ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗଵତମ୍ ୮.୮

ଶ୍ରୀଶୁକ ଉଵାଚ
ପୀତେ ଗରେ ଵୃଷାଙ୍କେଣ ପ୍ରୀତାସ୍ତେଽମରଦାନଵାଃ ।
ମମନ୍ଥୁସ୍ତରସା ସିନ୍ଧୁଂ ହଵିର୍ଧାନୀ ତତୋଽଭଵତ୍ ॥ ୧ ॥

ତାମଗ୍ନିହୋତ୍ରୀମୃଷଯୋ ଜଗୃହୁର୍ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନଃ ।
ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ଦେଵଯାନସ୍ଯ ମେଧ୍ଯାଯ ହଵିଷେ ନୃପ ॥ ୨ ॥

ତତ ଉଚ୍ଚୈଃଶ୍ରଵା ନାମ ହଯୋଽଭୂଚ୍ଚନ୍ଦ୍ରପାଣ୍ଡୁରଃ ।
ତସ୍ମିନ୍ବଲିଃ ସ୍ପୃହାଂ ଚକ୍ରେ ନେନ୍ଦ୍ର ଈଶ୍ଵରଶିକ୍ଷଯା ॥ ୩ ॥

ତତ ଐରାଵତୋ ନାମ ଵାରଣେନ୍ଦ୍ରୋ ଵିନିର୍ଗତଃ ।
ଦନ୍ତୈଶ୍ଚତୁର୍ଭିଃ ଶ୍ଵେତାଦ୍ରେର୍ହରନ୍ଭଗଵତୋ ମହିମ୍ ॥ ୪ ॥

ଐରାଵଣାଦଯସ୍ତ୍ଵଷ୍ଟୌ ଦିଗ୍ ଗଜା ଅଭଵଂସ୍ତତଃ ।
ଅଭ୍ରମୁପ୍ରଭୃତଯୋଽଷ୍ଟୌ ଚ କରିଣ୍ଯସ୍ତ୍ଵଭଵନ୍ନୃପ ॥ ୫ ॥

କୌସ୍ତୁଭାଖ୍ଯମଭୂଦ୍ ରତ୍ନଂ ପଦ୍ମରାଗୋ ମହୋଦଧେଃ ।
ତସ୍ମିନ୍ ମଣୌ ସ୍ପୃହାଂ ଚକ୍ରେ ଵକ୍ଷୋଽଲଙ୍କରଣେ ହରିଃ ।
ତତୋଽଭଵତ୍ ପାରିଜାତଃ ସୁରଲୋକଵିଭୂଷଣମ୍ ।
ପୂରଯତ୍ଯର୍ଥିନୋ ଯୋଽର୍ଥୈଃ ଶଶ୍ଵଦ୍ ଭୁଵି ଯଥା ଭଵାନ୍ ॥ ୬ ॥

ତତଶ୍ଚାପ୍ସରସୋ ଜାତା ନିଷ୍କକଣ୍ଠ୍ଯଃ ସୁଵାସସଃ ।
ରମଣ୍ଯଃ ସ୍ଵର୍ଗିଣାଂ ଵଲ୍ଗୁଗତିଲୀଲାଵଲୋକନୈଃ ॥ ୭ ॥

ତତଶ୍ଚାଵିରଭୂତ୍ ସାକ୍ଷାଚ୍ଛ୍ରୀ ରମା ଭଗଵତ୍ପରା ।
ରଞ୍ଜଯନ୍ତୀ ଦିଶଃ କାନ୍ତ୍ଯା ଵିଦ୍ଯୁତ୍ ସୌଦାମନୀ ଯଥା ॥ ୮ ॥

ତସ୍ଯାଂ ଚକ୍ରୁଃ ସ୍ପୃହାଂ ସର୍ଵେ ସସୁରାସୁରମାନଵାଃ ।
ରୂପୌଦାର୍ଯଵଯୋଵର୍ଣମହିମାକ୍ଷିପ୍ତଚେତସଃ ॥ ୯ ॥

