Lord Krishna

శ్రీమద్భాగవతమ్ ౬.౧౬

(Srimad Bhagavatam Canto 6, Chapter 16 — The Departed Son Speaks to His Parents in Telugu)

Vyasa

The Departed Son Speaks to His Parents. Śrīmad Bhāgavatam Canto 6, Chapter 16 — 65 verses in Sanskrit with transliteration in 9 scripts.

#of 65
శ్రీబాదరాయణిరువాచ
అథ దేవఋషీ రాజన్ సమ్పరేతం నృపాత్మజమ్ ।
దర్శయిత్వేతి హోవాచ జ్ఞాతీనామనుశోచతామ్ ॥ ౧ ॥
శ్రీనారద ఉవాచ
జీవాత్మన్ పశ్య భద్రం తే మాతరం పితరం చ తే ।
సుహృదో బాన్ధవాస్తప్తాః శుచా త్వత్కృతయా భృశమ్ ॥ ౨ ॥
కలేవరం స్వమావిశ్య శేషమాయుః సుహృద్వృతః ।
భుఙ్క్ష్వ భోగాన్ పితృప్రత్తానధితిష్ఠ నృపాసనమ్ ॥ ౩ ॥
జీవ ఉవాచ
కస్మిఞ్జన్మన్యమీ మహ్యం పితరో మాతరోఽభవన్ ।
కర్మభిర్భ్రామ్యమాణస్య దేవతిర్యఙ్నృయోనిషు ॥ ౪ ॥
బన్ధుజ్ఞాత్యరిమధ్యస్థమిత్రోదాసీనవిద్విషః ।
సర్వ ఏవ హి సర్వేషాం భవన్తి క్రమశో మిథః ॥ ౫ ॥
యథా వస్తూని పణ్యాని హేమాదీని తతస్తతః ।
పర్యటన్తి నరేష్వేవం జీవో యోనిషు కర్తృషు ॥ ౬ ॥
నిత్యస్యార్థస్య సమ్బన్ధో హ్యనిత్యో దృశ్యతే నృషు ।
యావద్యస్య హి సమ్బన్ధో మమత్వం తావదేవ హి ॥ ౭ ॥
ఏవం యోనిగతో జీవః స నిత్యో నిరహఙ్కృతః ।
యావద్యత్రోపలభ్యేత తావత్స్వత్వం హి తస్య తత్ ॥ ౮ ॥
ఏష నిత్యోఽవ్యయః సూక్ష్మ ఏష సర్వాశ్రయః స్వదృక్ ।
ఆత్మమాయాగుణైర్విశ్వమాత్మానం సృజతే ప్రభుః ॥ ౯ ॥
న హ్యస్యాస్తి ప్రియః కశ్చిన్నాప్రియః స్వః పరోఽపి వా ।
ఏకః సర్వధియాం ద్రష్టా కర్తృణాం గుణదోషయోః ॥ ౧౦ ॥
నాదత్త ఆత్మా హి గుణం న దోషం న క్రియాఫలమ్ ।
ఉదాసీనవదాసీనః పరావరదృగీశ్వరః ॥ ౧౧ ॥
శ్రీబాదరాయణిరువాచ
ఇత్యుదీర్య గతో జీవో జ్ఞాతయస్తస్య తే తదా ।
విస్మితా ముముచుః శోకం ఛిత్త్వాత్మస్నేహశృఙ్ఖలామ్ ॥ ౧౨ ॥
నిర్హృత్య జ్ఞాతయో జ్ఞాతేర్దేహం కృత్వోచితాః క్రియాః ।
తత్యజుర్దుస్త్యజం స్నేహం శోకమోహభయార్తిదమ్ ॥ ౧౩ ॥
బాలఘ్న్యో వ్రీడితాస్తత్ర బాలహత్యాహతప్రభాః ।
బాలహత్యావ్రతం చేరుర్బ్రాహ్మణైర్యన్నిరూపితమ్ ।
యమునాయాం మహారాజ స్మరన్త్యో ద్విజభాషితమ్ ॥ ౧౪ ॥
స ఇత్థం ప్రతిబుద్ధాత్మా చిత్రకేతుర్ద్విజోక్తిభిః ।
