śrī-bādarāyaṇir uvāca
pūror vaṁśaṁ pravakṣyāmi
yatra jāto ’si bhārata
yatra rājarṣayo vaṁśyā
brahma-vaṁśyāś ca jajñire
pūror vaṁśaṁ pravakṣyāmi
yatra jāto ’si bhārata
yatra rājarṣayo vaṁśyā
brahma-vaṁśyāś ca jajñire
janamejayo hy abhūt pūroḥ
pracinvāṁs tat-sutas tataḥ
pravīro ’tha manusyur vai
tasmāc cārupado ’bhavat
pracinvāṁs tat-sutas tataḥ
pravīro ’tha manusyur vai
tasmāc cārupado ’bhavat
tasya sudyur abhūt putras
tasmād bahugavas tataḥ
saṁyātis tasyāhaṁyātī
raudrāśvas tat-sutaḥ smṛtaḥ
tasmād bahugavas tataḥ
saṁyātis tasyāhaṁyātī
raudrāśvas tat-sutaḥ smṛtaḥ
ṛteyus tasya kakṣeyuḥ
sthaṇḍileyuḥ kṛteyukaḥ
jaleyuḥ sannateyuś ca
dharma-satya-vrateyavaḥ
sthaṇḍileyuḥ kṛteyukaḥ
jaleyuḥ sannateyuś ca
dharma-satya-vrateyavaḥ
daśaite ’psarasaḥ putrā
vaneyuś cāvamaḥ smṛtaḥ
ghṛtācyām indriyāṇīva
mukhyasya jagad-ātmanaḥ
vaneyuś cāvamaḥ smṛtaḥ
ghṛtācyām indriyāṇīva
mukhyasya jagad-ātmanaḥ
ṛteyo rantināvo ’bhūt
trayas tasyātmajā nṛpa
sumatir dhruvo ’pratirathaḥ
kaṇvo ’pratirathātmajaḥ
trayas tasyātmajā nṛpa
sumatir dhruvo ’pratirathaḥ
kaṇvo ’pratirathātmajaḥ
tasya medhātithis tasmāt
praskannādyā dvijātayaḥ
putro ’bhūt sumate rebhir
duṣmantas tat-suto mataḥ
praskannādyā dvijātayaḥ
putro ’bhūt sumate rebhir
duṣmantas tat-suto mataḥ
duṣmanto mṛgayāṁ yātaḥ
kaṇvāśrama-padaṁ gataḥ
tatrāsīnāṁ sva-prabhayā
maṇḍayantīṁ ramām iva
kaṇvāśrama-padaṁ gataḥ
tatrāsīnāṁ sva-prabhayā
maṇḍayantīṁ ramām iva
vilokya sadyo mumuhe
deva-māyām iva striyam
babhāṣe tāṁ varārohāṁ
bhaṭaiḥ katipayair vṛtaḥ
deva-māyām iva striyam
babhāṣe tāṁ varārohāṁ
bhaṭaiḥ katipayair vṛtaḥ
tad-darśana-pramuditaḥ
sannivṛtta-pariśramaḥ
papraccha kāma-santaptaḥ
prahasañ ślakṣṇayā girā
sannivṛtta-pariśramaḥ
papraccha kāma-santaptaḥ
prahasañ ślakṣṇayā girā
kā tvaṁ kamala-patrākṣi
kasyāsi hṛdayaṅ-game
kiṁ svic cikīrṣitaṁ tatra
bhavatyā nirjane vane
kasyāsi hṛdayaṅ-game
kiṁ svic cikīrṣitaṁ tatra
bhavatyā nirjane vane
vyaktaṁ rājanya-tanayāṁ
vedmy ahaṁ tvāṁ sumadhyame
na hi cetaḥ pauravāṇām
adharme ramate kvacit
vedmy ahaṁ tvāṁ sumadhyame
na hi cetaḥ pauravāṇām
adharme ramate kvacit
śrī-śakuntalovāca
viśvāmitrātmajaivāhaṁ
tyaktā menakayā vane
vedaitad bhagavān kaṇvo
vīra kiṁ karavāma te
viśvāmitrātmajaivāhaṁ
tyaktā menakayā vane
