শ্ৰীবাদৰাযণিৰুৱাচ
পূৰোৰ্ৱংশং প্ৰৱক্ষ্যামি যত্ৰ জাতোঽসি ভাৰত ।
যত্ৰ ৰাজৰ্ষযো ৱংশ্যা ব্ৰহ্মৱংশ্যাশ্চ জজ্ঞিৰে ॥ ১ ॥
পূৰোৰ্ৱংশং প্ৰৱক্ষ্যামি যত্ৰ জাতোঽসি ভাৰত ।
যত্ৰ ৰাজৰ্ষযো ৱংশ্যা ব্ৰহ্মৱংশ্যাশ্চ জজ্ঞিৰে ॥ ১ ॥
জনমেজযো হ্যভূত্ পূৰোঃ প্ৰচিন্ৱাংস্তত্সুতস্ততঃ ।
প্ৰৱীৰোঽথ মনুস্যুৰ্ৱৈ তস্মাচ্চাৰুপদোঽভৱত্ ॥ ২ ॥
প্ৰৱীৰোঽথ মনুস্যুৰ্ৱৈ তস্মাচ্চাৰুপদোঽভৱত্ ॥ ২ ॥
তস্য সুদ্যুৰভূত্ পুত্ৰস্তস্মাদ্ বহুগৱস্ততঃ ।
সংযাতিস্তস্যাহংযাতী ৰৌদ্ৰাশ্ৱস্তত্সুতঃ স্মৃতঃ ॥ ৩ ॥
সংযাতিস্তস্যাহংযাতী ৰৌদ্ৰাশ্ৱস্তত্সুতঃ স্মৃতঃ ॥ ৩ ॥
ঋতেযুস্তস্য কক্ষেযুঃ স্থণ্ডিলেযুঃ কৃতেযুকঃ ।
জলেযুঃ সন্নতেযুশ্চ ধৰ্মসত্যৱ্ৰতেযৱঃ ॥ ৪ ॥
জলেযুঃ সন্নতেযুশ্চ ধৰ্মসত্যৱ্ৰতেযৱঃ ॥ ৪ ॥
দশৈতেঽপ্সৰসঃ পুত্ৰা ৱনেযুশ্চাৱমঃ স্মৃতঃ ।
ঘৃতাচ্যামিন্দ্ৰিযাণীৱ মুখ্যস্য জগদাত্মনঃ ॥ ৫ ॥
ঘৃতাচ্যামিন্দ্ৰিযাণীৱ মুখ্যস্য জগদাত্মনঃ ॥ ৫ ॥
ঋতেযো ৰন্তিনাৱোঽভূত্ ত্ৰযস্তস্যাত্মজা নৃপ ।
সুমতিৰ্ধ্ৰুৱোঽপ্ৰতিৰথঃ কণ্ৱোঽপ্ৰতিৰথাত্মজঃ ॥ ৬ ॥
সুমতিৰ্ধ্ৰুৱোঽপ্ৰতিৰথঃ কণ্ৱোঽপ্ৰতিৰথাত্মজঃ ॥ ৬ ॥
তস্য মেধাতিথিস্তস্মাত্ প্ৰস্কন্নাদ্যা দ্ৱিজাতযঃ ।
পুত্ৰোঽভূত্ সুমতে ৰেভিৰ্দুষ্মন্তস্তত্সুতো মতঃ ॥ ৭ ॥
পুত্ৰোঽভূত্ সুমতে ৰেভিৰ্দুষ্মন্তস্তত্সুতো মতঃ ॥ ৭ ॥
দুষ্মন্তো মৃগযাং যাতঃ কণ্ৱাশ্ৰমপদং গতঃ ।
তত্ৰাসীনাং স্ৱপ্ৰভযা মণ্ডযন্তীং ৰমামিৱ ॥ ৮ ॥
তত্ৰাসীনাং স্ৱপ্ৰভযা মণ্ডযন্তীং ৰমামিৱ ॥ ৮ ॥
ৱিলোক্য সদ্যো মুমুহে দেৱমাযামিৱ স্ত্ৰিযম্ ।
বভাষে তাং ৱৰাৰোহাং ভটৈঃ কতিপযৈৰ্ৱৃতঃ ॥ ৯ ॥
বভাষে তাং ৱৰাৰোহাং ভটৈঃ কতিপযৈৰ্ৱৃতঃ ॥ ৯ ॥
তদ্দৰ্শনপ্ৰমুদিতঃ সন্নিৱৃত্তপৰিশ্ৰমঃ ।
পপ্ৰচ্ছ কামসন্তপ্তঃ প্ৰহসঞ্শ্লক্ষ্ণযা গিৰা ॥ ১০ ॥