గృహాన్ధకూపాన్నిష్క్రాన్తః సరఃపఙ్కాదివ ద్విపః ॥ ౧౫ ॥
కాలిన్ద్యాం విధివత్ స్నాత్వా కృతపుణ్యజలక్రియః ।
మౌనేన సంయతప్రాణో బ్రహ్మపుత్రావవన్దత ॥ ౧౬ ॥
అథ తస్మై ప్రపన్నాయ భక్తాయ ప్రయతాత్మనే ।
భగవాన్నారదః ప్రీతో విద్యామేతామువాచ హ ॥ ౧౭ ॥
ఓం నమస్తుభ్యం భగవతే వాసుదేవాయ ధీమహి ।
ప్రద్యుమ్నాయానిరుద్ధాయ నమః సఙ్కర్షణాయ చ ॥ ౧౮ ॥
నమో విజ్ఞానమాత్రాయ పరమానన్దమూర్తయే ।
ఆత్మారామాయ శాన్తాయ నివృత్తద్వైతదృష్టయే ॥ ౧౯ ॥
ఆత్మానన్దానుభూత్యైవ న్యస్తశక్త్యూర్మయే నమః ।
హృషీకేశాయ మహతే నమస్తేఽనన్తమూర్తయే ॥ ౨౦ ॥
వచస్యుపరతేఽప్రాప్య య ఏకో మనసా సహ ।
అనామరూపశ్చిన్మాత్రః సోఽవ్యాన్నః సదసత్పరః ॥ ౨౧ ॥
యస్మిన్నిదం యతశ్చేదం తిష్ఠత్యప్యేతి జాయతే ।
మృణ్మయేష్వివ మృజ్జాతిస్తస్మై తే బ్రహ్మణే నమః ॥ ౨౨ ॥
యన్న స్పృశన్తి న విదుర్మనోబుద్ధీన్ద్రియాసవః ।
అన్తర్బహిశ్చ వితతం వ్యోమవత్తన్నతోఽస్మ్యహమ్ ॥ ౨౩ ॥
దేహేన్ద్రియప్రాణమనోధియోఽమీ
యదంశవిద్ధాః ప్రచరన్తి కర్మసు ।
నైవాన్యదా లౌహమివాప్రతప్తం
స్థానేషు తద్ ద్రష్ట్రపదేశమేతి ॥ ౨౪ ॥
ఓం నమో భగవతే మహాపురుషాయ మహానుభావాయ మహావిభూతిపతయే సకలసాత్వతపరివృఢనికర కరకమలకుడ్మలోపలాలితచరణారవిన్దయుగల పరమపరమేష్ఠిన్నమస్తే ॥ ౨౫ ॥
శ్రీశుక ఉవాచ
భక్తాయైతాం ప్రపన్నాయ విద్యామాదిశ్య నారదః ।
యయావఙ్గిరసా సాకం ధామ స్వాయమ్భువం ప్రభో ॥ ౨౬ ॥
చిత్రకేతుస్తు తాం విద్యాం యథా నారదభాషితామ్ ।
ధారయామాస సప్తాహమబ్భక్షః సుసమాహితః ॥ ౨౭ ॥
తతః స సప్తరాత్రాన్తే విద్యయా ధార్యమాణయా ।
విద్యాధరాధిపత్యం చ లేభేఽప్రతిహతం నృప ॥ ౨౮ ॥
తతః కతిపయాహోభిర్విద్యయేద్ధమనోగతిః ।
జగామ దేవదేవస్య శేషస్య చరణాన్తికమ్ ॥ ౨౯ ॥
మృణాలగౌరం శితివాససం స్ఫురత్-
కిరీటకేయూరకటిత్రకఙ్కణమ్ ।
ప్రసన్నవక్త్రారుణలోచనం వృతం
దదర్శ సిద్ధేశ్వరమణ్డలైః ప్రభుమ్ ॥ ౩౦ ॥
తద్దర్శనధ్వస్తసమస్తకిల్బిషః
స్వస్థామలాన్తఃకరణోఽభ్యయాన్మునిః ।
ప్రవృద్ధభక్త్యా ప్రణయాశ్రులోచనః
ప్రహృష్టరోమానమదాదిపురుషమ్ ॥ ౩౧ ॥
స ఉత్తమశ్లోకపదాబ్జవిష్టరం
ప్రేమాశ్రులేశైరుపమేహయన్ముహుః ।
