ଶ୍ରୀରାଜୋଵାଚ
ଭଗଵଞ୍ଛ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି ହରେରଦ୍ଭୁତକର୍ମଣଃ ।
ଅଵତାରକଥାମାଦ୍ଯାଂ ମାଯାମତ୍ସ୍ଯଵିଡମ୍ବନମ୍ ॥ ୧ ॥
ଭଗଵଞ୍ଛ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି ହରେରଦ୍ଭୁତକର୍ମଣଃ ।
ଅଵତାରକଥାମାଦ୍ଯାଂ ମାଯାମତ୍ସ୍ଯଵିଡମ୍ବନମ୍ ॥ ୧ ॥
ଯଦର୍ଥମଦଧାଦ୍ ରୂପଂ ମାତ୍ସ୍ଯଂ ଲୋକଜୁଗୁପ୍ସିତମ୍ ।
ତମଃପ୍ରକୃତି ଦୁର୍ମର୍ଷଂ କର୍ମଗ୍ରସ୍ତ ଇଵେଶ୍ଵରଃ ॥ ୨ ॥
ତମଃପ୍ରକୃତି ଦୁର୍ମର୍ଷଂ କର୍ମଗ୍ରସ୍ତ ଇଵେଶ୍ଵରଃ ॥ ୨ ॥
ଏତନ୍ନୋ ଭଗଵନ୍ ସର୍ଵଂ ଯଥାଵଦ୍ ଵକ୍ତୁମର୍ହସି ।
ଉତ୍ତମଶ୍ଲୋକଚରିତଂ ସର୍ଵଲୋକସୁଖାଵହମ୍ ॥ ୩ ॥
ଉତ୍ତମଶ୍ଲୋକଚରିତଂ ସର୍ଵଲୋକସୁଖାଵହମ୍ ॥ ୩ ॥
ଶ୍ରୀସୂତ ଉଵାଚ
ଇତ୍ଯୁକ୍ତୋ ଵିଷ୍ଣୁରାତେନ ଭଗଵାନ୍ ବାଦରାଯଣିଃ ।
ଉଵାଚଚରିତଂ ଵିଷ୍ଣୋର୍ମତ୍ସ୍ଯରୂପେଣ ଯତ୍ କୃତମ୍ ॥ ୪ ॥
ଇତ୍ଯୁକ୍ତୋ ଵିଷ୍ଣୁରାତେନ ଭଗଵାନ୍ ବାଦରାଯଣିଃ ।
ଉଵାଚଚରିତଂ ଵିଷ୍ଣୋର୍ମତ୍ସ୍ଯରୂପେଣ ଯତ୍ କୃତମ୍ ॥ ୪ ॥
ଶ୍ରୀଶୁକ ଉଵାଚ
ଗୋଵିପ୍ରସୁରସାଧୂନାଂ ଛନ୍ଦସାମପି ଚେଶ୍ଵରଃ ।
ରକ୍ଷାମିଚ୍ଛଂସ୍ତନୂର୍ଧତ୍ତେ ଧର୍ମସ୍ଯାର୍ଥସ୍ଯ ଚୈଵ ହି ॥ ୫ ॥
ଗୋଵିପ୍ରସୁରସାଧୂନାଂ ଛନ୍ଦସାମପି ଚେଶ୍ଵରଃ ।
ରକ୍ଷାମିଚ୍ଛଂସ୍ତନୂର୍ଧତ୍ତେ ଧର୍ମସ୍ଯାର୍ଥସ୍ଯ ଚୈଵ ହି ॥ ୫ ॥
ଉଚ୍ଚାଵଚେଷୁ ଭୂତେଷୁ ଚରନ୍ ଵାଯୁରିଵେଶ୍ଵରଃ ।
ନୋଚ୍ଚାଵଚତ୍ଵଂ ଭଜତେ ନିର୍ଗୁଣତ୍ଵାଦ୍ଧିଯୋ ଗୁଣୈଃ ॥ ୬ ॥
ନୋଚ୍ଚାଵଚତ୍ଵଂ ଭଜତେ ନିର୍ଗୁଣତ୍ଵାଦ୍ଧିଯୋ ଗୁଣୈଃ ॥ ୬ ॥
ଆସୀଦତୀତକଲ୍ପାନ୍ତେ ବ୍ରାହ୍ମୋ ନୈମିତ୍ତିକୋ ଲଯଃ ।
ସମୁଦ୍ରୋପପ୍ଲୁତାସ୍ତତ୍ର ଲୋକା ଭୂରାଦଯୋ ନୃପ ॥ ୭ ॥
ସମୁଦ୍ରୋପପ୍ଲୁତାସ୍ତତ୍ର ଲୋକା ଭୂରାଦଯୋ ନୃପ ॥ ୭ ॥
କାଲେନାଗତନିଦ୍ରସ୍ଯ ଧାତୁଃ ଶିଶଯିଷୋର୍ବଲୀ ।
ମୁଖତୋ ନିଃସୃତାନ୍ ଵେଦାନ୍ ହଯଗ୍ରୀଵୋଽନ୍ତିକେଽହରତ୍ ॥ ୮ ॥
ମୁଖତୋ ନିଃସୃତାନ୍ ଵେଦାନ୍ ହଯଗ୍ରୀଵୋଽନ୍ତିକେଽହରତ୍ ॥ ୮ ॥
