ତରତମା ଵ୍ଯାସୋ ମାର୍କଣ୍ଡେଯୋଽଥ ଗୌତମଃ ॥ ୧୨ ॥
ଵସିଷ୍ଠୋ ଭଗଵାନ୍ ରାମଃ କପିଲୋ ବାଦରାଯଣିଃ ।
ଦୁର୍ଵାସା ଯାଜ୍ଞଵଲ୍କ୍ଯଶ୍ଚ ଜାତୁକର୍ଣସ୍ତଥାରୁଣିଃ ॥ ୧୩ ॥
ଦୁର୍ଵାସା ଯାଜ୍ଞଵଲ୍କ୍ଯଶ୍ଚ ଜାତୁକର୍ଣସ୍ତଥାରୁଣିଃ ॥ ୧୩ ॥
ରୋମଶଶ୍ଚ୍ଯଵନୋ ଦତ୍ତ ଆସୁରିଃ ସପତଞ୍ଜଲିଃ ।
ଋଷିର୍ଵେଦଶିରା ଧୌମ୍ଯୋ ମୁନିଃ ପଞ୍ଚଶିଖସ୍ତଥା ॥ ୧୪ ॥
ଋଷିର୍ଵେଦଶିରା ଧୌମ୍ଯୋ ମୁନିଃ ପଞ୍ଚଶିଖସ୍ତଥା ॥ ୧୪ ॥
ହିରଣ୍ଯନାଭଃ କୌଶଲ୍ଯଃ ଶ୍ରୁତଦେଵ ଋତଧ୍ଵଜଃ ।
ଏତେ ପରେ ଚ ସିଦ୍ଧେଶାଶ୍ଚରନ୍ତି ଜ୍ଞାନହେତଵଃ ॥ ୧୫ ॥
ଏତେ ପରେ ଚ ସିଦ୍ଧେଶାଶ୍ଚରନ୍ତି ଜ୍ଞାନହେତଵଃ ॥ ୧୫ ॥
ତସ୍ମାଦ୍ଯୁଵାଂ ଗ୍ରାମ୍ଯପଶୋର୍ମମ ମୂଢଧିଯଃ ପ୍ରଭୂ ।
ଅନ୍ଧେ ତମସି ମଗ୍ନସ୍ଯ ଜ୍ଞାନଦୀପ ଉଦୀର୍ଯତାମ୍ ॥ ୧୬ ॥
ଅନ୍ଧେ ତମସି ମଗ୍ନସ୍ଯ ଜ୍ଞାନଦୀପ ଉଦୀର୍ଯତାମ୍ ॥ ୧୬ ॥
ଶ୍ରୀଅଙ୍ଗିରା ଉଵାଚ
ଅହଂ ତେ ପୁତ୍ରକାମସ୍ଯ ପୁତ୍ରଦୋଽସ୍ମ୍ଯଙ୍ଗିରା ନୃପ ।
ଏଷ ବ୍ରହ୍ମସୁତଃ ସାକ୍ଷାନ୍ନାରଦୋ ଭଗଵାନୃଷିଃ ॥ ୧୭ ॥
ଅହଂ ତେ ପୁତ୍ରକାମସ୍ଯ ପୁତ୍ରଦୋଽସ୍ମ୍ଯଙ୍ଗିରା ନୃପ ।
ଏଷ ବ୍ରହ୍ମସୁତଃ ସାକ୍ଷାନ୍ନାରଦୋ ଭଗଵାନୃଷିଃ ॥ ୧୭ ॥
ଇତ୍ଥଂ ତ୍ଵାଂ ପୁତ୍ରଶୋକେନ ମଗ୍ନଂ ତମସି ଦୁସ୍ତରେ ।
ଅତଦର୍ହମନୁସ୍ମୃତ୍ଯ ମହାପୁରୁଷଗୋଚରମ୍ ॥ ୧୮ ॥
ଅତଦର୍ହମନୁସ୍ମୃତ୍ଯ ମହାପୁରୁଷଗୋଚରମ୍ ॥ ୧୮ ॥
ଅନୁଗ୍ରହାଯ ଭଵତଃ ପ୍ରାପ୍ତାଵାଵାମିହ ପ୍ରଭୋ ।
ବ୍ରହ୍ମଣ୍ଯୋ ଭଗଵଦ୍ଭକ୍ତୋ ନାଵାସାଦିତୁମର୍ହସି ॥ ୧୯ ॥
ବ୍ରହ୍ମଣ୍ଯୋ ଭଗଵଦ୍ଭକ୍ତୋ ନାଵାସାଦିତୁମର୍ହସି ॥ ୧୯ ॥
ତଦୈଵ ତେ ପରଂ ଜ୍ଞାନଂ ଦଦାମି ଗୃହମାଗତଃ ।
ଜ୍ଞାତ୍ଵାନ୍ଯାଭିନିଵେଶଂ ତେ ପୁତ୍ରମେଵ ଦଦାମ୍ଯହମ୍ ॥ ୨୦ ॥
ଜ୍ଞାତ୍ଵାନ୍ଯାଭିନିଵେଶଂ ତେ ପୁତ୍ରମେଵ ଦଦାମ୍ଯହମ୍ ॥ ୨୦ ॥
ଅଧୁନା ପୁତ୍ରିଣାଂ ତାପୋ ଭଵତୈଵାନୁଭୂଯତେ ।
