ଶ୍ରୀଶୁକ ଉଵାଚ
ଖଟ୍ଵାଙ୍ଗାଦ୍ ଦୀର୍ଘବାହୁଶ୍ଚ ରଘୁସ୍ତସ୍ମାତ୍ ପୃଥୁଶ୍ରଵାଃ ।
ଅଜସ୍ତତୋ ମହାରାଜସ୍ତସ୍ମାଦ୍ ଦଶରଥୋଽଭଵତ୍ ॥ ୧ ॥
ଖଟ୍ଵାଙ୍ଗାଦ୍ ଦୀର୍ଘବାହୁଶ୍ଚ ରଘୁସ୍ତସ୍ମାତ୍ ପୃଥୁଶ୍ରଵାଃ ।
ଅଜସ୍ତତୋ ମହାରାଜସ୍ତସ୍ମାଦ୍ ଦଶରଥୋଽଭଵତ୍ ॥ ୧ ॥
ତସ୍ଯାପି ଭଗଵାନେଷ ସାକ୍ଷାଦ୍ ବ୍ରହ୍ମମଯୋ ହରିଃ ।
ଅଂଶାଂଶେନ ଚତୁର୍ଧାଗାତ୍ ପୁତ୍ରତ୍ଵଂ ପ୍ରାର୍ଥିତଃ ସୁରୈଃ ।
ରାମଲକ୍ଷ୍ମଣଭରତଶତ୍ରୁଘ୍ନା ଇତି ସଂଜ୍ଞଯା ॥ ୨ ॥
ଅଂଶାଂଶେନ ଚତୁର୍ଧାଗାତ୍ ପୁତ୍ରତ୍ଵଂ ପ୍ରାର୍ଥିତଃ ସୁରୈଃ ।
ରାମଲକ୍ଷ୍ମଣଭରତଶତ୍ରୁଘ୍ନା ଇତି ସଂଜ୍ଞଯା ॥ ୨ ॥
ତସ୍ଯାନୁଚରିତଂ ରାଜନ୍ନୃଷିଭିସ୍ତତ୍ତ୍ଵଦର୍ଶିଭିଃ ।
ଶ୍ରୁତଂ ହି ଵର୍ଣିତଂ ଭୂରି ତ୍ଵଯା ସୀତାପତେର୍ମୁହୁଃ ॥ ୩ ॥
ଶ୍ରୁତଂ ହି ଵର୍ଣିତଂ ଭୂରି ତ୍ଵଯା ସୀତାପତେର୍ମୁହୁଃ ॥ ୩ ॥
ଗୁର୍ଵର୍ଥେ ତ୍ଯକ୍ତରାଜ୍ଯୋ ଵ୍ଯଚରଦନୁଵନଂ ପଦ୍ମପଦ୍ଭ୍ଯାଂ ପ୍ରିଯାଯାଃ
ପାଣିସ୍ପର୍ଶାକ୍ଷମାଭ୍ଯାଂ ମୃଜିତପଥରୁଜୋ ଯୋ ହରୀନ୍ଦ୍ରାନୁଜାଭ୍ଯାମ୍ ।
ଵୈରୂପ୍ଯାଚ୍ଛୂର୍ପଣଖ୍ଯାଃ ପ୍ରିଯଵିରହରୁଷାରୋପିତଭ୍ରୂଵିଜୃମ୍ଭ-
ତ୍ରସ୍ତାବ୍ଧିର୍ବଦ୍ଧସେତୁଃ ଖଲଦଵଦହନଃ କୋସଲେନ୍ଦ୍ରୋଽଵତାନ୍ନଃ ॥ ୪ ॥
ପାଣିସ୍ପର୍ଶାକ୍ଷମାଭ୍ଯାଂ ମୃଜିତପଥରୁଜୋ ଯୋ ହରୀନ୍ଦ୍ରାନୁଜାଭ୍ଯାମ୍ ।
ଵୈରୂପ୍ଯାଚ୍ଛୂର୍ପଣଖ୍ଯାଃ ପ୍ରିଯଵିରହରୁଷାରୋପିତଭ୍ରୂଵିଜୃମ୍ଭ-
ତ୍ରସ୍ତାବ୍ଧିର୍ବଦ୍ଧସେତୁଃ ଖଲଦଵଦହନଃ କୋସଲେନ୍ଦ୍ରୋଽଵତାନ୍ନଃ ॥ ୪ ॥
ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରାଧ୍ଵରେ ଯେନ ମାରୀଚାଦ୍ଯା ନିଶାଚରାଃ ।
ପଶ୍ଯତୋ ଲକ୍ଷ୍ମଣସ୍ଯୈଵ ହତା ନୈର୍ଋତପୁଙ୍ଗଵାଃ ॥ ୫ ॥
ପଶ୍ଯତୋ ଲକ୍ଷ୍ମଣସ୍ଯୈଵ ହତା ନୈର୍ଋତପୁଙ୍ଗଵାଃ ॥ ୫ ॥
ଯୋ ଲୋକଵୀରସମିତୌ ଧନୁରୈଶମୁଗ୍ରଂ
ସୀତାସ୍ଵଯଂଵରଗୃହେ ତ୍ରିଶତୋପନୀତମ୍ ।
ଆଦାଯ ବାଲଗଜଲୀଲ ଇଵେକ୍ଷୁଯଷ୍ଟିଂ
ସଜ୍ଜ୍ଯୀକୃତଂ ନୃପ ଵିକୃଷ୍ଯ ବଭଞ୍ଜ ମଧ୍ଯେ ॥ ୬ ॥
ସୀତାସ୍ଵଯଂଵରଗୃହେ ତ୍ରିଶତୋପନୀତମ୍ ।
ଆଦାଯ ବାଲଗଜଲୀଲ ଇଵେକ୍ଷୁଯଷ୍ଟିଂ
ସଜ୍ଜ୍ଯୀକୃତଂ ନୃପ ଵିକୃଷ୍ଯ ବଭଞ୍ଜ ମଧ୍ଯେ ॥ ୬ ॥
