പ്രഥമാ ശീക്ഷാവല്ലീ
ഓം ശം നോ മിത്രഃ ശം വരുണഃ । ശം നോ ഭവത്വര്യമാ ।
ശം ന ഇന്ദ്രോ ബൃഹസ്പതിഃ । ശം നോ വിഷ്ണുരുരുക്രമഃ ।
നമോ ബ്രഹ്മണേ । നമസ്തേ വായോ । ത്വമേവ പ്രത്യക്ഷം ബ്രഹ്മാസി ।
ത്വാമേവ പ്രത്യക്ഷം ബ്രഹ്മ വദിഷ്യാമി । ഋതം വദിഷ്യാമി ।
സത്യം വദിഷ്യാമി । തന്മാമവതു । തദ്വക്താരമവതു ।
അവതു മാമ് । അവതു വക്താരമ് ।
ഓം ശാന്തിഃ ശാന്തിഃ ശാന്തിഃ ॥ ൧॥ ഇതി പ്രഥമോഽനുവാകഃ ॥
ഓം ശം നോ മിത്രഃ ശം വരുണഃ । ശം നോ ഭവത്വര്യമാ ।
ശം ന ഇന്ദ്രോ ബൃഹസ്പതിഃ । ശം നോ വിഷ്ണുരുരുക്രമഃ ।
നമോ ബ്രഹ്മണേ । നമസ്തേ വായോ । ത്വമേവ പ്രത്യക്ഷം ബ്രഹ്മാസി ।
ത്വാമേവ പ്രത്യക്ഷം ബ്രഹ്മ വദിഷ്യാമി । ഋതം വദിഷ്യാമി ।
സത്യം വദിഷ്യാമി । തന്മാമവതു । തദ്വക്താരമവതു ।
അവതു മാമ് । അവതു വക്താരമ് ।
ഓം ശാന്തിഃ ശാന്തിഃ ശാന്തിഃ ॥ ൧॥ ഇതി പ്രഥമോഽനുവാകഃ ॥
ശിക്ഷാശാസ്ത്രാര്ഥസങ്ഗ്രഹഃ
ഓം ശീക്ഷാം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ । വര്ണഃ സ്വരഃ । മാത്രാ ബലമ് ।
സാമ സന്താനഃ । ഇത്യുക്തഃ ശീക്ഷാധ്യായഃ ॥ ൧॥
ഇതി ദ്വിതീയോഽനുവാകഃ ॥
ഓം ശീക്ഷാം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ । വര്ണഃ സ്വരഃ । മാത്രാ ബലമ് ।
സാമ സന്താനഃ । ഇത്യുക്തഃ ശീക്ഷാധ്യായഃ ॥ ൧॥
ഇതി ദ്വിതീയോഽനുവാകഃ ॥
സംഹിതോപാസനമ്
സഹ നൌ യശഃ । സഹ നൌ ബ്രഹ്മവര്ചസമ് ।
അഥാതഃ സഹിതായാ ഉപനിഷദമ് വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ ।
പഞ്ചസ്വധികരണേഷു ।
അധിലോകമധിജ്യൌതിഷമധിവിദ്യമധിപ്രജമധ്യാത്മമ് ।
താ മഹാസഹിതാ ഇത്യാചക്ഷതേ । അഥാധിലോകമ് ।
പൃഥിവീ പൂര്വരൂപമ് । ദ്യൌരുത്തരരൂപമ് ।
ആകാശഃ സന്ധിഃ വായുഃ സന്ധാനമ് । ഇത്യധിലോകമ് ॥ ൧॥
സഹ നൌ യശഃ । സഹ നൌ ബ്രഹ്മവര്ചസമ് ।
അഥാതഃ സഹിതായാ ഉപനിഷദമ് വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ ।
പഞ്ചസ്വധികരണേഷു ।
അധിലോകമധിജ്യൌതിഷമധിവിദ്യമധിപ്രജമധ്യാത്മമ് ।
താ മഹാസഹിതാ ഇത്യാചക്ഷതേ । അഥാധിലോകമ് ।
പൃഥിവീ പൂര്വരൂപമ് । ദ്യൌരുത്തരരൂപമ് ।
ആകാശഃ സന്ധിഃ വായുഃ സന്ധാനമ് । ഇത്യധിലോകമ് ॥ ൧॥
അഥാധിജൌതിഷമ് ।
അഗ്നിഃ പൂര്വരൂപമ് । ആദിത്യ ഉത്തരരൂപമ് । ആപഃ സന്ധിഃ ।
വൈദ്യുതഃ സന്ധാനമ് । ഇത്യധിജ്യൌതിഷമ് । അഥാധിവിദ്യമ് ।
ആചാര്യഃ പൂര്വരൂപമ് । അന്തേവാസ്യുത്തരരൂപമ് । വിദ്യാ സന്ധിഃ ।
പ്രവചനസന്ധാനമ് । ഇത്യധിവിദ്യമ് ॥ ൨॥
അഗ്നിഃ പൂര്വരൂപമ് । ആദിത്യ ഉത്തരരൂപമ് । ആപഃ സന്ധിഃ ।
വൈദ്യുതഃ സന്ധാനമ് । ഇത്യധിജ്യൌതിഷമ് । അഥാധിവിദ്യമ് ।
ആചാര്യഃ പൂര്വരൂപമ് । അന്തേവാസ്യുത്തരരൂപമ് । വിദ്യാ സന്ധിഃ ।
പ്രവചനസന്ധാനമ് । ഇത്യധിവിദ്യമ് ॥ ൨॥
അഥാധിപ്രജമ് । മാതാ പൂര്വരൂപമ് ।
പിതോത്തരരൂപമ് । പ്രജാ സന്ധിഃ । പ്രജനനസന്ധാനമ് ।
ഇത്യധിപ്രജമ് ॥ ൩॥
പിതോത്തരരൂപമ് । പ്രജാ സന്ധിഃ । പ്രജനനസന്ധാനമ് ।
ഇത്യധിപ്രജമ് ॥ ൩॥
അഥാധ്യാത്മമ് । അധരാഹനുഃ പൂര്വരൂപമ് ।
ഉത്തരാഹനൂത്തരരൂപമ് । വാക്സന്ധിഃ । ജിഹ്വാസന്ധാനമ് ।
ഇത്യധ്യാത്മമ് । ഇതീമാമഹാസഹിതാഃ ।
യ ഏവമേതാ മഹാസഹിതാ വ്യാഖ്യാതാ വേ`ദ ।
സന്ധീയതേ പ്രജയാ പശുഭിഃ ।
ബ്രഹ്മവര്ചസേനാന്നാദ്യേന സുവര്ഗ്യേണ ലോകേന ॥ ൪॥
ഇതി തൃതീയോഽനുവാകഃ ॥
ഉത്തരാഹനൂത്തരരൂപമ് । വാക്സന്ധിഃ । ജിഹ്വാസന്ധാനമ് ।
ഇത്യധ്യാത്മമ് । ഇതീമാമഹാസഹിതാഃ ।
യ ഏവമേതാ മഹാസഹിതാ വ്യാഖ്യാതാ വേ`ദ ।
സന്ധീയതേ പ്രജയാ പശുഭിഃ ।
ബ്രഹ്മവര്ചസേനാന്നാദ്യേന സുവര്ഗ്യേണ ലോകേന ॥ ൪॥
ഇതി തൃതീയോഽനുവാകഃ ॥
മേധാദിസിദ്ധ്യര്ഥാ ആവഹന്തീഹോമമന്ത്രാഃ
യശ്ഛന്ദസാമൃഷഭോ വിശ്വരൂപഃ ।
ഛന്ദോഭ്യോഽധ്യമൃതാത്സമ്ബഭൂവ ।
സ മേന്ദ്രോ മേധയാ സ്പൃണോതു ।
അമൃതസ്യ ദേവ ധാരണോ ഭൂയാസമ് ।
ശരീരം മേ വിചര്ഷണമ് । ജിഹ്വാ മേ മധുമത്തമാ ।
കര്ണാഭ്യാം ഭൂരിവിശ്രുവമ് ।
ബ്രഹ്മണഃ കോശോഽസി മേധയാ പിഹിതഃ ।
ശ്രുതം മേ ഗോപായ ॥ ൧॥
യശ്ഛന്ദസാമൃഷഭോ വിശ്വരൂപഃ ।
ഛന്ദോഭ്യോഽധ്യമൃതാത്സമ്ബഭൂവ ।
സ മേന്ദ്രോ മേധയാ സ്പൃണോതു ।
അമൃതസ്യ ദേവ ധാരണോ ഭൂയാസമ് ।
ശരീരം മേ വിചര്ഷണമ് । ജിഹ്വാ മേ മധുമത്തമാ ।