পপ্ৰচ্ছ কামসন্তপ্তঃ প্ৰহসঞ্শ্লক্ষ্ণযা গিৰা ॥ ১০ ॥
কা ত্ৱং কমলপত্ৰাক্ষি কস্যাসি হৃদযঙ্গমে ।
কিংস্ৱিচ্চিকীৰ্ষিতং তত্ৰ ভৱত্যা নিৰ্জনে ৱনে ॥ ১১ ॥
কিংস্ৱিচ্চিকীৰ্ষিতং তত্ৰ ভৱত্যা নিৰ্জনে ৱনে ॥ ১১ ॥
ৱ্যক্তং ৰাজন্যতনযাং ৱেদ্ম্যহং ত্ৱাং সুমধ্যমে ।
ন হি চেতঃ পৌৰৱাণামধৰ্মে ৰমতে ক্ৱচিত্ ॥ ১২ ॥
ন হি চেতঃ পৌৰৱাণামধৰ্মে ৰমতে ক্ৱচিত্ ॥ ১২ ॥
শ্ৰীশকুন্তলোৱাচ
ৱিশ্ৱামিত্ৰাত্মজৈৱাহং ত্যক্তা মেনকযা ৱনে ।
ৱেদৈতদ্ ভগৱান্ কণ্ৱো ৱীৰ কিং কৰৱাম তে ॥ ১৩ ॥
ৱিশ্ৱামিত্ৰাত্মজৈৱাহং ত্যক্তা মেনকযা ৱনে ।
ৱেদৈতদ্ ভগৱান্ কণ্ৱো ৱীৰ কিং কৰৱাম তে ॥ ১৩ ॥
আস্যতাং হ্যৰৱিন্দাক্ষ গৃহ্যতামৰ্হণং চ নঃ ।
ভুজ্যতাং সন্তি নীৱাৰা উষ্যতাং যদি ৰোচতে ॥ ১৪ ॥
ভুজ্যতাং সন্তি নীৱাৰা উষ্যতাং যদি ৰোচতে ॥ ১৪ ॥
শ্ৰীদুষ্মন্ত উৱাচ
উপপন্নমিদং সুভ্ৰু জাতাযাঃ কুশিকান্ৱযে ।
স্ৱযং হি ৱৃণুতে ৰাজ্ঞাং কন্যকাঃ সদৃশং ৱৰম্ ॥ ১৫ ॥
উপপন্নমিদং সুভ্ৰু জাতাযাঃ কুশিকান্ৱযে ।
স্ৱযং হি ৱৃণুতে ৰাজ্ঞাং কন্যকাঃ সদৃশং ৱৰম্ ॥ ১৫ ॥
ওমিত্যুক্তে যথাধৰ্মমুপযেমে শকুন্তলাম্ ।
গান্ধৰ্ৱৱিধিনা ৰাজা দেশকালৱিধানৱিত্ ॥ ১৬ ॥
গান্ধৰ্ৱৱিধিনা ৰাজা দেশকালৱিধানৱিত্ ॥ ১৬ ॥
অমোঘৱীৰ্যো ৰাজৰ্ষিৰ্মহিষ্যাং ৱীৰ্যমাদধে ।
শ্ৱোভূতে স্ৱপুৰং যাতঃ কালেনাসূত সা সুতম্ ॥ ১৭ ॥
শ্ৱোভূতে স্ৱপুৰং যাতঃ কালেনাসূত সা সুতম্ ॥ ১৭ ॥
কণ্ৱঃ কুমাৰস্য ৱনে চক্ৰে সমুচিতাঃ ক্ৰিযাঃ ।
বদ্ধ্ৱা মৃগেন্দ্ৰংতৰসা ক্ৰীডতি স্ম স বালকঃ ॥ ১৮ ॥
বদ্ধ্ৱা মৃগেন্দ্ৰংতৰসা ক্ৰীডতি স্ম স বালকঃ ॥ ১৮ ॥
তং দুৰত্যযৱিক্ৰান্তমাদায প্ৰমদোত্তমা ।
হৰেৰংশাংশসম্ভূতং ভৰ্তুৰন্তিকমাগমত্ ॥ ১৯ ॥
হৰেৰংশাংশসম্ভূতং ভৰ্তুৰন্তিকমাগমত্ ॥ ১৯ ॥
যদা ন জগৃহে ৰাজা ভাৰ্যাপুত্ৰাৱনিন্দিতৌ ।
