ശ്രീശുക ഉവാച
ഊചതുര്മൃതകോപാന്തേ പതിതം മൃതകോപമമ് ।
ശോകാഭിഭൂതം രാജാനം ബോധയന്തൌ സദുക്തിഭിഃ ॥ ൧ ॥
ഊചതുര്മൃതകോപാന്തേ പതിതം മൃതകോപമമ് ।
ശോകാഭിഭൂതം രാജാനം ബോധയന്തൌ സദുക്തിഭിഃ ॥ ൧ ॥
കോഽയം സ്യാത്തവ രാജേന്ദ്ര ഭവാന് യമനുശോചതി ।
ത്വം ചാസ്യ കതമഃ സൃഷ്ടൌ പുരേദാനീമതഃ പരമ് ॥ ൨ ॥
ത്വം ചാസ്യ കതമഃ സൃഷ്ടൌ പുരേദാനീമതഃ പരമ് ॥ ൨ ॥
യഥാ പ്രയാന്തി സംയാന്തി സ്രോതോവേഗേന ബാലുകാഃ ।
സംയുജ്യന്തേ വിയുജ്യന്തേ തഥാ കാലേന ദേഹിനഃ ॥ ൩ ॥
സംയുജ്യന്തേ വിയുജ്യന്തേ തഥാ കാലേന ദേഹിനഃ ॥ ൩ ॥
യഥാ ധാനാസു വൈ ധാനാ ഭവന്തി ന ഭവന്തി ച ।
ഏവം ഭൂതാനി ഭൂതേഷു ചോദിതാനീശമായയാ ॥ ൪ ॥
ഏവം ഭൂതാനി ഭൂതേഷു ചോദിതാനീശമായയാ ॥ ൪ ॥
വയം ച ത്വം ച യേ ചേമേ തുല്യകാലാശ്ചരാചരാഃ ।
ജന്മമൃത്യോര്യഥാ പശ്ചാത് പ്രാങ്നൈവമധുനാപി ഭോഃ ॥ ൫ ॥
ജന്മമൃത്യോര്യഥാ പശ്ചാത് പ്രാങ്നൈവമധുനാപി ഭോഃ ॥ ൫ ॥
ഭൂതൈര്ഭൂതാനി ഭൂതേശഃ സൃജത്യവതി ഹന്തി ച ।
ആത്മസൃഷ്ടൈരസ്വതന്ത്രൈരനപേക്ഷോഽപി ബാലവത് ॥ ൬ ॥
ആത്മസൃഷ്ടൈരസ്വതന്ത്രൈരനപേക്ഷോഽപി ബാലവത് ॥ ൬ ॥
ദേഹേന ദേഹിനോ രാജന് ദേഹാദ്ദേഹോഽഭിജായതേ ।
ബീജാദേവ യഥാ ബീജം ദേഹ്യര്ഥ ഇവ ശാശ്വതഃ ॥ ൭ ॥
ബീജാദേവ യഥാ ബീജം ദേഹ്യര്ഥ ഇവ ശാശ്വതഃ ॥ ൭ ॥
ദേഹദേഹിവിഭാഗോഽയമവിവേകകൃതഃ പുരാ ।
ജാതിവ്യക്തിവിഭാഗോഽയം യഥാ വസ്തുനി കല്പിതഃ ॥ ൮ ॥
ജാതിവ്യക്തിവിഭാഗോഽയം യഥാ വസ്തുനി കല്പിതഃ ॥ ൮ ॥
ശ്രീശുക ഉവാച
ഏവമാശ്വാസിതോ രാജാ ചിത്രകേതുര്ദ്വിജോക്തിഭിഃ ।
വിമൃജ്യ പാണിനാ വക്ത്രമാധിമ്ലാനമഭാഷത ॥ ൯ ॥
ഏവമാശ്വാസിതോ രാജാ ചിത്രകേതുര്ദ്വിജോക്തിഭിഃ ।
വിമൃജ്യ പാണിനാ വക്ത്രമാധിമ്ലാനമഭാഷത ॥ ൯ ॥
ശ്രീരാജോവാച
കൌ യുവാം ജ്ഞാനസമ്പന്നൌ മഹിഷ്ഠൌ ച മഹീയസാമ് ।
അവധൂതേന വേഷേണ ഗൂഢാവിഹ സമാഗതൌ ॥ ൧൦ ॥
