arjuna uvāca
teṣāṃ niṣṭhā tu kā kṛṣṇa sattvamāho rajastamaḥ || 1 ||
- arjunaArjuna
- uvācasaid
- yethose who
- śāstravidhimutsṛjyasetting aside scriptural ordinances (śāstra:scripture | vidhim:ordinance | utsṛjya:setting aside)
- yajanteperform sacrifice
- śraddhayāwith faith
- anvitāḥendowed with
- teṣāmtheir
- niṣṭhācondition
- tubut
- kāwhat
- kṛṣṇaO Krishna
- sattvamSattva
- āhoor
- rajaḥRajas
- tamaḥTamas
sāttvikī rājasī caiva tāmasī ceti tāṃ śṛṇu || 2 ||
- śrībhagavānuvācaThe Blessed Lord said (śrī:blessed | bhagavān:Lord | uvāca:said)
- trividhāthree-fold
- bhavatiis
- śraddhāfaith
- dehināmof the embodied
- sāthat
- svabhāvajāinherent in nature (svabhāva:nature | jā:born of)
- sāttvikīpure
- rājasīpassionate
- caand
- evaindeed
- tāmasīdull, dark
- caand
- itithus
- tāmthat
- śṛṇuhear
śraddhāmayo'yaṃ puruṣo yo yacchraddhaḥ sa eva saḥ || 3 ||
- sattvānurūpāaccording to nature (sattva:nature | anurūpā:according to)
- sarvasyaof everyone
- śraddhāfaith
- bhavatiis
- bhārataO Bharata
- śraddhāmayaḥconsisting of faith (śraddhā:faith | mayaḥ:consisting of)
- ayamthis
- puruṣaḥman
- yaḥwho
- yatas
- śraddhaḥfaith
- saḥhe
- evaindeed
- saḥhe
pretānbhūtagaṇāṃścānye yajante tāmasā janāḥ || 4 ||
- yajanteworship
- sāttvikāḥpure men
- devāngods
- yakṣarakṣāṃsiYakshas and Rakshasas (yakṣa:Yakshas | rakṣāṃsi:Rakshasas)
- rājasāḥpassionate men
- pretānghosts
- bhūtagaṇānhosts of spirits (bhūta:spirits | gaṇān:hosts of)
- caand
- anyeothers
- yajanteworship
- tāmasāḥdark or dull folk
- janāḥpeople
dambhāhaṅkārasaṃyuktāḥ kāmarāgabalānvitāḥ || 5 ||
- aśāstravihitaṃnot prescribed by scriptures (a:not | śāstra:scriptures | vihitaṃ:prescribed)
- ghoraṃterrific
- tapyantepractise austerities
- yethose who
- tapoausterities
- janāḥmen
- dambhāhaṅkārasaṃyuktāḥgiven to hypocrisy and egoism (dambha:hypocrisy | ahaṅkāra:egoism | saṃyuktāḥ:joined with)
- kāmarāgabalānvitāḥimpelled by lust and attachment (kāma:lust | rāga:attachment | bala:force | anvitāḥ:endowed with)
māṃ caivāntaḥśarīrasthaṃ tānviddhyāsuraniścayān || 6 ||
- karṣayantaḥtorturing
- śarīrasthamsituated in the body (śarīra:body | stham:situated in)
- bhūtagrāmamall the elements (bhūta:element | grāmam:group)
- acetasaḥsenseless
- māmMe
- caand
- evaalso
- antaḥśarīrasthamdwelling within the body (antaḥ:within | śarīra:body | stham:dwelling)
- tānthem
- viddhiknow
- asuraniścayānof demoniacal resolves (asura:demon | niścayān:resolves)
yajñastapastathā dānaṃ teṣāṃ bhedamimaṃ śṛṇu || 7 ||
- āhāraḥfood
- tubut
- apialso
- sarvasyaof all
- trividhaḥthree-fold
- bhavatibecomes
- priyaḥdear
- yajñaḥsacrifice
- tapaḥausterity
- tathāand
- dānamalms-giving
- teṣāmof these
- bhedamdistinction
- imamthis
- śṛṇuhear
rasyāḥ snigdhāḥ sthirā hṛdyā āhārāḥ sāttvikapriyāḥ || 8 ||
- āyuḥlife
- sattvapurity
- balastrength
- ārogyahealth
- sukhajoy
- prīticheerfulness
- vivardhanāḥincreasing
- rasyāḥsavoury
- snigdhāḥoleaginous
- sthirāḥsubstantial
- hṛdyāḥagreeable
- āhārāḥfoods
- sāttvikapriyāḥdear to the sattvic (sāttvika:sattvic | priyāḥ:dear)
āhārā rājasasyeṣṭā duḥkhaśokāmayapradāḥ || 9 ||
- kaṭubitter
- amlasour
- lavaṇasaline
- atyuṣṇaexcessively hot (ati:excessively | uṣṇa:hot)
- tīkṣṇapungent
- rūkṣadry
- vidāhinaḥburning
- āhārāḥfoods
- rājasasyaof the rajasic
- iṣṭāḥliked
- duḥkhapain
- śokagrief
- amayadisease
- pradāḥproductive of
ucchiṣṭamapi cāmedhyaṃ bhojanaṃ tāmasapriyam || 10 ||
