శ్రీమద్భాగవతమ్ ౮.౨౪

శ్రీరాజోవాచ
భగవఞ్ఛ్రోతుమిచ్ఛామి హరేరద్భుతకర్మణః ।
అవతారకథామాద్యాం మాయామత్స్యవిడమ్బనమ్ ॥ ౧ ॥

యదర్థమదధాద్ రూపం మాత్స్యం లోకజుగుప్సితమ్ ।
తమఃప్రకృతి దుర్మర్షం కర్మగ్రస్త ఇవేశ్వరః ॥ ౨ ॥

ఏతన్నో భగవన్ సర్వం యథావద్ వక్తుమర్హసి ।
ఉత్తమశ్లోకచరితం సర్వలోకసుఖావహమ్ ॥ ౩ ॥

శ్రీసూత ఉవాచ
ఇత్యుక్తో విష్ణురాతేన భగవాన్ బాదరాయణిః ।
ఉవాచచరితం విష్ణోర్మత్స్యరూపేణ యత్ కృతమ్ ॥ ౪ ॥

శ్రీశుక ఉవాచ
గోవిప్రసురసాధూనాం ఛన్దసామపి చేశ్వరః ।
రక్షామిచ్ఛంస్తనూర్ధత్తే ధర్మస్యార్థస్య చైవ హి ॥ ౫ ॥

ఉచ్చావచేషు భూతేషు చరన్ వాయురివేశ్వరః ।
నోచ్చావచత్వం భజతే నిర్గుణత్వాద్ధియో గుణైః ॥ ౬ ॥

ఆసీదతీతకల్పాన్తే బ్రాహ్మో నైమిత్తికో లయః ।
సముద్రోపప్లుతాస్తత్ర లోకా భూరాదయో నృప ॥ ౭ ॥

కాలేనాగతనిద్రస్య ధాతుః శిశయిషోర్బలీ ।
ముఖతో నిఃసృతాన్ వేదాన్ హయగ్రీవోఽన్తికేఽహరత్ ॥ ౮ ॥

జ్ఞాత్వా తద్ దానవేన్ద్రస్య హయగ్రీవస్య చేష్టితమ్ ।
దధార శఫరీరూపం భగవాన్ హరిరీశ్వరః ॥ ౯ ॥

తత్ర రాజఋషిః కశ్చిన్నామ్నా సత్యవ్రతో మహాన్ ।
నారాయణపరోఽతపత్ తపః స సలిలాశనః ॥ ౧౦ ॥

యోఽసావస్మిన్ మహాకల్పే తనయః స వివస్వతః ।
శ్రాద్ధదేవ ఇతి ఖ్యాతో మనుత్వే హరిణార్పితః ॥ ౧౧ ॥

ఏకదా కృతమాలాయాం కుర్వతో జలతర్పణమ్ ।
తస్యాఞ్జల్యుదకే కాచిచ్ఛఫర్యేకాభ్యపద్యత ॥ ౧౨ ॥

సత్యవ్రతోఽఞ్జలిగతాం సహ తోయేన భారత ।
ఉత్ససర్జ నదీతోయే శఫరీం ద్రవిడేశ్వరః ॥ ౧౩ ॥

తమాహ సాతికరుణం మహాకారుణికం నృపమ్ ।
యాదోభ్యో జ్ఞాతిఘాతిభ్యో దీనాం మాం దీనవత్సల ।
కథం విసృజసే రాజన్ భీతామస్మిన్ సరిజ్జలే ॥ ౧౪ ॥

తమాత్మనోఽనుగ్రహార్థం ప్రీత్యా మత్స్యవపుర్ధరమ్ ।
అజానన్ రక్షణార్థాయ శఫర్యాః స మనో దధే ॥ ౧౫ ॥

తస్యా దీనతరం వాక్యమాశ్రుత్య స మహీపతిః ।
కలశాప్సు నిధాయైనాం దయాలుర్నిన్య ఆశ్రమమ్ ॥ ౧౬ ॥

