తైత్తిరీయోపనిషద్ – శీక్షావల్లీ శాన్తిమన్త్రః

ఇతి ప్రథమో-ఽనువాకః ॥ శీక్షాం-వ్యాఁఖ్యాస్యామః । వర్ణస్స్వరః । మాత్రా బలమ్ । సామ సన్తానః । ఇత్యుక్తశ్శీక్షాధ్యాయః ॥ 1 ॥ ఇతి ద్వితీయో-ఽనువాకః ॥ సహ నౌ యశః । సహ నౌ బ్రహ్మవర్చసమ్ । అథాతస్సగ్ంహితాయా ఉపనిషదం-వ్యాఁఖ్యాస్యామః । పఞ్చస్వధికరణేషు । అధిలోకమధిజ్యౌతిషమధివిద్యమధిప్రజమధ్యాత్మమ్ । తా మహాసగ్ంహితా ఇత్యాచక్షతే । అథాధిలోకమ్ । పృథివీ పూర్వరూపమ్ । ద్యౌరుత్తరరూపమ్ । ఆకాశస్సన్ధిః ॥ 1 ॥ వాయుస్సన్ధానమ్ । ఇత్యధిలోకమ్ । అథాధిజ్యౌతిషమ్ । అగ్నిః పూర్వరూపమ్ । ఆదిత్య ఉత్తరరూపమ్ । ఆపస్సన్ధిః । వైద్యుతస్సన్ధానమ్ । ఇత్యధిజ్యౌతిషమ్ । అథాధివిద్యమ్ । ఆచార్యః పూర్వరూపమ్ ॥ 2 ॥ అన్తేవాస్యుత్తరరూపమ్ । విద్యా సన్ధిః । ప్రవచనగ్ం సన్ధానమ్ । ఇత్యధివిద్యమ్ । అథాధిప్రజమ్ । మాతా పూర్వరూపమ్ । పితోత్తరరూపమ్ । ప్రజా సన్ధిః । ప్రజననగ్ం సన్ధానమ్ । ఇత్యధిప్రజమ్ ॥ 3 ॥ అథాధ్యాత్మమ్ । అధరా హనుః పూర్వరూపమ్ । ఉత్తరా హనురుత్తరరూపమ్ । వాక్సన్ధిః । జిహ్వా సన్ధానమ్ । ఇత్యధ్యాత్మమ్ । ఇతీమా మహాసగ్ంహితాః । య ఏవమేతా మహాసగ్ంహితా వ్యాఖ్యాతా వేద । సన్ధీయతే ప్రజయా పశుభిః । బ్రహ్మవర్చసేనాన్నాద్యేన సువర్గ్యేణ లోకేన ॥ 4 ॥ ఇతి తృతీయో-ఽనువాకః ॥ యశ్ఛన్దసామృషభో విశ్వరూపః । ఛన్దోభ్యో-ఽధ్యమృతాథ్స-మ్బభూవ । స మేన్ద్రో మేధయా స్పృణోతు । అమృతస్య దేవ ధారణో భూయాసమ్ । శరీర-మ్మే విచర్షణమ్ । జిహ్వా మే మధుమత్తమా । కర్ణాభ్యా-మ్భూరి విశ్రువమ్ । బ్రహ్మణః కోశో-ఽసి మేధయా-ఽపిహితః । శ్రుత-మ్మే గోపాయ । ఆవహన్తీ వితన్వానా ॥ 1 ॥ కుర్వాణా చీరమాత్మనః । వాసాగ్ంసి మమ గావశ్చ । అన్నపానే చ సర్వదా । తతో మే శ్రియమావహ । లోమశా-మ్పశుభిస్సహ స్వాహా । ఆమా యన్తు బ్రహ్మచారిణస్స్వాహా । విమా-ఽఽయన్తు బ్రహ్మచారిణస్స్వాహా । ప్రమా-ఽఽయన్తు బ్రహ్మచారిణస్స్వాహా । దమాయన్తు బ్రహ్మచారిణస్స్వాహా । శమాయన్తు బ్రహ్మచారిణస్స్వాహా ॥ 2 ॥ యశో జనే-ఽసాని స్వాహా । శ్రేయాన్వస్యసో-ఽసాని స్వాహా । త-న్త్వా భగ ప్రవిశాని స్వాహా । స మా భగ ప్రవిశ స్వాహా । తస్మిన్-థ్సహస్రశాఖే । నిభగాహ-న్త్వయి మృజే స్వాహా । యథా-ఽఽపః ప్రవతా-ఽఽయన్తి । యథా మాసా అహర్జరమ్ । ఏవ-మ్మా-మ్బ్రహ్మచారిణః । ధాతరాయన్తు సర్వతస్స్వాహా । ప్రతివేశో-ఽసి ప్రమాభాహి ప్రమాపద్యస్వ ॥ 3 ॥ ఇతి చతుర్థో-ఽనువాకః ॥ భూర్భువస్సువరితి వా ఏతాస్తిస్రో వ్యాహృతయః । తాసాముహస్మై తా-ఞ్చతుర్థీమ్ । మాహాచమస్యః ప్రవేదయతే । మహ ఇతి । తద్బ్రహ్మ । స ఆత్మా । అఙ్గాన్యన్యా దేవతాః । భూరితి వా అయం-లోఁకః । భువ ఇత్యన్తరిక్షమ్ । సువరిత్యసౌ లోకః ॥ 1 ॥ మహ ఇత్యాదిత్యః । ఆదిత్యేన వావ సర్వే లోకా మహీయన్తే । భూరితి వా అగ్నిః । భువ ఇతి వాయుః । సువరిత్యాదిత్యః । మహ ఇతి చన్ద్రమాః । చన్ద్రమసా వావ సర్వాణి జ్యోతీగ్ంషి మహీయన్తే । భూరితి వా ఋచః । భువ ఇతి సామాని । సువరితి యజూగ్ంషి ॥ 2 ॥ మహ ఇతి బ్రహ్మ । బ్రహ్మణా వావ సర్వే వేదా మహీయన్తే । భూరితి వై ప్రాణః । భువ ఇత్యపానః । సువరితి వ్యానః । మహ ఇత్యన్నమ్ । అన్నేన వావ సర్వే ప్రాణా మహీయన్తే । తా వా ఏతాశ్చతస్రశ్చతుర్ధా । చతస్రశ్చతస్రో వ్యాహృతయః । తా యో వేద । స వేద బ్రహ్మ । సర్వే-ఽస్మై దేవా బలిమావహన్తి ॥ 3 ॥ ఇతి పఞ్చమో-ఽనువాకః ॥ స య ఏషో-ఽన్తరహృదయ ఆకాశః । తస్మిన్నయ-మ్పురుషో మనోమయః । అమృతో హిరణ్మయః । అన్తరేణ తాలుకే । య ఏషస్తన ఇవావలమ్బతే । సేన్ద్రయోనిః । యత్రాసౌ కేశాన్తో వివర్తతే । వ్యపోహ్య శీర్షకపాలే । భూరిత్యగ్నౌ ప్రతితిష్ఠతి । భువ ఇతి వాయౌ ॥ 1 ॥ సువరిత్యాదిత్యే । మహ ఇతి బ్రహ్మణి । ఆప్నోతి స్వారాజ్యమ్ । ఆప్నోతి మనసస్పతిమ్ । వాక్పతిశ్చక్షుష్పతిః । శ్రోత్రపతిర్విజ్ఞానపతిః । ఏతత్తతో భవతి । ఆకాశశరీర-మ్బ్రహ్మ । సత్యాత్మ ప్రాణారామ-మ్మన ఆనన్దమ్ । శాన్తిసమృద్ధమమృతమ్ । ఇతి ప్రాచీన యోగ్యోపాస్స్వ ॥ 2 ॥ ఇతి షష్ఠో-ఽనువాకః ॥ పృథివ్యన్తరిక్ష-న్ద్యౌర్దిశో-ఽవాన్తరదిశాః । అగ్నిర్వాయురాదిత్యశ్చన్ద్రమా నక్షత్రాణి । ఆప ఓషధయో వనస్పతయ ఆకాశ ఆత్మా । ఇత్యధిభూతమ్ । అథాధ్యాత్మమ్ । ప్రాణో వ్యానో-ఽపాన ఉదానస్సమానః । చక్షుశ్శ్రోత్ర-మ్మనో వాక్త్వక్ । చర్మమాగ్ంసగ్గ్ స్నావాస్థి మజ్జా । ఏతదధివిధాయ ఋషిరవోచత్ । పాఙ్క్తం-వాఁ ఇదగ్ం సర్వమ్ । పాఙ్క్తేనైవ పాఙ్క్తగ్గ్ స్పృణోతీతి ॥ 1 ॥ ఇతి సప్తమో-ఽనువాకః ॥ ఓమితి బ్రహ్మ । ఓమితీదగ్ం సర్వమ్ । ఓమిత్యేతదనుకృతిర్-హ స్మ వా అప్యో శ్రావయేత్యాశ్రావయన్తి । ఓమితి సామాని గాయన్తి । ఓగ్ం శోమితి శస్త్రాణి శగ్ంసన్తి । ఓమిత్యధ్వర్యుః ప్రతిగర-మ్ప్రతిగృణాతి । ఓమితి బ్రహ్మా ప్రసౌతి । ఓమిత్యగ్నిహోత్రమనుజానాతి । ఓమితి బ్రాహ్మణః ప్రవక్ష్యన్నాహ బ్రహ్మోపాప్నవానీతి । బ్రహ్మైవోపాప్నోతి ॥ 1 ॥ ఇత్యష్టమో-ఽనువాకః ॥ ఋత-ఞ్చ స్వాధ్యాయప్రవచనే చ । సత్య-ఞ్చ స్వాధ్యాయప్రవచనే చ । తపశ్చ స్వాధ్యాయప్రవచనే చ । దమశ్చ స్వాధ్యాయప్రవచనే చ । శమశ్చ స్వాధ్యాయప్రవచనే చ । అగ్నయశ్చ స్వాధ్యాయప్రవచనే చ । అగ్నిహోత్ర-ఞ్చ స్వాధ్యాయప్రవచనే చ । అతిథయశ్చ స్వాధ్యాయప్రవచనే చ । మానుష-ఞ్చ స్వాధ్యాయప్రవచనే చ । ప్రజా చ స్వాధ్యాయప్రవచనే చ । ప్రజనశ్చ స్వాధ్యాయప్రవచనే చ । ప్రజాతిశ్చ స్వాధ్యాయప్రవచనే చ । సత్యమితి సత్యవచా రాథీతరః । తప ఇతి తపోనిత్యః పౌరుశిష్టిః । స్వాధ్యాయప్రవచనే ఏవేతి నాకో మౌద్గల్యః । తద్ధి తపస్తద్ధి తపః ॥ 1 ॥ ఇతి నవమో-ఽనువాకః ॥ అహం-వృఁక్షస్య రేరివా । కీర్తిః పృష్ఠ-ఙ్గిరేరివ । ఊర్ధ్వపవిత్రో వాజినీవ స్వమృతమస్మి । ద్రవిణగ్ం సవర్చసమ్ । సుమేధా అమృతోక్షితః । ఇతి త్రిశఙ్కోర్వేదానువచనమ్ ॥ 1 ॥ ఇతి దశమో-ఽనువాకః ॥ వేదమనూచ్యాచార్యో-ఽన్తేవాసినమనుశాస్తి । సత్యం-వఁద । ధర్మ-ఞ్చర । స్వాధ్యాయాన్మా ప్రమదః । ఆచార్యాయ ప్రియ-న్ధనమాహృత్య ప్రజాతన్తు-మ్మా వ్యవచ్ఛేత్సీః । సత్యాన్న ప్రమదితవ్యమ్ । ధర్మాన్న ప్రమదితవ్యమ్ । కుశలాన్న ప్రమదితవ్యమ్ । భూత్యై న ప్రమదితవ్యమ్ । స్వాధ్యాయప్రవచనాభ్యా-న్న ప్రమదితవ్యమ్ ॥ 1 ॥ దేవపితృకార్యాభ్యా-న్న ప్రమదితవ్యమ్ । మాతృదేవో భవ । పితృదేవో భవ । ఆచార్యదేవో భవ । అతిథిదేవో భవ । యాన్యనవద్యాని కర్మాణి । తాని సేవితవ్యాని । నో ఇతరాణి । యాన్యస్మాకగ్ం సుచరితాని । తాని త్వయోపాస్యాని ॥ 2 ॥ నో ఇతరాణి । యే కే చారుమచ్ఛ్రేయాగ్ంసో బ్రాహ్మణాః । తేషా-న్త్వయా-ఽఽసనే న ప్రశ్వసితవ్యమ్ । శ్రద్ధయా దేయమ్ । అశ్రద్ధయా-ఽదేయమ్ । శ్రియా దేయమ్ । హ్రియా దేయమ్ । భియా దేయమ్ । సంవిఁదా దేయమ్ । అథ యది తే కర్మవిచికిత్సా వా వృత్తవిచికిత్సా వా స్యాత్ ॥ 3 ॥ యే తత్ర బ్రాహ్మణాస్సమ్మర్శినః । యుక్తా ఆయుక్తాః । అలూక్షా ధర్మకామాస్స్యుః । యథా తే తత్ర వర్తేరన్న్ । తథా తత్ర వర్తేథాః । అథాభ్యాఖ్యాతేషు । యే తత్ర బ్రాహ్మణాస్సమ్మర్శినః । యుక్తా ఆయుక్తాః । అలూక్షా ధర్మకామాస్స్యుః । యథా తే తేషు వర్తేరన్న్ । తథా తేషు వర్తేథాః । ఏష ఆదేశః । ఏష ఉపదేశః । ఏషా వేదోపనిషత్ । ఏతదనుశాసనమ్ । ఏవముపాసితవ్యమ్ । ఏవము చైతదుపాస్యమ్ ॥ 4 ॥ ఇత్యేకాదశో-ఽనువాకః ॥ శ-న్నో మిత్రశ్శం-వఁరుణః । శ-న్నో భవత్వర్యమా । శ-న్న ఇన్ద్రో బృహస్పతిః । శ-న్నో విష్ణురురుక్రమః । నమో బ్రహ్మణే । నమస్తే వాయో । త్వమేవ ప్రత్యక్ష-మ్బ్రహ్మాసి । త్వామేవ ప్రత్యక్ష-మ్బ్రహ్మావాదిషమ్ । ఋతమవాదిషమ్ । సత్యమవాదిషమ్ । తన్మామావీత్ । తద్వక్తారమావీత్ । ఆవీన్మామ్ । ఆవీద్వక్తారమ్ । ఓం శాన్తి-శ్శాన్తి-శ్శాన్తిః ॥ 1 ॥ ఇతి ద్వాదశో-ఽనువాకః ॥ ॥ హరిః ఓమ్ ॥ ॥ శ్రీ కృష్ణార్పణమస్తు ॥