കര്ണാഭ്യാം ഭൂരിവിശ്രുവമ് ।
ബ്രഹ്മണഃ കോശോഽസി മേധയാ പിഹിതഃ ।
ശ്രുതം മേ ഗോപായ ॥ ൧॥
ആവഹന്തീ വിതന്വാനാ । കുര്വാണാഽചീരമാത്മനഃ । വാസാസി മമ ഗാവശ്ച ।
അന്നപാനേ ച സര്വദാ । തതോ മേ ശ്രിയമാവഹ ।
ലോമശാം പശുഭിഃ സഹ സ്വാഹാ ।
ആമായന്തു ബ്രഹ്മചാരിണഃ സ്വാഹാ ।
വിമാഽഽയന്തു ബ്രഹ്മചാരിണഃ സ്വാഹാ ।
പ്രമാഽഽയന്തു ബ്രഹ്മചാരിണഃ സ്വാഹാ ।
ദമായന്തു ബ്രഹ്മചാരിണഃ സ്വാഹാ ।
ശമായന്തു ബ്രഹ്മചാരിണഃ സ്വാഹാ ॥ ൨॥
അന്നപാനേ ച സര്വദാ । തതോ മേ ശ്രിയമാവഹ ।
ലോമശാം പശുഭിഃ സഹ സ്വാഹാ ।
ആമായന്തു ബ്രഹ്മചാരിണഃ സ്വാഹാ ।
വിമാഽഽയന്തു ബ്രഹ്മചാരിണഃ സ്വാഹാ ।
പ്രമാഽഽയന്തു ബ്രഹ്മചാരിണഃ സ്വാഹാ ।
ദമായന്തു ബ്രഹ്മചാരിണഃ സ്വാഹാ ।
ശമായന്തു ബ്രഹ്മചാരിണഃ സ്വാഹാ ॥ ൨॥
യശോ ജനേഽസാനി സ്വാഹാ । ശ്രേയാന് വസ്യസോഽസാനി സ്വാഹാ ।
തം ത്വാ ഭഗ പ്രവിശാനി സ്വാഹാ ।
സ മാ ഭഗ പ്രവിശ സ്വാഹാ ।
തസ്മിന് സഹസ്രശാഖേ । നിഭഗാഽഹം ത്വയി മൃജേ സ്വാഹാ ।
യഥാഽഽപഃ പ്രവതാഽഽയന്തി । യഥാ മാസാ അഹര്ജരമ് ।
ഏവം മാം ബ്രഹ്മചാരിണഃ । ധാതരായന്തു സര്വതഃ സ്വാഹാ ।
പ്രതിവേശോഽസി പ്രമാഭാഹി പ്രമാപദ്യസ്വ ॥ ൩॥
ഇതി ചതുര്ഥോഽനുവാകഃ ॥
തം ത്വാ ഭഗ പ്രവിശാനി സ്വാഹാ ।
സ മാ ഭഗ പ്രവിശ സ്വാഹാ ।
തസ്മിന് സഹസ്രശാഖേ । നിഭഗാഽഹം ത്വയി മൃജേ സ്വാഹാ ।
യഥാഽഽപഃ പ്രവതാഽഽയന്തി । യഥാ മാസാ അഹര്ജരമ് ।
ഏവം മാം ബ്രഹ്മചാരിണഃ । ധാതരായന്തു സര്വതഃ സ്വാഹാ ।
പ്രതിവേശോഽസി പ്രമാഭാഹി പ്രമാപദ്യസ്വ ॥ ൩॥
ഇതി ചതുര്ഥോഽനുവാകഃ ॥
വ്യാഹൃത്യുപാസനമ്
ഭൂര്ഭുവഃ സുവരിതി വാ ഏതാസ്തിസ്രോ വ്യാഹൃതയഃ ।
താസാമുഹസ്മൈ താം ചതുര്ഥീമ് । മാഹാചമസ്യഃ പ്രവേദയതേ ।
മഹ ഇതി । തദ്ബ്രഹ്മ । സ ആത്മാ । അങ്ഗാന്യന്യാ ദേവതാഃ ।
ഭൂരിതി വാ അയം ലോകഃ । ഭുവ ഇത്യന്തരിക്ഷമ് ।
സുവരിത്യസൌ ലോകഃ ।
മഹ ഇത്യാദിത്യഃ । ആദിത്യേന വാവ സര്വേലോക മഹീയന്തേ ॥ ൧॥
ഭൂര്ഭുവഃ സുവരിതി വാ ഏതാസ്തിസ്രോ വ്യാഹൃതയഃ ।
താസാമുഹസ്മൈ താം ചതുര്ഥീമ് । മാഹാചമസ്യഃ പ്രവേദയതേ ।
മഹ ഇതി । തദ്ബ്രഹ്മ । സ ആത്മാ । അങ്ഗാന്യന്യാ ദേവതാഃ ।
ഭൂരിതി വാ അയം ലോകഃ । ഭുവ ഇത്യന്തരിക്ഷമ് ।
സുവരിത്യസൌ ലോകഃ ।
മഹ ഇത്യാദിത്യഃ । ആദിത്യേന വാവ സര്വേലോക മഹീയന്തേ ॥ ൧॥
ഭൂരിതി വാ അഗ്നിഃ । ഭുവ ഇതി വായുഃ । സുവരിത്യാദിത്യഃ ।
മഹ ഇതി ചന്ദ്രമാഃ । ചന്ദ്രമസാ വാവ
സര്വാണി ജ്യോതീഷി മഹീയന്തേ । ഭൂരിതി വാ ഋചഃ ।
ഭുവ ഇതി സാമാനി ।
സുവരിതി യജൂഷി ।
മഹ ഇതി ബ്രഹ്മ । ബ്രഹ്മണാ വാവ സര്വേവേദാ മഹീയന്തേ ॥ ൨॥
മഹ ഇതി ചന്ദ്രമാഃ । ചന്ദ്രമസാ വാവ
സര്വാണി ജ്യോതീഷി മഹീയന്തേ । ഭൂരിതി വാ ഋചഃ ।
ഭുവ ഇതി സാമാനി ।
സുവരിതി യജൂഷി ।
മഹ ഇതി ബ്രഹ്മ । ബ്രഹ്മണാ വാവ സര്വേവേദാ മഹീയന്തേ ॥ ൨॥
ഭൂരിതി വൈ പ്രാണഃ । ഭുവ ഇത്യപാനഃ । സുവരിതി വ്യാനഃ ।
മഹ ഇത്യന്നമ് । അന്നേന വാവ സര്വേ പ്രാണ മഹീയന്തേ ।
താ വാ ഏതാശ്ചതസ്രശ്ചതുര്ധ । ചതസ്രശ്ചതസ്രോ വ്യാഹൃതയഃ ।
താ യോ വേദ ।
സ വേദ ബ്രഹ്മ । സര്വേഽസ്മൈദേവാ ബലിമാവഹന്തി ॥ ൩॥
ഇതി പഞ്ചമോഽനുവാകഃ ॥
മഹ ഇത്യന്നമ് । അന്നേന വാവ സര്വേ പ്രാണ മഹീയന്തേ ।
താ വാ ഏതാശ്ചതസ്രശ്ചതുര്ധ । ചതസ്രശ്ചതസ്രോ വ്യാഹൃതയഃ ।
താ യോ വേദ ।
സ വേദ ബ്രഹ്മ । സര്വേഽസ്മൈദേവാ ബലിമാവഹന്തി ॥ ൩॥
ഇതി പഞ്ചമോഽനുവാകഃ ॥
മനോമയത്വാദിഗുണകബ്രഹ്മോപാസനയാ സ്വാരാജ്യസിദ്ധിഃ
സ യ ഏഷോഽന്തഹൃദയ ആകാശഃ ।
തസ്മിന്നയം പുരുഷോ മനോമയഃ । അമൃതോ ഹിരണ്മയഃ ।
അന്തരേണ താലുകേ । യ ഏഷസ്തന ഇവാവലമ്ബതേ । സേന്ദ്രയോനിഃ ।
യത്രാസൌ കേശാന്തോ വിവര്തതേ । വ്യപോഹ്യ ശീര്ഷകപാലേ ॥ ൧॥
സ യ ഏഷോഽന്തഹൃദയ ആകാശഃ ।
തസ്മിന്നയം പുരുഷോ മനോമയഃ । അമൃതോ ഹിരണ്മയഃ ।
അന്തരേണ താലുകേ । യ ഏഷസ്തന ഇവാവലമ്ബതേ । സേന്ദ്രയോനിഃ ।
യത്രാസൌ കേശാന്തോ വിവര്തതേ । വ്യപോഹ്യ ശീര്ഷകപാലേ ॥ ൧॥
ഭൂരിത്യഗ്നൌ പ്രതിതിഷ്ഠതി । ഭുവ ഇതി വായൌ ।
സുവരിത്യാദിത്യേ । മഹ ഇതി ബ്രഹ്മണി । ആപ്നോതി സ്വാരാജ്യമ് ।
ആപ്നോതി മനസസ്പതിമ് । വാക്പതിശ്ചക്ഷുഷ്പതിഃ ।
ശ്രോത്രപതിര്വിജ്ഞാനപതിഃ । ഏതത്തതോ ഭവതി ।
