శ్రీశుక ఉవాచ
ఊచతుర్మృతకోపాన్తే పతితం మృతకోపమమ్ ।
శోకాభిభూతం రాజానం బోధయన్తౌ సదుక్తిభిః ॥ ౧ ॥
ఊచతుర్మృతకోపాన్తే పతితం మృతకోపమమ్ ।
శోకాభిభూతం రాజానం బోధయన్తౌ సదుక్తిభిః ॥ ౧ ॥
కోఽయం స్యాత్తవ రాజేన్ద్ర భవాన్ యమనుశోచతి ।
త్వం చాస్య కతమః సృష్టౌ పురేదానీమతః పరమ్ ॥ ౨ ॥
త్వం చాస్య కతమః సృష్టౌ పురేదానీమతః పరమ్ ॥ ౨ ॥
యథా ప్రయాన్తి సంయాన్తి స్రోతోవేగేన బాలుకాః ।
సంయుజ్యన్తే వియుజ్యన్తే తథా కాలేన దేహినః ॥ ౩ ॥
సంయుజ్యన్తే వియుజ్యన్తే తథా కాలేన దేహినః ॥ ౩ ॥
యథా ధానాసు వై ధానా భవన్తి న భవన్తి చ ।
ఏవం భూతాని భూతేషు చోదితానీశమాయయా ॥ ౪ ॥
ఏవం భూతాని భూతేషు చోదితానీశమాయయా ॥ ౪ ॥
వయం చ త్వం చ యే చేమే తుల్యకాలాశ్చరాచరాః ।
జన్మమృత్యోర్యథా పశ్చాత్ ప్రాఙ్నైవమధునాపి భోః ॥ ౫ ॥
జన్మమృత్యోర్యథా పశ్చాత్ ప్రాఙ్నైవమధునాపి భోః ॥ ౫ ॥
భూతైర్భూతాని భూతేశః సృజత్యవతి హన్తి చ ।
ఆత్మసృష్టైరస్వతన్త్రైరనపేక్షోఽపి బాలవత్ ॥ ౬ ॥
ఆత్మసృష్టైరస్వతన్త్రైరనపేక్షోఽపి బాలవత్ ॥ ౬ ॥
దేహేన దేహినో రాజన్ దేహాద్దేహోఽభిజాయతే ।
బీజాదేవ యథా బీజం దేహ్యర్థ ఇవ శాశ్వతః ॥ ౭ ॥
బీజాదేవ యథా బీజం దేహ్యర్థ ఇవ శాశ్వతః ॥ ౭ ॥
దేహదేహివిభాగోఽయమవివేకకృతః పురా ।
జాతివ్యక్తివిభాగోఽయం యథా వస్తుని కల్పితః ॥ ౮ ॥
జాతివ్యక్తివిభాగోఽయం యథా వస్తుని కల్పితః ॥ ౮ ॥
శ్రీశుక ఉవాచ
ఏవమాశ్వాసితో రాజా చిత్రకేతుర్ద్విజోక్తిభిః ।
విమృజ్య పాణినా వక్త్రమాధిమ్లానమభాషత ॥ ౯ ॥
ఏవమాశ్వాసితో రాజా చిత్రకేతుర్ద్విజోక్తిభిః ।
విమృజ్య పాణినా వక్త్రమాధిమ్లానమభాషత ॥ ౯ ॥
శ్రీరాజోవాచ
కౌ యువాం జ్ఞానసమ్పన్నౌ మహిష్ఠౌ చ మహీయసామ్ ।
అవధూతేన వేషేణ గూఢావిహ సమాగతౌ ॥ ౧౦ ॥
కౌ యువాం జ్ఞానసమ్పన్నౌ మహిష్ఠౌ చ మహీయసామ్ ।
అవధూతేన వేషేణ గూఢావిహ సమాగతౌ ॥ ౧౦ ॥
చరన్తి హ్యవనౌ కామం బ్రాహ్మణా భగవత్ప్రియాః ।
మాదృశాం గ్రామ్యబుద్ధీనాం బోధాయోన్మత్తలిఙ్గినః ॥ ౧౧ ॥
మాదృశాం గ్రామ్యబుద్ధీనాం బోధాయోన్మత్తలిఙ్గినః ॥ ౧౧ ॥
కుమారో నారద ఋభురఙ్గిరా దేవలోఽసితః ।
అపాన్తరతమా వ్యాసో మార్కణ్డేయోఽథ గౌతమః ॥ ౧౨ ॥
అపాన్తరతమా వ్యాసో మార్కణ్డేయోఽథ గౌతమః ॥ ౧౨ ॥
వసిష్ఠో భగవాన్ రామః కపిలో బాదరాయణిః ।
దుర్వాసా యాజ్ఞవల్క్యశ్చ జాతుకర్ణస్తథారుణిః ॥ ౧౩ ॥
దుర్వాసా యాజ్ఞవల్క్యశ్చ జాతుకర్ణస్తథారుణిః ॥ ౧౩ ॥
రోమశశ్చ్యవనో దత్త ఆసురిః సపతఞ్జలిః ।
ఋషిర్వేదశిరా ధౌమ్యో మునిః పఞ్చశిఖస్తథా ॥ ౧౪ ॥
ఋషిర్వేదశిరా ధౌమ్యో మునిః పఞ్చశిఖస్తథా ॥ ౧౪ ॥
హిరణ్యనాభః కౌశల్యః శ్రుతదేవ ఋతధ్వజః ।