ଜ୍ଞାତ୍ଵା ତଦ୍ ଦାନଵେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ହଯଗ୍ରୀଵସ୍ଯ ଚେଷ୍ଟିତମ୍ ।
ଦଧାର ଶଫରୀରୂପଂ ଭଗଵାନ୍ ହରିରୀଶ୍ଵରଃ ॥ ୯ ॥
ଦଧାର ଶଫରୀରୂପଂ ଭଗଵାନ୍ ହରିରୀଶ୍ଵରଃ ॥ ୯ ॥
ତତ୍ର ରାଜଋଷିଃ କଶ୍ଚିନ୍ନାମ୍ନା ସତ୍ଯଵ୍ରତୋ ମହାନ୍ ।
ନାରାଯଣପରୋଽତପତ୍ ତପଃ ସ ସଲିଲାଶନଃ ॥ ୧୦ ॥
ନାରାଯଣପରୋଽତପତ୍ ତପଃ ସ ସଲିଲାଶନଃ ॥ ୧୦ ॥
ଯୋଽସାଵସ୍ମିନ୍ ମହାକଲ୍ପେ ତନଯଃ ସ ଵିଵସ୍ଵତଃ ।
ଶ୍ରାଦ୍ଧଦେଵ ଇତି ଖ୍ଯାତୋ ମନୁତ୍ଵେ ହରିଣାର୍ପିତଃ ॥ ୧୧ ॥
ଶ୍ରାଦ୍ଧଦେଵ ଇତି ଖ୍ଯାତୋ ମନୁତ୍ଵେ ହରିଣାର୍ପିତଃ ॥ ୧୧ ॥
ଏକଦା କୃତମାଲାଯାଂ କୁର୍ଵତୋ ଜଲତର୍ପଣମ୍ ।
ତସ୍ଯାଞ୍ଜଲ୍ଯୁଦକେ କାଚିଚ୍ଛଫର୍ଯେକାଭ୍ଯପଦ୍ଯତ ॥ ୧୨ ॥
ତସ୍ଯାଞ୍ଜଲ୍ଯୁଦକେ କାଚିଚ୍ଛଫର୍ଯେକାଭ୍ଯପଦ୍ଯତ ॥ ୧୨ ॥
ସତ୍ଯଵ୍ରତୋଽଞ୍ଜଲିଗତାଂ ସହ ତୋଯେନ ଭାରତ ।
ଉତ୍ସସର୍ଜ ନଦୀତୋଯେ ଶଫରୀଂ ଦ୍ରଵିଡେଶ୍ଵରଃ ॥ ୧୩ ॥
ଉତ୍ସସର୍ଜ ନଦୀତୋଯେ ଶଫରୀଂ ଦ୍ରଵିଡେଶ୍ଵରଃ ॥ ୧୩ ॥
ତମାହ ସାତିକରୁଣଂ ମହାକାରୁଣିକଂ ନୃପମ୍ ।
ଯାଦୋଭ୍ଯୋ ଜ୍ଞାତିଘାତିଭ୍ଯୋ ଦୀନାଂ ମାଂ ଦୀନଵତ୍ସଲ ।
କଥଂ ଵିସୃଜସେ ରାଜନ୍ ଭୀତାମସ୍ମିନ୍ ସରିଜ୍ଜଲେ ॥ ୧୪ ॥
ଯାଦୋଭ୍ଯୋ ଜ୍ଞାତିଘାତିଭ୍ଯୋ ଦୀନାଂ ମାଂ ଦୀନଵତ୍ସଲ ।
କଥଂ ଵିସୃଜସେ ରାଜନ୍ ଭୀତାମସ୍ମିନ୍ ସରିଜ୍ଜଲେ ॥ ୧୪ ॥
ତମାତ୍ମନୋଽନୁଗ୍ରହାର୍ଥଂ ପ୍ରୀତ୍ଯା ମତ୍ସ୍ଯଵପୁର୍ଧରମ୍ ।
ଅଜାନନ୍ ରକ୍ଷଣାର୍ଥାଯ ଶଫର୍ଯାଃ ସ ମନୋ ଦଧେ ॥ ୧୫ ॥
ଅଜାନନ୍ ରକ୍ଷଣାର୍ଥାଯ ଶଫର୍ଯାଃ ସ ମନୋ ଦଧେ ॥ ୧୫ ॥
ତସ୍ଯା ଦୀନତରଂ ଵାକ୍ଯମାଶ୍ରୁତ୍ଯ ସ ମହୀପତିଃ ।
କଲଶାପ୍ସୁ ନିଧାଯୈନାଂ ଦଯାଲୁର୍ନିନ୍ଯ ଆଶ୍ରମମ୍ ॥ ୧୬ ॥
କଲଶାପ୍ସୁ ନିଧାଯୈନାଂ ଦଯାଲୁର୍ନିନ୍ଯ ଆଶ୍ରମମ୍ ॥ ୧୬ ॥
ସା ତୁ ତତ୍ରୈକରାତ୍ରେଣ ଵର୍ଧମାନା କମଣ୍ଡଲୌ ।
ଅଲବ୍ଧ୍ଵାତ୍ମାଵକାଶଂ ଵା ଇଦମାହ ମହୀପତିମ୍ ॥ ୧୭ ॥
ଅଲବ୍ଧ୍ଵାତ୍ମାଵକାଶଂ ଵା ଇଦମାହ ମହୀପତିମ୍ ॥ ୧୭ ॥
ନାହଂ କମଣ୍ଡଲାଵସ୍ମିନ୍ କୃଚ୍ଛ୍ରଂ ଵସ୍ତୁମିହୋତ୍ସହେ ।
