શ્રીમદ્ભાગવતમ્ ૮.૮

શ્રીશુક ઉવાચ
પીતે ગરે વૃષાઙ્કેણ પ્રીતાસ્તેઽમરદાનવાઃ ।
મમન્થુસ્તરસા સિન્ધું હવિર્ધાની તતોઽભવત્ ॥ ૧ ॥

તામગ્નિહોત્રીમૃષયો જગૃહુર્બ્રહ્મવાદિનઃ ।
યજ્ઞસ્ય દેવયાનસ્ય મેધ્યાય હવિષે નૃપ ॥ ૨ ॥

તત ઉચ્ચૈઃશ્રવા નામ હયોઽભૂચ્ચન્દ્રપાણ્ડુરઃ ।
તસ્મિન્બલિઃ સ્પૃહાં ચક્રે નેન્દ્ર ઈશ્વરશિક્ષયા ॥ ૩ ॥

તત ઐરાવતો નામ વારણેન્દ્રો વિનિર્ગતઃ ।
દન્તૈશ્ચતુર્ભિઃ શ્વેતાદ્રેર્હરન્ભગવતો મહિમ્ ॥ ૪ ॥

ઐરાવણાદયસ્ત્વષ્ટૌ દિગ્ ગજા અભવંસ્તતઃ ।
અભ્રમુપ્રભૃતયોઽષ્ટૌ ચ કરિણ્યસ્ત્વભવન્નૃપ ॥ ૫ ॥

કૌસ્તુભાખ્યમભૂદ્ રત્નં પદ્મરાગો મહોદધેઃ ।
તસ્મિન્ મણૌ સ્પૃહાં ચક્રે વક્ષોઽલઙ્કરણે હરિઃ ।
તતોઽભવત્ પારિજાતઃ સુરલોકવિભૂષણમ્ ।
પૂરયત્યર્થિનો યોઽર્થૈઃ શશ્વદ્ ભુવિ યથા ભવાન્ ॥ ૬ ॥

તતશ્ચાપ્સરસો જાતા નિષ્કકણ્ઠ્યઃ સુવાસસઃ ।
રમણ્યઃ સ્વર્ગિણાં વલ્ગુગતિલીલાવલોકનૈઃ ॥ ૭ ॥

તતશ્ચાવિરભૂત્ સાક્ષાચ્છ્રી રમા ભગવત્પરા ।
રઞ્જયન્તી દિશઃ કાન્ત્યા વિદ્યુત્ સૌદામની યથા ॥ ૮ ॥

તસ્યાં ચક્રુઃ સ્પૃહાં સર્વે સસુરાસુરમાનવાઃ ।
રૂપૌદાર્યવયોવર્ણમહિમાક્ષિપ્તચેતસઃ ॥ ૯ ॥

તસ્યા આસનમાનિન્યે મહેન્દ્રો મહદદ્ભુતમ્ ।
મૂર્તિમત્યઃ સરિચ્છ્રેષ્ઠા હેમકુમ્ભૈર્જલં શુચિ ॥ ૧૦ ॥

આભિષેચનિકા ભૂમિરાહરત્ સકલૌષધીઃ ।
ગાવઃ પઞ્ચ પવિત્રાણિ વસન્તો મધુમાધવૌ ॥ ૧૧ ॥

ઋષયઃ કલ્પયાંચક્રુરાભિષેકં યથાવિધિ ।
જગુર્ભદ્રાણિ ગન્ધર્વા નટ્યશ્ચ નનૃતુર્જગુઃ ॥ ૧૨ ॥

મેઘા મૃદઙ્ગપણવમુરજાનકગોમુખાન્ ।
વ્યનાદયન્ શઙ્ખવેણુવીણાસ્તુમુલનિઃસ્વનાન્ ॥ ૧૩ ॥

તતોઽભિષિષિચુર્દેવીં શ્રિયં પદ્મકરાં સતીમ્ ।
દિગિભાઃ પૂર્ણકલશૈઃ સૂક્તવાક્યૈર્દ્વિજેરિતૈઃ ॥ ૧૪ ॥

સમુદ્રઃ પીતકૌશેયવાસસી સમુપાહરત્ ।
વરુણઃ સ્રજં વૈજયન્તીં મધુના મત્તષટ્પદામ્ ॥ ૧૫ ॥

ભૂષણાનિ વિચિત્રાણિ વિશ્વકર્મા પ્રજાપતિઃ ।
હારં સરસ્વતી પદ્મમજો નાગાશ્ચ કુણ્ડલે ॥ ૧૬ ॥