ఏతే పరే చ సిద్ధేశాశ్చరన్తి జ్ఞానహేతవః ॥ ౧౫ ॥
ఏతే పరే చ సిద్ధేశాశ్చరన్తి జ్ఞానహేతవః ॥ ౧౫ ॥
తస్మాద్యువాం గ్రామ్యపశోర్మమ మూఢధియః ప్రభూ ।
అన్ధే తమసి మగ్నస్య జ్ఞానదీప ఉదీర్యతామ్ ॥ ౧౬ ॥
అన్ధే తమసి మగ్నస్య జ్ఞానదీప ఉదీర్యతామ్ ॥ ౧౬ ॥
శ్రీఅఙ్గిరా ఉవాచ
అహం తే పుత్రకామస్య పుత్రదోఽస్మ్యఙ్గిరా నృప ।
ఏష బ్రహ్మసుతః సాక్షాన్నారదో భగవానృషిః ॥ ౧౭ ॥
అహం తే పుత్రకామస్య పుత్రదోఽస్మ్యఙ్గిరా నృప ।
ఏష బ్రహ్మసుతః సాక్షాన్నారదో భగవానృషిః ॥ ౧౭ ॥
ఇత్థం త్వాం పుత్రశోకేన మగ్నం తమసి దుస్తరే ।
అతదర్హమనుస్మృత్య మహాపురుషగోచరమ్ ॥ ౧౮ ॥
అతదర్హమనుస్మృత్య మహాపురుషగోచరమ్ ॥ ౧౮ ॥
అనుగ్రహాయ భవతః ప్రాప్తావావామిహ ప్రభో ।
బ్రహ్మణ్యో భగవద్భక్తో నావాసాదితుమర్హసి ॥ ౧౯ ॥
బ్రహ్మణ్యో భగవద్భక్తో నావాసాదితుమర్హసి ॥ ౧౯ ॥
తదైవ తే పరం జ్ఞానం దదామి గృహమాగతః ।
జ్ఞాత్వాన్యాభినివేశం తే పుత్రమేవ దదామ్యహమ్ ॥ ౨౦ ॥
జ్ఞాత్వాన్యాభినివేశం తే పుత్రమేవ దదామ్యహమ్ ॥ ౨౦ ॥
అధునా పుత్రిణాం తాపో భవతైవానుభూయతే ।
ఏవం దారా గృహా రాయో వివిధైశ్వర్యసమ్పదః ॥ ౨౧ ॥
ఏవం దారా గృహా రాయో వివిధైశ్వర్యసమ్పదః ॥ ౨౧ ॥
శబ్దాదయశ్చ విషయాశ్చలా రాజ్యవిభూతయః ।
మహీ రాజ్యం బలం కోషో భృత్యామాత్యసుహృజ్జనాః ॥ ౨౨ ॥
మహీ రాజ్యం బలం కోషో భృత్యామాత్యసుహృజ్జనాః ॥ ౨౨ ॥
సర్వేఽపి శూరసేనేమే శోకమోహభయార్తిదాః ।
గన్ధర్వనగరప్రఖ్యాః స్వప్నమాయామనోరథాః ॥ ౨౩ ॥
గన్ధర్వనగరప్రఖ్యాః స్వప్నమాయామనోరథాః ॥ ౨౩ ॥
దృశ్యమానా వినార్థేన న దృశ్యన్తే మనోభవాః ।
కర్మభిర్ధ్యాయతో నానాకర్మాణి మనసోఽభవన్ ॥ ౨౪ ॥
కర్మభిర్ధ్యాయతో నానాకర్మాణి మనసోఽభవన్ ॥ ౨౪ ॥
అయం హి దేహినో దేహో ద్రవ్యజ్ఞానక్రియాత్మకః ।
దేహినో వివిధక్లేశసన్తాపకృదుదాహృతః ॥ ౨౫ ॥
దేహినో వివిధక్లేశసన్తాపకృదుదాహృతః ॥ ౨౫ ॥
తస్మాత్ స్వస్థేన మనసా విమృశ్య గతిమాత్మనః ।
ద్వైతే ధ్రువార్థవిశ్రమ్భం త్యజోపశమమావిశ ॥ ౨౬ ॥
ద్వైతే ధ్రువార్థవిశ్రమ్భం త్యజోపశమమావిశ ॥ ౨౬ ॥
శ్రీనారద ఉవాచ
ఏతాం మన్త్రోపనిషదం ప్రతీచ్ఛ ప్రయతో మమ ।
యాం ధారయన్ సప్తరాత్రాద్ ద్రష్టా సఙ్కర్షణం విభుమ్ ॥ ౨౭ ॥
ఏతాం మన్త్రోపనిషదం ప్రతీచ్ఛ ప్రయతో మమ ।
యాం ధారయన్ సప్తరాత్రాద్ ద్రష్టా సఙ్కర్షణం విభుమ్ ॥ ౨౭ ॥
యత్పాదమూలముపసృత్య నరేన్ద్ర పూర్వే
శర్వాదయో భ్రమమిమం ద్వితయం విసృజ్య ।
సద్యస్తదీయమతులానధికం మహిత్వం
ప్రాపుర్భవానపి పరం న చిరాదుపైతి ॥ ౨౮ ॥
శర్వాదయో భ్రమమిమం ద్వితయం విసృజ్య ।
సద్యస్తదీయమతులానధికం మహిత్వం
ప్రాపుర్భవానపి పరం న చిరాదుపైతి ॥ ౨౮ ॥