തൈത്തിരീയ ഉപനിഷദ് - ശീക്ഷാവല്ലീ

ഇതി പ്രഥമോ-ഽനുവാകഃ ॥ ശീക്ഷാം-വ്യാഁ᳚ഖ്യാസ്യാ॒മഃ । വര്ണ॒സ്സ്വരഃ । മാത്രാ॒ ബലമ് । സാമ॑ സന്താ॒നഃ । ഇത്യുക്തശ്ശീ᳚ക്ഷാധ്യാ॒യഃ ॥ 1 ॥ ഇതി ദ്വിതീയോ-ഽനുവാകഃ ॥ സ॒ഹ നൌ॒ യശഃ । സ॒ഹ നൌ ബ്ര॑ഹ്മവ॒ര്ചസമ് । അഥാതസ്സഗ്ംഹിതായാ ഉപനിഷദം-വ്യാഁ᳚ഖ്യാസ്യാ॒മഃ । പഞ്ചസ്വധിക॑രണേ॒ഷു । അധിലോകമധിജ്യൌതിഷമധിവിദ്യമധിപ്രജ॑മധ്യാ॒ത്മമ് । താ മഹാസഗ്ംഹിതാ ഇ॑ത്യാച॒ക്ഷതേ । അഥാ॑ധിലോ॒കമ് । പൃഥിവീ പൂ᳚ര്വരൂ॒പമ് । ദ്യൌരുത്ത॑രരൂ॒പമ് । ആകാ॑ശസ്സ॒ന്ധിഃ ॥ 1 ॥ വായു॑സ്സന്ധാ॒നമ് । ഇത്യ॑ധിലോ॒കമ് । അഥാ॑ധിജ്യൌ॒തിഷമ് । അഗ്നിഃ പൂ᳚ര്വരൂ॒പമ് । ആദിത്യ ഉത്ത॑രരൂ॒പമ് । ആ॑പസ്സ॒ന്ധിഃ । വൈദ്യുത॑സ്സന്ധാ॒നമ് । ഇത്യ॑ധിജ്യൌ॒തിഷമ് । അഥാ॑ധിവി॒ദ്യമ് । ആചാര്യഃ പൂ᳚ര്വരൂ॒പമ് ॥ 2 ॥ അന്തേവാസ്യുത്ത॑രരൂ॒പമ് । വി॑ദ്യാ സ॒ന്ധിഃ । പ്രവചനഗ്ം॑ സന്ധാ॒നമ് । ഇത്യ॑ധിവി॒ദ്യമ് । അഥാധി॒പ്രജമ് । മാതാ പൂ᳚ര്വരൂ॒പമ് । പിതോത്ത॑രരൂ॒പമ് । പ്ര॑ജാ സ॒ന്ധിഃ । പ്രജനനഗ്ം॑ സന്ധാ॒നമ് । ഇത്യധി॒പ്രജമ് ॥ 3 ॥ അഥാധ്യാ॒ത്മമ് । അധരാ ഹനുഃ പൂ᳚ര്വരൂ॒പമ് । ഉത്തരാ ഹനുരുത്ത॑രരൂ॒പമ് । വാക്സ॒ന്ധിഃ । ജിഹ്വാ॑ സന്ധാ॒നമ് । ഇത്യധ്യാ॒ത്മമ് । ഇതീമാ മ॑ഹാസ॒ഗ്ം॒ഹിതാഃ । യ ഏവമേതാ മഹാസഗ്ംഹിതാ വ്യാഖ്യാ॑താ വേ॒ദ । സന്ധീയതേ പ്രജ॑യാ പ॒ശുഭിഃ । ബ്രഹ്മവര്ചസേനാന്നാദ്യേന സുവര്ഗ്യേണ॑ ലോകേ॒ന ॥ 4 ॥ ഇതി തൃതീയോ-ഽനുവാകഃ ॥ യശ്ഛന്ദ॑സാമൃഷ॒ഭോ വി॒ശ്വരൂ॑പഃ । ഛന്ദോ॒ഭ്യോ-ഽധ്യ॒മൃതാ᳚ഥ്സ-മ്ബ॒ഭൂവ॑ । സ മേന്ദ്രോ॑ മേ॒ധയാ᳚ സ്പൃണോതു । അ॒മൃത॑സ്യ ദേവ॒ ധാര॑ണോ ഭൂയാസമ് । ശരീ॑ര-മ്മേ॒ വിച॑ര്​ഷണമ് । ജി॒ഹ്വാ മേ॒ മധു॑മത്തമാ । കര്ണാ᳚ഭ്യാ-മ്ഭൂരി॒ വിശ്രു॑വമ് । ബ്രഹ്മ॑ണഃ കോ॒ശോ॑-ഽസി മേ॒ധയാ-ഽപി॑ഹിതഃ । ശ്രു॒ത-മ്മേ॑ ഗോപായ । ആ॒വഹ॑ന്തീ വിതന്വാ॒നാ ॥ 1 ॥ കു॒ര്വാ॒ണാ ചീര॑മാ॒ത്മനഃ॑ । വാസാഗ്ം॑സി॒ മമ॒ ഗാവ॑ശ്ച । അ॒ന്ന॒പാ॒നേ ച॑ സര്വ॒ദാ । തതോ॑ മേ॒ ശ്രിയ॒മാവ॑ഹ । ലോ॒മ॒ശാ-മ്പ॒ശുഭി॑സ്സ॒ഹ സ്വാഹാ᳚ । ആമാ॑ യന്തു ബ്രഹ്മചാ॒രിണ॒സ്സ്വാഹാ᳚ । വിമാ॑-ഽഽയന്തു ബ്രഹ്മചാ॒രിണ॒സ്സ്വാഹാ᳚ । പ്രമാ॑-ഽഽയന്തു ബ്രഹ്മചാ॒രിണ॒സ്സ്വാഹാ᳚ । ദമാ॑യന്തു ബ്രഹ്മചാ॒രിണ॒സ്സ്വാഹാ᳚ । ശമാ॑യന്തു ബ്രഹ്മചാ॒രിണ॒സ്സ്വാഹാ᳚ ॥ 2 ॥ യശോ॒ ജനേ॑-ഽസാനി॒ സ്വാഹാ᳚ । ശ്രേയാ॒ന്വസ്യ॑സോ-ഽസാനി॒ സ്വാഹാ᳚ । ത-ന്ത്വാ॑ ഭഗ॒ പ്രവി॑ശാനി॒ സ്വാഹാ᳚ । സ മാ॑ ഭഗ॒ പ്രവി॑ശ॒ സ്വാഹാ᳚ । തസ്മിന്᳚-ഥ്സ॒ഹസ്ര॑ശാഖേ । നിഭ॑ഗാ॒ഹ-ന്ത്വയി॑ മൃജേ॒ സ്വാഹാ᳚ । യഥാ-ഽഽപഃ॒ പ്രവ॑താ॒-ഽഽയന്തി॑ । യഥാ॒ മാസാ॑ അഹര്ജ॒രമ് । ഏ॒വ-മ്മാ-മ്ബ്ര॑ഹ്മചാ॒രിണഃ॑ । ധാത॒രായ॑ന്തു സ॒ര്വത॒സ്സ്വാഹാ᳚ । പ്ര॒തി॒വേ॒ശോ॑-ഽസി॒ പ്രമാ॑ഭാഹി॒ പ്രമാ॑പദ്യസ്വ ॥ 3 ॥ ഇതി ചതുര്ഥോ-ഽനുവാകഃ ॥ ഭൂര്ഭുവ॒സ്സുവ॒രിതി॒ വാ ഏ॒താസ്തി॒സ്രോ വ്യാഹൃ॑തയഃ । താസാ॑മുഹസ്മൈ॒ താ-ഞ്ച॑തു॒ര്ഥീമ് । മാഹാ॑ചമസ്യഃ॒ പ്രവേ॑ദയതേ । മഹ॒ ഇതി॑ । തദ്ബ്രഹ്മ॑ । സ ആ॒ത്മാ । അങ്ഗാ᳚ന്യ॒ന്യാ ദേ॒വതാഃ᳚ । ഭൂരിതി॒ വാ അ॒യം-ലോഁ॒കഃ । ഭുവ॒ ഇത്യ॒ന്തരി॑ക്ഷമ് । സുവ॒രിത്യ॒സൌ ലോ॒കഃ ॥ 1 ॥ മഹ॒ ഇത്യാ॑ദി॒ത്യഃ । ആ॒ദി॒ത്യേന॒ വാവ സര്വേ॑ ലോ॒കാ മഹീ॑യന്തേ । ഭൂരിതി॒ വാ അ॒ഗ്നിഃ । ഭുവ॒ ഇതി॑ വാ॒യുഃ । സുവ॒രിത്യാ॑ദി॒ത്യഃ । മഹ॒ ഇതി॑ ച॒ന്ദ്രമാഃ᳚ । ച॒ന്ദ്രമ॑സാ॒ വാവ സര്വാ॑ണി॒ ജ്യോതീഗ്ം॑ഷി॒ മഹീ॑യന്തേ । ഭൂരിതി॒ വാ ഋചഃ॑ । ഭുവ॒ ഇതി॒ സാമാ॑നി । സുവ॒രിതി॒ യജൂഗ്ം॑ഷി ॥ 2 ॥ മഹ॒ ഇതി॒ ബ്രഹ്മ॑ । ബ്രഹ്മ॑ണാ॒ വാവ സര്വേ॑ വേ॒ദാ മഹീ॑യന്തേ । ഭൂരിതി॒ വൈ പ്രാ॒ണഃ । ഭുവ॒ ഇത്യ॑പാ॒നഃ । സുവ॒രിതി॑ വ്യാ॒നഃ । മഹ॒ ഇത്യന്നമ്᳚ । അന്നേ॑ന॒ വാവ സര്വേ᳚ പ്രാ॒ണാ മഹീ॑യന്തേ । താ വാ ഏ॒താശ്ചത॑സ്രശ്ചതു॒ര്ധാ । ചത॑സ്രശ്ചതസ്രോ॒ വ്യാഹൃ॑തയഃ । താ യോ വേദ॑ । സ വേ॑ദ॒ ബ്രഹ്മ॑ । സര്വേ᳚-ഽസ്മൈ ദേ॒വാ ബ॒ലിമാവ॑ഹന്തി ॥ 3 ॥ ഇതി പഞ്ചമോ-ഽനുവാകഃ ॥ സ യ ഏ॒ഷോ᳚-ഽന്തരഹൃ॑ദയ ആകാ॒ശഃ । തസ്മി॑ന്ന॒യ-മ്പുരു॑ഷോ മനോ॒മയഃ॑ । അമൃ॑തോ ഹിര॒ണ്മയഃ॑ । അന്ത॑രേണ॒ താലു॑കേ । യ ഏ॒ഷസ്തന॑ ഇവാവ॒ലമ്ബ॑തേ । സേ᳚ന്ദ്രയോ॒നിഃ । യത്രാ॒സൌ കേ॑ശാ॒ന്തോ വി॒വര്ത॑തേ । വ്യ॒പോഹ്യ॑ ശീര്​ഷകപാ॒ലേ । ഭൂരിത്യ॒ഗ്നൌ പ്രതി॑തിഷ്ഠതി । ഭുവ॒ ഇതി॑ വാ॒യൌ ॥ 1 ॥ സുവ॒രിത്യാ॑ദി॒ത്യേ । മഹ॒ ഇതി॒ ബ്രഹ്മ॑ണി । ആ॒പ്നോതി॒ സ്വാരാ᳚ജ്യമ് । ആ॒പ്നോതി॒ മന॑സ॒സ്പതിമ്᳚ । വാക്പ॑തി॒ശ്ചക്ഷു॑ഷ്പതിഃ । ശ്രോത്ര॑പതിര്വി॒ജ്ഞാന॑പതിഃ । ഏ॒തത്തതോ॑ ഭവതി । ആ॒കാ॒ശശ॑രീര॒-മ്ബ്രഹ്മ॑ । സ॒ത്യാത്മ॑ പ്രാ॒ണാരാ॑മ॒-മ്മന॑ ആനന്ദമ് । ശാന്തി॑സമൃദ്ധമ॒മൃതമ്᳚ । ഇതി॑ പ്രാചീന യോ॒ഗ്യോപാ᳚സ്സ്വ ॥ 2 ॥ ഇതി ഷഷ്ഠോ-ഽനുവാകഃ ॥ പൃ॒ഥി॒വ്യ॑ന്തരി॑ക്ഷ॒-ന്ദ്യൌര്ദിശോ॑-ഽവാന്തരദി॒ശാഃ । അ॒ഗ്നിര്വാ॒യുരാ॑ദി॒ത്യശ്ച॒ന്ദ്രമാ॒ നക്ഷ॑ത്രാണി । ആപ॒ ഓഷ॑ധയോ॒ വന॒സ്പത॑യ ആകാ॒ശ ആ॒ത്മാ । ഇത്യ॑ധിഭൂ॒തമ് । അഥാധ്യാ॒ത്മമ് । പ്രാ॒ണോ വ്യാ॒നോ॑-ഽപാ॒ന ഉ॑ദാ॒നസ്സ॑മാ॒നഃ । ചക്ഷു॒ശ്ശ്രോത്ര॒-മ്മനോ॒ വാക്ത്വക് । ചര്മ॑മാ॒ഗ്ം॒സഗ്ഗ് സ്നാവാസ്ഥി॑ മ॒ജ്ജാ । ഏ॒തദ॑ധിവി॒ധായ॒ ഋഷി॒രവോ॑ചത് । പാങ്ക്തം॒-വാഁ ഇ॒ദഗ്ം സര്വമ്᳚ । പാങ്ക്തേ॑നൈ॒വ പാങ്ക്തഗ്ഗ്॑ സ്പൃണോ॒തീതി॑ ॥ 1 ॥ ഇതി സപ്തമോ-ഽനുവാകഃ ॥ ഓമിതി॒ ബ്രഹ്മ॑ । ഓമിതീ॒ദഗ്ം സര്വമ്᳚ । ഓമിത്യേ॒തദ॑നുകൃതിര്-ഹ സ്മ॒ വാ അ॒പ്യോ ശ്രാ॑വ॒യേത്യാശ്രാ॑വയന്തി । ഓമിതി॒ സാമാ॑നി ഗായന്തി । ഓഗ്ം ശോമിതി॑ ശ॒സ്ത്രാണി॑ ശഗ്ംസന്തി । ഓമിത്യ॑ധ്വ॒ര്യുഃ പ്ര॑തിഗ॒ര-മ്പ്രതി॑ഗൃണാതി । ഓമിതി॒ ബ്രഹ്മാ॒ പ്രസൌ॑തി । ഓമിത്യ॑ഗ്നിഹോ॒ത്രമനു॑ജാനാതി । ഓമിതി॑ ബ്രാഹ്മ॒ണഃ പ്ര॑വ॒ക്ഷ്യന്നാ॑ഹ॒ ബ്രഹ്മോപാ᳚പ്നവാ॒നീതി॑ । ബ്രഹ്മൈ॒വോപാ᳚പ്നോതി ॥ 1 ॥ ഇത്യഷ്ടമോ-ഽനുവാകഃ ॥ ഋത-ഞ്ച സ്വാധ്യായപ്രവ॑ചനേ॒ ച । സത്യ-ഞ്ച സ്വാധ്യായപ്രവ॑ചനേ॒ ച । തപശ്ച സ്വാധ്യായപ്രവ॑ചനേ॒ ച । ദമശ്ച സ്വാധ്യായപ്രവ॑ചനേ॒ ച । ശമശ്ച സ്വാധ്യായപ്രവ॑ചനേ॒ ച । അഗ്നയശ്ച സ്വാധ്യായപ്രവ॑ചനേ॒ ച । അഗ്നിഹോത്ര-ഞ്ച സ്വാധ്യായപ്രവ॑ചനേ॒ ച । അതിഥയശ്ച സ്വാധ്യായപ്രവ॑ചനേ॒ ച । മാനുഷ-ഞ്ച സ്വാധ്യായപ്രവ॑ചനേ॒ ച । പ്രജാ ച സ്വാധ്യായപ്രവ॑ചനേ॒ ച । പ്രജനശ്ച സ്വാധ്യായപ്രവ॑ചനേ॒ ച । പ്രജാതിശ്ച സ്വാധ്യായപ്രവ॑ചനേ॒ ച । സത്യമിതി സത്യവചാ॑ രാഥീ॒തരഃ । തപ ഇതി തപോനിത്യഃ പൌ॑രുശി॒ഷ്ടിഃ । സ്വാധ്യായപ്രവചനേ ഏവേതി നാകോ॑ മൌദ്ഗ॒ല്യഃ । തദ്ധി തപ॑സ്തദ്ധി॒ തപഃ ॥ 1 ॥ ഇതി നവമോ-ഽനുവാകഃ ॥ അ॒ഹം-വൃഁ॒ക്ഷസ്യ॒ രേരി॑വാ । കീ॒ര്തിഃ പൃ॒ഷ്ഠ-ങ്ഗി॒രേരി॑വ । ഊ॒ര്ധ്വപ॑വിത്രോ വാ॒ജിനീ॑വ സ്വ॒മൃത॑മസ്മി । ദ്രവി॑ണ॒ഗ്ം॒ സവ॑ര്ചസമ് । സുമേധാ അ॑മൃതോ॒ക്ഷിതഃ । ഇതി ത്രിശങ്കോര്വേദാ॑നുവ॒ചനമ് ॥ 1 ॥ ഇതി ദശമോ-ഽനുവാകഃ ॥ വേദമനൂച്യാചാര്യോ-ഽന്തേവാസിനമ॑നുശാ॒സ്തി । സത്യം॒-വഁദ । ധര്മ॒-ഞ്ചര । സ്വാധ്യായാ᳚ന്മാ പ്ര॒മദഃ । ആചാര്യായ പ്രിയ-ന്ധനമാഹൃത്യ പ്രജാതന്തു-മ്മാ വ്യ॑വച്ഛേ॒ത്സീഃ । സത്യാന്ന പ്രമ॑ദിത॒വ്യമ് । ധര്മാന്ന പ്രമ॑ദിത॒വ്യമ് । കുശലാന്ന പ്രമ॑ദിത॒വ്യമ് । ഭൂത്യൈ ന പ്രമ॑ദിത॒വ്യമ് । സ്വാധ്യായപ്രവചനാഭ്യാ-ന്ന പ്രമ॑ദിത॒വ്യമ് ॥ 1 ॥ ദേവപിതൃകാര്യാഭ്യാ-ന്ന പ്രമ॑ദിത॒വ്യമ് । മാതൃ॑ദേവോ॒ ഭവ । പിതൃ॑ദേവോ॒ ഭവ । ആചാര്യ॑ദേവോ॒ ഭവ । അതിഥി॑ദേവോ॒ ഭവ । യാന്യനവദ്യാനി॑ കര്മാ॒ണി । താനി സേവി॑തവ്യാ॒നി । നോ ഇ॑തരാ॒ണി । യാന്യസ്മാകഗ്ം സുച॑രിതാ॒നി । താനി ത്വയോ॑പാസ്യാ॒നി ॥ 