ତସ୍ଯା ଆସନମାନିନ୍ଯେ ମହେନ୍ଦ୍ରୋ ମହଦଦ୍ଭୁତମ୍ ।
ମୂର୍ତିମତ୍ଯଃ ସରିଚ୍ଛ୍ରେଷ୍ଠା ହେମକୁମ୍ଭୈର୍ଜଲଂ ଶୁଚି ॥ ୧୦ ॥

ଆଭିଷେଚନିକା ଭୂମିରାହରତ୍ ସକଲୌଷଧୀଃ ।
ଗାଵଃ ପଞ୍ଚ ପଵିତ୍ରାଣି ଵସନ୍ତୋ ମଧୁମାଧଵୌ ॥ ୧୧ ॥

ଋଷଯଃ କଲ୍ପଯାଂଚକ୍ରୁରାଭିଷେକଂ ଯଥାଵିଧି ।
ଜଗୁର୍ଭଦ୍ରାଣି ଗନ୍ଧର୍ଵା ନଟ୍ଯଶ୍ଚ ନନୃତୁର୍ଜଗୁଃ ॥ ୧୨ ॥

ମେଘା ମୃଦଙ୍ଗପଣଵମୁରଜାନକଗୋମୁଖାନ୍ ।
ଵ୍ଯନାଦଯନ୍ ଶଙ୍ଖଵେଣୁଵୀଣାସ୍ତୁମୁଲନିଃସ୍ଵନାନ୍ ॥ ୧୩ ॥

ତତୋଽଭିଷିଷିଚୁର୍ଦେଵୀଂ ଶ୍ରିଯଂ ପଦ୍ମକରାଂ ସତୀମ୍ ।
ଦିଗିଭାଃ ପୂର୍ଣକଲଶୈଃ ସୂକ୍ତଵାକ୍ଯୈର୍ଦ୍ଵିଜେରିତୈଃ ॥ ୧୪ ॥

ସମୁଦ୍ରଃ ପୀତକୌଶେଯଵାସସୀ ସମୁପାହରତ୍ ।
ଵରୁଣଃ ସ୍ରଜଂ ଵୈଜଯନ୍ତୀଂ ମଧୁନା ମତ୍ତଷଟ୍ପଦାମ୍ ॥ ୧୫ ॥

ଭୂଷଣାନି ଵିଚିତ୍ରାଣି ଵିଶ୍ଵକର୍ମା ପ୍ରଜାପତିଃ ।
ହାରଂ ସରସ୍ଵତୀ ପଦ୍ମମଜୋ ନାଗାଶ୍ଚ କୁଣ୍ଡଲେ ॥ ୧୬ ॥

ତତଃ କୃତସ୍ଵସ୍ତ୍ଯଯନୋତ୍ପଲସ୍ରଜଂ
ନଦଦ୍ଦ୍ଵିରେଫାଂ ପରିଗୃହ୍ଯ ପାଣିନା ।
ଚଚାଲ ଵକ୍ତ୍ରଂ ସୁକପୋଲକୁଣ୍ଡଲଂ
ସଵ୍ରୀଡହାସଂ ଦଧତୀ ସୁଶୋଭନମ୍ ॥ ୧୭ ॥

ସ୍ତନଦ୍ଵଯଂ ଚାତିକୃଶୋଦରୀ ସମଂ
ନିରନ୍ତରଂ ଚନ୍ଦନକୁଙ୍କୁମୋକ୍ଷିତମ୍ ।
ତତସ୍ତତୋ ନୂପୁରଵଲ୍ଗୁଶିଞ୍ଜିତୈ-
ର୍ଵିସର୍ପତୀ ହେମଲତେଵ ସା ବଭୌ ॥ ୧୮ ॥

ଵିଲୋକଯନ୍ତୀ ନିରଵଦ୍ଯମାତ୍ମନଃ
ପଦଂ ଧ୍ରୁଵଂ ଚାଵ୍ଯଭିଚାରିସଦ୍ଗୁଣମ୍ ।
ଗନ୍ଧର୍ଵସିଦ୍ଧାସୁରଯକ୍ଷଚାରଣ-
ତ୍ରୈପିଷ୍ଟପେଯାଦିଷୁ ନାନ୍ଵଵିନ୍ଦତ ॥ ୧୯ ॥