ଜିତ୍ଵାନୁରୂପଗୁଣଶୀଲଵଯୋଽଙ୍ଗରୂପାଂ
ସୀତାଭିଧାଂ ଶ୍ରିଯମୁରସ୍ଯଭିଲବ୍ଧମାନାମ୍ ।
ମାର୍ଗେ ଵ୍ରଜନ୍ ଭୃଗୁପତେର୍ଵ୍ଯନଯତ୍ ପ୍ରରୂଢଂ
ଦର୍ପଂ ମହୀମକୃତ ଯସ୍ତ୍ରିରରାଜବୀଜାମ୍ ॥ ୭ ॥
ସୀତାଭିଧାଂ ଶ୍ରିଯମୁରସ୍ଯଭିଲବ୍ଧମାନାମ୍ ।
ମାର୍ଗେ ଵ୍ରଜନ୍ ଭୃଗୁପତେର୍ଵ୍ଯନଯତ୍ ପ୍ରରୂଢଂ
ଦର୍ପଂ ମହୀମକୃତ ଯସ୍ତ୍ରିରରାଜବୀଜାମ୍ ॥ ୭ ॥
ଯଃ ସତ୍ଯପାଶପରିଵୀତପିତୁର୍ନିଦେଶଂ
ସ୍ତ୍ରୈଣସ୍ଯ ଚାପି ଶିରସା ଜଗୃହେ ସଭାର୍ଯଃ ।
ରାଜ୍ଯଂ ଶ୍ରିଯଂ ପ୍ରଣଯିନଃ ସୁହୃଦୋ ନିଵାସଂ
ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଯଯୌ ଵନମସୂନିଵ ମୁକ୍ତସଙ୍ଗଃ ॥ ୮ ॥
ସ୍ତ୍ରୈଣସ୍ଯ ଚାପି ଶିରସା ଜଗୃହେ ସଭାର୍ଯଃ ।
ରାଜ୍ଯଂ ଶ୍ରିଯଂ ପ୍ରଣଯିନଃ ସୁହୃଦୋ ନିଵାସଂ
ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଯଯୌ ଵନମସୂନିଵ ମୁକ୍ତସଙ୍ଗଃ ॥ ୮ ॥
ରକ୍ଷଃସ୍ଵସୁର୍ଵ୍ଯକୃତ ରୂପମଶୁଦ୍ଧବୁଦ୍ଧେ-
ସ୍ତସ୍ଯାଃ ଖରତ୍ରିଶିରଦୂଷଣମୁଖ୍ଯବନ୍ଧୂନ୍ ।
ଜଘ୍ନେ ଚତୁର୍ଦଶସହସ୍ରମପାରଣୀଯ-
କୋଦଣ୍ଡପାଣିରଟମାନ ଉଵାସ କୃଚ୍ଛ୍ରମ୍ ॥ ୯ ॥
ସ୍ତସ୍ଯାଃ ଖରତ୍ରିଶିରଦୂଷଣମୁଖ୍ଯବନ୍ଧୂନ୍ ।
ଜଘ୍ନେ ଚତୁର୍ଦଶସହସ୍ରମପାରଣୀଯ-
କୋଦଣ୍ଡପାଣିରଟମାନ ଉଵାସ କୃଚ୍ଛ୍ରମ୍ ॥ ୯ ॥
ସୀତାକଥାଶ୍ରଵଣଦୀପିତହୃଚ୍ଛଯେନ
ସୃଷ୍ଟଂ ଵିଲୋକ୍ଯ ନୃପତେ ଦଶକନ୍ଧରେଣ ।
ଜଘ୍ନେଽଦ୍ଭୁତୈଣଵପୁଷାଶ୍ରମତୋଽପକୃଷ୍ଟୋ
ମାରୀଚମାଶୁ ଵିଶିଖେନ ଯଥା କମୁଗ୍ରଃ ॥ ୧୦ ॥
ସୃଷ୍ଟଂ ଵିଲୋକ୍ଯ ନୃପତେ ଦଶକନ୍ଧରେଣ ।
ଜଘ୍ନେଽଦ୍ଭୁତୈଣଵପୁଷାଶ୍ରମତୋଽପକୃଷ୍ଟୋ
ମାରୀଚମାଶୁ ଵିଶିଖେନ ଯଥା କମୁଗ୍ରଃ ॥ ୧୦ ॥
ରକ୍ଷୋଽଧମେନ ଵୃକଵଦ୍ ଵିପିନେଽସମକ୍ଷଂ
ଵୈଦେହରାଜଦୁହିତର୍ଯପଯାପିତାଯାମ୍ ।
ଭ୍ରାତ୍ରା ଵନେ କୃପଣଵତ୍ ପ୍ରିଯଯା ଵିଯୁକ୍ତଃ
ସ୍ତ୍ରୀସଙ୍ଗିନାଂ ଗତିମିତି ପ୍ରଥଯଂଶ୍ଚଚାର ॥ ୧୧ ॥
ଵୈଦେହରାଜଦୁହିତର୍ଯପଯାପିତାଯାମ୍ ।
ଭ୍ରାତ୍ରା ଵନେ କୃପଣଵତ୍ ପ୍ରିଯଯା ଵିଯୁକ୍ତଃ
ସ୍ତ୍ରୀସଙ୍ଗିନାଂ ଗତିମିତି ପ୍ରଥଯଂଶ୍ଚଚାର ॥ ୧୧ ॥
ଦଗ୍ଧ୍ଵାତ୍ମକୃତ୍ଯହତକୃତ୍ଯମହନ୍ କବନ୍ଧଂ