ആകാശശരീരം ബ്രഹ്മ ।
സത്യാത്മ പ്രാണാരാമം മന ആനന്ദമ് ।
ശാന്തിസമൃദ്ധമമൃതമ് ।
ഇതി പ്രാചീന യോഗ്യോപാസ്വ ॥ ൨॥ ഇതി ഷഷ്ഠോഽനുവാകഃ ॥
സുവരിത്യാദിത്യേ । മഹ ഇതി ബ്രഹ്മണി । ആപ്നോതി സ്വാരാജ്യമ് ।
ആപ്നോതി മനസസ്പതിമ് । വാക്പതിശ്ചക്ഷുഷ്പതിഃ ।
ശ്രോത്രപതിര്വിജ്ഞാനപതിഃ । ഏതത്തതോ ഭവതി ।
ആകാശശരീരം ബ്രഹ്മ ।
സത്യാത്മ പ്രാണാരാമം മന ആനന്ദമ് ।
ശാന്തിസമൃദ്ധമമൃതമ് ।
ഇതി പ്രാചീന യോഗ്യോപാസ്വ ॥ ൨॥ ഇതി ഷഷ്ഠോഽനുവാകഃ ॥
പൃഥിവ്യാദ്യുപാധികപഞ്ചബ്രഹ്മോപാസനമ്
പൃഥിവ്യന്തരിക്ഷം ദ്യൌര്ദിശോഽവാന്തരദിശാഃ ।
അഗ്നിര്വായുരാദിത്യശ്ചന്ദ്രമാ നക്ഷത്രാണി ।
ആപ ഓഷധയോ വനസ്പതയ ആകാശ ആത്മാ । ഇത്യധിഭൂതമ് ।
അഥാധ്യാത്മമ് । പ്രാണോ വ്യാനോഽപാന ഉദാനഃ സമാനഃ ।
ചക്ഷുഃ ശ്രോത്രം മനോ വാക് ത്വക് ।
ചര്മമാസ സ്നാവാസ്ഥി മജ്ജാ ।
ഏതദധിവിധായ ഋഷിരവോചത് ।
പാങ്ക്തം വാ ഇദസര്വമ് ।
പാങ്ക്തേനൈവ പാങ്ക്തഗ് സ്പൃണോതീതി ॥ ൧॥ ഇതി സപ്തമോഽനുവാകഃ ॥
പൃഥിവ്യന്തരിക്ഷം ദ്യൌര്ദിശോഽവാന്തരദിശാഃ ।
അഗ്നിര്വായുരാദിത്യശ്ചന്ദ്രമാ നക്ഷത്രാണി ।
ആപ ഓഷധയോ വനസ്പതയ ആകാശ ആത്മാ । ഇത്യധിഭൂതമ് ।
അഥാധ്യാത്മമ് । പ്രാണോ വ്യാനോഽപാന ഉദാനഃ സമാനഃ ।
ചക്ഷുഃ ശ്രോത്രം മനോ വാക് ത്വക് ।
ചര്മമാസ സ്നാവാസ്ഥി മജ്ജാ ।
ഏതദധിവിധായ ഋഷിരവോചത് ।
പാങ്ക്തം വാ ഇദസര്വമ് ।
പാങ്ക്തേനൈവ പാങ്ക്തഗ് സ്പൃണോതീതി ॥ ൧॥ ഇതി സപ്തമോഽനുവാകഃ ॥
പ്രണവോപാസനമ്
ഓമിതി ബ്രഹ്മ । ഓമിതീദസര്വമ് ।
ഓമിത്യേതദനുകൃതിര്ഹസ്മ വാ അപ്യോശ്രാവയേത്യാശ്രാവയന്തി ।
ഓമിതി സാമാനി ഗായന്തി । ഓംശോമിതി ശസ്ത്രാണി ശസന്തി ।
ഓമിത്യധ്വര്യുഃ പ്രതിഗരം പ്രതിഗൃണാതി ।
ഓമിതി ബ്രഹ്മാ പ്രസൌതി । ഓമിത്യഗ്നിഹോത്രമനുജാനാതി ।
ഓമിതി ബ്രാഹ്മണഃ പ്രവക്ഷ്യന്നാഹ ബ്രഹ്മോപാപ്നവാനീതി ।
ബ്രഹ്മൈവോപാപ്നോതി ॥ ൧॥ ഇത്യഷ്ടമോഽനുവാകഃ ॥
ഓമിതി ബ്രഹ്മ । ഓമിതീദസര്വമ് ।
ഓമിത്യേതദനുകൃതിര്ഹസ്മ വാ അപ്യോശ്രാവയേത്യാശ്രാവയന്തി ।
ഓമിതി സാമാനി ഗായന്തി । ഓംശോമിതി ശസ്ത്രാണി ശസന്തി ।
ഓമിത്യധ്വര്യുഃ പ്രതിഗരം പ്രതിഗൃണാതി ।
ഓമിതി ബ്രഹ്മാ പ്രസൌതി । ഓമിത്യഗ്നിഹോത്രമനുജാനാതി ।
ഓമിതി ബ്രാഹ്മണഃ പ്രവക്ഷ്യന്നാഹ ബ്രഹ്മോപാപ്നവാനീതി ।
ബ്രഹ്മൈവോപാപ്നോതി ॥ ൧॥ ഇത്യഷ്ടമോഽനുവാകഃ ॥
സ്വാധ്യായപ്രശംസാ
ഋതം ച സ്വാധ്യായപ്രവചനേ ച ।
സത്യം ച സ്വാധ്യായപ്രവചനേ ച ।
തപശ്ച സ്വാധ്യായപ്രവചനേ ച ।
ദമശ്ച സ്വാധ്യായപ്രവചനേ ച ।
ശമശ്ച സ്വാധ്യായപ്രവചനേ ച ।
അഗ്നയശ്ച സ്വാധ്യായപ്രവചനേ ച ।
അഗ്നിഹോത്രം ച സ്വാധ്യായപ്രവചനേ ച ।
അതിഥയശ്ച സ്വാധ്യായപ്രവചനേ ച ।
മാനുഷം ച സ്വാധ്യായപ്രവചനേ ച ।
പ്രജാ ച സ്വാധ്യായപ്രവചനേ ച ।
പ്രജനശ്ച സ്വാധ്യായപ്രവചനേ ച ।
പ്രജാതിശ്ച സ്വാധ്യായപ്രവചനേ ച ।
സത്യമിതി സത്യവചാ രാഥീ തരഃ ।
തപ ഇതി തപോനിത്യഃ പൌരുശിഷ്ടിഃ ।
സ്വാധ്യായപ്രവചനേ ഏവേതി നാകോ മൌദ്ഗല്യഃ ।
തദ്ധി തപസ്തദ്ധി തപഃ ॥ ൧॥ ഇതി നവമോഽനുവാകഃ ॥
ഋതം ച സ്വാധ്യായപ്രവചനേ ച ।
സത്യം ച സ്വാധ്യായപ്രവചനേ ച ।
തപശ്ച സ്വാധ്യായപ്രവചനേ ച ।
ദമശ്ച സ്വാധ്യായപ്രവചനേ ച ।
ശമശ്ച സ്വാധ്യായപ്രവചനേ ച ।
അഗ്നയശ്ച സ്വാധ്യായപ്രവചനേ ച ।
അഗ്നിഹോത്രം ച സ്വാധ്യായപ്രവചനേ ച ।
അതിഥയശ്ച സ്വാധ്യായപ്രവചനേ ച ।
മാനുഷം ച സ്വാധ്യായപ്രവചനേ ച ।
പ്രജാ ച സ്വാധ്യായപ്രവചനേ ച ।
പ്രജനശ്ച സ്വാധ്യായപ്രവചനേ ച ।
പ്രജാതിശ്ച സ്വാധ്യായപ്രവചനേ ച ।
സത്യമിതി സത്യവചാ രാഥീ തരഃ ।
തപ ഇതി തപോനിത്യഃ പൌരുശിഷ്ടിഃ ।
സ്വാധ്യായപ്രവചനേ ഏവേതി നാകോ മൌദ്ഗല്യഃ ।
തദ്ധി തപസ്തദ്ധി തപഃ ॥ ൧॥ ഇതി നവമോഽനുവാകഃ ॥
ബ്രഹ്മജ്ഞ്യാനപ്രകാശകമന്ത്രഃ
അഹം വൃക്ഷസ്യ രേരിവാ । കീര്തിഃ പൃഷ്ഠം ഗിരേരിവ ।
ഊര്ധ്വപവിത്രോ വാജിനീവ സ്വമൃതമസ്മി ।
ദ്രവിണസവര്ചസമ് । സുമേധ അമൃതോക്ഷിതഃ ।
ഇതി ത്രിശങ്കോര്വേദാനുവചനമ് ॥ ൧॥ ഇതി ദശമോഽനുവാകഃ ॥
അഹം വൃക്ഷസ്യ രേരിവാ । കീര്തിഃ പൃഷ്ഠം ഗിരേരിവ ।
ഊര്ധ്വപവിത്രോ വാജിനീവ സ്വമൃതമസ്മി ।
ദ്രവിണസവര്ചസമ് । സുമേധ അമൃതോക്ഷിതഃ ।