শৃণ্ৱতাং সৰ্ৱভূতানাং খে ৱাগাহাশৰীৰিণী ॥ ২০ ॥
শৃণ্ৱতাং সৰ্ৱভূতানাং খে ৱাগাহাশৰীৰিণী ॥ ২০ ॥
মাতা ভস্ত্ৰা পিতুঃ পুত্ৰো যেন জাতঃ স এৱ সঃ ।
ভৰস্ৱ পুত্ৰং দুষ্মন্ত মাৱমংস্থাঃ শকুন্তলাম্ ॥ ২১ ॥
ভৰস্ৱ পুত্ৰং দুষ্মন্ত মাৱমংস্থাঃ শকুন্তলাম্ ॥ ২১ ॥
ৰেতোধাঃ পুত্ৰো নযতি নৰদেৱ যমক্ষযাত্ ।
ত্ৱং চাস্য ধাতা গৰ্ভস্য সত্যমাহ শকুন্তলা ॥ ২২ ॥
ত্ৱং চাস্য ধাতা গৰ্ভস্য সত্যমাহ শকুন্তলা ॥ ২২ ॥
পিতৰ্যুপৰতে সোঽপি চক্ৰৱৰ্তী
মহাযশাঃ ।
মহিমা
গীযতে তস্য হৰেৰংশভুৱো ভুৱি ॥ ২৩ ॥
মহাযশাঃ ।
মহিমা
গীযতে তস্য হৰেৰংশভুৱো ভুৱি ॥ ২৩ ॥
চক্ৰং দক্ষিণহস্তেঽস্য পদ্মকোশোঽস্য পাদযোঃ ।
ঈজে মহাভিষেকেণ সোঽভিষিক্তোঽধিৰাড্ ৱিভুঃ ॥ ২৪ ॥
ঈজে মহাভিষেকেণ সোঽভিষিক্তোঽধিৰাড্ ৱিভুঃ ॥ ২৪ ॥
পঞ্চপঞ্চাশতা মেধ্যৈৰ্গঙ্গাযামনু ৱাজিভিঃ ।
মামতেযং পুৰোধায যমুনামনু চ প্ৰভুঃ ॥ ২৫ ॥
মামতেযং পুৰোধায যমুনামনু চ প্ৰভুঃ ॥ ২৫ ॥
অষ্টসপ্ততিমেধ্যাশ্ৱান্ ববন্ধ প্ৰদদদ্ ৱসু ।
ভৰতস্য হি দৌষ্মন্তেৰগ্নিঃ সাচীগুণে চিতঃ ।
সহস্ৰং বদ্ৱশো যস্মিন্ ব্ৰাহ্মণা গা ৱিভেজিৰে ॥ ২৬ ॥
ভৰতস্য হি দৌষ্মন্তেৰগ্নিঃ সাচীগুণে চিতঃ ।
সহস্ৰং বদ্ৱশো যস্মিন্ ব্ৰাহ্মণা গা ৱিভেজিৰে ॥ ২৬ ॥
ত্ৰযস্ত্ৰিংশচ্ছতং হ্যশ্ৱান্বদ্ধ্ৱা ৱিস্মাপযন্ নৃপান্ ।
দৌষ্মন্তিৰত্যগান্মাযাং দেৱানাং গুৰুমাযযৌ ॥ ২৭ ॥
দৌষ্মন্তিৰত্যগান্মাযাং দেৱানাং গুৰুমাযযৌ ॥ ২৭ ॥
মৃগাঞ্ছুক্লদতঃ কৃষ্ণান্ হিৰণ্যেন পৰীৱৃতান্ ।
অদাত্ কৰ্মণি মষ্ণাৰে নিযুতানি চতুৰ্দশ ॥ ২৮ ॥
অদাত্ কৰ্মণি মষ্ণাৰে নিযুতানি চতুৰ্দশ ॥ ২৮ ॥
ভৰতস্য মহত্ কৰ্ম ন পূৰ্ৱে নাপৰে নৃপাঃ ।
নৈৱাপুৰ্নৈৱ প্ৰাপ্স্যন্তি বাহুভ্যাং ত্ৰিদিৱং যথা ॥ ২৯ ॥
নৈৱাপুৰ্নৈৱ প্ৰাপ্স্যন্তি বাহুভ্যাং ত্ৰিদিৱং যথা ॥ ২৯ ॥
