ശ്രീമദ്ഭാഗവതമ് ൮.൮

ശ്രീശുക ഉവാച
പീതേ ഗരേ വൃഷാങ്കേണ പ്രീതാസ്തേഽമരദാനവാഃ ।
മമന്ഥുസ്തരസാ സിന്ധും ഹവിര്ധാനീ തതോഽഭവത് ॥ ൧ ॥

താമഗ്നിഹോത്രീമൃഷയോ ജഗൃഹുര്ബ്രഹ്മവാദിനഃ ।
യജ്ഞസ്യ ദേവയാനസ്യ മേധ്യായ ഹവിഷേ നൃപ ॥ ൨ ॥

തത ഉച്ചൈഃശ്രവാ നാമ ഹയോഽഭൂച്ചന്ദ്രപാണ്ഡുരഃ ।
തസ്മിന്ബലിഃ സ്പൃഹാം ചക്രേ നേന്ദ്ര ഈശ്വരശിക്ഷയാ ॥ ൩ ॥

തത ഐരാവതോ നാമ വാരണേന്ദ്രോ വിനിര്ഗതഃ ।
ദന്തൈശ്ചതുര്ഭിഃ ശ്വേതാദ്രേര്ഹരന്ഭഗവതോ മഹിമ് ॥ ൪ ॥

ഐരാവണാദയസ്ത്വഷ്ടൌ ദിഗ് ഗജാ അഭവംസ്തതഃ ।
അഭ്രമുപ്രഭൃതയോഽഷ്ടൌ ച കരിണ്യസ്ത്വഭവന്നൃപ ॥ ൫ ॥

കൌസ്തുഭാഖ്യമഭൂദ് രത്നം പദ്മരാഗോ മഹോദധേഃ ।
തസ്മിന് മണൌ സ്പൃഹാം ചക്രേ വക്ഷോഽലങ്കരണേ ഹരിഃ ।
തതോഽഭവത് പാരിജാതഃ സുരലോകവിഭൂഷണമ് ।
പൂരയത്യര്ഥിനോ യോഽര്ഥൈഃ ശശ്വദ് ഭുവി യഥാ ഭവാന് ॥ ൬ ॥

തതശ്ചാപ്സരസോ ജാതാ നിഷ്കകണ്ഠ്യഃ സുവാസസഃ ।
രമണ്യഃ സ്വര്ഗിണാം വല്ഗുഗതിലീലാവലോകനൈഃ ॥ ൭ ॥

തതശ്ചാവിരഭൂത് സാക്ഷാച്ഛ്രീ രമാ ഭഗവത്പരാ ।
രഞ്ജയന്തീ ദിശഃ കാന്ത്യാ വിദ്യുത് സൌദാമനീ യഥാ ॥ ൮ ॥

തസ്യാം ചക്രുഃ സ്പൃഹാം സര്വേ സസുരാസുരമാനവാഃ ।
രൂപൌദാര്യവയോവര്ണമഹിമാക്ഷിപ്തചേതസഃ ॥ ൯ ॥

തസ്യാ ആസനമാനിന്യേ മഹേന്ദ്രോ മഹദദ്ഭുതമ് ।
മൂര്തിമത്യഃ സരിച്ഛ്രേഷ്ഠാ ഹേമകുമ്ഭൈര്ജലം ശുചി ॥ ൧൦ ॥

ആഭിഷേചനികാ ഭൂമിരാഹരത് സകലൌഷധീഃ ।
ഗാവഃ പഞ്ച പവിത്രാണി വസന്തോ മധുമാധവൌ ॥ ൧൧ ॥

ഋഷയഃ കല്പയാംചക്രുരാഭിഷേകം യഥാവിധി ।
ജഗുര്ഭദ്രാണി ഗന്ധര്വാ നട്യശ്ച നനൃതുര്ജഗുഃ ॥ ൧൨ ॥

മേഘാ മൃദങ്ഗപണവമുരജാനകഗോമുഖാന് ।
വ്യനാദയന് ശങ്ഖവേണുവീണാസ്തുമുലനിഃസ്വനാന് ॥ ൧൩ ॥

തതോഽഭിഷിഷിചുര്ദേവീം ശ്രിയം പദ്മകരാം സതീമ് ।
ദിഗിഭാഃ പൂര്ണകലശൈഃ സൂക്തവാക്യൈര്ദ്വിജേരിതൈഃ ॥ ൧൪ ॥

സമുദ്രഃ പീതകൌശേയവാസസീ സമുപാഹരത് ।
വരുണഃ സ്രജം വൈജയന്തീം മധുനാ മത്തഷട്പദാമ് ॥ ൧൫ ॥

ഭൂഷണാനി വിചിത്രാണി വിശ്വകര്മാ പ്രജാപതിഃ ।
ഹാരം സരസ്വതീ പദ്മമജോ നാഗാശ്ച കുണ്ഡലേ ॥ ൧൬ ॥