ഇതി ത്രിശങ്കോര്വേദാനുവചനമ് ॥ ൧॥ ഇതി ദശമോഽനുവാകഃ ॥
ശിഷ്യാനുശാസനമ്
വേദമനൂച്യാചാര്യോന്തേവാസിനമനുശാസ്തി ।
സത്യം വദ । ധര്മം ചര । സ്വാധ്യായാന്മാ പ്രമദഃ ।
ആചാര്യായ പ്രിയം ധനമാഹൃത്യ പ്രജാതന്തും മാ വ്യവച്ഛേത്സീഃ ।
സത്യാന്ന പ്രമദിതവ്യമ് । ധര്മാന്ന പ്രമദിതവ്യമ് ।
കുശലാന്ന പ്രമദിതവ്യമ് । ഭൂത്യൈ ന പ്രമദിതവ്യമ് ।
സ്വാധ്യായപ്രവചനാഭ്യാം ന പ്രമദിതവ്യമ് ॥ ൧॥
വേദമനൂച്യാചാര്യോന്തേവാസിനമനുശാസ്തി ।
സത്യം വദ । ധര്മം ചര । സ്വാധ്യായാന്മാ പ്രമദഃ ।
ആചാര്യായ പ്രിയം ധനമാഹൃത്യ പ്രജാതന്തും മാ വ്യവച്ഛേത്സീഃ ।
സത്യാന്ന പ്രമദിതവ്യമ് । ധര്മാന്ന പ്രമദിതവ്യമ് ।
കുശലാന്ന പ്രമദിതവ്യമ് । ഭൂത്യൈ ന പ്രമദിതവ്യമ് ।
സ്വാധ്യായപ്രവചനാഭ്യാം ന പ്രമദിതവ്യമ് ॥ ൧॥
ദേവപിതൃകാര്യാഭ്യാം ന പ്രമദിതവ്യമ് । മാതൃദേവോ ഭവ ।
പിതൃദേവോ ഭവ । ആചാര്യദേവോ ഭവ । അതിഥിദേവോ ഭവ ।
യാന്യനവദ്യാനി കര്മാണി । താനി സേവിതവ്യാനി । നോ ഇതരാണി ।
യാന്യസ്മാകസുചരിതാനി । താനി ത്വയോപാസ്യാനി ।നോ ഇതരാണി ॥ ൨॥
പിതൃദേവോ ഭവ । ആചാര്യദേവോ ഭവ । അതിഥിദേവോ ഭവ ।
യാന്യനവദ്യാനി കര്മാണി । താനി സേവിതവ്യാനി । നോ ഇതരാണി ।
യാന്യസ്മാകസുചരിതാനി । താനി ത്വയോപാസ്യാനി ।നോ ഇതരാണി ॥ ൨॥
യേ കേ ചാസ്മച്ഛ്രേയാസോ ബ്രാഹ്മണാഃ ।
തേഷാം ത്വയാഽഽസനേന പ്രശ്വസിതവ്യമ് । ശ്രദ്ധയാ ദേയമ് ।
അശ്രദ്ധയാഽദേയമ് । ശ്രിയാ ദേയമ് । ഹ്രിയാ ദേയമ് ।
ഭിയാ ദേയമ് । സംവിദാ ദേയമ് ॥ ൩॥
തേഷാം ത്വയാഽഽസനേന പ്രശ്വസിതവ്യമ് । ശ്രദ്ധയാ ദേയമ് ।
അശ്രദ്ധയാഽദേയമ് । ശ്രിയാ ദേയമ് । ഹ്രിയാ ദേയമ് ।
ഭിയാ ദേയമ് । സംവിദാ ദേയമ് ॥ ൩॥
അഥ യദി തേ കര്മവിചികിത്സാ വാ വൃത്തവിചികിത്സാ വാ സ്യാത് ।
യേ തത്ര ബ്രാഹ്മണാഃ സംമര്ശിനഃ । യുക്താ ആയുക്താഃ ।
അലൂക്ഷാ ധര്മകാമാഃ സ്യുഃ । യഥാ തേ തത്ര വര്തേരന് ।
തഥാ തത്ര വര്തേഥാഃ । അഥാഭ്യാഖ്യാതേഷു ।
യേ തത്ര ബ്രാഹ്മണാഃ സംമര്ശിനഃ । യുക്താ ആയുക്താഃ ।
അലൂക്ഷാ ധര്മകാമാഃ സ്യുഃ । യഥാ തേ തേഷു വര്തേരന് ।
തഥാ തേഷു വര്തേഥാഃ । ഏഷ ആദേശഃ । ഏഷ ഉപദേശഃ ।
ഏഷാ വേദോപനിഷത് । ഏതദനുശാസനമ് । ഏവമുപാസിതവ്യമ് ।
ഏവമു ചൈതദുപാസ്യമ് ॥ ൪॥ ഇത്യേകാദശഽനുവാകഃ ॥
യേ തത്ര ബ്രാഹ്മണാഃ സംമര്ശിനഃ । യുക്താ ആയുക്താഃ ।
അലൂക്ഷാ ധര്മകാമാഃ സ്യുഃ । യഥാ തേ തത്ര വര്തേരന് ।
തഥാ തത്ര വര്തേഥാഃ । അഥാഭ്യാഖ്യാതേഷു ।
യേ തത്ര ബ്രാഹ്മണാഃ സംമര്ശിനഃ । യുക്താ ആയുക്താഃ ।
അലൂക്ഷാ ധര്മകാമാഃ സ്യുഃ । യഥാ തേ തേഷു വര്തേരന് ।
തഥാ തേഷു വര്തേഥാഃ । ഏഷ ആദേശഃ । ഏഷ ഉപദേശഃ ।
ഏഷാ വേദോപനിഷത് । ഏതദനുശാസനമ് । ഏവമുപാസിതവ്യമ് ।
ഏവമു ചൈതദുപാസ്യമ് ॥ ൪॥ ഇത്യേകാദശഽനുവാകഃ ॥
ഉത്തരശാന്തിപാഠഃ
ശം നോ മിത്രഃ ശം വരുണഃ । ശം നോ ഭവത്വര്യമാ ।
ശം ന ഇന്ദ്രോ ബൃഹസ്പതിഃ । ശം നോ വിഷ്ണുരുരുക്രമഃ ।
നമോ ബ്രഹ്മണേ । നമസ്തേ വായോ । ത്വമേവ പ്രത്യക്ഷം ബ്രഹ്മാസി ।
ത്വാമേവ പ്രത്യക്ഷം ബ്രഹ്മാവാദിഷമ് । ഋതമവാദിഷമ് ।
സത്യമവാദിഷമ് । തന്മാമാവീത് । തദ്വക്താരമാവീത് ।
ആവീന്മാമ് । ആവീദ്വക്താരമ് ।
ഓം ശാന്തിഃ ശാന്തിഃ ശാന്തിഃ ॥ ൧॥ ഇതി ദ്വാദശോഽനുവാകഃ ॥
॥ ഇതി ശീക്ഷാവല്ലീ സമാപ്താ ॥
ശം നോ മിത്രഃ ശം വരുണഃ । ശം നോ ഭവത്വര്യമാ ।
ശം ന ഇന്ദ്രോ ബൃഹസ്പതിഃ । ശം നോ വിഷ്ണുരുരുക്രമഃ ।
നമോ ബ്രഹ്മണേ । നമസ്തേ വായോ । ത്വമേവ പ്രത്യക്ഷം ബ്രഹ്മാസി ।
ത്വാമേവ പ്രത്യക്ഷം ബ്രഹ്മാവാദിഷമ് । ഋതമവാദിഷമ് ।
സത്യമവാദിഷമ് । തന്മാമാവീത് । തദ്വക്താരമാവീത് ।
ആവീന്മാമ് । ആവീദ്വക്താരമ് ।
ഓം ശാന്തിഃ ശാന്തിഃ ശാന്തിഃ ॥ ൧॥ ഇതി ദ്വാദശോഽനുവാകഃ ॥
॥ ഇതി ശീക്ഷാവല്ലീ സമാപ്താ ॥
ദ്വിതീയാ ബ്രഹ്മാനന്ദവല്ലീ
ഓം സഹ നാവവതു । സഹ നൌ ഭുനക്തു । സഹ വീര്യം കരവാവഹൈ ।
തേജസ്വിനാവധീതമസ്തു മാ വിദ്വിഷാവഹൈ ।
ഓം ശാന്തിഃ ശാന്തിഃ ശാന്തിഃ ॥
ഓം സഹ നാവവതു । സഹ നൌ ഭുനക്തു । സഹ വീര്യം കരവാവഹൈ ।
തേജസ്വിനാവധീതമസ്തു മാ വിദ്വിഷാവഹൈ ।
ഓം ശാന്തിഃ ശാന്തിഃ ശാന്തിഃ ॥
ഉപനിഷത്സാരസങ്ഗ്രഹഃ
ഓം ബ്രഹ്മവിദാപ്നോതി പരമ് । തദേഷാഽഭ്യുക്താ ।