- yātayāmamstale
- gatarasamtasteless
- pūtiputrid
- paryuṣitamrotten
- caand
- yatwhich
- ucchiṣṭamrefuse
- apialso
- caand
- amedhyamimpure
- bhojanamfood
- tāmasapriyamliked by the tamasic (tāmasa:tamasic | priyam:liked by)
yaṣṭavyameveti manaḥ samādhāya sa sāttvikaḥ || 11 ||
- aphalākāṅkṣibhiḥby those without desire for fruit (a:without | phala:fruit | ākāṅkṣibhiḥ:by those desiring)
- yajñaḥsacrifice
- vidhidṛṣṭaḥas enjoined by ordinance (vidhi:ordinance | dṛṣṭaḥ:seen)
- yaḥwhich
- ijyateis offered
- yaṣṭavyamto be sacrificed
- evaindeed
- itithus
- manaḥmind
- samādhāyahaving fixed
- sathat
- sāttvikaḥpure
ijyate bharataśreṣṭha taṃ yajñaṃ viddhi rājasam || 12 ||
- abhisandhāyaintending
- tubut
- phalaṃfruit
- dambhārthamfor ostentation (dambha:ostentation | artham:for the purpose of)
- apialso
- caand
- evaindeed
- yatwhich
- ijyateis offered
- bharataśreṣṭhaO best of the Bharatas (bharata:Bharata | śreṣṭha:best)
- taṃthat
- yajñaṃsacrifice
- viddhiknow
- rājasamrajasic
śraddhāvirahitaṃ yajñaṃ tāmasaṃ paricakṣate || 13 ||
- vidhihīnamwithout proper rules (vidhi:rules | hīnam:without)
- asṛṣṭānnamwithout food distribution (asṛṣṭa:not distributed | annam:food)
- mantrahīnamwithout mantras (mantra:mantras | hīnam:without)
- adakṣiṇamwithout gifts (a:without | dakṣiṇam:gifts)
- śraddhāvirahitamdevoid of faith (śraddhā:faith | virahitam:devoid of)
- yajñamsacrifice
- tāmasamtamasic
- paricakṣatedeclare
brahmacaryamahiṃsā ca śārīraṃ tapa ucyate || 14 ||
- devadvijaguruprājñapūjanamworship of gods, twice-born, teachers, wise (deva:gods | dvija:twice-born | guru:teachers | prājña:wise | pūjanam:worship)
- śaucampurity
- ārjavamstraight-forwardness
- brahmacaryamahiṃsācelibacy and non-injury (brahmacarya:celibacy | ahiṃsā:non-injury)
- caand
- śārīrambodily
- tapaausterity
- ucyateis called
svādhyāyābhyasanaṃ caiva vāṅmayaṃ tapa ucyate || 15 ||
- anudvegakaraṃcausing no excitement (an:not | udvega:excitement | karaṃ:causing)
- vākyaṃspeech
- satyaṃtruthful
- priyahitaṃpleasant and beneficial (priya:pleasant | hitaṃ:beneficial)
- caand
- yatwhich
- svādhyāyābhyasanaṃstudy of the Vedas (svādhyāya:study | abhyasanaṃ:practice)
- caivaand indeed (ca:and | eva:indeed)
- vāṅmayaṃof speech (vāṅ:speech | mayaṃ:consisting of)
- tapaausterity
- ucyateis called
bhāvasaṃśuddhirityetattapo mānasamucyate || 16 ||
- manaḥmind
- prasādaḥserenity
- saumyatvaṃgood-heartedness
- maunamsilence
- ātmavinigrahaḥself-control (ātma:self | vinigrahaḥ:control)
- bhāvasaṃśuddhiḥpurity of nature (bhāva:nature | saṃśuddhiḥ:purity)
- itithus
- etatthis
- tapaḥausterity
- mānasammental
- ucyateis called
aphalākāṅkṣibhiryuktaiḥ sāttvikaṃ paricakṣate || 17 ||
- śraddhayāwith faith
- parayāsupreme
- taptaṃpractised
- tapaḥausterity
- tatthat
- trividhaṃthree-fold
- naraiḥby men
- aphalākāṅkṣibhiḥdesiring no fruit (a:no | phala:fruit | ākāṅkṣibhiḥ:desiring)
- yuktaiḥsteadfast
- sāttvikaṃsattvic
- paricakṣatethey call
kriyate tadiha proktaṃ rājasaṃ calamadhruvam || 18 ||
- satkāramānapūjārthamfor respect, honor, worship (satkāra:respect | māna:honor | pūjā:worship | artham:for the purpose of)
- tapaḥausterity
- dambhenawith hypocrisy
- caand
- evaindeed
- yatwhich
- kriyateis practised
- tatthat
- ihahere
- proktaṃis said
- rājasaṃrajasic
- calamunstable
- adhruvamtransitory
parasyotsādanārthaṃ vā tattāmasamudāhṛtam || 19 ||