ଏଵଂ ଦାରା ଗୃହା ରାଯୋ ଵିଵିଧୈଶ୍ଵର୍ଯସମ୍ପଦଃ ॥ ୨୧ ॥
ଏଵଂ ଦାରା ଗୃହା ରାଯୋ ଵିଵିଧୈଶ୍ଵର୍ଯସମ୍ପଦଃ ॥ ୨୧ ॥
ଶବ୍ଦାଦଯଶ୍ଚ ଵିଷଯାଶ୍ଚଲା ରାଜ୍ଯଵିଭୂତଯଃ ।
ମହୀ ରାଜ୍ଯଂ ବଲଂ କୋଷୋ ଭୃତ୍ଯାମାତ୍ଯସୁହୃଜ୍ଜନାଃ ॥ ୨୨ ॥
ମହୀ ରାଜ୍ଯଂ ବଲଂ କୋଷୋ ଭୃତ୍ଯାମାତ୍ଯସୁହୃଜ୍ଜନାଃ ॥ ୨୨ ॥
ସର୍ଵେଽପି ଶୂରସେନେମେ ଶୋକମୋହଭଯାର୍ତିଦାଃ ।
ଗନ୍ଧର୍ଵନଗରପ୍ରଖ୍ଯାଃ ସ୍ଵପ୍ନମାଯାମନୋରଥାଃ ॥ ୨୩ ॥
ଗନ୍ଧର୍ଵନଗରପ୍ରଖ୍ଯାଃ ସ୍ଵପ୍ନମାଯାମନୋରଥାଃ ॥ ୨୩ ॥
ଦୃଶ୍ଯମାନା ଵିନାର୍ଥେନ ନ ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ମନୋଭଵାଃ ।
କର୍ମଭିର୍ଧ୍ଯାଯତୋ ନାନାକର୍ମାଣି ମନସୋଽଭଵନ୍ ॥ ୨୪ ॥
କର୍ମଭିର୍ଧ୍ଯାଯତୋ ନାନାକର୍ମାଣି ମନସୋଽଭଵନ୍ ॥ ୨୪ ॥
ଅଯଂ ହି ଦେହିନୋ ଦେହୋ ଦ୍ରଵ୍ଯଜ୍ଞାନକ୍ରିଯାତ୍ମକଃ ।
ଦେହିନୋ ଵିଵିଧକ୍ଲେଶସନ୍ତାପକୃଦୁଦାହୃତଃ ॥ ୨୫ ॥
ଦେହିନୋ ଵିଵିଧକ୍ଲେଶସନ୍ତାପକୃଦୁଦାହୃତଃ ॥ ୨୫ ॥
ତସ୍ମାତ୍ ସ୍ଵସ୍ଥେନ ମନସା ଵିମୃଶ୍ଯ ଗତିମାତ୍ମନଃ ।
ଦ୍ଵୈତେ ଧ୍ରୁଵାର୍ଥଵିଶ୍ରମ୍ଭଂ ତ୍ଯଜୋପଶମମାଵିଶ ॥ ୨୬ ॥
ଦ୍ଵୈତେ ଧ୍ରୁଵାର୍ଥଵିଶ୍ରମ୍ଭଂ ତ୍ଯଜୋପଶମମାଵିଶ ॥ ୨୬ ॥
ଶ୍ରୀନାରଦ ଉଵାଚ
ଏତାଂ ମନ୍ତ୍ରୋପନିଷଦଂ ପ୍ରତୀଚ୍ଛ ପ୍ରଯତୋ ମମ ।
ଯାଂ ଧାରଯନ୍ ସପ୍ତରାତ୍ରାଦ୍ ଦ୍ରଷ୍ଟା ସଙ୍କର୍ଷଣଂ ଵିଭୁମ୍ ॥ ୨୭ ॥
ଏତାଂ ମନ୍ତ୍ରୋପନିଷଦଂ ପ୍ରତୀଚ୍ଛ ପ୍ରଯତୋ ମମ ।
ଯାଂ ଧାରଯନ୍ ସପ୍ତରାତ୍ରାଦ୍ ଦ୍ରଷ୍ଟା ସଙ୍କର୍ଷଣଂ ଵିଭୁମ୍ ॥ ୨୭ ॥
ଯତ୍ପାଦମୂଲମୁପସୃତ୍ଯ ନରେନ୍ଦ୍ର ପୂର୍ଵେ
ଶର୍ଵାଦଯୋ ଭ୍ରମମିମଂ ଦ୍ଵିତଯଂ ଵିସୃଜ୍ଯ ।
ସଦ୍ଯସ୍ତଦୀଯମତୁଲାନଧିକଂ ମହିତ୍ଵଂ
ପ୍ରାପୁର୍ଭଵାନପି ପରଂ ନ ଚିରାଦୁପୈତି ॥ ୨୮ ॥
ଶର୍ଵାଦଯୋ ଭ୍ରମମିମଂ ଦ୍ଵିତଯଂ ଵିସୃଜ୍ଯ ।
ସଦ୍ଯସ୍ତଦୀଯମତୁଲାନଧିକଂ ମହିତ୍ଵଂ
ପ୍ରାପୁର୍ଭଵାନପି ପରଂ ନ ଚିରାଦୁପୈତି ॥ ୨୮ ॥