କଲ୍ପଯୌକଃ ସୁଵିପୁଲଂ ଯତ୍ରାହଂ ନିଵସେ ସୁଖମ୍ ॥ ୧୮ ॥
କଲ୍ପଯୌକଃ ସୁଵିପୁଲଂ ଯତ୍ରାହଂ ନିଵସେ ସୁଖମ୍ ॥ ୧୮ ॥
ସ ଏନାଂ ତତ ଆଦାଯ ନ୍ଯଧାଦୌଦଞ୍ଚନୋଦକେ ।
ତତ୍ର କ୍ଷିପ୍ତା ମୁହୂର୍ତେନ ହସ୍ତତ୍ରଯମଵର୍ଧତ ॥ ୧୯ ॥
ତତ୍ର କ୍ଷିପ୍ତା ମୁହୂର୍ତେନ ହସ୍ତତ୍ରଯମଵର୍ଧତ ॥ ୧୯ ॥
ନ ମ ଏତଦଲଂ ରାଜନ୍ ସୁଖଂ ଵସ୍ତୁମୁଦଞ୍ଚନମ୍ ।
ପୃଥୁ ଦେହି ପଦଂ ମହ୍ଯଂ ଯତ୍ ତ୍ଵାହଂ ଶରଣଂ ଗତା ॥ ୨୦ ॥
ପୃଥୁ ଦେହି ପଦଂ ମହ୍ଯଂ ଯତ୍ ତ୍ଵାହଂ ଶରଣଂ ଗତା ॥ ୨୦ ॥
ତତ ଆଦାଯ ସା ରାଜ୍ଞା କ୍ଷିପ୍ତା ରାଜନ୍ ସରୋଵରେ ।
ତଦାଵୃତ୍ଯାତ୍ମନା ସୋଽଯଂ ମହାମୀନୋଽନ୍ଵଵର୍ଧତ ॥ ୨୧ ॥
ତଦାଵୃତ୍ଯାତ୍ମନା ସୋଽଯଂ ମହାମୀନୋଽନ୍ଵଵର୍ଧତ ॥ ୨୧ ॥
ନୈତନ୍ମେ ସ୍ଵସ୍ତଯେ ରାଜନ୍ନୁଦକଂ ସଲିଲୌକସଃ ।
ନିଧେହି ରକ୍ଷାଯୋଗେନ ହ୍ରଦେ ମାମଵିଦାସିନି ॥ ୨୨ ॥
ନିଧେହି ରକ୍ଷାଯୋଗେନ ହ୍ରଦେ ମାମଵିଦାସିନି ॥ ୨୨ ॥
ଇତ୍ଯୁକ୍ତଃ ସୋଽନଯନ୍ମତ୍ସ୍ଯଂ ତତ୍ର ତତ୍ରାଵିଦାସିନି ।
ଜଲାଶଯେଽସମ୍ମିତଂ ତଂ ସମୁଦ୍ରେ ପ୍ରାକ୍ଷିପଜ୍ଝଷମ୍ ॥ ୨୩ ॥
ଜଲାଶଯେଽସମ୍ମିତଂ ତଂ ସମୁଦ୍ରେ ପ୍ରାକ୍ଷିପଜ୍ଝଷମ୍ ॥ ୨୩ ॥
କ୍ଷିପ୍ଯମାଣସ୍ତମାହେଦମିହ ମାଂ ମକରାଦଯଃ ।
ଅଦନ୍ତ୍ଯତିବଲା ଵୀର ମାଂ ନେହୋତ୍ସ୍ରଷ୍ଟୁମର୍ହସି ॥ ୨୪ ॥
ଅଦନ୍ତ୍ଯତିବଲା ଵୀର ମାଂ ନେହୋତ୍ସ୍ରଷ୍ଟୁମର୍ହସି ॥ ୨୪ ॥
ଏଵଂ ଵିମୋହିତସ୍ତେନ ଵଦତା ଵଲ୍ଗୁଭାରତୀମ୍ ।
ତମାହ କୋ ଭଵାନସ୍ମାନ୍ ମତ୍ସ୍ଯରୂପେଣ ମୋହଯନ୍ ॥ ୨୫ ॥
ତମାହ କୋ ଭଵାନସ୍ମାନ୍ ମତ୍ସ୍ଯରୂପେଣ ମୋହଯନ୍ ॥ ୨୫ ॥
ନୈଵଂଵୀର୍ଯୋ ଜଲଚରୋ ଦୃଷ୍ଟୋଽସ୍ମାଭିଃ ଶ୍ରୁତୋଽପି ଵା ।
ଯୋ ଭଵାନ୍ ଯୋଜନଶତମହ୍ନାଭିଵ୍ଯାନଶେ ସରଃ ॥ ୨୬ ॥
ଯୋ ଭଵାନ୍ ଯୋଜନଶତମହ୍ନାଭିଵ୍ଯାନଶେ ସରଃ ॥ ୨୬ ॥
ନୂନଂ ତ୍ଵଂ ଭଗଵାନ୍ ସାକ୍ଷାଦ୍ଧରିର୍ନାରାଯଣୋଽଵ୍ଯଯଃ ।
ଅନୁଗ୍ରହାଯ ଭୂତାନାଂ ଧତ୍ସେ ରୂପଂ ଜଲୌକସାମ୍ ॥ ୨୭ ॥
ଅନୁଗ୍ରହାଯ ଭୂତାନାଂ ଧତ୍ସେ ରୂପଂ ଜଲୌକସାମ୍ ॥ ୨୭ ॥