কিৰাতহূণান্ যৱনান্ পৌণ্ড্ৰান্ কঙ্কান্ খশাঞ্ছকান্ ।
অব্ৰহ্মণ্যনৃপাংশ্চাহন্ ম্লেচ্ছান্ দিগ্ৱিজযেঽখিলান্ ॥ ৩০ ॥
অব্ৰহ্মণ্যনৃপাংশ্চাহন্ ম্লেচ্ছান্ দিগ্ৱিজযেঽখিলান্ ॥ ৩০ ॥
জিত্ৱা পুৰাসুৰা দেৱান্ যে ৰসৌকাংসি ভেজিৰে ।
দেৱস্ত্ৰিযো ৰসাং নীতাঃ প্ৰাণিভিঃ পুনৰাহৰত্ ॥ ৩১ ॥
দেৱস্ত্ৰিযো ৰসাং নীতাঃ প্ৰাণিভিঃ পুনৰাহৰত্ ॥ ৩১ ॥
সৰ্ৱান্কামান্ দুদুহতুঃ প্ৰজানাং তস্য ৰোদসী ।
সমাস্ত্ৰিণৱসাহস্ৰীৰ্দিক্ষু চক্ৰমৱৰ্তযত্ ॥ ৩২ ॥
সমাস্ত্ৰিণৱসাহস্ৰীৰ্দিক্ষু চক্ৰমৱৰ্তযত্ ॥ ৩২ ॥
স সংৰাড্লোকপালাখ্যমৈশ্ৱৰ্যমধিৰাট্ শ্ৰিযম্ ।
চক্ৰং চাস্খলিতং প্ৰাণান্ মৃষেত্যুপৰৰাম হ ॥ ৩৩ ॥
চক্ৰং চাস্খলিতং প্ৰাণান্ মৃষেত্যুপৰৰাম হ ॥ ৩৩ ॥
তস্যাসন্ নৃপ ৱৈদৰ্ভ্যঃ পত্ন্যস্তিস্ৰঃ সুসম্মতাঃ ।
জঘ্নুস্ত্যাগভযাত্ পুত্ৰান্ নানুৰূপা ইতীৰিতে ॥ ৩৪ ॥
জঘ্নুস্ত্যাগভযাত্ পুত্ৰান্ নানুৰূপা ইতীৰিতে ॥ ৩৪ ॥
তস্যৈৱং ৱিতথে ৱংশে তদৰ্থং যজতঃ সুতম্ ।
মৰুত্স্তোমেন মৰুতো ভৰদ্ৱাজমুপাদদুঃ ॥ ৩৫ ॥
মৰুত্স্তোমেন মৰুতো ভৰদ্ৱাজমুপাদদুঃ ॥ ৩৫ ॥
অন্তৰ্ৱত্ন্যাং ভ্ৰাতৃপত্ন্যাং মৈথুনায বৃহস্পতিঃ ।
প্ৰৱৃত্তো ৱাৰিতো গৰ্ভং শপ্ত্ৱা ৱীৰ্যমুপাসৃজত্ ॥ ৩৬ ॥
প্ৰৱৃত্তো ৱাৰিতো গৰ্ভং শপ্ত্ৱা ৱীৰ্যমুপাসৃজত্ ॥ ৩৬ ॥
তং ত্যক্তুকামাং মমতাং ভৰ্তুস্ত্যাগৱিশঙ্কিতাম্ ।
নামনিৰ্ৱাচনং তস্য শ্লোকমেনং সুৰা জগুঃ ॥ ৩৭ ॥
নামনিৰ্ৱাচনং তস্য শ্লোকমেনং সুৰা জগুঃ ॥ ৩৭ ॥
মূঢে ভৰ দ্ৱাজমিমং ভৰ দ্ৱাজং বৃহস্পতে ।
যাতৌ যদুক্ত্ৱা পিতৰৌ ভৰদ্ৱাজস্ততস্ত্ৱযম্ ॥ ৩৮ ॥
যাতৌ যদুক্ত্ৱা পিতৰৌ ভৰদ্ৱাজস্ততস্ত্ৱযম্ ॥ ৩৮ ॥
চোদ্যমানা সুৰৈৰেৱং মত্ৱা ৱিতথমাত্মজম্ ।
ৱ্যসৃজন্ মৰুতোঽবিভ্ৰন্ দত্তোঽযং ৱিতথেঽন্ৱযে ॥ ৩৯ ॥
ৱ্যসৃজন্ মৰুতোঽবিভ্ৰন্ দত্তোঽযং ৱিতথেঽন্ৱযে ॥ ৩৯ ॥