సా తు తత్రైకరాత్రేణ వర్ధమానా కమణ్డలౌ ।
అలబ్ధ్వాత్మావకాశం వా ఇదమాహ మహీపతిమ్ ॥ ౧౭ ॥

నాహం కమణ్డలావస్మిన్ కృచ్ఛ్రం వస్తుమిహోత్సహే ।
కల్పయౌకః సువిపులం యత్రాహం నివసే సుఖమ్ ॥ ౧౮ ॥

స ఏనాం తత ఆదాయ న్యధాదౌదఞ్చనోదకే ।
తత్ర క్షిప్తా ముహూర్తేన హస్తత్రయమవర్ధత ॥ ౧౯ ॥

న మ ఏతదలం రాజన్ సుఖం వస్తుముదఞ్చనమ్ ।
పృథు దేహి పదం మహ్యం యత్ త్వాహం శరణం గతా ॥ ౨౦ ॥

తత ఆదాయ సా రాజ్ఞా క్షిప్తా రాజన్ సరోవరే ।
తదావృత్యాత్మనా సోఽయం మహామీనోఽన్వవర్ధత ॥ ౨౧ ॥

నైతన్మే స్వస్తయే రాజన్నుదకం సలిలౌకసః ।
నిధేహి రక్షాయోగేన హ్రదే మామవిదాసిని ॥ ౨౨ ॥

ఇత్యుక్తః సోఽనయన్మత్స్యం తత్ర తత్రావిదాసిని ।
జలాశయేఽసమ్మితం తం సముద్రే ప్రాక్షిపజ్ఝషమ్ ॥ ౨౩ ॥

క్షిప్యమాణస్తమాహేదమిహ మాం మకరాదయః ।
అదన్త్యతిబలా వీర మాం నేహోత్స్రష్టుమర్హసి ॥ ౨౪ ॥

ఏవం విమోహితస్తేన వదతా వల్గుభారతీమ్ ।
తమాహ కో భవానస్మాన్ మత్స్యరూపేణ మోహయన్ ॥ ౨౫ ॥

నైవంవీర్యో జలచరో దృష్టోఽస్మాభిః శ్రుతోఽపి వా ।
యో భవాన్ యోజనశతమహ్నాభివ్యానశే సరః ॥ ౨౬ ॥

నూనం త్వం భగవాన్ సాక్షాద్ధరిర్నారాయణోఽవ్యయః ।
అనుగ్రహాయ భూతానాం ధత్సే రూపం జలౌకసామ్ ॥ ౨౭ ॥

నమస్తే పురుషశ్రేష్ఠ స్థిత్యుత్పత్త్యప్యయేశ్వర ।
భక్తానాం నః ప్రపన్నానాం ముఖ్యో హ్యాత్మగతిర్విభో ॥ ౨౮ ॥

సర్వే లీలావతారాస్తే భూతానాం భూతిహేతవః ।
జ్ఞాతుమిచ్ఛామ్యదో రూపం యదర్థం భవతా ధృతమ్ ॥ ౨౯ ॥

న తేఽరవిన్దాక్ష పదోపసర్పణం
మృషా భవేత్ సర్వసుహృత్ప్రియాత్మనః ।
యథేతరేషాం పృథగాత్మనాం సతా-
మదీదృశో యద్ వపురద్భుతం హి నః ॥ ౩౦ ॥

శ్రీశుక ఉవాచ
ఇతి బ్రువాణం నృపతిం జగత్పతిః
సత్యవ్రతం మత్స్యవపుర్యుగక్షయే ।
విహర్తుకామః ప్రలయార్ణవేఽబ్రవీ-
చ్చికీర్షురేకాన్తజనప్రియః ప్రియమ్ ॥ ౩౧ ॥

శ్రీభగవానువాచ
సప్తమే హ్యద్యతనాదూర్ధ్వమహన్యేతదరిందమ ।
నిమఙ్క్ష్యత్యప్యయామ్భోధౌ త్రైలోక్యం భూర్భువాదికమ్ ॥ ౩౨ ॥