ନୂନଂ ତପୋ ଯସ୍ଯ ନ ମନ୍ଯୁନିର୍ଜଯୋ
ଜ୍ଞାନଂ କ୍ଵଚିତ୍ ତଚ୍ଚ ନ ସଙ୍ଗଵର୍ଜିତମ୍ ।
କଶ୍ଚିନ୍ମହାଂସ୍ତସ୍ଯ ନ କାମନିର୍ଜଯଃ
ସ ଈଶ୍ଵରଃ କିଂ ପରତୋଵ୍ଯପାଶ୍ରଯଃ ॥ ୨୦ ॥

ଧର୍ମଃ କ୍ଵଚିତ୍ ତତ୍ର ନ ଭୂତସୌହୃଦଂ
ତ୍ଯାଗଃ କ୍ଵଚିତ୍ ତତ୍ର ନ ମୁକ୍ତିକାରଣମ୍ ।
ଵୀର୍ଯଂ ନ ପୁଂସୋଽସ୍ତ୍ଯଜଵେଗନିଷ୍କୃତଂ
ନ ହି ଦ୍ଵିତୀଯୋ ଗୁଣସଙ୍ଗଵର୍ଜିତଃ ॥ ୨୧ ॥

କ୍ଵଚିଚ୍ଚିରାଯୁର୍ନ ହି ଶୀଲମଙ୍ଗଲଂ
କ୍ଵଚିତ୍ ତଦପ୍ଯସ୍ତି ନ ଵେଦ୍ଯମାଯୁଷଃ ।
ଯତ୍ରୋଭଯଂ କୁତ୍ର ଚ ସୋଽପ୍ଯମଙ୍ଗଲଃ
ସୁମଙ୍ଗଲଃ କଶ୍ଚ ନ କାଙ୍କ୍ଷତେ ହି ମାମ୍ ॥ ୨୨ ॥

ଏଵଂ ଵିମୃଶ୍ଯାଵ୍ଯଭିଚାରିସଦ୍ଗୁଣୈ-
ର୍ଵରଂ ନିଜୈକାଶ୍ରଯତଯାଗୁଣାଶ୍ରଯମ୍ ।
ଵଵ୍ରେ ଵରଂ ସର୍ଵଗୁଣୈରପେକ୍ଷିତଂ
ରମା ମୁକୁନ୍ଦଂ ନିରପେକ୍ଷମୀପ୍ସିତମ୍ ॥ ୨୩ ॥

ତସ୍ଯାଂସଦେଶ ଉଶତୀଂ ନଵକଞ୍ଜମାଲାଂ
ମାଦ୍ଯନ୍ମଧୁଵ୍ରତଵରୂଥଗିରୋପଘୁଷ୍ଟାମ୍ ।
ତସ୍ଥୌ ନିଧାଯ ନିକଟେ ତଦୁରଃ ସ୍ଵଧାମ
ସଵ୍ରୀଡହାସଵିକସନ୍ନଯନେନ ଯାତା ॥ ୨୪ ॥

ତସ୍ଯାଃ ଶ୍ରିଯସ୍ତ୍ରିଜଗତୋ ଜନକୋ ଜନନ୍ଯା
ଵକ୍ଷୋନିଵାସମକରୋତ୍ ପରମଂ ଵିଭୂତେଃ ।
ଶ୍ରୀଃ ସ୍ଵାଃ ପ୍ରଜାଃ ସକରୁଣେନ ନିରୀକ୍ଷଣେନ
ଯତ୍ର ସ୍ଥିତୈଧଯତ ସାଧିପତୀଂସ୍ତ୍ରିଲୋକାନ୍ ॥ ୨୫ ॥