ప్రేమోపరుద్ధాఖిలవర్ణనిర్గమో
నైవాశకత్తం ప్రసమీడితుం చిరమ్ ॥ ౩౨ ॥
తతః సమాధాయ మనో మనీషయా
బభాష ఏతత్ప్రతిలబ్ధవాగసౌ ।
నియమ్య సర్వేన్ద్రియబాహ్యవర్తనం
జగద్గురుం సాత్వతశాస్త్రవిగ్రహమ్ ॥ ౩౩ ॥
చిత్రకేతురువాచ
అజిత జితః సమమతిభిః
సాధుభిర్భవాన్ జితాత్మభిర్భవతా ।
విజితాస్తేఽపి చ భజతా-
మకామాత్మనాం య ఆత్మదోఽతికరుణః ॥ ౩౪ ॥
తవ విభవః ఖలు భగవన్
జగదుదయస్థితిలయాదీని ।
విశ్వసృజస్తేశాంశా
స్తత్ర మృషా స్పర్ధన్తి పృథగభిమత్యా ॥ ౩౫ ॥
పరమాణుపరమమహతో-
స్త్వమాద్యన్తాన్తరవర్తీ త్రయవిధురః ।
ఆదావన్తేఽపి చ సత్త్వానాం
యద్ ధ్రువం తదేవాన్తరాలేఽపి ॥ ౩౬ ॥
క్షిత్యాదిభిరేష కిలావృతః
సప్తభిర్దశగుణోత్తరైరణ్డకోశః ।
యత్ర పతత్యణుకల్పః
సహాణ్డకోటికోటిభిస్తదనన్తః ॥ ౩౭ ॥
విషయతృషో నరపశవో
య ఉపాసతే విభూతీర్న పరం త్వామ్ ।
తేషామాశిష ఈశ
తదను వినశ్యన్తి యథా రాజకులమ్ ॥ ౩౮ ॥
కామధియస్త్వయి రచితా
న పరమ రోహన్తి యథా కరమ్భబీజాని ।
జ్ఞానాత్మన్యగుణమయే
గుణగణతోఽస్య ద్వన్ద్వజాలాని ॥ ౩౯ ॥
జితమజిత తదా భవతా
యదాహ భాగవతం ధర్మమనవద్యమ్ ।
నిష్కిఞ్చనా యే మునయ
ఆత్మారామా యముపాసతేఽపవర్గాయ ॥ ౪౦ ॥
విషమమతిర్న యత్ర నృణాం
త్వమహమితి మమ తవేతి చ యదన్యత్ర ।
విషమధియా రచితో యః
స హ్యవిశుద్ధః క్షయిష్ణురధర్మబహులః ॥ ౪౧ ॥
కః క్షేమో నిజపరయోః
కియాన్వార్థః స్వపరద్రుహా ధర్మేణ ।
స్వద్రోహాత్తవ కోపః
పరసమ్పీడయా చ తథాధర్మః ॥ ౪౨ ॥
న వ్యభిచరతి తవేక్షా
యయా హ్యభిహితో భాగవతో ధర్మః ।
స్థిరచరసత్త్వకదమ్బే-
ష్వపృథగ్ధియో యముపాసతే త్వార్యాః ॥ ౪౩ ॥
న హి భగవన్నఘటితమిదం
త్వద్దర్శనాన్నృణామఖిలపాపక్షయః ।
యన్నామ సకృచ్ఛ్రవణాత్
పుక్కశోఽపి విముచ్యతే సంసారాత్ ॥ ౪౪ ॥
అథ భగవన్ వయమధునా
త్వదవలోకపరిమృష్టాశయమలాః ।
సురఋషిణా యత్కథితం
తావకేన కథమన్యథా భవతి ॥ ౪౫ ॥
విదితమనన్త సమస్తం
తవ జగదాత్మనో జనైరిహాచరితమ్ ।
విజ్ఞాప్యం పరమగురోః
కియదివ సవితురివ ఖద్యోతైః ॥ ౪౬ ॥
నమస్తుభ్యం భగవతే
సకలజగత్స్థితిలయోదయేశాయ ।
దురవసితాత్మగతయే
కుయోగినాం భిదా పరమహంసాయ ॥ ౪౭ ॥
యం వై శ్వసన్తమను విశ్వసృజః శ్వసన్తి
యం చేకితానమను చిత్తయ ఉచ్చకన్తి ।