ନମସ୍ତେ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ଥିତ୍ଯୁତ୍ପତ୍ତ୍ଯପ୍ଯଯେଶ୍ଵର ।
ଭକ୍ତାନାଂ ନଃ ପ୍ରପନ୍ନାନାଂ ମୁଖ୍ଯୋ ହ୍ଯାତ୍ମଗତିର୍ଵିଭୋ ॥ ୨୮ ॥
ଭକ୍ତାନାଂ ନଃ ପ୍ରପନ୍ନାନାଂ ମୁଖ୍ଯୋ ହ୍ଯାତ୍ମଗତିର୍ଵିଭୋ ॥ ୨୮ ॥
ସର୍ଵେ ଲୀଲାଵତାରାସ୍ତେ ଭୂତାନାଂ ଭୂତିହେତଵଃ ।
ଜ୍ଞାତୁମିଚ୍ଛାମ୍ଯଦୋ ରୂପଂ ଯଦର୍ଥଂ ଭଵତା ଧୃତମ୍ ॥ ୨୯ ॥
ଜ୍ଞାତୁମିଚ୍ଛାମ୍ଯଦୋ ରୂପଂ ଯଦର୍ଥଂ ଭଵତା ଧୃତମ୍ ॥ ୨୯ ॥
ନ ତେଽରଵିନ୍ଦାକ୍ଷ ପଦୋପସର୍ପଣଂ
ମୃଷା ଭଵେତ୍ ସର୍ଵସୁହୃତ୍ପ୍ରିଯାତ୍ମନଃ ।
ଯଥେତରେଷାଂ ପୃଥଗାତ୍ମନାଂ ସତା-
ମଦୀଦୃଶୋ ଯଦ୍ ଵପୁରଦ୍ଭୁତଂ ହି ନଃ ॥ ୩୦ ॥
ମୃଷା ଭଵେତ୍ ସର୍ଵସୁହୃତ୍ପ୍ରିଯାତ୍ମନଃ ।
ଯଥେତରେଷାଂ ପୃଥଗାତ୍ମନାଂ ସତା-
ମଦୀଦୃଶୋ ଯଦ୍ ଵପୁରଦ୍ଭୁତଂ ହି ନଃ ॥ ୩୦ ॥
ଶ୍ରୀଶୁକ ଉଵାଚ
ଇତି ବ୍ରୁଵାଣଂ ନୃପତିଂ ଜଗତ୍ପତିଃ
ସତ୍ଯଵ୍ରତଂ ମତ୍ସ୍ଯଵପୁର୍ଯୁଗକ୍ଷଯେ ।
ଵିହର୍ତୁକାମଃ ପ୍ରଲଯାର୍ଣଵେଽବ୍ରଵୀ-
ଚ୍ଚିକୀର୍ଷୁରେକାନ୍ତଜନପ୍ରିଯଃ ପ୍ରିଯମ୍ ॥ ୩୧ ॥
ଇତି ବ୍ରୁଵାଣଂ ନୃପତିଂ ଜଗତ୍ପତିଃ
ସତ୍ଯଵ୍ରତଂ ମତ୍ସ୍ଯଵପୁର୍ଯୁଗକ୍ଷଯେ ।
ଵିହର୍ତୁକାମଃ ପ୍ରଲଯାର୍ଣଵେଽବ୍ରଵୀ-
ଚ୍ଚିକୀର୍ଷୁରେକାନ୍ତଜନପ୍ରିଯଃ ପ୍ରିଯମ୍ ॥ ୩୧ ॥
ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ
ସପ୍ତମେ ହ୍ଯଦ୍ଯତନାଦୂର୍ଧ୍ଵମହନ୍ଯେତଦରିଂଦମ ।
ନିମଙ୍କ୍ଷ୍ଯତ୍ଯପ୍ଯଯାମ୍ଭୋଧୌ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ଭୂର୍ଭୁଵାଦିକମ୍ ॥ ୩୨ ॥
ସପ୍ତମେ ହ୍ଯଦ୍ଯତନାଦୂର୍ଧ୍ଵମହନ୍ଯେତଦରିଂଦମ ।
ନିମଙ୍କ୍ଷ୍ଯତ୍ଯପ୍ଯଯାମ୍ଭୋଧୌ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ଭୂର୍ଭୁଵାଦିକମ୍ ॥ ୩୨ ॥
ତ୍ରିଲୋକ୍ଯାଂ ଲୀଯମାନାଯାଂ ସଂଵର୍ତାମ୍ଭସି ଵୈ ତଦା ।
ଉପସ୍ଥାସ୍ଯତି ନୌଃ କାଚିଦ୍ ଵିଶାଲା ତ୍ଵାଂ ମଯେରିତା ॥ ୩୩ ॥
ଉପସ୍ଥାସ୍ଯତି ନୌଃ କାଚିଦ୍ ଵିଶାଲା ତ୍ଵାଂ ମଯେରିତା ॥ ୩୩ ॥