സത്യം ജ്ഞാനമനന്തം ബ്രഹ്മ ।
യോ വേദ നിഹിതം ഗുഹായാം പരമേ വ്യോമന് ।
സോഽശ്നുതേ സര്വാന് കാമാന്സഹ । ബ്രഹ്മണാ വിപശ്ചിതേതി ॥
ഓം ബ്രഹ്മവിദാപ്നോതി പരമ് । തദേഷാഽഭ്യുക്താ ।
സത്യം ജ്ഞാനമനന്തം ബ്രഹ്മ ।
യോ വേദ നിഹിതം ഗുഹായാം പരമേ വ്യോമന് ।
സോഽശ്നുതേ സര്വാന് കാമാന്സഹ । ബ്രഹ്മണാ വിപശ്ചിതേതി ॥
തസ്മാദ്വാ ഏതസ്മാദാത്മന ആകാശഃ സമ്ഭൂതഃ । ആകാശാദ്വായുഃ ।
വായോരഗ്നിഃ । അഗ്നേരാപഃ । അദ്ഭ്യഃ പൃഥിവീ ।
പൃഥിവ്യാ ഓഷധയഃ । ഓഷധീഭ്യോന്നമ് । അന്നാത്പുരുഷഃ ।
സ വാ ഏഷ പുരുഷോഽന്നരസമയഃ । തസ്യേദമേവ ശിരഃ ।
അയം ദക്ഷിണഃ പക്ഷഃ । അയമുത്തരഃ പക്ഷഃ ।
അയമാത്മാ । ഇദം പുച്ഛം പ്രതിഷ്ഠാ ।
തദപ്യേഷ ശ്ലോകോ ഭവതി ॥ ൧॥ ഇതി പ്രഥമോഽനുവാകഃ ॥
വായോരഗ്നിഃ । അഗ്നേരാപഃ । അദ്ഭ്യഃ പൃഥിവീ ।
പൃഥിവ്യാ ഓഷധയഃ । ഓഷധീഭ്യോന്നമ് । അന്നാത്പുരുഷഃ ।
സ വാ ഏഷ പുരുഷോഽന്നരസമയഃ । തസ്യേദമേവ ശിരഃ ।
അയം ദക്ഷിണഃ പക്ഷഃ । അയമുത്തരഃ പക്ഷഃ ।
അയമാത്മാ । ഇദം പുച്ഛം പ്രതിഷ്ഠാ ।
തദപ്യേഷ ശ്ലോകോ ഭവതി ॥ ൧॥ ഇതി പ്രഥമോഽനുവാകഃ ॥
പഞ്ചകോശോവിവരണമ്
അന്നാദ്വൈ പ്രജാഃ പ്രജായന്തേ । യാഃ കാശ്ച പൃഥിവീശ്രിതാഃ ।
അഥോ അന്നേനൈവ ജീവന്തി । അഥൈനദപി യന്ത്യന്തതഃ ।
അന്നഹി ഭൂതാനാം ജ്യേഷ്ഠമ് । തസ്മാത് സര്വൌഷധമുച്യതേ ।
സര്വം വൈ തേഽന്നമാപ്നുവന്തി । യേഽന്നം ബ്രഹ്മോപാസതേ ।
അന്നഹി ഭൂതാനാം ജ്യേഷ്ഠമ് । തസ്മാത് സര്വൌഷധമുച്യതേ ।
അന്നാദ് ഭൂതാനി ജായന്തേ । ജാതാന്യന്നേന വര്ധന്തേ ।
അദ്യതേഽത്തി ച ഭൂതാനി । തസ്മാദന്നം തദുച്യത ഇതി । തസ്മാദ്വാ ഏതസ്മാദന്നരസമയാത് । അന്യോഽന്തര ആത്മാ പ്രാണമയഃ ।
തേനൈഷ പൂര്ണഃ । സ വാ ഏഷ പുരുഷവിധ ഏവ ।
തസ്യ പുരുഷവിധതാമ് । അന്വയം പുരുഷവിധഃ ।
തസ്യ പ്രാണ ഏവ ശിരഃ । വ്യാനോ ദക്ഷിണഃ പക്ഷഃ ।
അപാന ഉത്തരഃ പക്ഷഃ । ആകാശ ആത്മാ ।
പൃഥിവീ പുച്ഛം പ്രതിഷ്ഠാ । തദപ്യേഷ ശ്ലോകോ ഭവതി ॥ ൧॥
ഇതി ദ്വിതീയോഽനുവാകഃ ॥
അന്നാദ്വൈ പ്രജാഃ പ്രജായന്തേ । യാഃ കാശ്ച പൃഥിവീശ്രിതാഃ ।
അഥോ അന്നേനൈവ ജീവന്തി । അഥൈനദപി യന്ത്യന്തതഃ ।
അന്നഹി ഭൂതാനാം ജ്യേഷ്ഠമ് । തസ്മാത് സര്വൌഷധമുച്യതേ ।
സര്വം വൈ തേഽന്നമാപ്നുവന്തി । യേഽന്നം ബ്രഹ്മോപാസതേ ।
അന്നഹി ഭൂതാനാം ജ്യേഷ്ഠമ് । തസ്മാത് സര്വൌഷധമുച്യതേ ।
അന്നാദ് ഭൂതാനി ജായന്തേ । ജാതാന്യന്നേന വര്ധന്തേ ।
അദ്യതേഽത്തി ച ഭൂതാനി । തസ്മാദന്നം തദുച്യത ഇതി । തസ്മാദ്വാ ഏതസ്മാദന്നരസമയാത് । അന്യോഽന്തര ആത്മാ പ്രാണമയഃ ।
തേനൈഷ പൂര്ണഃ । സ വാ ഏഷ പുരുഷവിധ ഏവ ।
തസ്യ പുരുഷവിധതാമ് । അന്വയം പുരുഷവിധഃ ।
തസ്യ പ്രാണ ഏവ ശിരഃ । വ്യാനോ ദക്ഷിണഃ പക്ഷഃ ।
അപാന ഉത്തരഃ പക്ഷഃ । ആകാശ ആത്മാ ।
പൃഥിവീ പുച്ഛം പ്രതിഷ്ഠാ । തദപ്യേഷ ശ്ലോകോ ഭവതി ॥ ൧॥
ഇതി ദ്വിതീയോഽനുവാകഃ ॥
പ്രാണം ദേവാ അനു പ്രാണന്തി । മനുഷ്യാഃ പശവശ്ച യേ ।
പ്രാണോ ഹി ഭൂതാനാമായുഃ । തസ്മാത് സര്വായുഷമുച്യതേ ।
സര്വമേവ ത ആയുര്യന്തി । യേ പ്രാണം ബ്രഹ്മോപാസതേ ।
പ്രാണോ ഹി ഭൂതാനാമായുഃ । തസ്മാത് സര്വായുഷമുച്യത ഇതി ।
തസ്യൈഷ ഏവ ശാരീര ആത്മാ । യഃ പൂര്വസ്യ ।
തസ്മാദ്വാ ഏതസ്മാത് പ്രാണമയാത് । അന്യോഽന്തര ആത്മാ മനോമയഃ ।
തേനൈഷ പൂര്ണഃ । സ വാ ഏഷ പുരുഷവിധ ഏവ ।
തസ്യ പുരുഷവിധതാമ് । അന്വയം പുരുഷവിധഃ ।
തസ്യ യജുരേവ ശിരഃ । ഋഗ്ദക്ഷിണഃ പക്ഷഃ । സാമോത്തരഃ പക്ഷഃ ।
ആദേശ ആത്മാ । അഥര്വാങ്ഗിരസഃ പുച്ഛം പ്രതിഷ്ഠാ ।
തദപ്യേഷ ശ്ലോകോ ഭവതി ॥ ൧॥ ഇതി തൃതീയോഽനുവാകഃ ॥
പ്രാണോ ഹി ഭൂതാനാമായുഃ । തസ്മാത് സര്വായുഷമുച്യതേ ।
സര്വമേവ ത ആയുര്യന്തി । യേ പ്രാണം ബ്രഹ്മോപാസതേ ।
പ്രാണോ ഹി ഭൂതാനാമായുഃ । തസ്മാത് സര്വായുഷമുച്യത ഇതി ।
തസ്യൈഷ ഏവ ശാരീര ആത്മാ । യഃ പൂര്വസ്യ ।
തസ്മാദ്വാ ഏതസ്മാത് പ്രാണമയാത് । അന്യോഽന്തര ആത്മാ മനോമയഃ ।
തേനൈഷ പൂര്ണഃ । സ വാ ഏഷ പുരുഷവിധ ഏവ ।
തസ്യ പുരുഷവിധതാമ് । അന്വയം പുരുഷവിധഃ ।
തസ്യ യജുരേവ ശിരഃ । ഋഗ്ദക്ഷിണഃ പക്ഷഃ । സാമോത്തരഃ പക്ഷഃ ।
ആദേശ ആത്മാ । അഥര്വാങ്ഗിരസഃ പുച്ഛം പ്രതിഷ്ഠാ ।
തദപ്യേഷ ശ്ലോകോ ഭവതി ॥ ൧॥ ഇതി തൃതീയോഽനുവാകഃ ॥