భూమణ్డలం సర్షపాయతి యస్య మూర్ధ్ని
తస్మై నమో భగవతేఽస్తు సహస్రమూర్ధ్నే ॥ ౪౮ ॥
శ్రీశుక ఉవాచ
సంస్తుతో భగవానేవమనన్తస్తమభాషత ।
విద్యాధరపతిం ప్రీతశ్చిత్రకేతుం కురూద్వహ ॥ ౪౯ ॥
శ్రీభగవానువాచ
యన్నారదాఙ్గిరోభ్యాం తే వ్యాహృతం మేఽనుశాసనమ్ ।
సంసిద్ధోఽసి తయా రాజన్ విద్యయా దర్శనాచ్చ మే ॥ ౫౦ ॥
అహం వై సర్వభూతాని భూతాత్మా భూతభావనః ।
శబ్దబ్రహ్మ పరం బ్రహ్మ మమోభే శాశ్వతీ తనూ ॥ ౫౧ ॥
లోకే వితతమాత్మానం లోకం చాత్మని సన్తతమ్ ।
ఉభయం చ మయా వ్యాప్తం మయి చైవోభయం కృతమ్ ॥ ౫౨ ॥
యథా సుషుప్తః పురుషో విశ్వం పశ్యతి చాత్మని ।
ఆత్మానమేకదేశస్థం మన్యతే స్వప్న ఉత్థితః ॥ ౫౩ ॥
ఏవం జాగరణాదీని జీవస్థానాని చాత్మనః ।
మాయామాత్రాణి విజ్ఞాయ తద్ ద్రష్టారం పరం స్మరేత్ ॥ ౫౪ ॥
యేన ప్రసుప్తః పురుషః స్వాపం వేదాత్మనస్తదా ।
సుఖం చ నిర్గుణం బ్రహ్మ తమాత్మానమవేహి మామ్ ॥ ౫౫ ॥
ఉభయం స్మరతః పుంసః ప్రస్వాపప్రతిబోధయోః ।
అన్వేతి వ్యతిరిచ్యేత తజ్జ్ఞానం బ్రహ్మ తత్పరమ్ ॥ ౫౬ ॥
యదేతద్విస్మృతం పుంసో మద్భావం భిన్నమాత్మనః ।
తతః సంసార ఏతస్య దేహాద్దేహో మృతేర్మృతిః ॥ ౫౭ ॥
లబ్ధ్వేహ మానుషీం యోనిం జ్ఞానవిజ్ఞానసమ్భవామ్ ।
ఆత్మానం యో న బుద్ధ్యేత న క్వచిత్క్షేమమాప్నుయాత్ ॥ ౫౮ ॥
స్మృత్వేహాయాం పరిక్లేశం తతః ఫలవిపర్యయమ్ ।
అభయం చాప్యనీహాయాం సఙ్కల్పాద్విరమేత్కవిః ॥ ౫౯ ॥
సుఖాయ దుఃఖమోక్షాయ కుర్వాతే దమ్పతీ క్రియాః ।
తతోఽనివృత్తిరప్రాప్తిర్దుఃఖస్య చ సుఖస్య చ ॥ ౬౦ ॥
ఏవం విపర్యయం బుద్ధ్వా నృణాం విజ్ఞాభిమానినామ్ ।
ఆత్మనశ్చ గతిం సూక్ష్మాం స్థానత్రయవిలక్షణామ్ ॥ ౬౧ ॥
దృష్టశ్రుతాభిర్మాత్రాభిర్నిర్ముక్తః స్వేన తేజసా ।
జ్ఞానవిజ్ఞానసన్తృప్తో మద్భక్తః పురుషో భవేత్ ॥ ౬౨ ॥
ఏతావానేవ మనుజైర్యోగనైపుణ్యబుద్ధిభిః ।
స్వార్థః సర్వాత్మనా జ్ఞేయో యత్పరాత్మైకదర్శనమ్ ॥ ౬౩ ॥
త్వమేతచ్ఛ్రద్ధయా రాజన్నప్రమత్తో వచో మమ ।
జ్ఞానవిజ్ఞానసమ్పన్నో ధారయన్నాశు సిధ్యసి ॥ ౬౪ ॥
శ్రీశుక ఉవాచ
ఆశ్వాస్య భగవానిత్థం చిత్రకేతుం జగద్గురుః ।
పశ్యతస్తస్య విశ్వాత్మా తతశ్చాన్తర్దధే హరిః ॥ ౬౫ ॥

Explore More