త్రిలోక్యాం లీయమానాయాం సంవర్తామ్భసి వై తదా ।
ఉపస్థాస్యతి నౌః కాచిద్ విశాలా త్వాం మయేరితా ॥ ౩౩ ॥

త్వం తావదోషధీః సర్వా బీజాన్యుచ్చావచాని చ ।
సప్తర్షిభిః పరివృతః సర్వసత్త్వోపబృంహితః ॥ ౩౪ ॥

ఆరుహ్య బృహతీం నావం విచరిష్యస్యవిక్లవః ।
ఏకార్ణవే నిరాలోకే ఋషీణామేవ వర్చసా ॥ ౩౫ ॥

దోధూయమానాం తాం నావం సమీరేణ బలీయసా ।
ఉపస్థితస్య మే శృఙ్గే నిబధ్నీహి మహాహినా ॥ ౩౬ ॥

అహం త్వామృషిభిః సార్ధం సహనావముదన్వతి ।
వికర్షన్ విచరిష్యామి యావద్ బ్రాహ్మీ నిశా ప్రభో ॥ ౩౭ ॥

మదీయం మహిమానం చ పరం బ్రహ్మేతి శబ్దితమ్ ।
వేత్స్యస్యనుగృహీతం మే సమ్ప్రశ్నైర్వివృతం హృది ॥ ౩౮ ॥

ఇత్థమాదిశ్య రాజానం హరిరన్తరధీయత ।
సోఽన్వవైక్షత తం కాలం యం హృషీకేశ ఆదిశత్ ॥ ౩౯ ॥

ఆస్తీర్య దర్భాన్ ప్రాక్కూలాన్ రాజర్షిః ప్రాగుదఙ్ముఖః ।
నిషసాద హరేః పాదౌ చిన్తయన్ మత్స్యరూపిణః ॥ ౪౦ ॥

తతః సముద్ర ఉద్వేలః సర్వతః ప్లావయన్ మహీమ్ ।
వర్ధమానో మహామేఘైర్వర్షద్భిః సమదృశ్యత ॥ ౪౧ ॥

ధ్యాయన్ భగవదాదేశం దదృశే నావమాగతామ్ ।
తామారురోహ విప్రేన్ద్రైరాదాయౌషధివీరుధః ॥ ౪౨ ॥

తమూచుర్మునయః ప్రీతా రాజన్ ధ్యాయస్వ కేశవమ్ ।
స వై నః సఙ్కటాదస్మాదవితా శం విధాస్యతి ॥ ౪౩ ॥

సోఽనుధ్యాతస్తతో రాజ్ఞా ప్రాదురాసీన్మహార్ణవే ।
ఏకశృఙ్గధరో మత్స్యో హైమో నియుతయోజనః ॥ ౪౪ ॥

నిబధ్య నావం తచ్ఛృఙ్గే యథోక్తో హరిణా పురా ।
వరత్రేణాహినా తుష్టస్తుష్టావ మధుసూదనమ్ ॥ ౪౫ ॥

శ్రీరాజోవాచ
అనాద్యవిద్యోపహతాత్మసంవిద-
స్తన్మూలసంసారపరిశ్రమాతురాః ।
యదృచ్ఛయోపసృతా యమాప్నుయు-
ర్విముక్తిదో నః పరమో గురుర్భవాన్ ॥ ౪౬ ॥

జనోఽబుధోఽయం నిజకర్మబన్ధనః
సుఖేచ్ఛయా కర్మ సమీహతేఽసుఖమ్ ।
యత్సేవయా తాం విధునోత్యసన్మతిం
గ్రన్థిం స భిన్ద్యాద్ ధృదయం స నో గురుః ॥ ౪౭ ॥

యత్సేవయాగ్నేరివ రుద్రరోదనం
పుమాన్ విజహ్యాన్మలమాత్మనస్తమః ।
భజేత వర్ణం నిజమేష సోఽవ్యయో
భూయాత్ స ఈశః పరమో గురోర్గురుః ॥ ౪౮ ॥