യതോ വാചോ നിവര്തന്തേ । അപ്രാപ്യ മനസാ സഹ ।
ആനന്ദം ബ്രഹ്മണോ വിദ്വാന് । ന ബിഭേതി കദാചനേതി ।
തസ്യൈഷ ഏവ ശാരീര ആത്മാ । യഃ പൂര്വസ്യ ।
തസ്മാദ്വാ ഏതസ്മാന്മനോമയാത് । അന്യോഽന്തര ആത്മാ വിജ്ഞാനമയഃ ।
തേനൈഷ പൂര്ണഃ । സ വാ ഏഷ പുരുഷവിധ ഏവ ।
തസ്യ പുരുഷവിധതാമ് ।
അന്വയം പുരുഷവിധഃ । തസ്യ ശ്രദ്ധൈവ ശിരഃ ।
ഋതം ദക്ഷിണഃ പക്ഷഃ ।
സത്യമുത്തരഃ പക്ഷഃ । യോഗ ആത്മാ । മഹഃ പുച്ഛം പ്രതിഷ്ഠാ ।
തദപ്യേഷ ശ്ലോകോ ഭവതി ॥ ൧॥ ഇതി ചതുര്ഥോഽനുവാകഃ ॥
ആനന്ദം ബ്രഹ്മണോ വിദ്വാന് । ന ബിഭേതി കദാചനേതി ।
തസ്യൈഷ ഏവ ശാരീര ആത്മാ । യഃ പൂര്വസ്യ ।
തസ്മാദ്വാ ഏതസ്മാന്മനോമയാത് । അന്യോഽന്തര ആത്മാ വിജ്ഞാനമയഃ ।
തേനൈഷ പൂര്ണഃ । സ വാ ഏഷ പുരുഷവിധ ഏവ ।
തസ്യ പുരുഷവിധതാമ് ।
അന്വയം പുരുഷവിധഃ । തസ്യ ശ്രദ്ധൈവ ശിരഃ ।
ഋതം ദക്ഷിണഃ പക്ഷഃ ।
സത്യമുത്തരഃ പക്ഷഃ । യോഗ ആത്മാ । മഹഃ പുച്ഛം പ്രതിഷ്ഠാ ।
തദപ്യേഷ ശ്ലോകോ ഭവതി ॥ ൧॥ ഇതി ചതുര്ഥോഽനുവാകഃ ॥
വിജ്ഞാനം യജ്ഞം തനുതേ । കര്മാണി തനുതേഽപി ച ।
വിജ്ഞാനം ദേവാഃ സര്വേ ।
ബ്രഹ്മ ജ്യേഷ്ഠമുപാസതേ । വിജ്ഞാനം ബ്രഹ്മ ചേദ്വേദ ।
തസ്മാച്ചേന്ന പ്രമാദ്യതി । ശരീരേ പാപ്മനോ ഹിത്വാ ।
സര്വാന്കാമാന് സമശ്നുത ഇതി । തസ്യൈഷ ഏവ ശാരീര ആത്മാ ।
യഃ പൂര്വസ്യ । തസ്മാദ്വാ ഏതസ്മാദ്വിജ്ഞാനമയാത് ।
അന്യോഽന്തര ആത്മാഽഽനന്ദമയഃ । തേനൈഷ പൂര്ണഃ ।
സ വാ ഏഷ പുരുഷവിധ ഏവ । തസ്യ പുരുഷവിധതാമ് ।
അന്വയം പുരുഷവിധഃ । തസ്യ പ്രിയമേവ ശിരഃ ।
മോദോ ദക്ഷിണഃ പക്ഷഃ ।
പ്രമോദ ഉത്തരഃ പക്ഷഃ । ആനന്ദ ആത്മാ । ബ്രഹ്മ പുച്ഛം പ്രതിഷ്ഠാ ।
തദപ്യേഷ ശ്ലോകോ ഭവതി ॥ ൧॥ ഇതി പഞ്ചമോഽനുവാകഃ ॥
വിജ്ഞാനം ദേവാഃ സര്വേ ।
ബ്രഹ്മ ജ്യേഷ്ഠമുപാസതേ । വിജ്ഞാനം ബ്രഹ്മ ചേദ്വേദ ।
തസ്മാച്ചേന്ന പ്രമാദ്യതി । ശരീരേ പാപ്മനോ ഹിത്വാ ।
സര്വാന്കാമാന് സമശ്നുത ഇതി । തസ്യൈഷ ഏവ ശാരീര ആത്മാ ।
യഃ പൂര്വസ്യ । തസ്മാദ്വാ ഏതസ്മാദ്വിജ്ഞാനമയാത് ।
അന്യോഽന്തര ആത്മാഽഽനന്ദമയഃ । തേനൈഷ പൂര്ണഃ ।
സ വാ ഏഷ പുരുഷവിധ ഏവ । തസ്യ പുരുഷവിധതാമ് ।
അന്വയം പുരുഷവിധഃ । തസ്യ പ്രിയമേവ ശിരഃ ।
മോദോ ദക്ഷിണഃ പക്ഷഃ ।
പ്രമോദ ഉത്തരഃ പക്ഷഃ । ആനന്ദ ആത്മാ । ബ്രഹ്മ പുച്ഛം പ്രതിഷ്ഠാ ।
തദപ്യേഷ ശ്ലോകോ ഭവതി ॥ ൧॥ ഇതി പഞ്ചമോഽനുവാകഃ ॥
അസന്നേവ സ ഭവതി । അസദ്ബ്രഹ്മേതി വേദ ചേത് ।
അസ്തി ബ്രഹ്മേതി ചേദ്വേദ । സന്തമേനം തതോ വിദുരിതി ।
തസ്യൈഷ ഏവ ശാരീര ആത്മാ । യഃ പൂര്വസ്യ ।
അഥാതോഽനുപ്രശ്നാഃ । ഉതാവിദ്വാനമും ലോകം പ്രേത്യ ।
കശ്ചന ഗച്ഛതീ
ആഹോ വിദ്വാനമും ലോകം പ്രേത്യ । കശ്ചിത്സമശ്നുതാ൩ ഉ ।
സോഽകാമയത । ബഹുസ്യാം പ്രജായേയേതി । സ തപോഽതപ്യത ।
സ തപസ്തപ്ത്വാ । ഇദസര്വമസൃജത । യദിദം കിഞ്ച ।
തത്സൃഷ്ട്വാ । തദേവാനുപ്രാവിശത് । തദനു പ്രവിശ്യ ।
സച്ച ത്യച്ചാഭവത് ।
നിരുക്തം ചാനിരുക്തം ച । നിലയനം ചാനിലയനം ച ।
വിജ്ഞാനം ചാവിജ്ഞാനം ച । സത്യം ചാനൃതം ച സത്യമഭവത് ।
യദിദം കിഞ്ച । തത്സത്യമിത്യാചക്ഷതേ ।
തദപ്യേഷ ശ്ലോകോ ഭവതി ॥ ൧॥ ഇതി ഷഷ്ഠോഽനുവാകഃ ॥
അസ്തി ബ്രഹ്മേതി ചേദ്വേദ । സന്തമേനം തതോ വിദുരിതി ।
തസ്യൈഷ ഏവ ശാരീര ആത്മാ । യഃ പൂര്വസ്യ ।
അഥാതോഽനുപ്രശ്നാഃ । ഉതാവിദ്വാനമും ലോകം പ്രേത്യ ।
കശ്ചന ഗച്ഛതീ
ആഹോ വിദ്വാനമും ലോകം പ്രേത്യ । കശ്ചിത്സമശ്നുതാ൩ ഉ ।
സോഽകാമയത । ബഹുസ്യാം പ്രജായേയേതി । സ തപോഽതപ്യത ।
സ തപസ്തപ്ത്വാ । ഇദസര്വമസൃജത । യദിദം കിഞ്ച ।
തത്സൃഷ്ട്വാ । തദേവാനുപ്രാവിശത് । തദനു പ്രവിശ്യ ।
സച്ച ത്യച്ചാഭവത് ।
നിരുക്തം ചാനിരുക്തം ച । നിലയനം ചാനിലയനം ച ।
വിജ്ഞാനം ചാവിജ്ഞാനം ച । സത്യം ചാനൃതം ച സത്യമഭവത് ।
യദിദം കിഞ്ച । തത്സത്യമിത്യാചക്ഷതേ ।
തദപ്യേഷ ശ്ലോകോ ഭവതി ॥ ൧॥ ഇതി ഷഷ്ഠോഽനുവാകഃ ॥
അഭയപ്രതിഷ്ഠാ
അസദ്വാ ഇദമഗ്ര ആസീത് । തതോ വൈ സദജായത ।
തദാത്മാന സ്വയമകുരുത । തസ്മാത്തത്സുകൃതമുച്യത ഇതി ।
യദ്വൈ തത് സുകൃതമ് । രസോ വൈ സഃ ।
രസഹ്യേവായം ലബ്ധ്വാഽഽനന്ദീ ഭവതി । കോ ഹ്യേവാന്യാത്കഃ
പ്രാണ്യാത് । യദേഷ ആകാശ ആനന്ദോ ന സ്യാത് ।
