ശ്രീബാദരായണിരുവാച
പൂരോര്വംശം പ്രവക്ഷ്യാമി യത്ര ജാതോഽസി ഭാരത ।
യത്ര രാജര്ഷയോ വംശ്യാ ബ്രഹ്മവംശ്യാശ്ച ജജ്ഞിരേ ॥ ൧ ॥
പൂരോര്വംശം പ്രവക്ഷ്യാമി യത്ര ജാതോഽസി ഭാരത ।
യത്ര രാജര്ഷയോ വംശ്യാ ബ്രഹ്മവംശ്യാശ്ച ജജ്ഞിരേ ॥ ൧ ॥
ജനമേജയോ ഹ്യഭൂത് പൂരോഃ പ്രചിന്വാംസ്തത്സുതസ്തതഃ ।
പ്രവീരോഽഥ മനുസ്യുര്വൈ തസ്മാച്ചാരുപദോഽഭവത് ॥ ൨ ॥
പ്രവീരോഽഥ മനുസ്യുര്വൈ തസ്മാച്ചാരുപദോഽഭവത് ॥ ൨ ॥
തസ്യ സുദ്യുരഭൂത് പുത്രസ്തസ്മാദ് ബഹുഗവസ്തതഃ ।
സംയാതിസ്തസ്യാഹംയാതീ രൌദ്രാശ്വസ്തത്സുതഃ സ്മൃതഃ ॥ ൩ ॥
സംയാതിസ്തസ്യാഹംയാതീ രൌദ്രാശ്വസ്തത്സുതഃ സ്മൃതഃ ॥ ൩ ॥
ഋതേയുസ്തസ്യ കക്ഷേയുഃ സ്ഥണ്ഡിലേയുഃ കൃതേയുകഃ ।
ജലേയുഃ സന്നതേയുശ്ച ധര്മസത്യവ്രതേയവഃ ॥ ൪ ॥
ജലേയുഃ സന്നതേയുശ്ച ധര്മസത്യവ്രതേയവഃ ॥ ൪ ॥
ദശൈതേഽപ്സരസഃ പുത്രാ വനേയുശ്ചാവമഃ സ്മൃതഃ ।
ഘൃതാച്യാമിന്ദ്രിയാണീവ മുഖ്യസ്യ ജഗദാത്മനഃ ॥ ൫ ॥
ഘൃതാച്യാമിന്ദ്രിയാണീവ മുഖ്യസ്യ ജഗദാത്മനഃ ॥ ൫ ॥
ഋതേയോ രന്തിനാവോഽഭൂത് ത്രയസ്തസ്യാത്മജാ നൃപ ।
സുമതിര്ധ്രുവോഽപ്രതിരഥഃ കണ്വോഽപ്രതിരഥാത്മജഃ ॥ ൬ ॥
സുമതിര്ധ്രുവോഽപ്രതിരഥഃ കണ്വോഽപ്രതിരഥാത്മജഃ ॥ ൬ ॥
തസ്യ മേധാതിഥിസ്തസ്മാത് പ്രസ്കന്നാദ്യാ ദ്വിജാതയഃ ।
പുത്രോഽഭൂത് സുമതേ രേഭിര്ദുഷ്മന്തസ്തത്സുതോ മതഃ ॥ ൭ ॥
പുത്രോഽഭൂത് സുമതേ രേഭിര്ദുഷ്മന്തസ്തത്സുതോ മതഃ ॥ ൭ ॥
ദുഷ്മന്തോ മൃഗയാം യാതഃ കണ്വാശ്രമപദം ഗതഃ ।
തത്രാസീനാം സ്വപ്രഭയാ മണ്ഡയന്തീം രമാമിവ ॥ ൮ ॥
തത്രാസീനാം സ്വപ്രഭയാ മണ്ഡയന്തീം രമാമിവ ॥ ൮ ॥
വിലോക്യ സദ്യോ മുമുഹേ ദേവമായാമിവ സ്ത്രിയമ് ।
ബഭാഷേ താം വരാരോഹാം ഭടൈഃ കതിപയൈര്വൃതഃ ॥ ൯ ॥
ബഭാഷേ താം വരാരോഹാം ഭടൈഃ കതിപയൈര്വൃതഃ ॥ ൯ ॥
തദ്ദര്ശനപ്രമുദിതഃ സന്നിവൃത്തപരിശ്രമഃ ।
പപ്രച്ഛ കാമസന്തപ്തഃ പ്രഹസഞ്ശ്ലക്ഷ്ണയാ ഗിരാ ॥ ൧൦ ॥