ତ୍ଵଂ ତାଵଦୋଷଧୀଃ ସର୍ଵା ବୀଜାନ୍ଯୁଚ୍ଚାଵଚାନି ଚ ।
ସପ୍ତର୍ଷିଭିଃ ପରିଵୃତଃ ସର୍ଵସତ୍ତ୍ଵୋପବୃଂହିତଃ ॥ ୩୪ ॥
ସପ୍ତର୍ଷିଭିଃ ପରିଵୃତଃ ସର୍ଵସତ୍ତ୍ଵୋପବୃଂହିତଃ ॥ ୩୪ ॥
ଆରୁହ୍ଯ ବୃହତୀଂ ନାଵଂ ଵିଚରିଷ୍ଯସ୍ଯଵିକ୍ଲଵଃ ।
ଏକାର୍ଣଵେ ନିରାଲୋକେ ଋଷୀଣାମେଵ ଵର୍ଚସା ॥ ୩୫ ॥
ଏକାର୍ଣଵେ ନିରାଲୋକେ ଋଷୀଣାମେଵ ଵର୍ଚସା ॥ ୩୫ ॥
ଦୋଧୂଯମାନାଂ ତାଂ ନାଵଂ ସମୀରେଣ ବଲୀଯସା ।
ଉପସ୍ଥିତସ୍ଯ ମେ ଶୃଙ୍ଗେ ନିବଧ୍ନୀହି ମହାହିନା ॥ ୩୬ ॥
ଉପସ୍ଥିତସ୍ଯ ମେ ଶୃଙ୍ଗେ ନିବଧ୍ନୀହି ମହାହିନା ॥ ୩୬ ॥
ଅହଂ ତ୍ଵାମୃଷିଭିଃ ସାର୍ଧଂ ସହନାଵମୁଦନ୍ଵତି ।
ଵିକର୍ଷନ୍ ଵିଚରିଷ୍ଯାମି ଯାଵଦ୍ ବ୍ରାହ୍ମୀ ନିଶା ପ୍ରଭୋ ॥ ୩୭ ॥
ଵିକର୍ଷନ୍ ଵିଚରିଷ୍ଯାମି ଯାଵଦ୍ ବ୍ରାହ୍ମୀ ନିଶା ପ୍ରଭୋ ॥ ୩୭ ॥
ମଦୀଯଂ ମହିମାନଂ ଚ ପରଂ ବ୍ରହ୍ମେତି ଶବ୍ଦିତମ୍ ।
ଵେତ୍ସ୍ଯସ୍ଯନୁଗୃହୀତଂ ମେ ସମ୍ପ୍ରଶ୍ନୈର୍ଵିଵୃତଂ ହୃଦି ॥ ୩୮ ॥
ଵେତ୍ସ୍ଯସ୍ଯନୁଗୃହୀତଂ ମେ ସମ୍ପ୍ରଶ୍ନୈର୍ଵିଵୃତଂ ହୃଦି ॥ ୩୮ ॥
ଇତ୍ଥମାଦିଶ୍ଯ ରାଜାନଂ ହରିରନ୍ତରଧୀଯତ ।
ସୋଽନ୍ଵଵୈକ୍ଷତ ତଂ କାଲଂ ଯଂ ହୃଷୀକେଶ ଆଦିଶତ୍ ॥ ୩୯ ॥
ସୋଽନ୍ଵଵୈକ୍ଷତ ତଂ କାଲଂ ଯଂ ହୃଷୀକେଶ ଆଦିଶତ୍ ॥ ୩୯ ॥
ଆସ୍ତୀର୍ଯ ଦର୍ଭାନ୍ ପ୍ରାକ୍କୂଲାନ୍ ରାଜର୍ଷିଃ ପ୍ରାଗୁଦଙ୍ମୁଖଃ ।
ନିଷସାଦ ହରେଃ ପାଦୌ ଚିନ୍ତଯନ୍ ମତ୍ସ୍ଯରୂପିଣଃ ॥ ୪୦ ॥
ନିଷସାଦ ହରେଃ ପାଦୌ ଚିନ୍ତଯନ୍ ମତ୍ସ୍ଯରୂପିଣଃ ॥ ୪୦ ॥
ତତଃ ସମୁଦ୍ର ଉଦ୍ଵେଲଃ ସର୍ଵତଃ ପ୍ଲାଵଯନ୍ ମହୀମ୍ ।
ଵର୍ଧମାନୋ ମହାମେଘୈର୍ଵର୍ଷଦ୍ଭିଃ ସମଦୃଶ୍ଯତ ॥ ୪୧ ॥
ଵର୍ଧମାନୋ ମହାମେଘୈର୍ଵର୍ଷଦ୍ଭିଃ ସମଦୃଶ୍ଯତ ॥ ୪୧ ॥
ଧ୍ଯାଯନ୍ ଭଗଵଦାଦେଶଂ ଦଦୃଶେ ନାଵମାଗତାମ୍ ।
ତାମାରୁରୋହ ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରୈରାଦାଯୌଷଧିଵୀରୁଧଃ ॥ ୪୨ ॥
ତାମାରୁରୋହ ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରୈରାଦାଯୌଷଧିଵୀରୁଧଃ ॥ ୪୨ ॥