2 ॥ നോ ഇ॑തരാ॒ണി । യേ കേ ചാരുമച്ഛ്രേയാഗ്ം॑സോ ബ്രാ॒ഹ്മണാഃ । തേഷാ-ന്ത്വയാ-ഽഽസനേ ന പ്രശ്വ॑സിത॒വ്യമ് । ശ്രദ്ധ॑യാ ദേ॒യമ് । അശ്രദ്ധ॑യാ-ഽദേ॒യമ് । ശ്രി॑യാ ദേ॒യമ് । ഹ്രി॑യാ ദേ॒യമ് । ഭി॑യാ ദേ॒യമ് । സം​വിഁ॑ദാ ദേ॒യമ് । അഥ യദി തേ കര്മവിചികിത്സാ വാ വൃത്തവിചികി॑ത്സാ വാ॒ സ്യാത് ॥ 3 ॥ യേ തത്ര ബ്രാഹ്മണാ᳚സ്സമ്മ॒ര്​ശിനഃ । യുക്താ॑ ആയു॒ക്താഃ । അലൂക്ഷാ॑ ധര്മ॑കാമാ॒സ്സ്യുഃ । യഥാ തേ॑ തത്ര॑ വര്തേ॒രന്ന് । തഥാ തത്ര॑ വര്തേ॒ഥാഃ । അഥാഭ്യാ᳚ഖ്യാ॒തേഷു । യേ തത്ര ബ്രാഹ്മണാ᳚സ്സമ്മ॒ര്​ശിനഃ । യുക്താ॑ ആയു॒ക്താഃ । അലൂക്ഷാ॑ ധര്മകാമാ॒സ്സ്യുഃ । യഥാ തേ॑ തേഷു॑ വര്തേ॒രന്ന് । തഥാ തേഷു॑ വര്തേ॒ഥാഃ । ഏഷ॑ ആദേ॒ശഃ । ഏഷ ഉ॑പദേ॒ശഃ । ഏഷാ വേ॑ദോപ॒നിഷത് । ഏതദ॑നുശാ॒സനമ് । ഏവമുപാ॑സിത॒വ്യമ് । ഏവമു ചൈത॑ദുപാ॒സ്യമ് ॥ 4 ॥ ഇത്യേകാദശോ-ഽനുവാകഃ ॥ ശ-ന്നോ॑ മി॒ത്രശ്ശം-വഁരു॑ണഃ । ശ-ന്നോ॑ ഭവത്വര്യ॒മാ । ശ-ന്ന॒ ഇന്ദ്രോ॒ ബൃഹ॒സ്പതിഃ॑ । ശ-ന്നോ॒ വിഷ്ണു॑രുരുക്ര॒മഃ । നമോ॒ ബ്രഹ്മ॑ണേ । നമ॑സ്തേ വായോ । ത്വമേ॒വ പ്ര॒ത്യക്ഷ॒-മ്ബ്രഹ്മാ॑സി । ത്വാമേ॒വ പ്ര॒ത്യക്ഷ॒-മ്ബ്രഹ്മാവാ॑ദിഷമ് । ഋ॒തമ॑വാദിഷമ് । സ॒ത്യമ॑വാദിഷമ് । തന്മാമാ॑വീത് । തദ്വ॒ക്താര॑മാവീത് । ആവീ॒ന്മാമ് । ആവീ᳚ദ്വ॒ക്താരമ്᳚ । ഓം ശാന്തി॒-ശ്ശാന്തി॒-ശ്ശാന്തിഃ॑ ॥ 1 ॥ ഇതി ദ്വാദശോ-ഽനുവാകഃ ॥ ॥ ഹരിഃ॑ ഓമ് ॥ ॥ ശ്രീ കൃഷ്ണാര്പണമസ്തു ॥