vedaitad bhagavān kaṇvo
vīra kiṁ karavāma te
āsyatāṁ hy aravindākṣa
gṛhyatām arhaṇaṁ ca naḥ
bhujyatāṁ santi nīvārā
uṣyatāṁ yadi rocate
gṛhyatām arhaṇaṁ ca naḥ
bhujyatāṁ santi nīvārā
uṣyatāṁ yadi rocate
śrī-duṣmanta uvāca
upapannam idaṁ subhru
jātāyāḥ kuśikānvaye
svayaṁ hi vṛṇute rājñāṁ
kanyakāḥ sadṛśaṁ varam
upapannam idaṁ subhru
jātāyāḥ kuśikānvaye
svayaṁ hi vṛṇute rājñāṁ
kanyakāḥ sadṛśaṁ varam
om ity ukte yathā-dharmam
upayeme śakuntalām
gāndharva-vidhinā rājā
deśa-kāla-vidhānavit
upayeme śakuntalām
gāndharva-vidhinā rājā
deśa-kāla-vidhānavit
amogha-vīryo rājarṣir
mahiṣyāṁ vīryam ādadhe
śvo-bhūte sva-puraṁ yātaḥ
kālenāsūta sā sutam
mahiṣyāṁ vīryam ādadhe
śvo-bhūte sva-puraṁ yātaḥ
kālenāsūta sā sutam
kaṇvaḥ kumārasya vane
cakre samucitāḥ kriyāḥ
baddhvā mṛgendraṁ tarasā
krīḍati sma sa bālakaḥ
cakre samucitāḥ kriyāḥ
baddhvā mṛgendraṁ tarasā
krīḍati sma sa bālakaḥ
taṁ duratyaya-vikrāntam
ādāya pramadottamā
harer aṁśāṁśa-sambhūtaṁ
bhartur antikam āgamat
ādāya pramadottamā
harer aṁśāṁśa-sambhūtaṁ
bhartur antikam āgamat
yadā na jagṛhe rājā
bhāryā-putrāv aninditau
śṛṇvatāṁ sarva-bhūtānāṁ
khe vāg āhāśarīriṇī
bhāryā-putrāv aninditau
śṛṇvatāṁ sarva-bhūtānāṁ
khe vāg āhāśarīriṇī
mātā bhastrā pituḥ putro
yena jātaḥ sa eva saḥ
bharasva putraṁ duṣmanta
māvamaṁsthāḥ śakuntalām
yena jātaḥ sa eva saḥ
bharasva putraṁ duṣmanta
māvamaṁsthāḥ śakuntalām
reto-dhāḥ putro nayati
naradeva yama-kṣayāt
tvaṁ cāsya dhātā garbhasya
satyam āha śakuntalā
naradeva yama-kṣayāt
tvaṁ cāsya dhātā garbhasya
satyam āha śakuntalā
pitary uparate so ’pi
cakravartī mahā-yaśāḥ
mahimā gīyate tasya
harer aṁśa-bhuvo bhuvi
cakravartī mahā-yaśāḥ
mahimā gīyate tasya
harer aṁśa-bhuvo bhuvi
cakraṁ dakṣiṇa-haste ’sya
padma-kośo ’sya pādayoḥ
īje mahābhiṣekeṇa
so ’bhiṣikto ’dhirāḍ vibhuḥ
padma-kośo ’sya pādayoḥ
īje mahābhiṣekeṇa
so ’bhiṣikto ’dhirāḍ vibhuḥ
pañca-pañcāśatā medhyair
gaṅgāyām anu vājibhiḥ
māmateyaṁ purodhāya
yamunām anu ca prabhuḥ
gaṅgāyām anu vājibhiḥ
māmateyaṁ purodhāya
yamunām anu ca prabhuḥ
aṣṭa-saptati-medhyāśvān
babandha pradadad vasu
bharatasya hi dauṣmanter
agniḥ sācī-guṇe citaḥ
sahasraṁ badvaśo yasmin
brāhmaṇā gā vibhejire
babandha pradadad vasu
bharatasya hi dauṣmanter
agniḥ sācī-guṇe citaḥ