ସଖ୍ଯଂ ଵିଧାଯ କପିଭିର୍ଦଯିତାଗତିଂ ତୈଃ ।
ବୁଦ୍ଧ୍ଵାଥ ଵାଲିନି ହତେ ପ୍ଲଵଗେନ୍ଦ୍ରସୈନ୍ଯୈ-
ର୍ଵେଲାମଗାତ୍ ସ ମନୁଜୋଽଜଭଵାର୍ଚିତାଙ୍ଘ୍ରିଃ ॥ ୧୨ ॥
ସଖ୍ଯଂ ଵିଧାଯ କପିଭିର୍ଦଯିତାଗତିଂ ତୈଃ ।
ବୁଦ୍ଧ୍ଵାଥ ଵାଲିନି ହତେ ପ୍ଲଵଗେନ୍ଦ୍ରସୈନ୍ଯୈ-
ର୍ଵେଲାମଗାତ୍ ସ ମନୁଜୋଽଜଭଵାର୍ଚିତାଙ୍ଘ୍ରିଃ ॥ ୧୨ ॥
ଯଦ୍ରୋଷଵିଭ୍ରମଵିଵୃତ୍ତକଟାକ୍ଷପାତ-
ସମ୍ଭ୍ରାନ୍ତନକ୍ରମକରୋ ଭଯଗୀର୍ଣଘୋଷଃ ।
ସିନ୍ଧୁଃ ଶିରସ୍ଯର୍ହଣଂ ପରିଗୃହ୍ଯ ରୂପୀ
ପାଦାରଵିନ୍ଦମୁପଗମ୍ଯ ବଭାଷ ଏତତ୍ ॥ ୧୩ ॥
ସମ୍ଭ୍ରାନ୍ତନକ୍ରମକରୋ ଭଯଗୀର୍ଣଘୋଷଃ ।
ସିନ୍ଧୁଃ ଶିରସ୍ଯର୍ହଣଂ ପରିଗୃହ୍ଯ ରୂପୀ
ପାଦାରଵିନ୍ଦମୁପଗମ୍ଯ ବଭାଷ ଏତତ୍ ॥ ୧୩ ॥
ନ ତ୍ଵାଂ ଵଯଂ ଜଡଧିଯୋ ନୁ ଵିଦାମ ଭୂମନ୍
କୂଟସ୍ଥମାଦିପୁରୁଷଂ ଜଗତାମଧୀଶମ୍ ।
ଯତ୍ସତ୍ତ୍ଵତଃ ସୁରଗଣା ରଜସଃ ପ୍ରଜେଶା
ମନ୍ଯୋଶ୍ଚ ଭୂତପତଯଃ ସ ଭଵାନ୍ ଗୁଣେଶଃ ॥ ୧୪ ॥
କୂଟସ୍ଥମାଦିପୁରୁଷଂ ଜଗତାମଧୀଶମ୍ ।
ଯତ୍ସତ୍ତ୍ଵତଃ ସୁରଗଣା ରଜସଃ ପ୍ରଜେଶା
ମନ୍ଯୋଶ୍ଚ ଭୂତପତଯଃ ସ ଭଵାନ୍ ଗୁଣେଶଃ ॥ ୧୪ ॥
କାମଂ ପ୍ରଯାହି ଜହି ଵିଶ୍ରଵସୋଽଵମେହଂ
ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯରାଵଣମଵାପ୍ନୁହି ଵୀର ପତ୍ନୀମ୍ ।
ବଧ୍ନୀହି ସେତୁମିହ ତେ ଯଶସୋ ଵିତତ୍ଯୈ
ଗାଯନ୍ତି ଦିଗ୍ଵିଜଯିନୋ ଯମୁପେତ୍ଯ ଭୂପାଃ ॥ ୧୫ ॥
ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯରାଵଣମଵାପ୍ନୁହି ଵୀର ପତ୍ନୀମ୍ ।
ବଧ୍ନୀହି ସେତୁମିହ ତେ ଯଶସୋ ଵିତତ୍ଯୈ
ଗାଯନ୍ତି ଦିଗ୍ଵିଜଯିନୋ ଯମୁପେତ୍ଯ ଭୂପାଃ ॥ ୧୫ ॥
ବଦ୍ଧ୍ଵୋଦଧୌ ରଘୁପତିର୍ଵିଵିଧାଦ୍ରିକୂଟୈଃ
ସେତୁଂ କପୀନ୍ଦ୍ରକରକମ୍ପିତଭୂରୁହାଙ୍ଗୈଃ ।
ସୁଗ୍ରୀଵନୀଲହନୁମତ୍ପ୍ରମୁଖୈରନୀକୈ-
ର୍ଲଙ୍କାଂ ଵିଭୀଷଣଦୃଶାଵିଶଦଗ୍ରଦଗ୍ଧାମ୍ ॥ ୧୬ ॥
ସେତୁଂ କପୀନ୍ଦ୍ରକରକମ୍ପିତଭୂରୁହାଙ୍ଗୈଃ ।
ସୁଗ୍ରୀଵନୀଲହନୁମତ୍ପ୍ରମୁଖୈରନୀକୈ-
ର୍ଲଙ୍କାଂ ଵିଭୀଷଣଦୃଶାଵିଶଦଗ୍ରଦଗ୍ଧାମ୍ ॥ ୧୬ ॥
ସା ଵାନରେନ୍ଦ୍ରବଲରୁଦ୍ଧଵିହାରକୋଷ୍ଠ-
ଶ୍ରୀଦ୍ଵାରଗୋପୁରସଦୋଵଲଭୀଵିଟଙ୍କା ।
ନିର୍ଭଜ୍ଯମାନଧିଷଣଧ୍ଵଜହେମକୁମ୍ଭ-
