శ్రీబాదరాయణిరువాచ
పూరోర్వంశం ప్రవక్ష్యామి యత్ర జాతోఽసి భారత ।
యత్ర రాజర్షయో వంశ్యా బ్రహ్మవంశ్యాశ్చ జజ్ఞిరే ॥ ౧ ॥
పూరోర్వంశం ప్రవక్ష్యామి యత్ర జాతోఽసి భారత ।
యత్ర రాజర్షయో వంశ్యా బ్రహ్మవంశ్యాశ్చ జజ్ఞిరే ॥ ౧ ॥
జనమేజయో హ్యభూత్ పూరోః ప్రచిన్వాంస్తత్సుతస్తతః ।
ప్రవీరోఽథ మనుస్యుర్వై తస్మాచ్చారుపదోఽభవత్ ॥ ౨ ॥
ప్రవీరోఽథ మనుస్యుర్వై తస్మాచ్చారుపదోఽభవత్ ॥ ౨ ॥
తస్య సుద్యురభూత్ పుత్రస్తస్మాద్ బహుగవస్తతః ।
సంయాతిస్తస్యాహంయాతీ రౌద్రాశ్వస్తత్సుతః స్మృతః ॥ ౩ ॥
సంయాతిస్తస్యాహంయాతీ రౌద్రాశ్వస్తత్సుతః స్మృతః ॥ ౩ ॥
ఋతేయుస్తస్య కక్షేయుః స్థణ్డిలేయుః కృతేయుకః ।
జలేయుః సన్నతేయుశ్చ ధర్మసత్యవ్రతేయవః ॥ ౪ ॥
జలేయుః సన్నతేయుశ్చ ధర్మసత్యవ్రతేయవః ॥ ౪ ॥
దశైతేఽప్సరసః పుత్రా వనేయుశ్చావమః స్మృతః ।
ఘృతాచ్యామిన్ద్రియాణీవ ముఖ్యస్య జగదాత్మనః ॥ ౫ ॥
ఘృతాచ్యామిన్ద్రియాణీవ ముఖ్యస్య జగదాత్మనః ॥ ౫ ॥
ఋతేయో రన్తినావోఽభూత్ త్రయస్తస్యాత్మజా నృప ।
సుమతిర్ధ్రువోఽప్రతిరథః కణ్వోఽప్రతిరథాత్మజః ॥ ౬ ॥
సుమతిర్ధ్రువోఽప్రతిరథః కణ్వోఽప్రతిరథాత్మజః ॥ ౬ ॥
తస్య మేధాతిథిస్తస్మాత్ ప్రస్కన్నాద్యా ద్విజాతయః ।
పుత్రోఽభూత్ సుమతే రేభిర్దుష్మన్తస్తత్సుతో మతః ॥ ౭ ॥
పుత్రోఽభూత్ సుమతే రేభిర్దుష్మన్తస్తత్సుతో మతః ॥ ౭ ॥
దుష్మన్తో మృగయాం యాతః కణ్వాశ్రమపదం గతః ।
తత్రాసీనాం స్వప్రభయా మణ్డయన్తీం రమామివ ॥ ౮ ॥
తత్రాసీనాం స్వప్రభయా మణ్డయన్తీం రమామివ ॥ ౮ ॥
విలోక్య సద్యో ముముహే దేవమాయామివ స్త్రియమ్ ।
బభాషే తాం వరారోహాం భటైః కతిపయైర్వృతః ॥ ౯ ॥
బభాషే తాం వరారోహాం భటైః కతిపయైర్వృతః ॥ ౯ ॥
తద్దర్శనప్రముదితః సన్నివృత్తపరిశ్రమః ।
పప్రచ్ఛ కామసన్తప్తః ప్రహసఞ్శ్లక్ష్ణయా గిరా ॥ ౧౦ ॥
పప్రచ్ఛ కామసన్తప్తః ప్రహసఞ్శ్లక్ష్ణయా గిరా ॥ ౧౦ ॥
కా త్వం కమలపత్రాక్షి కస్యాసి హృదయఙ్గమే ।
కింస్విచ్చికీర్షితం తత్ర భవత్యా నిర్జనే వనే ॥ ౧౧ ॥
కింస్విచ్చికీర్షితం తత్ర భవత్యా నిర్జనే వనే ॥ ౧౧ ॥
వ్యక్తం రాజన్యతనయాం వేద్మ్యహం త్వాం సుమధ్యమే ।
న హి చేతః పౌరవాణామధర్మే రమతే క్వచిత్ ॥ ౧౨ ॥
న హి చేతః పౌరవాణామధర్మే రమతే క్వచిత్ ॥ ౧౨ ॥
శ్రీశకున్తలోవాచ
విశ్వామిత్రాత్మజైవాహం త్యక్తా మేనకయా వనే ।
వేదైతద్ భగవాన్ కణ్వో వీర కిం కరవామ తే ॥ ౧౩ ॥
విశ్వామిత్రాత్మజైవాహం త్యక్తా మేనకయా వనే ।