പപ്രച്ഛ കാമസന്തപ്തഃ പ്രഹസഞ്ശ്ലക്ഷ്ണയാ ഗിരാ ॥ ൧൦ ॥
കാ ത്വം കമലപത്രാക്ഷി കസ്യാസി ഹൃദയങ്ഗമേ ।
കിംസ്വിച്ചികീര്ഷിതം തത്ര ഭവത്യാ നിര്ജനേ വനേ ॥ ൧൧ ॥
കിംസ്വിച്ചികീര്ഷിതം തത്ര ഭവത്യാ നിര്ജനേ വനേ ॥ ൧൧ ॥
വ്യക്തം രാജന്യതനയാം വേദ്മ്യഹം ത്വാം സുമധ്യമേ ।
ന ഹി ചേതഃ പൌരവാണാമധര്മേ രമതേ ക്വചിത് ॥ ൧൨ ॥
ന ഹി ചേതഃ പൌരവാണാമധര്മേ രമതേ ക്വചിത് ॥ ൧൨ ॥
ശ്രീശകുന്തലോവാച
വിശ്വാമിത്രാത്മജൈവാഹം ത്യക്താ മേനകയാ വനേ ।
വേദൈതദ് ഭഗവാന് കണ്വോ വീര കിം കരവാമ തേ ॥ ൧൩ ॥
വിശ്വാമിത്രാത്മജൈവാഹം ത്യക്താ മേനകയാ വനേ ।
വേദൈതദ് ഭഗവാന് കണ്വോ വീര കിം കരവാമ തേ ॥ ൧൩ ॥
ആസ്യതാം ഹ്യരവിന്ദാക്ഷ ഗൃഹ്യതാമര്ഹണം ച നഃ ।
ഭുജ്യതാം സന്തി നീവാരാ ഉഷ്യതാം യദി രോചതേ ॥ ൧൪ ॥
ഭുജ്യതാം സന്തി നീവാരാ ഉഷ്യതാം യദി രോചതേ ॥ ൧൪ ॥
ശ്രീദുഷ്മന്ത ഉവാച
ഉപപന്നമിദം സുഭ്രു ജാതായാഃ കുശികാന്വയേ ।
സ്വയം ഹി വൃണുതേ രാജ്ഞാം കന്യകാഃ സദൃശം വരമ് ॥ ൧൫ ॥
ഉപപന്നമിദം സുഭ്രു ജാതായാഃ കുശികാന്വയേ ।
സ്വയം ഹി വൃണുതേ രാജ്ഞാം കന്യകാഃ സദൃശം വരമ് ॥ ൧൫ ॥
ഓമിത്യുക്തേ യഥാധര്മമുപയേമേ ശകുന്തലാമ് ।
ഗാന്ധര്വവിധിനാ രാജാ ദേശകാലവിധാനവിത് ॥ ൧൬ ॥
ഗാന്ധര്വവിധിനാ രാജാ ദേശകാലവിധാനവിത് ॥ ൧൬ ॥
അമോഘവീര്യോ രാജര്ഷിര്മഹിഷ്യാം വീര്യമാദധേ ।
ശ്വോഭൂതേ സ്വപുരം യാതഃ കാലേനാസൂത സാ സുതമ് ॥ ൧൭ ॥
ശ്വോഭൂതേ സ്വപുരം യാതഃ കാലേനാസൂത സാ സുതമ് ॥ ൧൭ ॥
കണ്വഃ കുമാരസ്യ വനേ ചക്രേ സമുചിതാഃ ക്രിയാഃ ।
ബദ്ധ്വാ മൃഗേന്ദ്രംതരസാ ക്രീഡതി സ്മ സ ബാലകഃ ॥ ൧൮ ॥
ബദ്ധ്വാ മൃഗേന്ദ്രംതരസാ ക്രീഡതി സ്മ സ ബാലകഃ ॥ ൧൮ ॥
തം ദുരത്യയവിക്രാന്തമാദായ പ്രമദോത്തമാ ।
ഹരേരംശാംശസമ്ഭൂതം ഭര്തുരന്തികമാഗമത് ॥ ൧൯ ॥
ഹരേരംശാംശസമ്ഭൂതം ഭര്തുരന്തികമാഗമത് ॥ ൧൯ ॥
യദാ ന ജഗൃഹേ രാജാ ഭാര്യാപുത്രാവനിന്ദിതൌ ।
