శ్రీశుక ఉవాచ
బలిరేవం గృహపతిః కులాచార్యేణ భాషితః ।
తూష్ణీం భూత్వా క్షణం రాజన్నువాచావహితో గురుమ్ ॥ ౧ ॥
బలిరేవం గృహపతిః కులాచార్యేణ భాషితః ।
తూష్ణీం భూత్వా క్షణం రాజన్నువాచావహితో గురుమ్ ॥ ౧ ॥
శ్రీబలిరువాచ
సత్యం భగవతా ప్రోక్తం ధర్మోఽయం గృహమేధినామ్ ।
అర్థం కామం యశో వృత్తిం యో న బాధేత కర్హిచిత్ ॥ ౨ ॥
సత్యం భగవతా ప్రోక్తం ధర్మోఽయం గృహమేధినామ్ ।
అర్థం కామం యశో వృత్తిం యో న బాధేత కర్హిచిత్ ॥ ౨ ॥
స చాహం విత్తలోభేన ప్రత్యాచక్షే కథం ద్విజమ్ ।
ప్రతిశ్రుత్య దదామీతి ప్రాహ్రాదిః కితవో యథా ॥ ౩ ॥
ప్రతిశ్రుత్య దదామీతి ప్రాహ్రాదిః కితవో యథా ॥ ౩ ॥
న హ్యసత్యాత్ పరోఽధర్మ ఇతి హోవాచ భూరియమ్ ।
సర్వం సోఢుమలం మన్యే ఋతేఽలీకపరం నరమ్ ॥ ౪ ॥
సర్వం సోఢుమలం మన్యే ఋతేఽలీకపరం నరమ్ ॥ ౪ ॥
నాహం బిభేమి నిరయాన్నాధన్యాదసుఖార్ణవాత్ ।
న స్థానచ్యవనాన్మృత్యోర్యథా విప్రప్రలమ్భనాత్ ॥ ౫ ॥
న స్థానచ్యవనాన్మృత్యోర్యథా విప్రప్రలమ్భనాత్ ॥ ౫ ॥
యద్ యద్ధాస్యతి లోకేఽస్మిన్సమ్పరేతం ధనాదికమ్ ।
తస్య త్యాగే నిమిత్తం కిం విప్రస్తుష్యేన్న తేన చేత్ ॥ ౬ ॥
తస్య త్యాగే నిమిత్తం కిం విప్రస్తుష్యేన్న తేన చేత్ ॥ ౬ ॥
శ్రేయః కుర్వన్తి భూతానాం సాధవో దుస్త్యజాసుభిః ।
దధ్యఙ్శిబిప్రభృతయః కో వికల్పో ధరాదిషు ॥ ౭ ॥
దధ్యఙ్శిబిప్రభృతయః కో వికల్పో ధరాదిషు ॥ ౭ ॥
యైరియం బుభుజే బ్రహ్మన్దైత్యేన్ద్రైరనివర్తిభిః ।
తేషాం కాలోఽగ్రసీల్లోకాన్ న యశోఽధిగతం భువి ॥ ౮ ॥
తేషాం కాలోఽగ్రసీల్లోకాన్ న యశోఽధిగతం భువి ॥ ౮ ॥
సులభా యుధి విప్రర్షే హ్యనివృత్తాస్తనుత్యజః ।
న తథా తీర్థ ఆయాతే శ్రద్ధయా యే ధనత్యజః ॥ ౯ ॥
న తథా తీర్థ ఆయాతే శ్రద్ధయా యే ధనత్యజః ॥ ౯ ॥
మనస్వినః కారుణికస్య శోభనం
యదర్థికామోపనయేన దుర్గతిః ।
కుతః పునర్బ్రహ్మవిదాం భవాదృశాం
తతో వటోరస్య దదామి వాఞ్ఛితమ్ ॥ ౧౦ ॥
యదర్థికామోపనయేన దుర్గతిః ।
కుతః పునర్బ్రహ్మవిదాం భవాదృశాం