వేదైతద్ భగవాన్ కణ్వో వీర కిం కరవామ తే ॥ ౧౩ ॥
ఆస్యతాం హ్యరవిన్దాక్ష గృహ్యతామర్హణం చ నః ।
భుజ్యతాం సన్తి నీవారా ఉష్యతాం యది రోచతే ॥ ౧౪ ॥
భుజ్యతాం సన్తి నీవారా ఉష్యతాం యది రోచతే ॥ ౧౪ ॥
శ్రీదుష్మన్త ఉవాచ
ఉపపన్నమిదం సుభ్రు జాతాయాః కుశికాన్వయే ।
స్వయం హి వృణుతే రాజ్ఞాం కన్యకాః సదృశం వరమ్ ॥ ౧౫ ॥
ఉపపన్నమిదం సుభ్రు జాతాయాః కుశికాన్వయే ।
స్వయం హి వృణుతే రాజ్ఞాం కన్యకాః సదృశం వరమ్ ॥ ౧౫ ॥
ఓమిత్యుక్తే యథాధర్మముపయేమే శకున్తలామ్ ।
గాన్ధర్వవిధినా రాజా దేశకాలవిధానవిత్ ॥ ౧౬ ॥
గాన్ధర్వవిధినా రాజా దేశకాలవిధానవిత్ ॥ ౧౬ ॥
అమోఘవీర్యో రాజర్షిర్మహిష్యాం వీర్యమాదధే ।
శ్వోభూతే స్వపురం యాతః కాలేనాసూత సా సుతమ్ ॥ ౧౭ ॥
శ్వోభూతే స్వపురం యాతః కాలేనాసూత సా సుతమ్ ॥ ౧౭ ॥
కణ్వః కుమారస్య వనే చక్రే సముచితాః క్రియాః ।
బద్ధ్వా మృగేన్ద్రంతరసా క్రీడతి స్మ స బాలకః ॥ ౧౮ ॥
బద్ధ్వా మృగేన్ద్రంతరసా క్రీడతి స్మ స బాలకః ॥ ౧౮ ॥
తం దురత్యయవిక్రాన్తమాదాయ ప్రమదోత్తమా ।
హరేరంశాంశసమ్భూతం భర్తురన్తికమాగమత్ ॥ ౧౯ ॥
హరేరంశాంశసమ్భూతం భర్తురన్తికమాగమత్ ॥ ౧౯ ॥
యదా న జగృహే రాజా భార్యాపుత్రావనిన్దితౌ ।
శృణ్వతాం సర్వభూతానాం ఖే వాగాహాశరీరిణీ ॥ ౨౦ ॥
శృణ్వతాం సర్వభూతానాం ఖే వాగాహాశరీరిణీ ॥ ౨౦ ॥
మాతా భస్త్రా పితుః పుత్రో యేన జాతః స ఏవ సః ।
భరస్వ పుత్రం దుష్మన్త మావమంస్థాః శకున్తలామ్ ॥ ౨౧ ॥
భరస్వ పుత్రం దుష్మన్త మావమంస్థాః శకున్తలామ్ ॥ ౨౧ ॥
రేతోధాః పుత్రో నయతి నరదేవ యమక్షయాత్ ।
త్వం చాస్య ధాతా గర్భస్య సత్యమాహ శకున్తలా ॥ ౨౨ ॥
త్వం చాస్య ధాతా గర్భస్య సత్యమాహ శకున్తలా ॥ ౨౨ ॥
పితర్యుపరతే సోఽపి చక్రవర్తీ
మహాయశాః ।
మహిమా
గీయతే తస్య హరేరంశభువో భువి ॥ ౨౩ ॥
మహాయశాః ।
మహిమా
గీయతే తస్య హరేరంశభువో భువి ॥ ౨౩ ॥
చక్రం దక్షిణహస్తేఽస్య పద్మకోశోఽస్య పాదయోః ।
ఈజే మహాభిషేకేణ సోఽభిషిక్తోఽధిరాడ్ విభుః ॥ ౨౪ ॥
ఈజే మహాభిషేకేణ సోఽభిషిక్తోఽధిరాడ్ విభుః ॥ ౨౪ ॥
పఞ్చపఞ్చాశతా మేధ్యైర్గఙ్గాయామను వాజిభిః ।
మామతేయం పురోధాయ యమునామను చ ప్రభుః ॥ ౨౫ ॥
మామతేయం పురోధాయ యమునామను చ ప్రభుః ॥ ౨౫ ॥
అష్టసప్తతిమేధ్యాశ్వాన్ బబన్ధ ప్రదదద్ వసు ।
భరతస్య హి దౌష్మన్తేరగ్నిః సాచీగుణే చితః ।
సహస్రం బద్వశో యస్మిన్ బ్రాహ్మణా గా విభేజిరే ॥ ౨౬ ॥
భరతస్య హి దౌష్మన్తేరగ్నిః సాచీగుణే చితః ।