ഏഷ ഹ്യേവാഽഽനന്ദയാതി ।
യദാ ഹ്യേവൈഷ ഏതസ്മിന്നദൃശ്യേഽനാത്മ്യേഽനിരുക്തേഽനിലയനേഽഭയം
പ്രതിഷ്ഠാം വിന്ദതേ । അഥ സോഽഭയം ഗതോ ഭവതി ।
യദാ ഹ്യേവൈഷ ഏതസ്മിന്നുദരമന്തരം കുരുതേ ।
അഥ തസ്യ ഭയം ഭവതി । തത്വേവ ഭയം വിദുഷോഽമന്വാനസ്യ ।
തദപ്യേഷ ശ്ലോകോ ഭവതി ॥ ൧॥ ഇതി സപ്തമോഽനുവാകഃ ॥
അസദ്വാ ഇദമഗ്ര ആസീത് । തതോ വൈ സദജായത ।
തദാത്മാന സ്വയമകുരുത । തസ്മാത്തത്സുകൃതമുച്യത ഇതി ।
യദ്വൈ തത് സുകൃതമ് । രസോ വൈ സഃ ।
രസഹ്യേവായം ലബ്ധ്വാഽഽനന്ദീ ഭവതി । കോ ഹ്യേവാന്യാത്കഃ
പ്രാണ്യാത് । യദേഷ ആകാശ ആനന്ദോ ന സ്യാത് ।
ഏഷ ഹ്യേവാഽഽനന്ദയാതി ।
യദാ ഹ്യേവൈഷ ഏതസ്മിന്നദൃശ്യേഽനാത്മ്യേഽനിരുക്തേഽനിലയനേഽഭയം
പ്രതിഷ്ഠാം വിന്ദതേ । അഥ സോഽഭയം ഗതോ ഭവതി ।
യദാ ഹ്യേവൈഷ ഏതസ്മിന്നുദരമന്തരം കുരുതേ ।
അഥ തസ്യ ഭയം ഭവതി । തത്വേവ ഭയം വിദുഷോഽമന്വാനസ്യ ।
തദപ്യേഷ ശ്ലോകോ ഭവതി ॥ ൧॥ ഇതി സപ്തമോഽനുവാകഃ ॥
ബ്രഹ്മാനന്ദമീമാംസാ
ഭീഷാഽസ്മാദ്വാതഃ പവതേ । ഭീഷോദേതി സൂര്യഃ ।
ഭീഷാഽസ്മാദഗ്നിശ്ചേന്ദ്രശ്ച । മൃത്യുര്ധാവതി പഞ്ചമ ഇതി ।
സൈഷാഽഽനന്ദസ്യ മീമാസാ ഭവതി ।
യുവാ സ്യാത്സാധുയുവാഽധ്യായകഃ ।
ആശിഷ്ഠോ ദൃഢിഷ്ഠോ ബലിഷ്ഠഃ ।
തസ്യേയം പൃഥിവീ സര്വാ വിത്തസ്യ പൂര്ണാ സ്യാത് ।
സ ഏകോ മാനുഷ ആനന്ദഃ । തേ യേ ശതം മാനുഷാ ആനന്ദാഃ ॥ ൧॥
ഭീഷാഽസ്മാദ്വാതഃ പവതേ । ഭീഷോദേതി സൂര്യഃ ।
ഭീഷാഽസ്മാദഗ്നിശ്ചേന്ദ്രശ്ച । മൃത്യുര്ധാവതി പഞ്ചമ ഇതി ।
സൈഷാഽഽനന്ദസ്യ മീമാസാ ഭവതി ।
യുവാ സ്യാത്സാധുയുവാഽധ്യായകഃ ।
ആശിഷ്ഠോ ദൃഢിഷ്ഠോ ബലിഷ്ഠഃ ।
തസ്യേയം പൃഥിവീ സര്വാ വിത്തസ്യ പൂര്ണാ സ്യാത് ।
സ ഏകോ മാനുഷ ആനന്ദഃ । തേ യേ ശതം മാനുഷാ ആനന്ദാഃ ॥ ൧॥
സ ഏകോ മനുഷ്യഗന്ധര്വാണാമാനന്ദഃ । ശ്രോത്രിയസ്യ ചാകാമഹതസ്യ ।
തേ യേ ശതം മനുഷ്യഗന്ധര്വാണാമാനന്ദാഃ ।
സ ഏകോ ദേവഗന്ധര്വാണാമാനന്ദഃ । ശ്രോത്രിയസ്യ ചാകാമഹതസ്യ ।
തേ യേ ശതം ദേവഗന്ധര്വാണാമാനന്ദാഃ ।
സ ഏകഃ പിതൃണാം ചിരലോകലോകാനാമാനന്ദഃ ।
ശ്രോത്രിയസ്യ ചാകാമഹതസ്യ ।
തേ യേ ശതം പിതൃണാം ചിരലോകലോകാനാമാനന്ദാഃ ।
സ ഏക ആജാനജാനാം ദേവാനാമാനന്ദഃ ॥ ൨॥
തേ യേ ശതം മനുഷ്യഗന്ധര്വാണാമാനന്ദാഃ ।
സ ഏകോ ദേവഗന്ധര്വാണാമാനന്ദഃ । ശ്രോത്രിയസ്യ ചാകാമഹതസ്യ ।
തേ യേ ശതം ദേവഗന്ധര്വാണാമാനന്ദാഃ ।
സ ഏകഃ പിതൃണാം ചിരലോകലോകാനാമാനന്ദഃ ।
ശ്രോത്രിയസ്യ ചാകാമഹതസ്യ ।
തേ യേ ശതം പിതൃണാം ചിരലോകലോകാനാമാനന്ദാഃ ।
സ ഏക ആജാനജാനാം ദേവാനാമാനന്ദഃ ॥ ൨॥
ശ്രോത്രിയസ്യ ചാകാമഹതസ്യ ।
തേ യേ ശതം ആജാനജാനാം ദേവാനാമാനന്ദാഃ ।
സ ഏകഃ കര്മദേവാനാം ദേവാനാമാനന്ദഃ ।
യേ കര്മണാ ദേവാനപിയന്തി । ശ്രോത്രിയസ്യ ചാകാമഹതസ്യ ।
തേ യേ ശതം കര്മദേവാനാം ദേവാനാമാനന്ദാഃ ।
സ ഏകോ ദേവാനാമാനന്ദഃ । ശ്രോത്രിയസ്യ ചാകാമഹതസ്യ ।
തേ യേ ശതം ദേവാനാമാനന്ദാഃ । സ ഏക ഇന്ദ്രസ്യാഽഽനന്ദഃ ॥ ൩॥
തേ യേ ശതം ആജാനജാനാം ദേവാനാമാനന്ദാഃ ।
സ ഏകഃ കര്മദേവാനാം ദേവാനാമാനന്ദഃ ।
യേ കര്മണാ ദേവാനപിയന്തി । ശ്രോത്രിയസ്യ ചാകാമഹതസ്യ ।
തേ യേ ശതം കര്മദേവാനാം ദേവാനാമാനന്ദാഃ ।
സ ഏകോ ദേവാനാമാനന്ദഃ । ശ്രോത്രിയസ്യ ചാകാമഹതസ്യ ।
തേ യേ ശതം ദേവാനാമാനന്ദാഃ । സ ഏക ഇന്ദ്രസ്യാഽഽനന്ദഃ ॥ ൩॥
ശ്രോത്രിയസ്യ ചാകാമഹതസ്യ । തേ യേ ശതമിന്ദ്രസ്യാഽഽനന്ദാഃ ।
സ ഏകോ ബൃഹസ്പതേരാനന്ദഃ । ശ്രോത്രിയസ്യ ചാകാമഹതസ്യ ।
തേ യേ ശതം ബൃഹസ്പതേരാനന്ദാഃ । സ ഏകഃ പ്രജാപതേരാനന്ദഃ ।
ശ്രോത്രിയസ്യ ചാകാമഹതസ്യ ।
തേ യേ ശതം പ്രജാപതേരാനന്ദാഃ ।
സ ഏകോ ബ്രഹ്മണ ആനന്ദഃ । ശ്രോത്രിയസ്യ ചാകാമഹതസ്യ ॥ ൪॥
സ ഏകോ ബൃഹസ്പതേരാനന്ദഃ । ശ്രോത്രിയസ്യ ചാകാമഹതസ്യ ।
തേ യേ ശതം ബൃഹസ്പതേരാനന്ദാഃ । സ ഏകഃ പ്രജാപതേരാനന്ദഃ ।
ശ്രോത്രിയസ്യ ചാകാമഹതസ്യ ।
തേ യേ ശതം പ്രജാപതേരാനന്ദാഃ ।
സ ഏകോ ബ്രഹ്മണ ആനന്ദഃ । ശ്രോത്രിയസ്യ ചാകാമഹതസ്യ ॥ ൪॥
സ യശ്ചായം പുരുഷേ । യശ്ചാസാവാദിത്യേ । സ ഏകഃ ।
സ യ ഏവംവിത് । അസ്മാല്ലോകാത്പ്രേത്യ ।
ഏതമന്നമയമാത്മാനമുപസങ്ക്രാമതി ।
ഏതം പ്രാണമയമാത്മാനമുപസങ്ക്രാമതി ।
ഏതം മനോമയമാത്മാനമുപസങ്ക്രാമതി ।
