শ্ৰীমদ্ভাগৱতম্ ৮.২৪

শ্ৰীৰাজোৱাচ
ভগৱঞ্ছ্ৰোতুমিচ্ছামি হৰেৰদ্ভুতকৰ্মণঃ ।
অৱতাৰকথামাদ্যাং মাযামত্স্যৱিডম্বনম্ ॥ ১ ॥

যদৰ্থমদধাদ্ ৰূপং মাত্স্যং লোকজুগুপ্সিতম্ ।
তমঃপ্ৰকৃতি দুৰ্মৰ্ষং কৰ্মগ্ৰস্ত ইৱেশ্ৱৰঃ ॥ ২ ॥

এতন্নো ভগৱন্ সৰ্ৱং যথাৱদ্ ৱক্তুমৰ্হসি ।
উত্তমশ্লোকচৰিতং সৰ্ৱলোকসুখাৱহম্ ॥ ৩ ॥

শ্ৰীসূত উৱাচ
ইত্যুক্তো ৱিষ্ণুৰাতেন ভগৱান্ বাদৰাযণিঃ ।
উৱাচচৰিতং ৱিষ্ণোৰ্মত্স্যৰূপেণ যত্ কৃতম্ ॥ ৪ ॥

শ্ৰীশুক উৱাচ
গোৱিপ্ৰসুৰসাধূনাং ছন্দসামপি চেশ্ৱৰঃ ।
ৰক্ষামিচ্ছংস্তনূৰ্ধত্তে ধৰ্মস্যাৰ্থস্য চৈৱ হি ॥ ৫ ॥

উচ্চাৱচেষু ভূতেষু চৰন্ ৱাযুৰিৱেশ্ৱৰঃ ।
নোচ্চাৱচত্ৱং ভজতে নিৰ্গুণত্ৱাদ্ধিযো গুণৈঃ ॥ ৬ ॥

আসীদতীতকল্পান্তে ব্ৰাহ্মো নৈমিত্তিকো লযঃ ।
সমুদ্ৰোপপ্লুতাস্তত্ৰ লোকা ভূৰাদযো নৃপ ॥ ৭ ॥

কালেনাগতনিদ্ৰস্য ধাতুঃ শিশযিষোৰ্বলী ।
মুখতো নিঃসৃতান্ ৱেদান্ হযগ্ৰীৱোঽন্তিকেঽহৰত্ ॥ ৮ ॥

জ্ঞাত্ৱা তদ্ দানৱেন্দ্ৰস্য হযগ্ৰীৱস্য চেষ্টিতম্ ।
দধাৰ শফৰীৰূপং ভগৱান্ হৰিৰীশ্ৱৰঃ ॥ ৯ ॥

তত্ৰ ৰাজঋষিঃ কশ্চিন্নাম্না সত্যৱ্ৰতো মহান্ ।
নাৰাযণপৰোঽতপত্ তপঃ স সলিলাশনঃ ॥ ১০ ॥

যোঽসাৱস্মিন্ মহাকল্পে তনযঃ স ৱিৱস্ৱতঃ ।
শ্ৰাদ্ধদেৱ ইতি খ্যাতো মনুত্ৱে হৰিণাৰ্পিতঃ ॥ ১১ ॥

একদা কৃতমালাযাং কুৰ্ৱতো জলতৰ্পণম্ ।
তস্যাঞ্জল্যুদকে কাচিচ্ছফৰ্যেকাভ্যপদ্যত ॥ ১২ ॥

সত্যৱ্ৰতোঽঞ্জলিগতাং সহ তোযেন ভাৰত ।
উত্সসৰ্জ নদীতোযে শফৰীং দ্ৰৱিডেশ্ৱৰঃ ॥ ১৩ ॥

তমাহ সাতিকৰুণং মহাকাৰুণিকং নৃপম্ ।
যাদোভ্যো জ্ঞাতিঘাতিভ্যো দীনাং মাং দীনৱত্সল ।
কথং ৱিসৃজসে ৰাজন্ ভীতামস্মিন্ সৰিজ্জলে ॥ ১৪ ॥

তমাত্মনোঽনুগ্ৰহাৰ্থং প্ৰীত্যা মত্স্যৱপুৰ্ধৰম্ ।
অজানন্ ৰক্ষণাৰ্থায শফৰ্যাঃ স মনো দধে ॥ ১৫ ॥

তস্যা দীনতৰং ৱাক্যমাশ্ৰুত্য স মহীপতিঃ ।
কলশাপ্সু নিধাযৈনাং দযালুৰ্নিন্য আশ্ৰমম্ ॥ ১৬ ॥

সা তু তত্ৰৈকৰাত্ৰেণ ৱৰ্ধমানা কমণ্ডলৌ ।
অলব্ধ্ৱাত্মাৱকাশং ৱা ইদমাহ মহীপতিম্ ॥ ১৭ ॥