తతో వటోరస్య దదామి వాఞ్ఛితమ్ ॥ ౧౦ ॥
యజన్తి యజ్ఞంక్రతుభిర్యమాదృతా
భవన్త ఆమ్నాయవిధానకోవిదాః ।
స ఏవ విష్ణుర్వరదోఽస్తు వా పరో
దాస్యామ్యముష్మై క్షితిమీప్సితాం మునే ॥ ౧౧ ॥
భవన్త ఆమ్నాయవిధానకోవిదాః ।
స ఏవ విష్ణుర్వరదోఽస్తు వా పరో
దాస్యామ్యముష్మై క్షితిమీప్సితాం మునే ॥ ౧౧ ॥
యద్యప్యసావధర్మేణ మాం బధ్నీయాదనాగసమ్ ।
తథాప్యేనం న హింసిష్యే భీతం బ్రహ్మతనుం రిపుమ్ ॥ ౧౨ ॥
తథాప్యేనం న హింసిష్యే భీతం బ్రహ్మతనుం రిపుమ్ ॥ ౧౨ ॥
ఏష వా ఉత్తమశ్లోకో న జిహాసతి యద్ యశః ।
హత్వా మైనాం హరేద్ యుద్ధే శయీత నిహతో మయా ॥ ౧౩ ॥
హత్వా మైనాం హరేద్ యుద్ధే శయీత నిహతో మయా ॥ ౧౩ ॥
శ్రీశుక ఉవాచ
ఏవమశ్రద్ధితం శిష్యమనాదేశకరం గురుః ।
శశాప దైవప్రహితః సత్యసన్ధం మనస్వినమ్ ॥ ౧౪ ॥
ఏవమశ్రద్ధితం శిష్యమనాదేశకరం గురుః ।
శశాప దైవప్రహితః సత్యసన్ధం మనస్వినమ్ ॥ ౧౪ ॥
దృఢం పణ్డితమాన్యజ్ఞః స్తబ్ధోఽస్యస్మదుపేక్షయా ।
మచ్ఛాసనాతిగో యస్త్వమచిరాద్భ్రశ్యసే శ్రియః ॥ ౧౫ ॥
మచ్ఛాసనాతిగో యస్త్వమచిరాద్భ్రశ్యసే శ్రియః ॥ ౧౫ ॥
ఏవం శప్తః స్వగురుణా సత్యాన్న చలితో మహాన్ ।
వామనాయ దదావేనామర్చిత్వోదకపూర్వకమ్ ॥ ౧౬ ॥
వామనాయ దదావేనామర్చిత్వోదకపూర్వకమ్ ॥ ౧౬ ॥
విన్ధ్యావలిస్తదాగత్య పత్నీ జాలకమాలినీ ।
ఆనిన్యే కలశం హైమమవనేజన్యపాం భృతమ్ ॥ ౧౭ ॥
ఆనిన్యే కలశం హైమమవనేజన్యపాం భృతమ్ ॥ ౧౭ ॥
యజమానః స్వయం తస్య శ్రీమత్ పాదయుగం ముదా ।
అవనిజ్యావహన్మూర్ధ్ని తదపో విశ్వపావనీః ॥ ౧౮ ॥
అవనిజ్యావహన్మూర్ధ్ని తదపో విశ్వపావనీః ॥ ౧౮ ॥
తదాసురేన్ద్రం దివి దేవతాగణా
గన్ధర్వవిద్యాధరసిద్ధచారణాః ।
తత్కర్మ సర్వేఽపి గృణన్త ఆర్జవం
ప్రసూనవర్షైర్వవృషుర్ముదాన్వితాః ॥ ౧౯ ॥
గన్ధర్వవిద్యాధరసిద్ధచారణాః ।
తత్కర్మ సర్వేఽపి గృణన్త ఆర్జవం
ప్రసూనవర్షైర్వవృషుర్ముదాన్వితాః ॥ ౧౯ ॥
నేదుర్ముహుర్దున్దుభయః సహస్రశో
గన్ధర్వకిమ్పూరుషకిన్నరా జగుః ।
మనస్వినానేన కృతం సుదుష్కరం
విద్వానదాద్ యద్ రిపవే జగత్త్రయమ్ ॥ ౨౦ ॥