ଶୃଙ୍ଗାଟକା ଗଜକୁଲୈର୍ହ୍ରଦିନୀଵ ଘୂର୍ଣା ॥ ୧୭ ॥
ଶ୍ରୀଦ୍ଵାରଗୋପୁରସଦୋଵଲଭୀଵିଟଙ୍କା ।
ନିର୍ଭଜ୍ଯମାନଧିଷଣଧ୍ଵଜହେମକୁମ୍ଭ-
ଶୃଙ୍ଗାଟକା ଗଜକୁଲୈର୍ହ୍ରଦିନୀଵ ଘୂର୍ଣା ॥ ୧୭ ॥
ରକ୍ଷଃପତିସ୍ତଦଵଲୋକ୍ଯ ନିକୁମ୍ଭକୁମ୍ଭ-
ଧୂମ୍ରାକ୍ଷଦୁର୍ମୁଖସୁରାନ୍ତକନରାନ୍ତକାଦୀନ୍ ।
ପୁତ୍ରଂ ପ୍ରହସ୍ତମତିକାଯଵିକମ୍ପନାଦୀନ୍
ସର୍ଵାନୁଗାନ୍ ସମହିନୋଦଥ କୁମ୍ଭକର୍ଣମ୍ ॥ ୧୮ ॥
ଧୂମ୍ରାକ୍ଷଦୁର୍ମୁଖସୁରାନ୍ତକନରାନ୍ତକାଦୀନ୍ ।
ପୁତ୍ରଂ ପ୍ରହସ୍ତମତିକାଯଵିକମ୍ପନାଦୀନ୍
ସର୍ଵାନୁଗାନ୍ ସମହିନୋଦଥ କୁମ୍ଭକର୍ଣମ୍ ॥ ୧୮ ॥
ତାଂ ଯାତୁଧାନପୃତନାମସିଶୂଲଚାପ-
ପ୍ରାସର୍ଷ୍ଟିଶକ୍ତିଶରତୋମରଖଡ୍ଗଦୁର୍ଗାମ୍ ।
ସୁଗ୍ରୀଵଲକ୍ଷ୍ମଣମରୁତ୍ସୁତଗନ୍ଧମାଦ-
ନୀଲାଙ୍ଗଦର୍କ୍ଷପନସାଦିଭିରନ୍ଵିତୋଽଗାତ୍ ॥ ୧୯ ॥
ପ୍ରାସର୍ଷ୍ଟିଶକ୍ତିଶରତୋମରଖଡ୍ଗଦୁର୍ଗାମ୍ ।
ସୁଗ୍ରୀଵଲକ୍ଷ୍ମଣମରୁତ୍ସୁତଗନ୍ଧମାଦ-
ନୀଲାଙ୍ଗଦର୍କ୍ଷପନସାଦିଭିରନ୍ଵିତୋଽଗାତ୍ ॥ ୧୯ ॥
ତେଽନୀକପା ରଘୁପତେରଭିପତ୍ଯ ସର୍ଵେ
ଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵଂ ଵରୂଥମିଭପତ୍ତିରଥାଶ୍ଵଯୋଧୈଃ ।
ଜଘ୍ନୁର୍ଦ୍ରୁମୈର୍ଗିରିଗଦେଷୁଭିରଙ୍ଗଦାଦ୍ଯାଃ
ସୀତାଭିମର୍ଷହତମଙ୍ଗଲରାଵଣେଶାନ୍ ॥ ୨୦ ॥
ଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵଂ ଵରୂଥମିଭପତ୍ତିରଥାଶ୍ଵଯୋଧୈଃ ।
ଜଘ୍ନୁର୍ଦ୍ରୁମୈର୍ଗିରିଗଦେଷୁଭିରଙ୍ଗଦାଦ୍ଯାଃ
ସୀତାଭିମର୍ଷହତମଙ୍ଗଲରାଵଣେଶାନ୍ ॥ ୨୦ ॥
ରକ୍ଷଃପତିଃ ସ୍ଵବଲନଷ୍ଟିମଵେକ୍ଷ୍ଯ ରୁଷ୍ଟ
ଆରୁହ୍ଯ ଯାନକମଥାଭିସସାର ରାମମ୍ ।
ସ୍ଵଃସ୍ଯନ୍ଦନେ ଦ୍ଯୁମତି ମାତଲିନୋପନୀତେ
ଵିଭ୍ରାଜମାନମହନନ୍ନିଶିତୈଃ କ୍ଷୁରପ୍ରୈଃ ॥ ୨୧ ॥
ଆରୁହ୍ଯ ଯାନକମଥାଭିସସାର ରାମମ୍ ।
ସ୍ଵଃସ୍ଯନ୍ଦନେ ଦ୍ଯୁମତି ମାତଲିନୋପନୀତେ
ଵିଭ୍ରାଜମାନମହନନ୍ନିଶିତୈଃ କ୍ଷୁରପ୍ରୈଃ ॥ ୨୧ ॥
ରାମସ୍ତମାହ ପୁରୁଷାଦପୁରୀଷ ଯନ୍ନଃ
କାନ୍ତାସମକ୍ଷମସତାପହୃତା ଶ୍ଵଵତ୍ ତେ ।
ତ୍ଯକ୍ତତ୍ରପସ୍ଯ ଫଲମଦ୍ଯ ଜୁଗୁପ୍ସିତସ୍ଯ
ଯଚ୍ଛାମି କାଲ ଇଵ କର୍ତୁରଲଙ୍ଘ୍ଯଵୀର୍ଯଃ ॥ ୨୨ ॥