নাহং কমণ্ডলাৱস্মিন্ কৃচ্ছ্ৰং ৱস্তুমিহোত্সহে ।
কল্পযৌকঃ সুৱিপুলং যত্ৰাহং নিৱসে সুখম্ ॥ ১৮ ॥

স এনাং তত আদায ন্যধাদৌদঞ্চনোদকে ।
তত্ৰ ক্ষিপ্তা মুহূৰ্তেন হস্তত্ৰযমৱৰ্ধত ॥ ১৯ ॥

ন ম এতদলং ৰাজন্ সুখং ৱস্তুমুদঞ্চনম্ ।
পৃথু দেহি পদং মহ্যং যত্ ত্ৱাহং শৰণং গতা ॥ ২০ ॥

তত আদায সা ৰাজ্ঞা ক্ষিপ্তা ৰাজন্ সৰোৱৰে ।
তদাৱৃত্যাত্মনা সোঽযং মহামীনোঽন্ৱৱৰ্ধত ॥ ২১ ॥

নৈতন্মে স্ৱস্তযে ৰাজন্নুদকং সলিলৌকসঃ ।
নিধেহি ৰক্ষাযোগেন হ্ৰদে মামৱিদাসিনি ॥ ২২ ॥

ইত্যুক্তঃ সোঽনযন্মত্স্যং তত্ৰ তত্ৰাৱিদাসিনি ।
জলাশযেঽসম্মিতং তং সমুদ্ৰে প্ৰাক্ষিপজ্ঝষম্ ॥ ২৩ ॥

ক্ষিপ্যমাণস্তমাহেদমিহ মাং মকৰাদযঃ ।
অদন্ত্যতিবলা ৱীৰ মাং নেহোত্স্ৰষ্টুমৰ্হসি ॥ ২৪ ॥

এৱং ৱিমোহিতস্তেন ৱদতা ৱল্গুভাৰতীম্ ।
তমাহ কো ভৱানস্মান্ মত্স্যৰূপেণ মোহযন্ ॥ ২৫ ॥

নৈৱংৱীৰ্যো জলচৰো দৃষ্টোঽস্মাভিঃ শ্ৰুতোঽপি ৱা ।
যো ভৱান্ যোজনশতমহ্নাভিৱ্যানশে সৰঃ ॥ ২৬ ॥

নূনং ত্ৱং ভগৱান্ সাক্ষাদ্ধৰিৰ্নাৰাযণোঽৱ্যযঃ ।
অনুগ্ৰহায ভূতানাং ধত্সে ৰূপং জলৌকসাম্ ॥ ২৭ ॥

নমস্তে পুৰুষশ্ৰেষ্ঠ স্থিত্যুত্পত্ত্যপ্যযেশ্ৱৰ ।
ভক্তানাং নঃ প্ৰপন্নানাং মুখ্যো হ্যাত্মগতিৰ্ৱিভো ॥ ২৮ ॥

সৰ্ৱে লীলাৱতাৰাস্তে ভূতানাং ভূতিহেতৱঃ ।
জ্ঞাতুমিচ্ছাম্যদো ৰূপং যদৰ্থং ভৱতা ধৃতম্ ॥ ২৯ ॥

ন তেঽৰৱিন্দাক্ষ পদোপসৰ্পণং
মৃষা ভৱেত্ সৰ্ৱসুহৃত্প্ৰিযাত্মনঃ ।
যথেতৰেষাং পৃথগাত্মনাং সতা-
মদীদৃশো যদ্ ৱপুৰদ্ভুতং হি নঃ ॥ ৩০ ॥

শ্ৰীশুক উৱাচ
ইতি ব্ৰুৱাণং নৃপতিং জগত্পতিঃ
সত্যৱ্ৰতং মত্স্যৱপুৰ্যুগক্ষযে ।
ৱিহৰ্তুকামঃ প্ৰলযাৰ্ণৱেঽব্ৰৱী-
চ্চিকীৰ্ষুৰেকান্তজনপ্ৰিযঃ প্ৰিযম্ ॥ ৩১ ॥

শ্ৰীভগৱানুৱাচ
সপ্তমে হ্যদ্যতনাদূৰ্ধ্ৱমহন্যেতদৰিংদম ।
নিমঙ্ক্ষ্যত্যপ্যযাম্ভোধৌ ত্ৰৈলোক্যং ভূৰ্ভুৱাদিকম্ ॥ ৩২ ॥

ত্ৰিলোক্যাং লীযমানাযাং সংৱৰ্তাম্ভসি ৱৈ তদা ।
উপস্থাস্যতি নৌঃ কাচিদ্ ৱিশালা ত্ৱাং মযেৰিতা ॥ ৩৩ ॥