തതഃ കൃതസ്വസ്ത്യയനോത്പലസ്രജം
നദദ്ദ്വിരേഫാം പരിഗൃഹ്യ പാണിനാ ।
ചചാല വക്ത്രം സുകപോലകുണ്ഡലം
സവ്രീഡഹാസം ദധതീ സുശോഭനമ് ॥ ൧൭ ॥

സ്തനദ്വയം ചാതികൃശോദരീ സമം
നിരന്തരം ചന്ദനകുങ്കുമോക്ഷിതമ് ।
തതസ്തതോ നൂപുരവല്ഗുശിഞ്ജിതൈ-
ര്വിസര്പതീ ഹേമലതേവ സാ ബഭൌ ॥ ൧൮ ॥

വിലോകയന്തീ നിരവദ്യമാത്മനഃ
പദം ധ്രുവം ചാവ്യഭിചാരിസദ്ഗുണമ് ।
ഗന്ധര്വസിദ്ധാസുരയക്ഷചാരണ-
ത്രൈപിഷ്ടപേയാദിഷു നാന്വവിന്ദത ॥ ൧൯ ॥

നൂനം തപോ യസ്യ ന മന്യുനിര്ജയോ
ജ്ഞാനം ക്വചിത് തച്ച ന സങ്ഗവര്ജിതമ് ।
കശ്ചിന്മഹാംസ്തസ്യ ന കാമനിര്ജയഃ
സ ഈശ്വരഃ കിം പരതോവ്യപാശ്രയഃ ॥ ൨൦ ॥

ധര്മഃ ക്വചിത് തത്ര ന ഭൂതസൌഹൃദം
ത്യാഗഃ ക്വചിത് തത്ര ന മുക്തികാരണമ് ।
വീര്യം ന പുംസോഽസ്ത്യജവേഗനിഷ്കൃതം
ന ഹി ദ്വിതീയോ ഗുണസങ്ഗവര്ജിതഃ ॥ ൨൧ ॥

ക്വചിച്ചിരായുര്ന ഹി ശീലമങ്ഗലം
ക്വചിത് തദപ്യസ്തി ന വേദ്യമായുഷഃ ।
യത്രോഭയം കുത്ര ച സോഽപ്യമങ്ഗലഃ
സുമങ്ഗലഃ കശ്ച ന കാങ്ക്ഷതേ ഹി മാമ് ॥ ൨൨ ॥

ഏവം വിമൃശ്യാവ്യഭിചാരിസദ്ഗുണൈ-
ര്വരം നിജൈകാശ്രയതയാഗുണാശ്രയമ് ।
വവ്രേ വരം സര്വഗുണൈരപേക്ഷിതം
രമാ മുകുന്ദം നിരപേക്ഷമീപ്സിതമ് ॥ ൨൩ ॥

തസ്യാംസദേശ ഉശതീം നവകഞ്ജമാലാം
മാദ്യന്മധുവ്രതവരൂഥഗിരോപഘുഷ്ടാമ് ।
തസ്ഥൌ നിധായ നികടേ തദുരഃ സ്വധാമ
സവ്രീഡഹാസവികസന്നയനേന യാതാ ॥ ൨൪ ॥

തസ്യാഃ ശ്രിയസ്ത്രിജഗതോ ജനകോ ജനന്യാ
വക്ഷോനിവാസമകരോത് പരമം വിഭൂതേഃ ।
ശ്രീഃ സ്വാഃ പ്രജാഃ സകരുണേന നിരീക്ഷണേന
യത്ര സ്ഥിതൈധയത സാധിപതീംസ്ത്രിലോകാന് ॥ ൨൫ ॥

ശങ്ഖതൂര്യമൃദങ്ഗാനാം വാദിത്രാണാം പൃഥുഃ സ്വനഃ ।
ദേവാനുഗാനാം സസ്ത്രീണാം നൃത്യതാം ഗായതാമഭൂത് ॥ ൨൬ ॥

ബ്രഹ്മരുദ്രാങ്ഗിരോമുഖ്യാഃ സര്വേ വിശ്വസൃജോ വിഭുമ് ।
ഈഡിരേഽവിതഥൈര്മന്ത്രൈസ്തല്ലിങ്ഗൈഃ പുഷ്പവര്ഷിണഃ ॥ ൨൭ ॥

ശ്രിയാവലോകിതാ ദേവാഃ സപ്രജാപതയഃ പ്രജാഃ ।
ശീലാദിഗുണസമ്പന്നാ ലേഭിരേ നിര്വൃതിം പരാമ് ॥ ൨൮ ॥

നിഃസത്ത്വാ ലോലുപാ രാജന് നിരുദ്യോഗാ ഗതത്രപാഃ ।
യദാ ചോപേക്ഷിതാ ലക്ഷ്മ്യാ ബഭൂവുര്ദൈത്യദാനവാഃ ॥ ൨൯ ॥