న యత్ప్రసాదాయుతభాగలేశ-
మన్యే చ దేవా గురవో జనాః స్వయమ్ ।
కర్తుం సమేతాః ప్రభవన్తి పుంస-
స్తమీశ్వరం త్వాం శరణం ప్రపద్యే ॥ ౪౯ ॥

అచక్షురన్ధస్య యథాగ్రణీః కృత-
స్తథా జనస్యావిదుషోఽబుధో గురుః ।
త్వమర్కదృక్ సర్వదృశాం సమీక్షణో
వృతో గురుర్నః స్వగతిం బుభుత్సతామ్ ॥ ౫౦ ॥

జనో జనస్యాదిశతేఽసతీం గతిం
యయా ప్రపద్యేత దురత్యయం తమః ।
త్వం త్వవ్యయం జ్ఞానమమోఘమఞ్జసా
ప్రపద్యతే యేన జనో నిజం పదమ్ ॥ ౫౧ ॥

త్వం సర్వలోకస్య సుహృత్ ప్రియేశ్వరో
హ్యాత్మా గురుర్జ్ఞానమభీష్టసిద్ధిః ।
తథాపి లోకో న భవన్తమన్ధధీ-
ర్జానాతి సన్తం హృది బద్ధకామః ॥ ౫౨ ॥

త్వం త్వామహం దేవవరం వరేణ్యం
ప్రపద్య ఈశం ప్రతిబోధనాయ ।
ఛిన్ధ్యర్థదీపైర్భగవన్ వచోభి-
ర్గ్రన్థీన్ హృదయ్యాన్ వివృణు స్వమోకః ॥ ౫౩ ॥

శ్రీశుక ఉవాచ
ఇత్యుక్తవన్తం నృపతిం భగవానాదిపూరుషః ।
మత్స్యరూపీ మహామ్భోధౌ విహరంస్తత్త్వమబ్రవీత్ ॥ ౫౪ ॥

పురాణసంహితాం దివ్యాం సాఙ్ఖ్యయోగక్రియావతీమ్ ।
సత్యవ్రతస్య రాజర్షేరాత్మగుహ్యమశేషతః ॥ ౫౫ ॥

అశ్రౌషీదృషిభిః సాకమాత్మతత్త్వమసంశయమ్ ।
నావ్యాసీనో భగవతా ప్రోక్తం బ్రహ్మ సనాతనమ్ ॥ ౫౬ ॥

అతీతప్రలయాపాయ ఉత్థితాయ స వేధసే ।
హత్వాసురం హయగ్రీవం వేదాన్ ప్రత్యాహరద్ధరిః ॥ ౫౭ ॥

స తు సత్యవ్రతో రాజా జ్ఞానవిజ్ఞానసంయుతః ।
విష్ణోః ప్రసాదాత్ కల్పేఽస్మిన్నాసీద్ వైవస్వతో మనుః ॥ ౫౮ ॥

సత్యవ్రతస్య రాజర్షేర్మాయామత్స్యస్య శార్ఙ్గిణః ।
సంవాదం మహదాఖ్యానం శ్రుత్వా ముచ్యేత కిల్బిషాత్ ॥ ౫౯ ॥

అవతారం హరేర్యోఽయం కీర్తయేదన్వహం నరః ।
సఙ్కల్పాస్తస్య సిధ్యన్తి స యాతి పరమాం గతిమ్ ॥ ౬౦ ॥

ప్రలయపయసి ధాతుః సుప్తశక్తేర్ముఖేభ్యః
శ్రుతిగణమపనీతం ప్రత్యుపాదత్త హత్వా ।
దితిజమకథయద్ యో బ్రహ్మ సత్యవ్రతానాం
తమహమఖిలహేతుం జిహ్మమీనం నతోఽస్మి ॥ ౬౧ ॥
స వై మనః కృష్ణపదారవిన్దయో-
ర్వచాంసి వైకుణ్ఠగుణానువర్ణనే ।
కరౌ హరేర్మన్దిరమార్జనాదిషు
శ్రుతిం చకారాచ్యుతసత్కథోదయే ॥