ত্ৱং তাৱদোষধীঃ সৰ্ৱা বীজান্যুচ্চাৱচানি চ ।
সপ্তৰ্ষিভিঃ পৰিৱৃতঃ সৰ্ৱসত্ত্ৱোপবৃংহিতঃ ॥ ৩৪ ॥

আৰুহ্য বৃহতীং নাৱং ৱিচৰিষ্যস্যৱিক্লৱঃ ।
একাৰ্ণৱে নিৰালোকে ঋষীণামেৱ ৱৰ্চসা ॥ ৩৫ ॥

দোধূযমানাং তাং নাৱং সমীৰেণ বলীযসা ।
উপস্থিতস্য মে শৃঙ্গে নিবধ্নীহি মহাহিনা ॥ ৩৬ ॥

অহং ত্ৱামৃষিভিঃ সাৰ্ধং সহনাৱমুদন্ৱতি ।
ৱিকৰ্ষন্ ৱিচৰিষ্যামি যাৱদ্ ব্ৰাহ্মী নিশা প্ৰভো ॥ ৩৭ ॥

মদীযং মহিমানং চ পৰং ব্ৰহ্মেতি শব্দিতম্ ।
ৱেত্স্যস্যনুগৃহীতং মে সম্প্ৰশ্নৈৰ্ৱিৱৃতং হৃদি ॥ ৩৮ ॥

ইত্থমাদিশ্য ৰাজানং হৰিৰন্তৰধীযত ।
সোঽন্ৱৱৈক্ষত তং কালং যং হৃষীকেশ আদিশত্ ॥ ৩৯ ॥

আস্তীৰ্য দৰ্ভান্ প্ৰাক্কূলান্ ৰাজৰ্ষিঃ প্ৰাগুদঙ্মুখঃ ।
নিষসাদ হৰেঃ পাদৌ চিন্তযন্ মত্স্যৰূপিণঃ ॥ ৪০ ॥

ততঃ সমুদ্ৰ উদ্ৱেলঃ সৰ্ৱতঃ প্লাৱযন্ মহীম্ ।
ৱৰ্ধমানো মহামেঘৈৰ্ৱৰ্ষদ্ভিঃ সমদৃশ্যত ॥ ৪১ ॥

ধ্যাযন্ ভগৱদাদেশং দদৃশে নাৱমাগতাম্ ।
তামাৰুৰোহ ৱিপ্ৰেন্দ্ৰৈৰাদাযৌষধিৱীৰুধঃ ॥ ৪২ ॥

তমূচুৰ্মুনযঃ প্ৰীতা ৰাজন্ ধ্যাযস্ৱ কেশৱম্ ।
স ৱৈ নঃ সঙ্কটাদস্মাদৱিতা শং ৱিধাস্যতি ॥ ৪৩ ॥

সোঽনুধ্যাতস্ততো ৰাজ্ঞা প্ৰাদুৰাসীন্মহাৰ্ণৱে ।
একশৃঙ্গধৰো মত্স্যো হৈমো নিযুতযোজনঃ ॥ ৪৪ ॥

নিবধ্য নাৱং তচ্ছৃঙ্গে যথোক্তো হৰিণা পুৰা ।
ৱৰত্ৰেণাহিনা তুষ্টস্তুষ্টাৱ মধুসূদনম্ ॥ ৪৫ ॥

শ্ৰীৰাজোৱাচ
অনাদ্যৱিদ্যোপহতাত্মসংৱিদ-
স্তন্মূলসংসাৰপৰিশ্ৰমাতুৰাঃ ।
যদৃচ্ছযোপসৃতা যমাপ্নুযু-
ৰ্ৱিমুক্তিদো নঃ পৰমো গুৰুৰ্ভৱান্ ॥ ৪৬ ॥

জনোঽবুধোঽযং নিজকৰ্মবন্ধনঃ
সুখেচ্ছযা কৰ্ম সমীহতেঽসুখম্ ।
যত্সেৱযা তাং ৱিধুনোত্যসন্মতিং
গ্ৰন্থিং স ভিন্দ্যাদ্ ধৃদযং স নো গুৰুঃ ॥ ৪৭ ॥

যত্সেৱযাগ্নেৰিৱ ৰুদ্ৰৰোদনং
পুমান্ ৱিজহ্যান্মলমাত্মনস্তমঃ ।
ভজেত ৱৰ্ণং নিজমেষ সোঽৱ্যযো
ভূযাত্ স ঈশঃ পৰমো গুৰোৰ্গুৰুঃ ॥ ৪৮ ॥