సహస్రం బద్వశో యస్మిన్ బ్రాహ్మణా గా విభేజిరే ॥ ౨౬ ॥
త్రయస్త్రింశచ్ఛతం హ్యశ్వాన్బద్ధ్వా విస్మాపయన్ నృపాన్ ।
దౌష్మన్తిరత్యగాన్మాయాం దేవానాం గురుమాయయౌ ॥ ౨౭ ॥
దౌష్మన్తిరత్యగాన్మాయాం దేవానాం గురుమాయయౌ ॥ ౨౭ ॥
మృగాఞ్ఛుక్లదతః కృష్ణాన్ హిరణ్యేన పరీవృతాన్ ।
అదాత్ కర్మణి మష్ణారే నియుతాని చతుర్దశ ॥ ౨౮ ॥
అదాత్ కర్మణి మష్ణారే నియుతాని చతుర్దశ ॥ ౨౮ ॥
భరతస్య మహత్ కర్మ న పూర్వే నాపరే నృపాః ।
నైవాపుర్నైవ ప్రాప్స్యన్తి బాహుభ్యాం త్రిదివం యథా ॥ ౨౯ ॥
నైవాపుర్నైవ ప్రాప్స్యన్తి బాహుభ్యాం త్రిదివం యథా ॥ ౨౯ ॥
కిరాతహూణాన్ యవనాన్ పౌణ్డ్రాన్ కఙ్కాన్ ఖశాఞ్ఛకాన్ ।
అబ్రహ్మణ్యనృపాంశ్చాహన్ మ్లేచ్ఛాన్ దిగ్విజయేఽఖిలాన్ ॥ ౩౦ ॥
అబ్రహ్మణ్యనృపాంశ్చాహన్ మ్లేచ్ఛాన్ దిగ్విజయేఽఖిలాన్ ॥ ౩౦ ॥
జిత్వా పురాసురా దేవాన్ యే రసౌకాంసి భేజిరే ।
దేవస్త్రియో రసాం నీతాః ప్రాణిభిః పునరాహరత్ ॥ ౩౧ ॥
దేవస్త్రియో రసాం నీతాః ప్రాణిభిః పునరాహరత్ ॥ ౩౧ ॥
సర్వాన్కామాన్ దుదుహతుః ప్రజానాం తస్య రోదసీ ।
సమాస్త్రిణవసాహస్రీర్దిక్షు చక్రమవర్తయత్ ॥ ౩౨ ॥
సమాస్త్రిణవసాహస్రీర్దిక్షు చక్రమవర్తయత్ ॥ ౩౨ ॥
స సంరాడ్లోకపాలాఖ్యమైశ్వర్యమధిరాట్ శ్రియమ్ ।
చక్రం చాస్ఖలితం ప్రాణాన్ మృషేత్యుపరరామ హ ॥ ౩౩ ॥
చక్రం చాస్ఖలితం ప్రాణాన్ మృషేత్యుపరరామ హ ॥ ౩౩ ॥
తస్యాసన్ నృప వైదర్భ్యః పత్న్యస్తిస్రః సుసమ్మతాః ।
జఘ్నుస్త్యాగభయాత్ పుత్రాన్ నానురూపా ఇతీరితే ॥ ౩౪ ॥
జఘ్నుస్త్యాగభయాత్ పుత్రాన్ నానురూపా ఇతీరితే ॥ ౩౪ ॥
తస్యైవం వితథే వంశే తదర్థం యజతః సుతమ్ ।
మరుత్స్తోమేన మరుతో భరద్వాజముపాదదుః ॥ ౩౫ ॥
మరుత్స్తోమేన మరుతో భరద్వాజముపాదదుః ॥ ౩౫ ॥
అన్తర్వత్న్యాం భ్రాతృపత్న్యాం మైథునాయ బృహస్పతిః ।
ప్రవృత్తో వారితో గర్భం శప్త్వా వీర్యముపాసృజత్ ॥ ౩౬ ॥
ప్రవృత్తో వారితో గర్భం శప్త్వా వీర్యముపాసృజత్ ॥ ౩౬ ॥
తం త్యక్తుకామాం మమతాం భర్తుస్త్యాగవిశఙ్కితామ్ ।
నామనిర్వాచనం తస్య శ్లోకమేనం సురా జగుః ॥ ౩౭ ॥
నామనిర్వాచనం తస్య శ్లోకమేనం సురా జగుః ॥ ౩౭ ॥
మూఢే భర ద్వాజమిమం భర ద్వాజం బృహస్పతే ।
యాతౌ యదుక్త్వా పితరౌ భరద్వాజస్తతస్త్వయమ్ ॥ ౩౮ ॥
యాతౌ యదుక్త్వా పితరౌ భరద్వాజస్తతస్త్వయమ్ ॥ ౩౮ ॥
చోద్యమానా సురైరేవం మత్వా వితథమాత్మజమ్ ।
వ్యసృజన్ మరుతోఽబిభ్రన్ దత్తోఽయం వితథేఽన్వయే ॥ ౩౯ ॥
వ్యసృజన్ మరుతోఽబిభ్రన్ దత్తోఽయం వితథేఽన్వయే ॥ ౩౯ ॥