તતઃ કૃતસ્વસ્ત્યયનોત્પલસ્રજં
નદદ્દ્વિરેફાં પરિગૃહ્ય પાણિના ।
ચચાલ વક્ત્રં સુકપોલકુણ્ડલં
સવ્રીડહાસં દધતી સુશોભનમ્ ॥ ૧૭ ॥

સ્તનદ્વયં ચાતિકૃશોદરી સમં
નિરન્તરં ચન્દનકુઙ્કુમોક્ષિતમ્ ।
તતસ્તતો નૂપુરવલ્ગુશિઞ્જિતૈ-
ર્વિસર્પતી હેમલતેવ સા બભૌ ॥ ૧૮ ॥

વિલોકયન્તી નિરવદ્યમાત્મનઃ
પદં ધ્રુવં ચાવ્યભિચારિસદ્ગુણમ્ ।
ગન્ધર્વસિદ્ધાસુરયક્ષચારણ-
ત્રૈપિષ્ટપેયાદિષુ નાન્વવિન્દત ॥ ૧૯ ॥

નૂનં તપો યસ્ય ન મન્યુનિર્જયો
જ્ઞાનં ક્વચિત્ તચ્ચ ન સઙ્ગવર્જિતમ્ ।
કશ્ચિન્મહાંસ્તસ્ય ન કામનિર્જયઃ
સ ઈશ્વરઃ કિં પરતોવ્યપાશ્રયઃ ॥ ૨૦ ॥

ધર્મઃ ક્વચિત્ તત્ર ન ભૂતસૌહૃદં
ત્યાગઃ ક્વચિત્ તત્ર ન મુક્તિકારણમ્ ।
વીર્યં ન પુંસોઽસ્ત્યજવેગનિષ્કૃતં
ન હિ દ્વિતીયો ગુણસઙ્ગવર્જિતઃ ॥ ૨૧ ॥

ક્વચિચ્ચિરાયુર્ન હિ શીલમઙ્ગલં
ક્વચિત્ તદપ્યસ્તિ ન વેદ્યમાયુષઃ ।
યત્રોભયં કુત્ર ચ સોઽપ્યમઙ્ગલઃ
સુમઙ્ગલઃ કશ્ચ ન કાઙ્ક્ષતે હિ મામ્ ॥ ૨૨ ॥

એવં વિમૃશ્યાવ્યભિચારિસદ્ગુણૈ-
ર્વરં નિજૈકાશ્રયતયાગુણાશ્રયમ્ ।
વવ્રે વરં સર્વગુણૈરપેક્ષિતં
રમા મુકુન્દં નિરપેક્ષમીપ્સિતમ્ ॥ ૨૩ ॥

તસ્યાંસદેશ ઉશતીં નવકઞ્જમાલાં
માદ્યન્મધુવ્રતવરૂથગિરોપઘુષ્ટામ્ ।
તસ્થૌ નિધાય નિકટે તદુરઃ સ્વધામ
સવ્રીડહાસવિકસન્નયનેન યાતા ॥ ૨૪ ॥

તસ્યાઃ શ્રિયસ્ત્રિજગતો જનકો જનન્યા
વક્ષોનિવાસમકરોત્ પરમં વિભૂતેઃ ।
શ્રીઃ સ્વાઃ પ્રજાઃ સકરુણેન નિરીક્ષણેન
યત્ર સ્થિતૈધયત સાધિપતીંસ્ત્રિલોકાન્ ॥ ૨૫ ॥

શઙ્ખતૂર્યમૃદઙ્ગાનાં વાદિત્રાણાં પૃથુઃ સ્વનઃ ।
દેવાનુગાનાં સસ્ત્રીણાં નૃત્યતાં ગાયતામભૂત્ ॥ ૨૬ ॥

બ્રહ્મરુદ્રાઙ્ગિરોમુખ્યાઃ સર્વે વિશ્વસૃજો વિભુમ્ ।
ઈડિરેઽવિતથૈર્મન્ત્રૈસ્તલ્લિઙ્ગૈઃ પુષ્પવર્ષિણઃ ॥ ૨૭ ॥

શ્રિયાવલોકિતા દેવાઃ સપ્રજાપતયઃ પ્રજાઃ ।
શીલાદિગુણસમ્પન્ના લેભિરે નિર્વૃતિં પરામ્ ॥ ૨૮ ॥

નિઃસત્ત્વા લોલુપા રાજન્ નિરુદ્યોગા ગતત્રપાઃ ।
યદા ચોપેક્ષિતા લક્ષ્મ્યા બભૂવુર્દૈત્યદાનવાઃ ॥ ૨૯ ॥