ন যত্প্ৰসাদাযুতভাগলেশ-
মন্যে চ দেৱা গুৰৱো জনাঃ স্ৱযম্ ।
কৰ্তুং সমেতাঃ প্ৰভৱন্তি পুংস-
স্তমীশ্ৱৰং ত্ৱাং শৰণং প্ৰপদ্যে ॥ ৪৯ ॥

অচক্ষুৰন্ধস্য যথাগ্ৰণীঃ কৃত-
স্তথা জনস্যাৱিদুষোঽবুধো গুৰুঃ ।
ত্ৱমৰ্কদৃক্ সৰ্ৱদৃশাং সমীক্ষণো
ৱৃতো গুৰুৰ্নঃ স্ৱগতিং বুভুত্সতাম্ ॥ ৫০ ॥

জনো জনস্যাদিশতেঽসতীং গতিং
যযা প্ৰপদ্যেত দুৰত্যযং তমঃ ।
ত্ৱং ত্ৱৱ্যযং জ্ঞানমমোঘমঞ্জসা
প্ৰপদ্যতে যেন জনো নিজং পদম্ ॥ ৫১ ॥

ত্ৱং সৰ্ৱলোকস্য সুহৃত্ প্ৰিযেশ্ৱৰো
হ্যাত্মা গুৰুৰ্জ্ঞানমভীষ্টসিদ্ধিঃ ।
তথাপি লোকো ন ভৱন্তমন্ধধী-
ৰ্জানাতি সন্তং হৃদি বদ্ধকামঃ ॥ ৫২ ॥

ত্ৱং ত্ৱামহং দেৱৱৰং ৱৰেণ্যং
প্ৰপদ্য ঈশং প্ৰতিবোধনায ।
ছিন্ধ্যৰ্থদীপৈৰ্ভগৱন্ ৱচোভি-
ৰ্গ্ৰন্থীন্ হৃদয্যান্ ৱিৱৃণু স্ৱমোকঃ ॥ ৫৩ ॥

শ্ৰীশুক উৱাচ
ইত্যুক্তৱন্তং নৃপতিং ভগৱানাদিপূৰুষঃ ।
মত্স্যৰূপী মহাম্ভোধৌ ৱিহৰংস্তত্ত্ৱমব্ৰৱীত্ ॥ ৫৪ ॥

পুৰাণসংহিতাং দিৱ্যাং সাঙ্খ্যযোগক্ৰিযাৱতীম্ ।
সত্যৱ্ৰতস্য ৰাজৰ্ষেৰাত্মগুহ্যমশেষতঃ ॥ ৫৫ ॥

অশ্ৰৌষীদৃষিভিঃ সাকমাত্মতত্ত্ৱমসংশযম্ ।
নাৱ্যাসীনো ভগৱতা প্ৰোক্তং ব্ৰহ্ম সনাতনম্ ॥ ৫৬ ॥

অতীতপ্ৰলযাপায উত্থিতায স ৱেধসে ।
হত্ৱাসুৰং হযগ্ৰীৱং ৱেদান্ প্ৰত্যাহৰদ্ধৰিঃ ॥ ৫৭ ॥

স তু সত্যৱ্ৰতো ৰাজা জ্ঞানৱিজ্ঞানসংযুতঃ ।
ৱিষ্ণোঃ প্ৰসাদাত্ কল্পেঽস্মিন্নাসীদ্ ৱৈৱস্ৱতো মনুঃ ॥ ৫৮ ॥

সত্যৱ্ৰতস্য ৰাজৰ্ষেৰ্মাযামত্স্যস্য শাৰ্ঙ্গিণঃ ।
সংৱাদং মহদাখ্যানং শ্ৰুত্ৱা মুচ্যেত কিল্বিষাত্ ॥ ৫৯ ॥

অৱতাৰং হৰেৰ্যোঽযং কীৰ্তযেদন্ৱহং নৰঃ ।
সঙ্কল্পাস্তস্য সিধ্যন্তি স যাতি পৰমাং গতিম্ ॥ ৬০ ॥

প্ৰলযপযসি ধাতুঃ সুপ্তশক্তেৰ্মুখেভ্যঃ
শ্ৰুতিগণমপনীতং প্ৰত্যুপাদত্ত হত্ৱা ।
দিতিজমকথযদ্ যো ব্ৰহ্ম সত্যৱ্ৰতানাং
তমহমখিলহেতুং জিহ্মমীনং নতোঽস্মি ॥ ৬১ ॥
স ৱৈ মনঃ কৃষ্ণপদাৰৱিন্দযো-
ৰ্ৱচাংসি ৱৈকুণ্ঠগুণানুৱৰ্ণনে ।
কৰৌ হৰেৰ্মন্দিৰমাৰ্জনাদিষু
শ্ৰুতিং চকাৰাচ্যুতসত্কথোদযে ॥