ଶଙ୍ଖତୂର୍ଯମୃଦଙ୍ଗାନାଂ ଵାଦିତ୍ରାଣାଂ ପୃଥୁଃ ସ୍ଵନଃ ।
ଦେଵାନୁଗାନାଂ ସସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ନୃତ୍ଯତାଂ ଗାଯତାମଭୂତ୍ ॥ ୨୬ ॥

ବ୍ରହ୍ମରୁଦ୍ରାଙ୍ଗିରୋମୁଖ୍ଯାଃ ସର୍ଵେ ଵିଶ୍ଵସୃଜୋ ଵିଭୁମ୍ ।
ଈଡିରେଽଵିତଥୈର୍ମନ୍ତ୍ରୈସ୍ତଲ୍ଲିଙ୍ଗୈଃ ପୁଷ୍ପଵର୍ଷିଣଃ ॥ ୨୭ ॥

ଶ୍ରିଯାଵଲୋକିତା ଦେଵାଃ ସପ୍ରଜାପତଯଃ ପ୍ରଜାଃ ।
ଶୀଲାଦିଗୁଣସମ୍ପନ୍ନା ଲେଭିରେ ନିର୍ଵୃତିଂ ପରାମ୍ ॥ ୨୮ ॥

ନିଃସତ୍ତ୍ଵା ଲୋଲୁପା ରାଜନ୍ ନିରୁଦ୍ଯୋଗା ଗତତ୍ରପାଃ ।
ଯଦା ଚୋପେକ୍ଷିତା ଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯା ବଭୂଵୁର୍ଦୈତ୍ଯଦାନଵାଃ ॥ ୨୯ ॥

ଅଥାସୀଦ୍ ଵାରୁଣୀ ଦେଵୀ କନ୍ଯା କମଲଲୋଚନା ।
ଅସୁରା ଜଗୃହୁସ୍ତାଂ ଵୈ ହରେରନୁମତେନ ତେ ॥ ୩୦ ॥

ଅଥୋଦଧେର୍ମଥ୍ଯମାନାତ୍ କାଶ୍ଯପୈରମୃତାର୍ଥିଭିଃ ।
ଉଦତିଷ୍ଠନ୍ମହାରାଜ ପୁରୁଷଃ ପରମାଦ୍ଭୁତଃ ॥ ୩୧ ॥

ଦୀର୍ଘପୀଵରଦୋର୍ଦଣ୍ଡଃ କମ୍ବୁଗ୍ରୀଵୋଽରୁଣେକ୍ଷଣଃ ।
ଶ୍ଯାମଲସ୍ତରୁଣଃ ସ୍ରଗ୍ଵୀ ସର୍ଵାଭରଣଭୂଷିତଃ ॥ ୩୨ ॥

ପୀତଵାସା ମହୋରସ୍କଃ ସୁମୃଷ୍ଟମଣିକୁଣ୍ଡଲଃ ।
ସ୍ନିଗ୍ଧକୁଞ୍ଚିତକେଶାନ୍ତସୁଭଗଃ ସିଂହଵିକ୍ରମଃ ।
ଅମୃତାପୂର୍ଣକଲସଂ ବିଭ୍ରଦ୍ ଵଲଯଭୂଷିତଃ ॥ ୩୩ ॥

ସ ଵୈ ଭଗଵତଃ ସାକ୍ଷାଦ୍ଵିଷ୍ଣୋରଂଶାଂଶସମ୍ଭଵଃ ।
ଧନ୍ଵନ୍ତରିରିତି ଖ୍ଯାତ ଆଯୁର୍ଵେଦଦୃଗିଜ୍ଯଭାକ୍ ॥ ୩୪ ॥

ତମାଲୋକ୍ଯାସୁରାଃ ସର୍ଵେ କଲସଂ ଚାମୃତାଭୃତମ୍ ।
ଲିପ୍ସନ୍ତଃ ସର୍ଵଵସ୍ତୂନି କଲସଂ ତରସାହରନ୍ ॥ ୩୫ ॥

