તૈત્તિરીયોપનિષદ્ – ભૃગુવલ્લી શાન્તિમન્ત્રઃ

ઇતિ પ્રથમો-ઽનુવાકઃ ॥ અન્ન-મ્બ્રહ્મેતિ વ્યજાનાત્ । અન્નાદ્ધ્યેવ ખલ્વિમાનિ ભૂતાનિ જાયન્તે । અન્નેન જાતાનિ જીવન્તિ । અન્ન-મ્પ્રયન્ત્યભિસંવિઁશન્તીતિ । તદ્વિજ્ઞાય । પુનરેવ વરુણ-મ્પિતરમુપસસાર । અધીહિ ભગવો બ્રહ્મેતિ । તગ્ં હોવાચ । તપસા બ્રહ્મ વિજિજ્ઞાસસ્વ । તપો બ્રહ્મેતિ । સ તપો-ઽતપ્યત । સ તપસ્તપ્ત્વા ॥ 1 ॥ ઇતિ દ્વિતીયો-ઽનુવાકઃ ॥ પ્રાણો બ્રહ્મેતિ વ્યજાનાત્ । પ્રાણાદ્ધ્યેવ ખલ્વિમાનિ ભૂતાનિ જાયન્તે । પ્રાણેન જાતાનિ જીવન્તિ । પ્રાણ-મ્પ્રયન્ત્યભિસંવિઁશન્તીતિ । તદ્વિજ્ઞાય । પુનરેવ વરુણ-મ્પિતરમુપસસાર । અધીહિ ભગવો બ્રહ્મેતિ । તગ્ં હોવાચ । તપસા બ્રહ્મ વિજિજ્ઞાસસ્વ । તપો બ્રહ્મેતિ । સ તપો-ઽતપ્યત । સ તપસ્તપ્ત્વા ॥ 1 ॥ ઇતિ તૃતીયો-ઽનુવાકઃ ॥ મનો બ્રહ્મેતિ વ્યજાનાત્ । મનસો હ્યેવ ખલ્વિમાનિ ભૂતાનિ જાયન્તે । મનસા જાતાનિ જીવન્તિ । મનઃ પ્રયન્ત્યભિસંવિઁશન્તીતિ । તદ્વિજ્ઞાય । પુનરેવ વરુણ-મ્પિતરમુપસસાર । અધીહિ ભગવો બ્રહ્મેતિ । તગ્ં હોવાચ । તપસા બ્રહ્મ વિજિજ્ઞાસસ્વ । તપો બ્રહ્મેતિ । સ તપો-ઽતપ્યત । સ તપસ્તપ્ત્વા ॥ 1 ॥ ઇતિ ચતુર્થો-ઽનુવાકઃ ॥ વિજ્ઞાન-મ્બ્રહ્મેતિ વ્યજાનાત્ । વિજ્ઞાનાદ્ધ્યેવ ખલ્વિમાનિ ભૂતાનિ જાયન્તે । વિજ્ઞાનેન જાતાનિ જીવન્તિ । વિજ્ઞાન-મ્પ્રયન્ત્યભિસંવિઁશન્તીતિ । તદ્વિજ્ઞાય । પુનરેવ વરુણ-મ્પિતરમુપસસાર । અધીહિ ભગવો બ્રહ્મેતિ । તગ્ં હોવાચ । તપસા બ્રહ્મ વિજિજ્ઞાસસ્વ । તપો બ્રહ્મેતિ । સ તપો-ઽતપ્યત । સ તપસ્તપ્ત્વા ॥ 1 ॥ ઇતિ પઞ્ચમો-ઽનુવાકઃ ॥ આનન્દો બ્રહ્મેતિ વ્યજાનાત્ । આનન્દાદ્ધ્યેવ ખલ્વિમાનિ ભૂતાનિ જાયન્તે । આનન્દેન જાતાનિ જીવન્તિ । આનન્દ-મ્પ્રયન્ત્યભિસંવિઁશન્તીતિ । સૈષા ભાર્ગવી વારુણી વિદ્યા । પરમે વ્યોમન્પ્રતિષ્ઠિતા । સ ય એવં-વેઁદ પ્રતિતિષ્ઠતિ । અન્નવાનન્નાદો ભવતિ । મહાન્ભવતિ પ્રજયા પશુભિર્બ્રહ્મવર્ચસેન । મહાન્કીર્ત્યા ॥ 1 ॥ ઇતિ ષષ્ઠો-ઽનુવાકઃ ॥ અન્ન-ન્ન નિન્દ્યાત્ । તદ્વ્રતમ્ । પ્રાણો વા અન્નમ્ । શરીરમન્નાદમ્ । પ્રાણે શરીર-મ્પ્રતિષ્ઠિતમ્ । શરીરે પ્રાણઃ પ્રતિષ્ઠિતઃ । તદેતદન્નમન્ને પ્રતિષ્ઠિતમ્ । સ ય એતદન્નમન્ને પ્રતિષ્ઠિતં-વેઁદ પ્રતિતિષ્ઠતિ । અન્નવાનન્નાદો ભવતિ । મહાન્ભવતિ પ્રજયા પશુભિર્બ્રહ્મવર્ચસેન । મહાન્કીર્ત્યા ॥ 1 ॥ ઇતિ સપ્તમો-ઽનુવાકઃ ॥ અન્ન-ન્ન પરિચક્ષીત । તદ્વ્રતમ્ । આપો વા અન્નમ્ । જ્યોતિરન્નાદમ્ । અપ્સુ જ્યોતિઃ પ્રતિષ્ઠિતમ્ । જ્યોતિષ્યાપઃ પ્રતિષ્ઠિતાઃ । તદેતદન્નમન્ને પ્રતિષ્ઠિતમ્ । સ ય એતદન્નમન્ને પ્રતિષ્ઠિતં-વેઁદ પ્રતિતિષ્ઠતિ । અન્નવાનન્નાદો ભવતિ । મહાન્ભવતિ પ્રજયા પશુભિર્બ્રહ્મવર્ચસેન । મહાન્કીર્ત્યા ॥ 1 ॥ ઇત્યષ્ટમો-ઽનુવાકઃ ॥ અન્ન-મ્બહુ કુર્વીત । તદ્વ્રતમ્ । પૃથિવી વા અન્નમ્ । આકાશો-ઽન્નાદઃ । પૃથિવ્યામાકાશઃ પ્રતિષ્ઠિતઃ । આકાશે પૃથિવી પ્રતિષ્ઠિતા । તદેતદન્નમન્ને પ્રતિષ્ઠિતમ્ । સ ય એતદન્નમન્ને પ્રતિષ્ઠિતં-વેઁદ પ્રતિતિષ્ઠતિ । અન્નવાનન્નાદો ભવતિ । મહાન્ભવતિ પ્રજયા પશુભિર્બ્રહ્મવર્ચસેન । મહાન્કીર્ત્યા ॥ 1 ॥ ઇતિ નવમો-ઽનુવાકઃ ॥ ન કઞ્ચન વસતૌ પ્રત્યાચક્ષીત । તદ્વ્રતમ્ । તસ્માદ્યયા કયા ચ વિધયા બહ્વન્ન-મ્પ્રાપ્નુયાત્ । અરાધ્યસ્મા અન્નમિત્યાચક્ષતે । એતદ્વૈ મુખતો-ઽન્નગ્ં રાદ્ધમ્ । મુખતો-ઽસ્મા અન્નગ્ં રાધ્યતે । એતદ્વૈ મધ્યતો-ઽન્નગ્ં રાદ્ધમ્ । મધ્યતો-ઽસ્મા અન્નગ્ં રાધ્યતે । એતદ્વા અન્તતો-ઽન્નગ્ં રાદ્ધમ્ । અન્તતો-ઽસ્મા અન્નગ્ં રાધ્યતે ॥ 1 ॥ ય એવં-વેઁદ । ક્ષેમ ઇતિ વાચિ । યોગક્ષેમ ઇતિ પ્રાણાપાનયોઃ । કર્મેતિ હસ્તયોઃ । ગતિરિતિ પાદયોઃ । વિમુક્તિરિતિ પાયૌ । ઇતિ માનુષીસ્સમાજ્ઞાઃ । અથ દૈવીઃ । તૃપ્તિરિતિ વૃષ્ટૌ । બલમિતિ વિદ્યુતિ ॥ 2 ॥ યશ ઇતિ પશુષુ । જ્યોતિરિતિ નક્ષત્રેષુ । પ્રજાતિરમૃતમાનન્દ ઇત્યુપસ્થે । સર્વમિત્યાકાશે । તત્પ્રતિષ્ઠેત્યુપાસીત । પ્રતિષ્ઠાવાન્ભવતિ । તન્મહ ઇત્યુપાસીત । મહાન્ભવતિ । તન્મન ઇત્યુપાસીત । માનવાન્ભવતિ ॥ 3 ॥ તન્નમ ઇત્યુપાસીત । નમ્યન્તે-ઽસ્મૈ કામાઃ । તદ્બ્રહ્મેત્યુપાસીત । બ્રહ્મવાન્ભવતિ । તદ્બ્રહ્મણઃ પરિમર ઇત્યુપાસીત । પર્યેણ-મ્મ્રિયન્તે દ્વિષન્તસ્સપત્નાઃ । પરિ યે-ઽપ્રિયા ભ્રાતૃવ્યાઃ । સ યશ્ચાય-મ્પુરુષે । યશ્ચાસાવાદિત્યે । સ એકઃ ॥ 4 ॥ સ ય એવં-વિઁત્ । અસ્માંલ્લોઁકાત્પ્રેત્ય । એતમન્નમય-માત્માનમુપસઙ્ક્રમ્ય । એત-મ્પ્રાણમય-માત્માનમુપસઙ્ક્રમ્ય । એત-મ્મનોમય-માત્માનમુપસઙ્ક્રમ્ય । એતં-વિઁજ્ઞાનમય-માત્માનમુપસઙ્ક્રમ્ય । એતમાનન્દમય-માત્માનમુપસઙ્ક્રમ્ય । ઇમાંલ્લોઁકાન્કામાન્ની -કામરૂપ્યનુ-સઞ્ચરન્ન્ । એતથ્સામ ગાયન્નાસ્તે । હા(3) વુ હા(3) વુ હા(3) વુ ॥ 5 ॥ અહમન્ન-મહમન્ન-મહમન્નમ્ । અહમન્નાદો(3)-ઽહમન્નાદો(3)-ઽહમન્નાદઃ । અહગ્ગ્ શ્લોકકૃદહગ્ગ્ શ્લોકકૃદહગ્ગ્ શ્લોકકૃત્ । અહમસ્મિ પ્રથમજા ઋતા(3) સ્ય । પૂર્વ-ન્દેવેભ્યો અમૃતસ્ય ના(3) ભાયિ । યો મા દદાતિ સ ઇદેવ મા(3) વાઃ । અહમન્ન-મન્ન-મદન્તમા(3) દ્મિ । અહં-વિઁશ્વ-મ્ભુવન-મભ્યભવામ્ । સુવર્ન જ્યોતીઃ । ય એવં-વેઁદ । ઇત્યુપનિષત્ ॥ 6 ॥ ઇતિ દશમો-ઽનુવાકઃ ॥ ૐ સહ નાવવતુ । સહ નૌ ભુનક્તુ । સહ વીર્ય-ઙ્કરવાવહૈ । તેજસ્વિનાવધીતમસ્તુ મા વિદ્વિષાવહૈ । ૐ શાન્તિ-શ્શાન્તિ-શ્શાન્તિઃ ॥ ॥ હરિઃ ઓમ્ ॥ ॥ શ્રી કૃષ્ણાર્પણમસ્તુ ॥