- mūḍhagrāheṇawith foolish notion (mūḍha:foolish | grāheṇa:with notion)
- ātmanaḥof oneself
- yatwhich
- pīḍayāwith self-torture
- kriyateis practised
- tapaḥausterity
- parasyaof another
- utsādanārthamfor the purpose of destroying (utsādana:destroying | artham:for the purpose of)
- vāor
- tatthat
- tāmasamtamasic
- udāhṛtamis declared
deśe kāle ca pātre ca taddānaṃ sāttvikaṃ smṛtam || 20 ||
- dātavyamto be given
- itithus
- yatwhich
- dānamgift
- dīyateis given
- anupakāriṇeto a non-benefactor
- deśein place
- kālein time
- caand
- pātreto a worthy person
- caand
- tatthat
- dānamgift
- sāttvikamsattvic
- smṛtamis considered
dīyate ca parikliṣṭaṃ taddānaṃ rājasaṃ smṛtam || 21 ||
- yatwhich
- tubut
- pratyupakārārthamfor reciprocation (prati:towards | upakāra:favor | artham:for the purpose)
- phalamfruit
- uddiśyawith a view to
- vāor
- punaḥagain
- dīyateis given
- caand
- parikliṣṭamreluctantly
- tatthat
- dānamgift
- rājasamrajasic
- smṛtamis held
asatkṛtamavajñātaṃ tattāmasamudāhṛtam || 22 ||
- adeśakālewrong place and time (adeśa:wrong place | kāle:and time)
- yatwhich
- dānamgift
- apātrebhyaḥto unworthy persons (a:unworthy | pātrebhyaḥ:to persons)
- caand
- dīyateis given
- asatkṛtamwithout respect (a:without | satkṛtam:respect)
- avajñātamwith insult
- tatthat
- tāmasamtamasic
- udāhṛtamis declared
brāhmaṇāstena vedāśca yajñāśca vihitāḥ purā || 23 ||
pravartante vidhānoktāḥ satataṃ brahmavādinām || 24 ||
- tasmāttherefore
- omOM
- itithus
- udāhṛtyahaving uttered
- yajñadānatapaḥkriyāḥsacrifices, gifts, austerities (yajña:sacrifice | dāna:gifts | tapaḥ:austerities | kriyāḥ:acts)
- pravartanteare begun
- vidhānoktāḥas enjoined in scriptures (vidhāna:scriptures | uktāḥ:enjoined)
- satatamalways
- brahmavādināmstudents of BRAHMAN (brahma:BRAHMAN | vādinām:students of)
dānakriyāśca vividhāḥ kriyante mokṣakāṅkṣibhiḥ || 25 ||
- tatthat
- itithus
- anabhisandhāyawithout aiming
- phalamfruit
- yajñatapaḥkriyāḥsacrifices and austerities (yajña:sacrifice | tapaḥ:austerity | kriyāḥ:acts)
- dānakriyāḥacts of gift (dāna:gift | kriyāḥ:acts)
- caand
- vividhāḥvarious
- kriyanteare performed
- mokṣakāṅkṣibhiḥby seekers of liberation (mokṣa:liberation | kāṅkṣibhiḥ:by seekers)
praśaste karmaṇi tathā sacchabdaḥ pārtha yujyate || 26 ||
- sadbhāvein the state of reality (sat:reality | bhāve:in the state)
- sādhubhāvein the state of goodness (sādhu:goodness | bhāve:in the state)
- caand
- satsat
- itithus
- etatthis
- prayujyateis used
- praśasteauspicious
- karmaṇiin action
- tathāalso
- sacchabdaḥthe word 'Sat' (sat:sat | śabdaḥ:word)
- pārthaO Partha
- yujyateis used
karma caiva tadarthīyaṃ sadityevābhidhīyate || 27 ||
- yajñein sacrifice
- tapasiin austerity
- dānein gift
- caand
- sthitiḥsteadfastness
- satSAT
- itithus
- caand
- ucyateis called
- karmaaction
- caand
- evaindeed
- tadarthīyamfor that purpose (tad:that | arthīyam:purpose)
- satSAT
- itithus
- evaindeed
- abhidhīyateis called
asadityucyate pārtha na ca tatpretya no iha || 28 ||
- aśraddhayāwithout faith (a:without | śraddhayā:faith)
- hutaṃsacrificed
- dattaṃgiven
- tapaḥausterity
- taptaṃpractised
- kṛtaṃperformed
- caand
- yatwhatever
- asatnon-existent
- itithus
- ucyateis called
- pārthaO Partha
- nanot
- caand
- tatthat
- pretyaafter death
- nanot
- uindeed
- ihahere
śrīkṛṣṇārjunasaṃvāde śraddhātrayavibhāgayogo nāma saptadaśo'dhyāyaḥ ||17 ||