ശൃണ്വതാം സര്വഭൂതാനാം ഖേ വാഗാഹാശരീരിണീ ॥ ൨൦ ॥
ശൃണ്വതാം സര്വഭൂതാനാം ഖേ വാഗാഹാശരീരിണീ ॥ ൨൦ ॥
മാതാ ഭസ്ത്രാ പിതുഃ പുത്രോ യേന ജാതഃ സ ഏവ സഃ ।
ഭരസ്വ പുത്രം ദുഷ്മന്ത മാവമംസ്ഥാഃ ശകുന്തലാമ് ॥ ൨൧ ॥
ഭരസ്വ പുത്രം ദുഷ്മന്ത മാവമംസ്ഥാഃ ശകുന്തലാമ് ॥ ൨൧ ॥
രേതോധാഃ പുത്രോ നയതി നരദേവ യമക്ഷയാത് ।
ത്വം ചാസ്യ ധാതാ ഗര്ഭസ്യ സത്യമാഹ ശകുന്തലാ ॥ ൨൨ ॥
ത്വം ചാസ്യ ധാതാ ഗര്ഭസ്യ സത്യമാഹ ശകുന്തലാ ॥ ൨൨ ॥
പിതര്യുപരതേ സോഽപി ചക്രവര്തീ
മഹായശാഃ ।
മഹിമാ
ഗീയതേ തസ്യ ഹരേരംശഭുവോ ഭുവി ॥ ൨൩ ॥
മഹായശാഃ ।
മഹിമാ
ഗീയതേ തസ്യ ഹരേരംശഭുവോ ഭുവി ॥ ൨൩ ॥
ചക്രം ദക്ഷിണഹസ്തേഽസ്യ പദ്മകോശോഽസ്യ പാദയോഃ ।
ഈജേ മഹാഭിഷേകേണ സോഽഭിഷിക്തോഽധിരാഡ് വിഭുഃ ॥ ൨൪ ॥
ഈജേ മഹാഭിഷേകേണ സോഽഭിഷിക്തോഽധിരാഡ് വിഭുഃ ॥ ൨൪ ॥
പഞ്ചപഞ്ചാശതാ മേധ്യൈര്ഗങ്ഗായാമനു വാജിഭിഃ ।
മാമതേയം പുരോധായ യമുനാമനു ച പ്രഭുഃ ॥ ൨൫ ॥
മാമതേയം പുരോധായ യമുനാമനു ച പ്രഭുഃ ॥ ൨൫ ॥
അഷ്ടസപ്തതിമേധ്യാശ്വാന് ബബന്ധ പ്രദദദ് വസു ।
ഭരതസ്യ ഹി ദൌഷ്മന്തേരഗ്നിഃ സാചീഗുണേ ചിതഃ ।
സഹസ്രം ബദ്വശോ യസ്മിന് ബ്രാഹ്മണാ ഗാ വിഭേജിരേ ॥ ൨൬ ॥
ഭരതസ്യ ഹി ദൌഷ്മന്തേരഗ്നിഃ സാചീഗുണേ ചിതഃ ।
സഹസ്രം ബദ്വശോ യസ്മിന് ബ്രാഹ്മണാ ഗാ വിഭേജിരേ ॥ ൨൬ ॥
ത്രയസ്ത്രിംശച്ഛതം ഹ്യശ്വാന്ബദ്ധ്വാ വിസ്മാപയന് നൃപാന് ।
ദൌഷ്മന്തിരത്യഗാന്മായാം ദേവാനാം ഗുരുമായയൌ ॥ ൨൭ ॥
ദൌഷ്മന്തിരത്യഗാന്മായാം ദേവാനാം ഗുരുമായയൌ ॥ ൨൭ ॥
മൃഗാഞ്ഛുക്ലദതഃ കൃഷ്ണാന് ഹിരണ്യേന പരീവൃതാന് ।
അദാത് കര്മണി മഷ്ണാരേ നിയുതാനി ചതുര്ദശ ॥ ൨൮ ॥
അദാത് കര്മണി മഷ്ണാരേ നിയുതാനി ചതുര്ദശ ॥ ൨൮ ॥
ഭരതസ്യ മഹത് കര്മ ന പൂര്വേ നാപരേ നൃപാഃ ।
നൈവാപുര്നൈവ പ്രാപ്സ്യന്തി ബാഹുഭ്യാം ത്രിദിവം യഥാ ॥ ൨൯ ॥
നൈവാപുര്നൈവ പ്രാപ്സ്യന്തി ബാഹുഭ്യാം ത്രിദിവം യഥാ ॥ ൨൯ ॥