గన్ధర్వకిమ్పూరుషకిన్నరా జగుః ।
మనస్వినానేన కృతం సుదుష్కరం
విద్వానదాద్ యద్ రిపవే జగత్త్రయమ్ ॥ ౨౦ ॥
తద్ వామనం రూపమవర్ధతాద్భుతం
హరేరనన్తస్య గుణత్రయాత్మకమ్ ।
భూః ఖం దిశో ద్యౌర్వివరాః పయోధయ-
స్తిర్యఙ్నృదేవా ఋషయో యదాసత ॥ ౨౧ ॥
హరేరనన్తస్య గుణత్రయాత్మకమ్ ।
భూః ఖం దిశో ద్యౌర్వివరాః పయోధయ-
స్తిర్యఙ్నృదేవా ఋషయో యదాసత ॥ ౨౧ ॥
కాయే బలిస్తస్య మహావిభూతేః
సహర్త్విగాచార్యసదస్య ఏతత్ ।
దదర్శ విశ్వం త్రిగుణం గుణాత్మకే
భూతేన్ద్రియార్థాశయజీవయుక్తమ్ ॥ ౨౨ ॥
సహర్త్విగాచార్యసదస్య ఏతత్ ।
దదర్శ విశ్వం త్రిగుణం గుణాత్మకే
భూతేన్ద్రియార్థాశయజీవయుక్తమ్ ॥ ౨౨ ॥
రసామచష్టాఙ్ఘ్రితలేఽథ పాదయో-
ర్మహీం మహీధ్రాన్పురుషస్య జఙ్ఘయోః ।
పతత్త్రిణో జానుని విశ్వమూర్తే-
రూర్వోర్గణం మారుతమిన్ద్రసేనః ॥ ౨౩ ॥
ర్మహీం మహీధ్రాన్పురుషస్య జఙ్ఘయోః ।
పతత్త్రిణో జానుని విశ్వమూర్తే-
రూర్వోర్గణం మారుతమిన్ద్రసేనః ॥ ౨౩ ॥
సన్ధ్యాం విభోర్వాససి గుహ్య ఐక్షత్
ప్రజాపతీఞ్జఘనే ఆత్మముఖ్యాన్ ।
నాభ్యాం నభః కుక్షిషు సప్తసిన్ధూ-
నురుక్రమస్యోరసి చర్క్షమాలామ్ ॥ ౨౪ ॥
ప్రజాపతీఞ్జఘనే ఆత్మముఖ్యాన్ ।
నాభ్యాం నభః కుక్షిషు సప్తసిన్ధూ-
నురుక్రమస్యోరసి చర్క్షమాలామ్ ॥ ౨౪ ॥
హృద్యఙ్గ ధర్మం స్తనయోర్మురారే-
ర్ఋతం చ సత్యం చ మనస్యథేన్దుమ్ ।
శ్రియం చ వక్షస్యరవిన్దహస్తాం
కణ్ఠే చ సామాని సమస్తరేఫాన్ ॥ ౨౫ ॥
ర్ఋతం చ సత్యం చ మనస్యథేన్దుమ్ ।
శ్రియం చ వక్షస్యరవిన్దహస్తాం
కణ్ఠే చ సామాని సమస్తరేఫాన్ ॥ ౨౫ ॥
ఇన్ద్రప్రధానానమరాన్భుజేషు
తత్కర్ణయోః కకుభో ద్యౌశ్చ మూర్ధ్ని ।
కేశేషు మేఘాఞ్ఛ్వసనం నాసికాయా-
మక్ష్ణోశ్చ సూర్యం వదనే చ వహ్నిమ్ ॥ ౨౬ ॥
తత్కర్ణయోః కకుభో ద్యౌశ్చ మూర్ధ్ని ।
కేశేషు మేఘాఞ్ఛ్వసనం నాసికాయా-
మక్ష్ణోశ్చ సూర్యం వదనే చ వహ్నిమ్ ॥ ౨౬ ॥
వాణ్యాం చ ఛన్దాంసి రసే జలేశం
భ్రువోర్నిషేధం చ విధిం చ పక్ష్మసు ।
అహశ్చ రాత్రిం చ పరస్య పుంసో