കൌ യുവാം ജ്ഞാനസമ്പന്നൌ മഹിഷ്ഠൌ ച മഹീയസാമ് ।
അവധൂതേന വേഷേണ ഗൂഢാവിഹ സമാഗതൌ ॥ ൧൦ ॥
ചരന്തി ഹ്യവനൌ കാമം ബ്രാഹ്മണാ ഭഗവത്പ്രിയാഃ ।
മാദൃശാം ഗ്രാമ്യബുദ്ധീനാം ബോധായോന്മത്തലിങ്ഗിനഃ ॥ ൧൧ ॥
മാദൃശാം ഗ്രാമ്യബുദ്ധീനാം ബോധായോന്മത്തലിങ്ഗിനഃ ॥ ൧൧ ॥
കുമാരോ നാരദ ഋഭുരങ്ഗിരാ ദേവലോഽസിതഃ ।
അപാന്തരതമാ വ്യാസോ മാര്കണ്ഡേയോഽഥ ഗൌതമഃ ॥ ൧൨ ॥
അപാന്തരതമാ വ്യാസോ മാര്കണ്ഡേയോഽഥ ഗൌതമഃ ॥ ൧൨ ॥
വസിഷ്ഠോ ഭഗവാന് രാമഃ കപിലോ ബാദരായണിഃ ।
ദുര്വാസാ യാജ്ഞവല്ക്യശ്ച ജാതുകര്ണസ്തഥാരുണിഃ ॥ ൧൩ ॥
ദുര്വാസാ യാജ്ഞവല്ക്യശ്ച ജാതുകര്ണസ്തഥാരുണിഃ ॥ ൧൩ ॥
രോമശശ്ച്യവനോ ദത്ത ആസുരിഃ സപതഞ്ജലിഃ ।
ഋഷിര്വേദശിരാ ധൌമ്യോ മുനിഃ പഞ്ചശിഖസ്തഥാ ॥ ൧൪ ॥
ഋഷിര്വേദശിരാ ധൌമ്യോ മുനിഃ പഞ്ചശിഖസ്തഥാ ॥ ൧൪ ॥
ഹിരണ്യനാഭഃ കൌശല്യഃ ശ്രുതദേവ ഋതധ്വജഃ ।
ഏതേ പരേ ച സിദ്ധേശാശ്ചരന്തി ജ്ഞാനഹേതവഃ ॥ ൧൫ ॥
ഏതേ പരേ ച സിദ്ധേശാശ്ചരന്തി ജ്ഞാനഹേതവഃ ॥ ൧൫ ॥
തസ്മാദ്യുവാം ഗ്രാമ്യപശോര്മമ മൂഢധിയഃ പ്രഭൂ ।
അന്ധേ തമസി മഗ്നസ്യ ജ്ഞാനദീപ ഉദീര്യതാമ് ॥ ൧൬ ॥
അന്ധേ തമസി മഗ്നസ്യ ജ്ഞാനദീപ ഉദീര്യതാമ് ॥ ൧൬ ॥
ശ്രീഅങ്ഗിരാ ഉവാച
അഹം തേ പുത്രകാമസ്യ പുത്രദോഽസ്മ്യങ്ഗിരാ നൃപ ।
ഏഷ ബ്രഹ്മസുതഃ സാക്ഷാന്നാരദോ ഭഗവാനൃഷിഃ ॥ ൧൭ ॥
അഹം തേ പുത്രകാമസ്യ പുത്രദോഽസ്മ്യങ്ഗിരാ നൃപ ।
ഏഷ ബ്രഹ്മസുതഃ സാക്ഷാന്നാരദോ ഭഗവാനൃഷിഃ ॥ ൧൭ ॥
ഇത്ഥം ത്വാം പുത്രശോകേന മഗ്നം തമസി ദുസ്തരേ ।
അതദര്ഹമനുസ്മൃത്യ മഹാപുരുഷഗോചരമ് ॥ ൧൮ ॥
അതദര്ഹമനുസ്മൃത്യ മഹാപുരുഷഗോചരമ് ॥ ൧൮ ॥
അനുഗ്രഹായ ഭവതഃ പ്രാപ്താവാവാമിഹ പ്രഭോ ।
ബ്രഹ്മണ്യോ ഭഗവദ്ഭക്തോ നാവാസാദിതുമര്ഹസി ॥ ൧൯ ॥
ബ്രഹ്മണ്യോ ഭഗവദ്ഭക്തോ നാവാസാദിതുമര്ഹസി ॥ ൧൯ ॥