અથાસીદ્ વારુણી દેવી કન્યા કમલલોચના ।
અસુરા જગૃહુસ્તાં વૈ હરેરનુમતેન તે ॥ ૩૦ ॥

અથોદધેર્મથ્યમાનાત્ કાશ્યપૈરમૃતાર્થિભિઃ ।
ઉદતિષ્ઠન્મહારાજ પુરુષઃ પરમાદ્ભુતઃ ॥ ૩૧ ॥

દીર્ઘપીવરદોર્દણ્ડઃ કમ્બુગ્રીવોઽરુણેક્ષણઃ ।
શ્યામલસ્તરુણઃ સ્રગ્વી સર્વાભરણભૂષિતઃ ॥ ૩૨ ॥

પીતવાસા મહોરસ્કઃ સુમૃષ્ટમણિકુણ્ડલઃ ।
સ્નિગ્ધકુઞ્ચિતકેશાન્તસુભગઃ સિંહવિક્રમઃ ।
અમૃતાપૂર્ણકલસં બિભ્રદ્ વલયભૂષિતઃ ॥ ૩૩ ॥

સ વૈ ભગવતઃ સાક્ષાદ્વિષ્ણોરંશાંશસમ્ભવઃ ।
ધન્વન્તરિરિતિ ખ્યાત આયુર્વેદદૃગિજ્યભાક્ ॥ ૩૪ ॥

તમાલોક્યાસુરાઃ સર્વે કલસં ચામૃતાભૃતમ્ ।
લિપ્સન્તઃ સર્વવસ્તૂનિ કલસં તરસાહરન્ ॥ ૩૫ ॥

નીયમાનેઽસુરૈસ્તસ્મિન્કલસેઽમૃતભાજને ।
વિષણ્ણમનસો દેવા હરિં શરણમાયયુઃ ॥ ૩૬ ॥

ઇતિ તદ્દૈન્યમાલોક્ય ભગવાન્ભૃત્યકામકૃત્ ।
મા ખિદ્યત મિથોઽર્થં વઃ સાધયિષ્યે સ્વમાયયા ॥ ૩૭ ॥

મિથઃ કલિરભૂત્તેષાં તદર્થે તર્ષચેતસામ્ ।
અહં પૂર્વમહં પૂર્વં ન ત્વં ન ત્વમિતિ પ્રભો ॥ ૩૮ ॥

દેવાઃ સ્વં ભાગમર્હન્તિ યે તુલ્યાયાસહેતવઃ ।
સત્રયાગ ઇવૈતસ્મિન્નેષ ધર્મઃ સનાતનઃ ॥ ૩૯ ॥

ઇતિ સ્વાન્પ્રત્યષેધન્વૈ દૈતેયા જાતમત્સરાઃ ।
દુર્બલાઃ પ્રબલાન્ રાજન્ગૃહીતકલસાન્ મુહુઃ ॥ ૪૦ ॥

એતસ્મિન્નન્તરે વિષ્ણુઃ સર્વોપાયવિદીશ્વરઃ ।
યોષિદ્રૂપમનિર્દેશ્યં દધાર પરમાદ્ભુતમ્ ॥ ૪૧ ॥

પ્રેક્ષણીયોત્પલશ્યામં સર્વાવયવસુન્દરમ્ ।
સમાનકર્ણાભરણં સુકપોલોન્નસાનનમ્ ॥ ૪૨ ॥

નવયૌવનનિર્વૃત્તસ્તનભારકૃશોદરમ્ ।
મુખામોદાનુરક્તાલિઝઙ્કારોદ્વિગ્નલોચનમ્ ॥ ૪૩ ॥

બિભ્રત્ સુકેશભારેણ માલામુત્ફુલ્લમલ્લિકામ્ ।
સુગ્રીવકણ્ઠાભરણં સુભુજાઙ્ગદભૂષિતમ્ ॥ ૪૪ ॥

વિરજામ્બરસંવીતનિતમ્બદ્વીપશોભયા ।
કાઞ્ચ્યા પ્રવિલસદ્વલ્ગુચલચ્ચરણનૂપુરમ્ ॥ ૪૫ ॥

સવ્રીડસ્મિતવિક્ષિપ્તભ્રૂવિલાસાવલોકનૈઃ ।
દૈત્યયૂથપચેતઃસુ કામમુદ્દીપયન્ મુહુઃ ॥ ૪૬ ॥