കിരാതഹൂണാന് യവനാന് പൌണ്ഡ്രാന് കങ്കാന് ഖശാഞ്ഛകാന് ।
അബ്രഹ്മണ്യനൃപാംശ്ചാഹന് മ്ലേച്ഛാന് ദിഗ്വിജയേഽഖിലാന് ॥ ൩൦ ॥
അബ്രഹ്മണ്യനൃപാംശ്ചാഹന് മ്ലേച്ഛാന് ദിഗ്വിജയേഽഖിലാന് ॥ ൩൦ ॥
ജിത്വാ പുരാസുരാ ദേവാന് യേ രസൌകാംസി ഭേജിരേ ।
ദേവസ്ത്രിയോ രസാം നീതാഃ പ്രാണിഭിഃ പുനരാഹരത് ॥ ൩൧ ॥
ദേവസ്ത്രിയോ രസാം നീതാഃ പ്രാണിഭിഃ പുനരാഹരത് ॥ ൩൧ ॥
സര്വാന്കാമാന് ദുദുഹതുഃ പ്രജാനാം തസ്യ രോദസീ ।
സമാസ്ത്രിണവസാഹസ്രീര്ദിക്ഷു ചക്രമവര്തയത് ॥ ൩൨ ॥
സമാസ്ത്രിണവസാഹസ്രീര്ദിക്ഷു ചക്രമവര്തയത് ॥ ൩൨ ॥
സ സംരാഡ്ലോകപാലാഖ്യമൈശ്വര്യമധിരാട് ശ്രിയമ് ।
ചക്രം ചാസ്ഖലിതം പ്രാണാന് മൃഷേത്യുപരരാമ ഹ ॥ ൩൩ ॥
ചക്രം ചാസ്ഖലിതം പ്രാണാന് മൃഷേത്യുപരരാമ ഹ ॥ ൩൩ ॥
തസ്യാസന് നൃപ വൈദര്ഭ്യഃ പത്ന്യസ്തിസ്രഃ സുസമ്മതാഃ ।
ജഘ്നുസ്ത്യാഗഭയാത് പുത്രാന് നാനുരൂപാ ഇതീരിതേ ॥ ൩൪ ॥
ജഘ്നുസ്ത്യാഗഭയാത് പുത്രാന് നാനുരൂപാ ഇതീരിതേ ॥ ൩൪ ॥
തസ്യൈവം വിതഥേ വംശേ തദര്ഥം യജതഃ സുതമ് ।
മരുത്സ്തോമേന മരുതോ ഭരദ്വാജമുപാദദുഃ ॥ ൩൫ ॥
മരുത്സ്തോമേന മരുതോ ഭരദ്വാജമുപാദദുഃ ॥ ൩൫ ॥
അന്തര്വത്ന്യാം ഭ്രാതൃപത്ന്യാം മൈഥുനായ ബൃഹസ്പതിഃ ।
പ്രവൃത്തോ വാരിതോ ഗര്ഭം ശപ്ത്വാ വീര്യമുപാസൃജത് ॥ ൩൬ ॥
പ്രവൃത്തോ വാരിതോ ഗര്ഭം ശപ്ത്വാ വീര്യമുപാസൃജത് ॥ ൩൬ ॥
തം ത്യക്തുകാമാം മമതാം ഭര്തുസ്ത്യാഗവിശങ്കിതാമ് ।
നാമനിര്വാചനം തസ്യ ശ്ലോകമേനം സുരാ ജഗുഃ ॥ ൩൭ ॥
നാമനിര്വാചനം തസ്യ ശ്ലോകമേനം സുരാ ജഗുഃ ॥ ൩൭ ॥
മൂഢേ ഭര ദ്വാജമിമം ഭര ദ്വാജം ബൃഹസ്പതേ ।
യാതൌ യദുക്ത്വാ പിതരൌ ഭരദ്വാജസ്തതസ്ത്വയമ് ॥ ൩൮ ॥
യാതൌ യദുക്ത്വാ പിതരൌ ഭരദ്വാജസ്തതസ്ത്വയമ് ॥ ൩൮ ॥
ചോദ്യമാനാ സുരൈരേവം മത്വാ വിതഥമാത്മജമ് ।
വ്യസൃജന് മരുതോഽബിഭ്രന് ദത്തോഽയം വിതഥേഽന്വയേ ॥ ൩൯ ॥
വ്യസൃജന് മരുതോഽബിഭ്രന് ദത്തോഽയം വിതഥേഽന്വയേ ॥ ൩൯ ॥