କାନ୍ତାସମକ୍ଷମସତାପହୃତା ଶ୍ଵଵତ୍ ତେ ।
ତ୍ଯକ୍ତତ୍ରପସ୍ଯ ଫଲମଦ୍ଯ ଜୁଗୁପ୍ସିତସ୍ଯ
ଯଚ୍ଛାମି କାଲ ଇଵ କର୍ତୁରଲଙ୍ଘ୍ଯଵୀର୍ଯଃ ॥ ୨୨ ॥
ଏଵଂ କ୍ଷିପନ୍ ଧନୁଷି ସଂଧିତମୁତ୍ସସର୍ଜ
ବାଣଂ ସ ଵଜ୍ରମିଵ ତଦ୍ଧୃଦଯଂ ବିଭେଦ ।
ସୋଽସୃଗ୍ ଵମନ୍ ଦଶମୁଖୈର୍ନ୍ଯପତଦ୍ ଵିମାନା-
ଦ୍ଧାହେତି ଜଲ୍ପତି ଜନେ ସୁକୃତୀଵ ରିକ୍ତଃ ॥ ୨୩ ॥
ବାଣଂ ସ ଵଜ୍ରମିଵ ତଦ୍ଧୃଦଯଂ ବିଭେଦ ।
ସୋଽସୃଗ୍ ଵମନ୍ ଦଶମୁଖୈର୍ନ୍ଯପତଦ୍ ଵିମାନା-
ଦ୍ଧାହେତି ଜଲ୍ପତି ଜନେ ସୁକୃତୀଵ ରିକ୍ତଃ ॥ ୨୩ ॥
ତତୋ ନିଷ୍କ୍ରମ୍ଯ ଲଙ୍କାଯା ଯାତୁଧାନ୍ଯଃ ସହସ୍ରଶଃ ।
ମନ୍ଦୋଦର୍ଯା ସମଂ ତତ୍ର ପ୍ରରୁଦନ୍ତ୍ଯ ଉପାଦ୍ରଵନ୍ ॥ ୨୪ ॥
ମନ୍ଦୋଦର୍ଯା ସମଂ ତତ୍ର ପ୍ରରୁଦନ୍ତ୍ଯ ଉପାଦ୍ରଵନ୍ ॥ ୨୪ ॥
ସ୍ଵାନ୍ ସ୍ଵାନ୍ ବନ୍ଧୂନ୍ ପରିଷ୍ଵଜ୍ଯ ଲକ୍ଷ୍ମଣେଷୁଭିରର୍ଦିତାନ୍ ।
ରୁରୁଦୁଃ ସୁସ୍ଵରଂ ଦୀନା ଘ୍ନନ୍ତ୍ଯ ଆତ୍ମାନମାତ୍ମନା ॥ ୨୫ ॥
ରୁରୁଦୁଃ ସୁସ୍ଵରଂ ଦୀନା ଘ୍ନନ୍ତ୍ଯ ଆତ୍ମାନମାତ୍ମନା ॥ ୨୫ ॥
ହା ହତାଃ ସ୍ମ ଵଯଂ ନାଥ ଲୋକରାଵଣ ରାଵଣ ।
କଂ ଯାଯାଚ୍ଛରଣଂ ଲଙ୍କା ତ୍ଵଦ୍ଵିହୀନା ପରାର୍ଦିତା ॥ ୨୬ ॥
କଂ ଯାଯାଚ୍ଛରଣଂ ଲଙ୍କା ତ୍ଵଦ୍ଵିହୀନା ପରାର୍ଦିତା ॥ ୨୬ ॥
ନ ଵୈ ଵେଦ ମହାଭାଗ ଭଵାନ୍ କାମଵଶଂ ଗତଃ ।
ତେଜୋଽନୁଭାଵଂ ସୀତାଯା ଯେନ ନୀତୋ ଦଶାମିମାମ୍ ॥ ୨୭ ॥
ତେଜୋଽନୁଭାଵଂ ସୀତାଯା ଯେନ ନୀତୋ ଦଶାମିମାମ୍ ॥ ୨୭ ॥
କୃତୈଷା ଵିଧଵା ଲଙ୍କା ଵଯଂ ଚ କୁଲନନ୍ଦନ ।
ଦେହଃ କୃତୋଽନ୍ନଂ ଗୃଧ୍ରାଣାମାତ୍ମା ନରକହେତଵେ ॥ ୨୮ ॥
ଦେହଃ କୃତୋଽନ୍ନଂ ଗୃଧ୍ରାଣାମାତ୍ମା ନରକହେତଵେ ॥ ୨୮ ॥
ଶ୍ରୀଶୁକ ଉଵାଚ
ସ୍ଵାନାଂ ଵିଭୀଷଣଶ୍ଚକ୍ରେ କୋସଲେନ୍ଦ୍ରାନୁମୋଦିତଃ ।
ପିତୃମେଧଵିଧାନେନ ଯଦୁକ୍ତଂ ସାମ୍ପରାଯିକମ୍ ॥ ୨୯ ॥
ସ୍ଵାନାଂ ଵିଭୀଷଣଶ୍ଚକ୍ରେ କୋସଲେନ୍ଦ୍ରାନୁମୋଦିତଃ ।
ପିତୃମେଧଵିଧାନେନ ଯଦୁକ୍ତଂ ସାମ୍ପରାଯିକମ୍ ॥ ୨୯ ॥
ତତୋ ଦଦର୍ଶ ଭଗଵାନଶୋକଵନିକାଶ୍ରମେ ।
କ୍ଷାମାଂ ସ୍ଵଵିରହଵ୍ଯାଧିଂ ଶିଂଶପାମୂଲମାଶ୍ରିତାମ୍ ॥ ୩୦ ॥
କ୍ଷାମାଂ ସ୍ଵଵିରହଵ୍ଯାଧିଂ ଶିଂଶପାମୂଲମାଶ୍ରିତାମ୍ ॥ ୩୦ ॥