ନୀଯମାନେଽସୁରୈସ୍ତସ୍ମିନ୍କଲସେଽମୃତଭାଜନେ ।
ଵିଷଣ୍ଣମନସୋ ଦେଵା ହରିଂ ଶରଣମାଯଯୁଃ ॥ ୩୬ ॥

ଇତି ତଦ୍ଦୈନ୍ଯମାଲୋକ୍ଯ ଭଗଵାନ୍ଭୃତ୍ଯକାମକୃତ୍ ।
ମା ଖିଦ୍ଯତ ମିଥୋଽର୍ଥଂ ଵଃ ସାଧଯିଷ୍ଯେ ସ୍ଵମାଯଯା ॥ ୩୭ ॥

ମିଥଃ କଲିରଭୂତ୍ତେଷାଂ ତଦର୍ଥେ ତର୍ଷଚେତସାମ୍ ।
ଅହଂ ପୂର୍ଵମହଂ ପୂର୍ଵଂ ନ ତ୍ଵଂ ନ ତ୍ଵମିତି ପ୍ରଭୋ ॥ ୩୮ ॥

ଦେଵାଃ ସ୍ଵଂ ଭାଗମର୍ହନ୍ତି ଯେ ତୁଲ୍ଯାଯାସହେତଵଃ ।
ସତ୍ରଯାଗ ଇଵୈତସ୍ମିନ୍ନେଷ ଧର୍ମଃ ସନାତନଃ ॥ ୩୯ ॥

ଇତି ସ୍ଵାନ୍ପ୍ରତ୍ଯଷେଧନ୍ଵୈ ଦୈତେଯା ଜାତମତ୍ସରାଃ ।
ଦୁର୍ବଲାଃ ପ୍ରବଲାନ୍ ରାଜନ୍ଗୃହୀତକଲସାନ୍ ମୁହୁଃ ॥ ୪୦ ॥

ଏତସ୍ମିନ୍ନନ୍ତରେ ଵିଷ୍ଣୁଃ ସର୍ଵୋପାଯଵିଦୀଶ୍ଵରଃ ।
ଯୋଷିଦ୍ରୂପମନିର୍ଦେଶ୍ଯଂ ଦଧାର ପରମାଦ୍ଭୁତମ୍ ॥ ୪୧ ॥

ପ୍ରେକ୍ଷଣୀଯୋତ୍ପଲଶ୍ଯାମଂ ସର୍ଵାଵଯଵସୁନ୍ଦରମ୍ ।
ସମାନକର୍ଣାଭରଣଂ ସୁକପୋଲୋନ୍ନସାନନମ୍ ॥ ୪୨ ॥

ନଵଯୌଵନନିର୍ଵୃତ୍ତସ୍ତନଭାରକୃଶୋଦରମ୍ ।
ମୁଖାମୋଦାନୁରକ୍ତାଲିଝଙ୍କାରୋଦ୍ଵିଗ୍ନଲୋଚନମ୍ ॥ ୪୩ ॥

ବିଭ୍ରତ୍ ସୁକେଶଭାରେଣ ମାଲାମୁତ୍ଫୁଲ୍ଲମଲ୍ଲିକାମ୍ ।
ସୁଗ୍ରୀଵକଣ୍ଠାଭରଣଂ ସୁଭୁଜାଙ୍ଗଦଭୂଷିତମ୍ ॥ ୪୪ ॥

ଵିରଜାମ୍ବରସଂଵୀତନିତମ୍ବଦ୍ଵୀପଶୋଭଯା ।
କାଞ୍ଚ୍ଯା ପ୍ରଵିଲସଦ୍ଵଲ୍ଗୁଚଲଚ୍ଚରଣନୂପୁରମ୍ ॥ ୪୫ ॥

ସଵ୍ରୀଡସ୍ମିତଵିକ୍ଷିପ୍ତଭ୍ରୂଵିଲାସାଵଲୋକନୈଃ ।
ଦୈତ୍ଯଯୂଥପଚେତଃସୁ କାମମୁଦ୍ଦୀପଯନ୍ ମୁହୁଃ ॥ ୪୬ ॥