ତମୂଚୁର୍ମୁନଯଃ ପ୍ରୀତା ରାଜନ୍ ଧ୍ଯାଯସ୍ଵ କେଶଵମ୍ ।
ସ ଵୈ ନଃ ସଙ୍କଟାଦସ୍ମାଦଵିତା ଶଂ ଵିଧାସ୍ଯତି ॥ ୪୩ ॥
ସ ଵୈ ନଃ ସଙ୍କଟାଦସ୍ମାଦଵିତା ଶଂ ଵିଧାସ୍ଯତି ॥ ୪୩ ॥
ସୋଽନୁଧ୍ଯାତସ୍ତତୋ ରାଜ୍ଞା ପ୍ରାଦୁରାସୀନ୍ମହାର୍ଣଵେ ।
ଏକଶୃଙ୍ଗଧରୋ ମତ୍ସ୍ଯୋ ହୈମୋ ନିଯୁତଯୋଜନଃ ॥ ୪୪ ॥
ଏକଶୃଙ୍ଗଧରୋ ମତ୍ସ୍ଯୋ ହୈମୋ ନିଯୁତଯୋଜନଃ ॥ ୪୪ ॥
ନିବଧ୍ଯ ନାଵଂ ତଚ୍ଛୃଙ୍ଗେ ଯଥୋକ୍ତୋ ହରିଣା ପୁରା ।
ଵରତ୍ରେଣାହିନା ତୁଷ୍ଟସ୍ତୁଷ୍ଟାଵ ମଧୁସୂଦନମ୍ ॥ ୪୫ ॥
ଵରତ୍ରେଣାହିନା ତୁଷ୍ଟସ୍ତୁଷ୍ଟାଵ ମଧୁସୂଦନମ୍ ॥ ୪୫ ॥
ଶ୍ରୀରାଜୋଵାଚ
ଅନାଦ୍ଯଵିଦ୍ଯୋପହତାତ୍ମସଂଵିଦ-
ସ୍ତନ୍ମୂଲସଂସାରପରିଶ୍ରମାତୁରାଃ ।
ଯଦୃଚ୍ଛଯୋପସୃତା ଯମାପ୍ନୁଯୁ-
ର୍ଵିମୁକ୍ତିଦୋ ନଃ ପରମୋ ଗୁରୁର୍ଭଵାନ୍ ॥ ୪୬ ॥
ଅନାଦ୍ଯଵିଦ୍ଯୋପହତାତ୍ମସଂଵିଦ-
ସ୍ତନ୍ମୂଲସଂସାରପରିଶ୍ରମାତୁରାଃ ।
ଯଦୃଚ୍ଛଯୋପସୃତା ଯମାପ୍ନୁଯୁ-
ର୍ଵିମୁକ୍ତିଦୋ ନଃ ପରମୋ ଗୁରୁର୍ଭଵାନ୍ ॥ ୪୬ ॥
ଜନୋଽବୁଧୋଽଯଂ ନିଜକର୍ମବନ୍ଧନଃ
ସୁଖେଚ୍ଛଯା କର୍ମ ସମୀହତେଽସୁଖମ୍ ।
ଯତ୍ସେଵଯା ତାଂ ଵିଧୁନୋତ୍ଯସନ୍ମତିଂ
ଗ୍ରନ୍ଥିଂ ସ ଭିନ୍ଦ୍ଯାଦ୍ ଧୃଦଯଂ ସ ନୋ ଗୁରୁଃ ॥ ୪୭ ॥
ସୁଖେଚ୍ଛଯା କର୍ମ ସମୀହତେଽସୁଖମ୍ ।
ଯତ୍ସେଵଯା ତାଂ ଵିଧୁନୋତ୍ଯସନ୍ମତିଂ
ଗ୍ରନ୍ଥିଂ ସ ଭିନ୍ଦ୍ଯାଦ୍ ଧୃଦଯଂ ସ ନୋ ଗୁରୁଃ ॥ ୪୭ ॥
ଯତ୍ସେଵଯାଗ୍ନେରିଵ ରୁଦ୍ରରୋଦନଂ
ପୁମାନ୍ ଵିଜହ୍ଯାନ୍ମଲମାତ୍ମନସ୍ତମଃ ।
ଭଜେତ ଵର୍ଣଂ ନିଜମେଷ ସୋଽଵ୍ଯଯୋ
ଭୂଯାତ୍ ସ ଈଶଃ ପରମୋ ଗୁରୋର୍ଗୁରୁଃ ॥ ୪୮ ॥
ପୁମାନ୍ ଵିଜହ୍ଯାନ୍ମଲମାତ୍ମନସ୍ତମଃ ।
ଭଜେତ ଵର୍ଣଂ ନିଜମେଷ ସୋଽଵ୍ଯଯୋ
ଭୂଯାତ୍ ସ ଈଶଃ ପରମୋ ଗୁରୋର୍ଗୁରୁଃ ॥ ୪୮ ॥
ନ ଯତ୍ପ୍ରସାଦାଯୁତଭାଗଲେଶ-
ମନ୍ଯେ ଚ ଦେଵା ଗୁରଵୋ ଜନାଃ ସ୍ଵଯମ୍ ।
କର୍ତୁଂ ସମେତାଃ ପ୍ରଭଵନ୍ତି ପୁଂସ-
ସ୍ତମୀଶ୍ଵରଂ ତ୍ଵାଂ ଶରଣଂ ପ୍ରପଦ୍ଯେ ॥ ୪୯ ॥
ମନ୍ଯେ ଚ ଦେଵା ଗୁରଵୋ ଜନାଃ ସ୍ଵଯମ୍ ।
କର୍ତୁଂ ସମେତାଃ ପ୍ରଭଵନ୍ତି ପୁଂସ-
ସ୍ତମୀଶ୍ଵରଂ ତ୍ଵାଂ ଶରଣଂ ପ୍ରପଦ୍ଯେ ॥ ୪୯ ॥