ରାମଃ ପ୍ରିଯତମାଂ ଭାର୍ଯାଂ ଦୀନାଂ ଵୀକ୍ଷ୍ଯାନ୍ଵକମ୍ପତ ।
ଆତ୍ମସନ୍ଦର୍ଶନାହ୍ଲାଦଵିକସନ୍ମୁଖପଙ୍କଜାମ୍ ॥ ୩୧ ॥
ଆତ୍ମସନ୍ଦର୍ଶନାହ୍ଲାଦଵିକସନ୍ମୁଖପଙ୍କଜାମ୍ ॥ ୩୧ ॥
ଆରୋପ୍ଯାରୁରୁହେ ଯାନଂ ଭ୍ରାତୃଭ୍ଯାଂ ହନୁମଦ୍ଯୁତଃ ।
ଵିଭୀଷଣାଯ ଭଗଵାନ୍ ଦତ୍ତ୍ଵା ରକ୍ଷୋଗଣେଶତାମ୍ ।
ଲଙ୍କାମାଯୁଶ୍ଚ କଲ୍ପାନ୍ତଂ ଯଯୌ ଚୀର୍ଣଵ୍ରତଃ ପୁରୀମ୍ ॥ ୩୨ ॥
ଵିଭୀଷଣାଯ ଭଗଵାନ୍ ଦତ୍ତ୍ଵା ରକ୍ଷୋଗଣେଶତାମ୍ ।
ଲଙ୍କାମାଯୁଶ୍ଚ କଲ୍ପାନ୍ତଂ ଯଯୌ ଚୀର୍ଣଵ୍ରତଃ ପୁରୀମ୍ ॥ ୩୨ ॥
ଅଵକୀର୍ଯମାଣଃ ସୁକୁସୁମୈର୍ଲୋକପାଲାର୍ପିତୈଃ ପଥି ।
ଉପଗୀଯମାନଚରିତଃ ଶତଧୃତ୍ଯାଦିଭିର୍ମୁଦା ॥ ୩୩ ॥
ଉପଗୀଯମାନଚରିତଃ ଶତଧୃତ୍ଯାଦିଭିର୍ମୁଦା ॥ ୩୩ ॥
ଗୋମୂତ୍ରଯାଵକଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଭ୍ରାତରଂ ଵଲ୍କଲାମ୍ବରମ୍ ।
ମହାକାରୁଣିକୋଽତପ୍ଯଜ୍ଜଟିଲଂ ସ୍ଥଣ୍ଡିଲେଶଯମ୍ ॥ ୩୪ ॥
ମହାକାରୁଣିକୋଽତପ୍ଯଜ୍ଜଟିଲଂ ସ୍ଥଣ୍ଡିଲେଶଯମ୍ ॥ ୩୪ ॥
ଭରତଃ ପ୍ରାପ୍ତମାକର୍ଣ୍ଯ ପୌରାମାତ୍ଯପୁରୋହିତୈଃ ।
ପାଦୁକେ ଶିରସି ନ୍ଯସ୍ଯ ରାମଂ ପ୍ରତ୍ଯୁଦ୍ଯତୋଽଗ୍ରଜମ୍ ॥ ୩୫ ॥
ପାଦୁକେ ଶିରସି ନ୍ଯସ୍ଯ ରାମଂ ପ୍ରତ୍ଯୁଦ୍ଯତୋଽଗ୍ରଜମ୍ ॥ ୩୫ ॥
ନନ୍ଦିଗ୍ରାମାତ୍ ସ୍ଵଶିବିରାଦ୍ ଗୀତଵାଦିତ୍ରନିଃସ୍ଵନୈଃ ।
ବ୍ରହ୍ମଘୋଷେଣ ଚ ମୁହୁଃ ପଠଦ୍ଭିର୍ବ୍ରହ୍ମଵାଦିଭିଃ ॥ ୩୬ ॥
ବ୍ରହ୍ମଘୋଷେଣ ଚ ମୁହୁଃ ପଠଦ୍ଭିର୍ବ୍ରହ୍ମଵାଦିଭିଃ ॥ ୩୬ ॥
ସ୍ଵର୍ଣକକ୍ଷପତାକାଭିର୍ହୈମୈଶ୍ଚିତ୍ରଧ୍ଵଜୈ ରଥୈଃ ।
ସଦଶ୍ଵୈ ରୁକ୍ମସନ୍ନାହୈର୍ଭଟୈଃ ପୁରଟଵର୍ମଭିଃ ॥ ୩୭ ॥
ସଦଶ୍ଵୈ ରୁକ୍ମସନ୍ନାହୈର୍ଭଟୈଃ ପୁରଟଵର୍ମଭିଃ ॥ ୩୭ ॥
ଶ୍ରେଣୀଭିର୍ଵାରମୁଖ୍ଯାଭିର୍ଭୃତ୍ଯୈଶ୍ଚୈଵ ପଦାନୁଗୈଃ ।
ପାରମେଷ୍ଠ୍ଯାନ୍ଯୁପାଦାଯ ପଣ୍ଯାନ୍ଯୁଚ୍ଚାଵଚାନି ଚ ।
ପାଦଯୋର୍ନ୍ଯପତତ୍ ପ୍ରେମ୍ଣା ପ୍ରକ୍ଲିନ୍ନହୃଦଯେକ୍ଷଣଃ ॥ ୩୮ ॥
ପାରମେଷ୍ଠ୍ଯାନ୍ଯୁପାଦାଯ ପଣ୍ଯାନ୍ଯୁଚ୍ଚାଵଚାନି ଚ ।
ପାଦଯୋର୍ନ୍ଯପତତ୍ ପ୍ରେମ୍ଣା ପ୍ରକ୍ଲିନ୍ନହୃଦଯେକ୍ଷଣଃ ॥ ୩୮ ॥
ପାଦୁକେ ନ୍ଯସ୍ଯ ପୁରତଃ ପ୍ରାଞ୍ଜଲିର୍ବାଷ୍ପଲୋଚନଃ ।