അഥാസീദ് വാരുണീ ദേവീ കന്യാ കമലലോചനാ ।
അസുരാ ജഗൃഹുസ്താം വൈ ഹരേരനുമതേന തേ ॥ ൩൦ ॥

അഥോദധേര്മഥ്യമാനാത് കാശ്യപൈരമൃതാര്ഥിഭിഃ ।
ഉദതിഷ്ഠന്മഹാരാജ പുരുഷഃ പരമാദ്ഭുതഃ ॥ ൩൧ ॥

ദീര്ഘപീവരദോര്ദണ്ഡഃ കമ്ബുഗ്രീവോഽരുണേക്ഷണഃ ।
ശ്യാമലസ്തരുണഃ സ്രഗ്വീ സര്വാഭരണഭൂഷിതഃ ॥ ൩൨ ॥

പീതവാസാ മഹോരസ്കഃ സുമൃഷ്ടമണികുണ്ഡലഃ ।
സ്നിഗ്ധകുഞ്ചിതകേശാന്തസുഭഗഃ സിംഹവിക്രമഃ ।
അമൃതാപൂര്ണകലസം ബിഭ്രദ് വലയഭൂഷിതഃ ॥ ൩൩ ॥

സ വൈ ഭഗവതഃ സാക്ഷാദ്വിഷ്ണോരംശാംശസമ്ഭവഃ ।
ധന്വന്തരിരിതി ഖ്യാത ആയുര്വേദദൃഗിജ്യഭാക് ॥ ൩൪ ॥

തമാലോക്യാസുരാഃ സര്വേ കലസം ചാമൃതാഭൃതമ് ।
ലിപ്സന്തഃ സര്വവസ്തൂനി കലസം തരസാഹരന് ॥ ൩൫ ॥

നീയമാനേഽസുരൈസ്തസ്മിന്കലസേഽമൃതഭാജനേ ।
വിഷണ്ണമനസോ ദേവാ ഹരിം ശരണമായയുഃ ॥ ൩൬ ॥

ഇതി തദ്ദൈന്യമാലോക്യ ഭഗവാന്ഭൃത്യകാമകൃത് ।
മാ ഖിദ്യത മിഥോഽര്ഥം വഃ സാധയിഷ്യേ സ്വമായയാ ॥ ൩൭ ॥

മിഥഃ കലിരഭൂത്തേഷാം തദര്ഥേ തര്ഷചേതസാമ് ।
അഹം പൂര്വമഹം പൂര്വം ന ത്വം ന ത്വമിതി പ്രഭോ ॥ ൩൮ ॥

ദേവാഃ സ്വം ഭാഗമര്ഹന്തി യേ തുല്യായാസഹേതവഃ ।
സത്രയാഗ ഇവൈതസ്മിന്നേഷ ധര്മഃ സനാതനഃ ॥ ൩൯ ॥

ഇതി സ്വാന്പ്രത്യഷേധന്വൈ ദൈതേയാ ജാതമത്സരാഃ ।
ദുര്ബലാഃ പ്രബലാന് രാജന്ഗൃഹീതകലസാന് മുഹുഃ ॥ ൪൦ ॥

ഏതസ്മിന്നന്തരേ വിഷ്ണുഃ സര്വോപായവിദീശ്വരഃ ।
യോഷിദ്രൂപമനിര്ദേശ്യം ദധാര പരമാദ്ഭുതമ് ॥ ൪൧ ॥

പ്രേക്ഷണീയോത്പലശ്യാമം സര്വാവയവസുന്ദരമ് ।
സമാനകര്ണാഭരണം സുകപോലോന്നസാനനമ് ॥ ൪൨ ॥

നവയൌവനനിര്വൃത്തസ്തനഭാരകൃശോദരമ് ।
മുഖാമോദാനുരക്താലിഝങ്കാരോദ്വിഗ്നലോചനമ് ॥ ൪൩ ॥

ബിഭ്രത് സുകേശഭാരേണ മാലാമുത്ഫുല്ലമല്ലികാമ് ।
സുഗ്രീവകണ്ഠാഭരണം സുഭുജാങ്ഗദഭൂഷിതമ് ॥ ൪൪ ॥

വിരജാമ്ബരസംവീതനിതമ്ബദ്വീപശോഭയാ ।
കാഞ്ച്യാ പ്രവിലസദ്വല്ഗുചലച്ചരണനൂപുരമ് ॥ ൪൫ ॥

സവ്രീഡസ്മിതവിക്ഷിപ്തഭ്രൂവിലാസാവലോകനൈഃ ।
ദൈത്യയൂഥപചേതഃസു കാമമുദ്ദീപയന് മുഹുഃ ॥ ൪൬ ॥