ଅଚକ୍ଷୁରନ୍ଧସ୍ଯ ଯଥାଗ୍ରଣୀଃ କୃତ-
ସ୍ତଥା ଜନସ୍ଯାଵିଦୁଷୋଽବୁଧୋ ଗୁରୁଃ ।
ତ୍ଵମର୍କଦୃକ୍ ସର୍ଵଦୃଶାଂ ସମୀକ୍ଷଣୋ
ଵୃତୋ ଗୁରୁର୍ନଃ ସ୍ଵଗତିଂ ବୁଭୁତ୍ସତାମ୍ ॥ ୫୦ ॥
ସ୍ତଥା ଜନସ୍ଯାଵିଦୁଷୋଽବୁଧୋ ଗୁରୁଃ ।
ତ୍ଵମର୍କଦୃକ୍ ସର୍ଵଦୃଶାଂ ସମୀକ୍ଷଣୋ
ଵୃତୋ ଗୁରୁର୍ନଃ ସ୍ଵଗତିଂ ବୁଭୁତ୍ସତାମ୍ ॥ ୫୦ ॥
ଜନୋ ଜନସ୍ଯାଦିଶତେଽସତୀଂ ଗତିଂ
ଯଯା ପ୍ରପଦ୍ଯେତ ଦୁରତ୍ଯଯଂ ତମଃ ।
ତ୍ଵଂ ତ୍ଵଵ୍ଯଯଂ ଜ୍ଞାନମମୋଘମଞ୍ଜସା
ପ୍ରପଦ୍ଯତେ ଯେନ ଜନୋ ନିଜଂ ପଦମ୍ ॥ ୫୧ ॥
ଯଯା ପ୍ରପଦ୍ଯେତ ଦୁରତ୍ଯଯଂ ତମଃ ।
ତ୍ଵଂ ତ୍ଵଵ୍ଯଯଂ ଜ୍ଞାନମମୋଘମଞ୍ଜସା
ପ୍ରପଦ୍ଯତେ ଯେନ ଜନୋ ନିଜଂ ପଦମ୍ ॥ ୫୧ ॥
ତ୍ଵଂ ସର୍ଵଲୋକସ୍ଯ ସୁହୃତ୍ ପ୍ରିଯେଶ୍ଵରୋ
ହ୍ଯାତ୍ମା ଗୁରୁର୍ଜ୍ଞାନମଭୀଷ୍ଟସିଦ୍ଧିଃ ।
ତଥାପି ଲୋକୋ ନ ଭଵନ୍ତମନ୍ଧଧୀ-
ର୍ଜାନାତି ସନ୍ତଂ ହୃଦି ବଦ୍ଧକାମଃ ॥ ୫୨ ॥
ହ୍ଯାତ୍ମା ଗୁରୁର୍ଜ୍ଞାନମଭୀଷ୍ଟସିଦ୍ଧିଃ ।
ତଥାପି ଲୋକୋ ନ ଭଵନ୍ତମନ୍ଧଧୀ-
ର୍ଜାନାତି ସନ୍ତଂ ହୃଦି ବଦ୍ଧକାମଃ ॥ ୫୨ ॥
ତ୍ଵଂ ତ୍ଵାମହଂ ଦେଵଵରଂ ଵରେଣ୍ଯଂ
ପ୍ରପଦ୍ଯ ଈଶଂ ପ୍ରତିବୋଧନାଯ ।
ଛିନ୍ଧ୍ଯର୍ଥଦୀପୈର୍ଭଗଵନ୍ ଵଚୋଭି-
ର୍ଗ୍ରନ୍ଥୀନ୍ ହୃଦଯ୍ଯାନ୍ ଵିଵୃଣୁ ସ୍ଵମୋକଃ ॥ ୫୩ ॥
ପ୍ରପଦ୍ଯ ଈଶଂ ପ୍ରତିବୋଧନାଯ ।
ଛିନ୍ଧ୍ଯର୍ଥଦୀପୈର୍ଭଗଵନ୍ ଵଚୋଭି-
ର୍ଗ୍ରନ୍ଥୀନ୍ ହୃଦଯ୍ଯାନ୍ ଵିଵୃଣୁ ସ୍ଵମୋକଃ ॥ ୫୩ ॥
ଶ୍ରୀଶୁକ ଉଵାଚ
ଇତ୍ଯୁକ୍ତଵନ୍ତଂ ନୃପତିଂ ଭଗଵାନାଦିପୂରୁଷଃ ।
ମତ୍ସ୍ଯରୂପୀ ମହାମ୍ଭୋଧୌ ଵିହରଂସ୍ତତ୍ତ୍ଵମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ ୫୪ ॥
ଇତ୍ଯୁକ୍ତଵନ୍ତଂ ନୃପତିଂ ଭଗଵାନାଦିପୂରୁଷଃ ।
ମତ୍ସ୍ଯରୂପୀ ମହାମ୍ଭୋଧୌ ଵିହରଂସ୍ତତ୍ତ୍ଵମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ ୫୪ ॥
ପୁରାଣସଂହିତାଂ ଦିଵ୍ଯାଂ ସାଙ୍ଖ୍ଯଯୋଗକ୍ରିଯାଵତୀମ୍ ।
ସତ୍ଯଵ୍ରତସ୍ଯ ରାଜର୍ଷେରାତ୍ମଗୁହ୍ଯମଶେଷତଃ ॥ ୫୫ ॥
ସତ୍ଯଵ୍ରତସ୍ଯ ରାଜର୍ଷେରାତ୍ମଗୁହ୍ଯମଶେଷତଃ ॥ ୫୫ ॥