మన్యుం లలాటేఽధర ఏవ లోభమ్ ॥ ౨౭ ॥
భ్రువోర్నిషేధం చ విధిం చ పక్ష్మసు ।
అహశ్చ రాత్రిం చ పరస్య పుంసో
మన్యుం లలాటేఽధర ఏవ లోభమ్ ॥ ౨౭ ॥
స్పర్శే చ కామం నృప రేతసామ్భః
పృష్ఠే త్వధర్మం క్రమణేషు యజ్ఞమ్ ।
ఛాయాసు మృత్యుం హసితే చ మాయాం
తనూరుహేష్వోషధిజాతయశ్చ ॥ ౨౮ ॥
పృష్ఠే త్వధర్మం క్రమణేషు యజ్ఞమ్ ।
ఛాయాసు మృత్యుం హసితే చ మాయాం
తనూరుహేష్వోషధిజాతయశ్చ ॥ ౨౮ ॥
నదీశ్చ నాడీషు శిలా నఖేషు
బుద్ధావజం దేవగణానృషీంశ్చ ।
ప్రాణేషు గాత్రే స్థిరజఙ్గమాని
సర్వాణి భూతాని దదర్శ వీరః ॥ ౨౯ ॥
బుద్ధావజం దేవగణానృషీంశ్చ ।
ప్రాణేషు గాత్రే స్థిరజఙ్గమాని
సర్వాణి భూతాని దదర్శ వీరః ॥ ౨౯ ॥
సర్వాత్మనీదం భువనం నిరీక్ష్య
సర్వేఽసురాః కశ్మలమాపురఙ్గ ।
సుదర్శనం చక్రమసహ్యతేజో
ధనుశ్చ శార్ఙ్గం స్తనయిత్నుఘోషమ్ ॥ ౩౦ ॥
సర్వేఽసురాః కశ్మలమాపురఙ్గ ।
సుదర్శనం చక్రమసహ్యతేజో
ధనుశ్చ శార్ఙ్గం స్తనయిత్నుఘోషమ్ ॥ ౩౦ ॥
పర్జన్యఘోషో జలజః పాఞ్చజన్యః
కౌమోదకీ విష్ణుగదా తరస్వినీ ।
విద్యాధరోఽసిః శతచన్ద్రయుక్త-
స్తూణోత్తమావక్షయసాయకౌ చ ॥ ౩౧ ॥
కౌమోదకీ విష్ణుగదా తరస్వినీ ।
విద్యాధరోఽసిః శతచన్ద్రయుక్త-
స్తూణోత్తమావక్షయసాయకౌ చ ॥ ౩౧ ॥
సునన్దముఖ్యా ఉపతస్థురీశం
పార్షదముఖ్యాః సహలోకపాలాః ।
స్ఫురత్కిరీటాఙ్గదమీనకుణ్డలః
శ్రీవత్సరత్నోత్తమమేఖలామ్బరైః ॥ ౩౨ ॥
పార్షదముఖ్యాః సహలోకపాలాః ।
స్ఫురత్కిరీటాఙ్గదమీనకుణ్డలః
శ్రీవత్సరత్నోత్తమమేఖలామ్బరైః ॥ ౩౨ ॥
మధువ్రతస్రగ్వనమాలయావృతో
రరాజ రాజన్భగవానురుక్రమః ।
క్షితిం పదైకేన బలేర్విచక్రమే
నభః శరీరేణ దిశశ్చ బాహుభిః ॥ ౩౩ ॥
రరాజ రాజన్భగవానురుక్రమః ।
క్షితిం పదైకేన బలేర్విచక్రమే
నభః శరీరేణ దిశశ్చ బాహుభిః ॥ ౩౩ ॥
పదం ద్వితీయం క్రమతస్త్రివిష్టపం
న వై తృతీయాయ తదీయమణ్వపి ।
ఉరుక్రమస్యాఙ్ఘ్రిరుపర్యుపర్యథో
మహర్జనాభ్యాం తపసః పరం గతః ॥ ౩౪ ॥
న వై తృతీయాయ తదీయమణ్వపి ।
ఉరుక్రమస్యాఙ్ఘ్రిరుపర్యుపర్యథో
మహర్జనాభ్యాం తపసః పరం గతః ॥ ౩౪ ॥