ତମାଶ୍ଲିଷ୍ଯ ଚିରଂ ଦୋର୍ଭ୍ଯାଂ ସ୍ନାପଯନ୍ ନେତ୍ରଜୈର୍ଜଲୈଃ ॥ ୩୯ ॥
ତମାଶ୍ଲିଷ୍ଯ ଚିରଂ ଦୋର୍ଭ୍ଯାଂ ସ୍ନାପଯନ୍ ନେତ୍ରଜୈର୍ଜଲୈଃ ॥ ୩୯ ॥
ରାମୋ ଲକ୍ଷ୍ମଣସୀତାଭ୍ଯାଂ ଵିପ୍ରେଭ୍ଯୋ ଯେଽର୍ହସତ୍ତମାଃ ।
ତେଭ୍ଯଃ ସ୍ଵଯଂ ନମଶ୍ଚକ୍ରେ ପ୍ରଜାଭିଶ୍ଚ ନମସ୍କୃତଃ ॥ ୪୦ ॥
ତେଭ୍ଯଃ ସ୍ଵଯଂ ନମଶ୍ଚକ୍ରେ ପ୍ରଜାଭିଶ୍ଚ ନମସ୍କୃତଃ ॥ ୪୦ ॥
ଧୁନ୍ଵନ୍ତ ଉତ୍ତରାସଙ୍ଗାନ୍ ପତିଂ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ଚିରାଗତମ୍ ।
ଉତ୍ତରାଃ କୋସଲା ମାଲ୍ଯୈଃ କିରନ୍ତୋ ନନୃତୁର୍ମୁଦା ॥ ୪୧ ॥
ଉତ୍ତରାଃ କୋସଲା ମାଲ୍ଯୈଃ କିରନ୍ତୋ ନନୃତୁର୍ମୁଦା ॥ ୪୧ ॥
ପାଦୁକେ ଭରତୋଽଗୃହ୍ଣାଚ୍ଚାମରଵ୍ଯଜନୋତ୍ତମେ ।
ଵିଭୀଷଣଃ ସସୁଗ୍ରୀଵଃ ଶ୍ଵେତଚ୍ଛତ୍ରଂ ମରୁତ୍ସୁତଃ ॥ ୪୨ ॥
ଵିଭୀଷଣଃ ସସୁଗ୍ରୀଵଃ ଶ୍ଵେତଚ୍ଛତ୍ରଂ ମରୁତ୍ସୁତଃ ॥ ୪୨ ॥
ଧନୁର୍ନିଷଙ୍ଗାଞ୍ଛତ୍ରୁଘ୍ନଃ ସୀତା ତୀର୍ଥକମଣ୍ଡଲୁମ୍ ।
ଅବିଭ୍ରଦଙ୍ଗଦଃ ଖଡ୍ଗଂ ହୈମଂ ଚର୍ମର୍କ୍ଷରାଣ୍ନୃପ ॥ ୪୩ ॥
ଅବିଭ୍ରଦଙ୍ଗଦଃ ଖଡ୍ଗଂ ହୈମଂ ଚର୍ମର୍କ୍ଷରାଣ୍ନୃପ ॥ ୪୩ ॥
ପୁଷ୍ପକସ୍ଥୋ ନୁତଃ ସ୍ତ୍ରୀଭିଃ ସ୍ତୂଯମାନଶ୍ଚ ଵନ୍ଦିଭିଃ ।
ଵିରେଜେ ଭଗଵାନ୍ ରାଜନ୍ ଗ୍ରହୈଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର ଇଵୋଦିତଃ ॥ ୪୪ ॥
ଵିରେଜେ ଭଗଵାନ୍ ରାଜନ୍ ଗ୍ରହୈଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର ଇଵୋଦିତଃ ॥ ୪୪ ॥
ଭ୍ରାତ୍ରାଭିନନ୍ଦିତଃ ସୋଽଥ ସୋତ୍ସଵାଂ ପ୍ରାଵିଶତ୍ ପୁରୀମ୍ ।
ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ରାଜଭଵନଂ ଗୁରୁପତ୍ନୀଃ ସ୍ଵମାତରମ୍ ॥ ୪୫ ॥
ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ରାଜଭଵନଂ ଗୁରୁପତ୍ନୀଃ ସ୍ଵମାତରମ୍ ॥ ୪୫ ॥
ଗୁରୂନ୍ ଵଯସ୍ଯାଵରଜାନ୍ ପୂଜିତଃ ପ୍ରତ୍ଯପୂଜଯତ୍ ।
ଵୈଦେହୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣଶ୍ଚୈଵ ଯଥାଵତ୍ ସମୁପେଯତୁଃ ॥ ୪୬ ॥
ଵୈଦେହୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣଶ୍ଚୈଵ ଯଥାଵତ୍ ସମୁପେଯତୁଃ ॥ ୪୬ ॥