ଅଶ୍ରୌଷୀଦୃଷିଭିଃ ସାକମାତ୍ମତତ୍ତ୍ଵମସଂଶଯମ୍ ।
ନାଵ୍ଯାସୀନୋ ଭଗଵତା ପ୍ରୋକ୍ତଂ ବ୍ରହ୍ମ ସନାତନମ୍ ॥ ୫୬ ॥
ନାଵ୍ଯାସୀନୋ ଭଗଵତା ପ୍ରୋକ୍ତଂ ବ୍ରହ୍ମ ସନାତନମ୍ ॥ ୫୬ ॥
ଅତୀତପ୍ରଲଯାପାଯ ଉତ୍ଥିତାଯ ସ ଵେଧସେ ।
ହତ୍ଵାସୁରଂ ହଯଗ୍ରୀଵଂ ଵେଦାନ୍ ପ୍ରତ୍ଯାହରଦ୍ଧରିଃ ॥ ୫୭ ॥
ହତ୍ଵାସୁରଂ ହଯଗ୍ରୀଵଂ ଵେଦାନ୍ ପ୍ରତ୍ଯାହରଦ୍ଧରିଃ ॥ ୫୭ ॥
ସ ତୁ ସତ୍ଯଵ୍ରତୋ ରାଜା ଜ୍ଞାନଵିଜ୍ଞାନସଂଯୁତଃ ।
ଵିଷ୍ଣୋଃ ପ୍ରସାଦାତ୍ କଲ୍ପେଽସ୍ମିନ୍ନାସୀଦ୍ ଵୈଵସ୍ଵତୋ ମନୁଃ ॥ ୫୮ ॥
ଵିଷ୍ଣୋଃ ପ୍ରସାଦାତ୍ କଲ୍ପେଽସ୍ମିନ୍ନାସୀଦ୍ ଵୈଵସ୍ଵତୋ ମନୁଃ ॥ ୫୮ ॥
ସତ୍ଯଵ୍ରତସ୍ଯ ରାଜର୍ଷେର୍ମାଯାମତ୍ସ୍ଯସ୍ଯ ଶାର୍ଙ୍ଗିଣଃ ।
ସଂଵାଦଂ ମହଦାଖ୍ଯାନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମୁଚ୍ଯେତ କିଲ୍ବିଷାତ୍ ॥ ୫୯ ॥
ସଂଵାଦଂ ମହଦାଖ୍ଯାନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମୁଚ୍ଯେତ କିଲ୍ବିଷାତ୍ ॥ ୫୯ ॥
ଅଵତାରଂ ହରେର୍ଯୋଽଯଂ କୀର୍ତଯେଦନ୍ଵହଂ ନରଃ ।
ସଙ୍କଲ୍ପାସ୍ତସ୍ଯ ସିଧ୍ଯନ୍ତି ସ ଯାତି ପରମାଂ ଗତିମ୍ ॥ ୬୦ ॥
ସଙ୍କଲ୍ପାସ୍ତସ୍ଯ ସିଧ୍ଯନ୍ତି ସ ଯାତି ପରମାଂ ଗତିମ୍ ॥ ୬୦ ॥
ପ୍ରଲଯପଯସି ଧାତୁଃ ସୁପ୍ତଶକ୍ତେର୍ମୁଖେଭ୍ଯଃ
ଶ୍ରୁତିଗଣମପନୀତଂ ପ୍ରତ୍ଯୁପାଦତ୍ତ ହତ୍ଵା ।
ଦିତିଜମକଥଯଦ୍ ଯୋ ବ୍ରହ୍ମ ସତ୍ଯଵ୍ରତାନାଂ
ତମହମଖିଲହେତୁଂ ଜିହ୍ମମୀନଂ ନତୋଽସ୍ମି ॥ ୬୧ ॥
ସ ଵୈ ମନଃ କୃଷ୍ଣପଦାରଵିନ୍ଦଯୋ-
ର୍ଵଚାଂସି ଵୈକୁଣ୍ଠଗୁଣାନୁଵର୍ଣନେ ।
କରୌ ହରେର୍ମନ୍ଦିରମାର୍ଜନାଦିଷୁ
ଶ୍ରୁତିଂ ଚକାରାଚ୍ଯୁତସତ୍କଥୋଦଯେ ॥
ଶ୍ରୁତିଗଣମପନୀତଂ ପ୍ରତ୍ଯୁପାଦତ୍ତ ହତ୍ଵା ।
ଦିତିଜମକଥଯଦ୍ ଯୋ ବ୍ରହ୍ମ ସତ୍ଯଵ୍ରତାନାଂ
ତମହମଖିଲହେତୁଂ ଜିହ୍ମମୀନଂ ନତୋଽସ୍ମି ॥ ୬୧ ॥
ସ ଵୈ ମନଃ କୃଷ୍ଣପଦାରଵିନ୍ଦଯୋ-
ର୍ଵଚାଂସି ଵୈକୁଣ୍ଠଗୁଣାନୁଵର୍ଣନେ ।
କରୌ ହରେର୍ମନ୍ଦିରମାର୍ଜନାଦିଷୁ
ଶ୍ରୁତିଂ ଚକାରାଚ୍ଯୁତସତ୍କଥୋଦଯେ ॥