sahasraṁ badvaśo yasmin
brāhmaṇā gā vibhejire
trayas-triṁśac-chataṁ hy aśvān
baddhvā vismāpayan nṛpān
dauṣmantir atyagān māyāṁ
devānāṁ gurum āyayau
baddhvā vismāpayan nṛpān
dauṣmantir atyagān māyāṁ
devānāṁ gurum āyayau
mṛgāñ chukla-dataḥ kṛṣṇān
hiraṇyena parīvṛtān
adāt karmaṇi maṣṇāre
niyutāni caturdaśa
hiraṇyena parīvṛtān
adāt karmaṇi maṣṇāre
niyutāni caturdaśa
bharatasya mahat karma
na pūrve nāpare nṛpāḥ
naivāpur naiva prāpsyanti
bāhubhyāṁ tridivaṁ yathā
na pūrve nāpare nṛpāḥ
naivāpur naiva prāpsyanti
bāhubhyāṁ tridivaṁ yathā
kirāta-hūṇān yavanān
pauṇḍrān kaṅkān khaśāñ chakān
abrahmaṇya-nṛpāṁś cāhan
mlecchān dig-vijaye ’khilān
pauṇḍrān kaṅkān khaśāñ chakān
abrahmaṇya-nṛpāṁś cāhan
mlecchān dig-vijaye ’khilān
jitvā purāsurā devān
ye rasaukāṁsi bhejire
deva-striyo rasāṁ nītāḥ
prāṇibhiḥ punar āharat
ye rasaukāṁsi bhejire
deva-striyo rasāṁ nītāḥ
prāṇibhiḥ punar āharat
sarvān kāmān duduhatuḥ
prajānāṁ tasya rodasī
samās tri-ṇava-sāhasrīr
dikṣu cakram avartayat
prajānāṁ tasya rodasī
samās tri-ṇava-sāhasrīr
dikṣu cakram avartayat
sa saṁrāḍ loka-pālākhyam
aiśvaryam adhirāṭ śriyam
cakraṁ cāskhalitaṁ prāṇān
mṛṣety upararāma ha
aiśvaryam adhirāṭ śriyam
cakraṁ cāskhalitaṁ prāṇān
mṛṣety upararāma ha
tasyāsan nṛpa vaidarbhyaḥ
patnyas tisraḥ susammatāḥ
jaghnus tyāga-bhayāt putrān
nānurūpā itīrite
patnyas tisraḥ susammatāḥ
jaghnus tyāga-bhayāt putrān
nānurūpā itīrite
tasyaivaṁ vitathe vaṁśe
tad-arthaṁ yajataḥ sutam
marut-stomena maruto
bharadvājam upādaduḥ
tad-arthaṁ yajataḥ sutam
marut-stomena maruto
bharadvājam upādaduḥ
antarvatnyāṁ bhrātṛ-patnyāṁ
maithunāya bṛhaspatiḥ
pravṛtto vārito garbhaṁ
śaptvā vīryam upāsṛjat
maithunāya bṛhaspatiḥ
pravṛtto vārito garbhaṁ
śaptvā vīryam upāsṛjat
taṁ tyaktu-kāmāṁ mamatāṁ
bhartus tyāga-viśaṅkitām
nāma-nirvācanaṁ tasya
ślokam enaṁ surā jaguḥ
bhartus tyāga-viśaṅkitām
nāma-nirvācanaṁ tasya
ślokam enaṁ surā jaguḥ
mūḍhe bhara dvājam imaṁ
bhara dvājaṁ bṛhaspate
yātau yad uktvā pitarau
bharadvājas tatas tv ayam
bhara dvājaṁ bṛhaspate
yātau yad uktvā pitarau
bharadvājas tatas tv ayam
codyamānā surair evaṁ
matvā vitatham ātmajam
vyasṛjan maruto ’bibhran
datto ’yaṁ vitathe ’nvaye
matvā vitatham ātmajam
vyasṛjan maruto ’bibhran
datto ’yaṁ vitathe ’nvaye