തദൈവ തേ പരം ജ്ഞാനം ദദാമി ഗൃഹമാഗതഃ ।
ജ്ഞാത്വാന്യാഭിനിവേശം തേ പുത്രമേവ ദദാമ്യഹമ് ॥ ൨൦ ॥
ജ്ഞാത്വാന്യാഭിനിവേശം തേ പുത്രമേവ ദദാമ്യഹമ് ॥ ൨൦ ॥
അധുനാ പുത്രിണാം താപോ ഭവതൈവാനുഭൂയതേ ।
ഏവം ദാരാ ഗൃഹാ രായോ വിവിധൈശ്വര്യസമ്പദഃ ॥ ൨൧ ॥
ഏവം ദാരാ ഗൃഹാ രായോ വിവിധൈശ്വര്യസമ്പദഃ ॥ ൨൧ ॥
ശബ്ദാദയശ്ച വിഷയാശ്ചലാ രാജ്യവിഭൂതയഃ ।
മഹീ രാജ്യം ബലം കോഷോ ഭൃത്യാമാത്യസുഹൃജ്ജനാഃ ॥ ൨൨ ॥
മഹീ രാജ്യം ബലം കോഷോ ഭൃത്യാമാത്യസുഹൃജ്ജനാഃ ॥ ൨൨ ॥
സര്വേഽപി ശൂരസേനേമേ ശോകമോഹഭയാര്തിദാഃ ।
ഗന്ധര്വനഗരപ്രഖ്യാഃ സ്വപ്നമായാമനോരഥാഃ ॥ ൨൩ ॥
ഗന്ധര്വനഗരപ്രഖ്യാഃ സ്വപ്നമായാമനോരഥാഃ ॥ ൨൩ ॥
ദൃശ്യമാനാ വിനാര്ഥേന ന ദൃശ്യന്തേ മനോഭവാഃ ।
കര്മഭിര്ധ്യായതോ നാനാകര്മാണി മനസോഽഭവന് ॥ ൨൪ ॥
കര്മഭിര്ധ്യായതോ നാനാകര്മാണി മനസോഽഭവന് ॥ ൨൪ ॥
അയം ഹി ദേഹിനോ ദേഹോ ദ്രവ്യജ്ഞാനക്രിയാത്മകഃ ।
ദേഹിനോ വിവിധക്ലേശസന്താപകൃദുദാഹൃതഃ ॥ ൨൫ ॥
ദേഹിനോ വിവിധക്ലേശസന്താപകൃദുദാഹൃതഃ ॥ ൨൫ ॥
തസ്മാത് സ്വസ്ഥേന മനസാ വിമൃശ്യ ഗതിമാത്മനഃ ।
ദ്വൈതേ ധ്രുവാര്ഥവിശ്രമ്ഭം ത്യജോപശമമാവിശ ॥ ൨൬ ॥
ദ്വൈതേ ധ്രുവാര്ഥവിശ്രമ്ഭം ത്യജോപശമമാവിശ ॥ ൨൬ ॥
ശ്രീനാരദ ഉവാച
ഏതാം മന്ത്രോപനിഷദം പ്രതീച്ഛ പ്രയതോ മമ ।
യാം ധാരയന് സപ്തരാത്രാദ് ദ്രഷ്ടാ സങ്കര്ഷണം വിഭുമ് ॥ ൨൭ ॥
ഏതാം മന്ത്രോപനിഷദം പ്രതീച്ഛ പ്രയതോ മമ ।
യാം ധാരയന് സപ്തരാത്രാദ് ദ്രഷ്ടാ സങ്കര്ഷണം വിഭുമ് ॥ ൨൭ ॥
യത്പാദമൂലമുപസൃത്യ നരേന്ദ്ര പൂര്വേ
ശര്വാദയോ ഭ്രമമിമം ദ്വിതയം വിസൃജ്യ ।
സദ്യസ്തദീയമതുലാനധികം മഹിത്വം
പ്രാപുര്ഭവാനപി പരം ന ചിരാദുപൈതി ॥ ൨൮ ॥
ശര്വാദയോ ഭ്രമമിമം ദ്വിതയം വിസൃജ്യ ।
സദ്യസ്തദീയമതുലാനധികം മഹിത്വം
പ്രാപുര്ഭവാനപി പരം ന ചിരാദുപൈതി ॥ ൨൮ ॥