ପୁତ୍ରାନ୍ ସ୍ଵମାତରସ୍ତାସ୍ତୁ ପ୍ରାଣାଂସ୍ତନ୍ଵ ଇଵୋତ୍ଥିତାଃ ।
ଆରୋପ୍ଯାଙ୍କେଽଭିଷିଞ୍ଚନ୍ତ୍ଯୋ ବାଷ୍ପୌଘୈର୍ଵିଜହୁଃ ଶୁଚଃ ॥ ୪୭ ॥
ଆରୋପ୍ଯାଙ୍କେଽଭିଷିଞ୍ଚନ୍ତ୍ଯୋ ବାଷ୍ପୌଘୈର୍ଵିଜହୁଃ ଶୁଚଃ ॥ ୪୭ ॥
ଜଟା ନିର୍ମୁଚ୍ଯ ଵିଧିଵତ୍ କୁଲଵୃଦ୍ଧୈଃ ସମଂ ଗୁରୁଃ ।
ଅଭ୍ଯଷିଞ୍ଚଦ୍ ଯଥୈଵେନ୍ଦ୍ରଂ ଚତୁଃସିନ୍ଧୁଜଲାଦିଭିଃ ॥ ୪୮ ॥
ଅଭ୍ଯଷିଞ୍ଚଦ୍ ଯଥୈଵେନ୍ଦ୍ରଂ ଚତୁଃସିନ୍ଧୁଜଲାଦିଭିଃ ॥ ୪୮ ॥
ଏଵଂ କୃତଶିରଃସ୍ନାନଃ ସୁଵାସାଃ ସ୍ରଗ୍ଵ୍ଯଲଙ୍କୃତଃ ।
ସ୍ଵଲଙ୍କୃତୈଃ ସୁଵାସୋଭିର୍ଭ୍ରାତୃଭିର୍ଭାର୍ଯଯା ବଭୌ ॥ ୪୯ ॥
ସ୍ଵଲଙ୍କୃତୈଃ ସୁଵାସୋଭିର୍ଭ୍ରାତୃଭିର୍ଭାର୍ଯଯା ବଭୌ ॥ ୪୯ ॥
ଅଗ୍ରହୀଦାସନଂ ଭ୍ରାତ୍ରା ପ୍ରଣିପତ୍ଯ ପ୍ରସାଦିତଃ ।
ପ୍ରଜାଃ ସ୍ଵଧର୍ମନିରତା ଵର୍ଣାଶ୍ରମଗୁଣାନ୍ଵିତାଃ ।
ଜୁଗୋପ ପିତୃଵଦ୍ ରାମୋ ମେନିରେ ପିତରଂ ଚ ତମ୍ ॥ ୫୦ ॥
ପ୍ରଜାଃ ସ୍ଵଧର୍ମନିରତା ଵର୍ଣାଶ୍ରମଗୁଣାନ୍ଵିତାଃ ।
ଜୁଗୋପ ପିତୃଵଦ୍ ରାମୋ ମେନିରେ ପିତରଂ ଚ ତମ୍ ॥ ୫୦ ॥
ତ୍ରେତାଯାଂ ଵର୍ତମାନାଯାଂ କାଲଃ କୃତସମୋଽଭଵତ୍ ।
ରାମେ ରାଜନି ଧର୍ମଜ୍ଞେ ସର୍ଵଭୂତସୁଖାଵହେ ॥ ୫୧ ॥
ରାମେ ରାଜନି ଧର୍ମଜ୍ଞେ ସର୍ଵଭୂତସୁଖାଵହେ ॥ ୫୧ ॥
ଵନାନି ନଦ୍ଯୋ ଗିରଯୋ ଵର୍ଷାଣି ଦ୍ଵୀପସିନ୍ଧଵଃ ।
ସର୍ଵେ କାମଦୁଘା ଆସନ୍ ପ୍ରଜାନାଂ ଭରତର୍ଷଭ ॥ ୫୨ ॥
ସର୍ଵେ କାମଦୁଘା ଆସନ୍ ପ୍ରଜାନାଂ ଭରତର୍ଷଭ ॥ ୫୨ ॥
ନାଧିଵ୍ଯାଧିଜରାଗ୍ଲାନିଦୁଃଖଶୋକଭଯକ୍ଲମାଃ ।
ମୃତ୍ଯୁଶ୍ଚାନିଚ୍ଛତାଂ ନାସୀଦ୍ ରାମେ ରାଜନ୍ଯଧୋକ୍ଷଜେ ॥ ୫୩ ॥
ମୃତ୍ଯୁଶ୍ଚାନିଚ୍ଛତାଂ ନାସୀଦ୍ ରାମେ ରାଜନ୍ଯଧୋକ୍ଷଜେ ॥ ୫୩ ॥
ଏକପତ୍ନୀଵ୍ରତଧରୋ ରାଜର୍ଷିଚରିତଃ ଶୁଚିଃ ।
ସ୍ଵଧର୍ମଂ ଗୃହମେଧୀଯଂ ଶିକ୍ଷଯନ୍ ସ୍ଵଯମାଚରତ୍ ॥ ୫୪ ॥
ସ୍ଵଧର୍ମଂ ଗୃହମେଧୀଯଂ ଶିକ୍ଷଯନ୍ ସ୍ଵଯମାଚରତ୍ ॥ ୫୪ ॥
ପ୍ରେମ୍ଣାନୁଵୃତ୍ତ୍ଯା ଶୀଲେନ ପ୍ରଶ୍ରଯାଵନତା ସତୀ ।
ଭିଯା ହ୍ରିଯା ଚ ଭାଵଜ୍ଞା ଭର୍ତୁଃ ସୀତାହରନ୍ମନଃ ॥ ୫୫ ॥
ଭିଯା ହ୍ରିଯା ଚ ଭାଵଜ୍ଞା ଭର୍ତୁଃ ସୀତାହରନ୍ମନଃ ॥ ୫୫ ॥