ഏതം വിജ്ഞാനമയമാത്മാനമുപസങ്ക്രാമതി ।
ഏതമാനന്ദമയമാത്മാനമുപസങ്ക്രാമതി ।
തദപ്യേഷ ശ്ലോകോ ഭവതി ॥ ൫॥ ഇത്യഷ്ടമോഽനുവാകഃ ॥
സ യ ഏവംവിത് । അസ്മാല്ലോകാത്പ്രേത്യ ।
ഏതമന്നമയമാത്മാനമുപസങ്ക്രാമതി ।
ഏതം പ്രാണമയമാത്മാനമുപസങ്ക്രാമതി ।
ഏതം മനോമയമാത്മാനമുപസങ്ക്രാമതി ।
ഏതം വിജ്ഞാനമയമാത്മാനമുപസങ്ക്രാമതി ।
ഏതമാനന്ദമയമാത്മാനമുപസങ്ക്രാമതി ।
തദപ്യേഷ ശ്ലോകോ ഭവതി ॥ ൫॥ ഇത്യഷ്ടമോഽനുവാകഃ ॥
യതോ വാചോ നിവര്തന്തേ । അപ്രാപ്യ മനസാ സഹ ।
ആനന്ദം ബ്രഹ്മണോ വിദ്വാന് ।
ന ബിഭേതി കുതശ്ചനേതി ।
ഏതഹ വാവ ന തപതി ।
കിമഹസാധു നാകരവമ് । കിമഹം പാപമകരവമിതി ।
സ യ ഏവം വിദ്വാനേതേ ആത്മാന സ്പൃണുതേ ।
ഉഭേ ഹ്യേവൈഷ ഏതേ ആത്മാന സ്പൃണുതേ । യ ഏവം വേദ ।
ഇത്യുപനിഷത് ॥ ൧॥ ഇതി നവമോഽനുവാകഃ ॥
॥ ഇതി ബ്രഹ്മാനന്ദവല്ലീ സമാപ്താ ॥ ഓം സഹ നാവവതു । സഹ നൌ ഭുനക്തു । സഹ വീര്യം കരവാവഹൈ ।
തേജസ്വിനാവധീതമസ്തു മാ വിദ്വിഷാവഹൈ ।
ഓം ശാന്തിഃ ശാന്തിഃ ശാന്തിഃ ॥
ആനന്ദം ബ്രഹ്മണോ വിദ്വാന് ।
ന ബിഭേതി കുതശ്ചനേതി ।
ഏതഹ വാവ ന തപതി ।
കിമഹസാധു നാകരവമ് । കിമഹം പാപമകരവമിതി ।
സ യ ഏവം വിദ്വാനേതേ ആത്മാന സ്പൃണുതേ ।
ഉഭേ ഹ്യേവൈഷ ഏതേ ആത്മാന സ്പൃണുതേ । യ ഏവം വേദ ।
ഇത്യുപനിഷത് ॥ ൧॥ ഇതി നവമോഽനുവാകഃ ॥
॥ ഇതി ബ്രഹ്മാനന്ദവല്ലീ സമാപ്താ ॥ ഓം സഹ നാവവതു । സഹ നൌ ഭുനക്തു । സഹ വീര്യം കരവാവഹൈ ।
തേജസ്വിനാവധീതമസ്തു മാ വിദ്വിഷാവഹൈ ।
ഓം ശാന്തിഃ ശാന്തിഃ ശാന്തിഃ ॥
തൃതീയാ ഭൃഗുവല്ലീ
ഓം സഹ നാവവതു । സഹ നൌ ഭുനക്തു । സഹ വീര്യം കരവാവഹൈ ।
തേജസ്വിനാവധീതമസ്തു മാ വിദ്വിഷാവഹൈ ।
ഓം ശാന്തിഃ ശാന്തിഃ ശാന്തിഃ ॥
ഓം സഹ നാവവതു । സഹ നൌ ഭുനക്തു । സഹ വീര്യം കരവാവഹൈ ।
തേജസ്വിനാവധീതമസ്തു മാ വിദ്വിഷാവഹൈ ।
ഓം ശാന്തിഃ ശാന്തിഃ ശാന്തിഃ ॥
ഭൃഗുര്വൈ വാരുണിഃ । വരുണം പിതരമുപസസാര ।
അധീഹി ഭഗവോ ബ്രഹ്മേതി । തസ്മാ ഏതത്പ്രോവാച ।
അന്നം പ്രാണം ചക്ഷുഃ ശ്രോത്രം മനോ വാചമിതി ।
തഹോവാച । യതോ വാ ഇമാനി ഭൂതാനി ജായന്തേ ।
യേന ജാതാനി ജീവന്തി ।
യത്പ്രയന്ത്യഭിസംവിശന്തി । തദ്വിജിജ്ഞാസസ്വ । തദ്ബ്രഹ്മേതി ।
സ തപോഽതപ്യത । സ തപസ്തപ്ത്വാ ॥ ൧॥ ഇതി പ്രഥമോഽനുവാകഃ ॥
അധീഹി ഭഗവോ ബ്രഹ്മേതി । തസ്മാ ഏതത്പ്രോവാച ।
അന്നം പ്രാണം ചക്ഷുഃ ശ്രോത്രം മനോ വാചമിതി ।
തഹോവാച । യതോ വാ ഇമാനി ഭൂതാനി ജായന്തേ ।
യേന ജാതാനി ജീവന്തി ।
യത്പ്രയന്ത്യഭിസംവിശന്തി । തദ്വിജിജ്ഞാസസ്വ । തദ്ബ്രഹ്മേതി ।
സ തപോഽതപ്യത । സ തപസ്തപ്ത്വാ ॥ ൧॥ ഇതി പ്രഥമോഽനുവാകഃ ॥
പഞ്ചകോശാന്തഃസ്ഥിതബ്രഹ്മനിരൂപണമ്
അന്നം ബ്രഹ്മേതി വ്യജാനാത് । അന്നാദ്ധ്യേവ ഖല്വിമാനി
ഭുതാനി ജായന്തേ । അന്നേന ജാതാനി ജീവന്തി ।
അന്നം പ്രയന്ത്യഭിസംവിശന്തീതി । തദ്വിജ്ഞായ ।
പുനരേവ വരുണം പിതരമുപസസാര ।
അധീഹി ഭഗവോ ബ്രഹ്മേതി । തഹോവാച ।
തപസാ ബ്രഹ്മ വിജിജ്ഞാസസ്വ । തപോ ബ്രഹ്മേതി ।
സ തപോഽതപ്യത । സ തപസ്തപ്ത്വാ ॥ ൧॥ ഇതി ദ്വിതീയോഽനുവാകഃ ॥
അന്നം ബ്രഹ്മേതി വ്യജാനാത് । അന്നാദ്ധ്യേവ ഖല്വിമാനി
ഭുതാനി ജായന്തേ । അന്നേന ജാതാനി ജീവന്തി ।
അന്നം പ്രയന്ത്യഭിസംവിശന്തീതി । തദ്വിജ്ഞായ ।
പുനരേവ വരുണം പിതരമുപസസാര ।
അധീഹി ഭഗവോ ബ്രഹ്മേതി । തഹോവാച ।
തപസാ ബ്രഹ്മ വിജിജ്ഞാസസ്വ । തപോ ബ്രഹ്മേതി ।
സ തപോഽതപ്യത । സ തപസ്തപ്ത്വാ ॥ ൧॥ ഇതി ദ്വിതീയോഽനുവാകഃ ॥
പ്രാണോ ബ്രഹ്മേതി വ്യജാനാത് । പ്രാണാദ്ധ്യേവ ഖല്വിമാനി
ഭൂതാനി ജായന്തേ । പ്രാണേന ജാതാനി ജീവന്തി ।
പ്രാണം പ്രയന്ത്യഭിസംവിശന്തീതി । തദ്വിജ്ഞായ ।
പുനരേവ വരുണം പിതരമുപസസാര ।
അധീഹി ഭഗവോ ബ്രഹ്മേതി । തഹോവാച ।
തപസാ ബ്രഹ്മ വിജിജ്ഞാസസ്വ । തപോ ബ്രഹ്മേതി ।
സ തപോഽതപ്യത । സ തപസ്തപ്ത്വാ ॥ ൧॥ ഇതി തൃതീയോഽനുവാകഃ ॥
ഭൂതാനി ജായന്തേ । പ്രാണേന ജാതാനി ജീവന്തി ।
പ്രാണം പ്രയന്ത്യഭിസംവിശന്തീതി । തദ്വിജ്ഞായ ।
പുനരേവ വരുണം പിതരമുപസസാര ।
അധീഹി ഭഗവോ ബ്രഹ്മേതി । തഹോവാച ।
തപസാ ബ്രഹ്മ വിജിജ്ഞാസസ്വ । തപോ ബ്രഹ്മേതി ।
സ തപോഽതപ്യത । സ തപസ്തപ്ത്വാ ॥ ൧॥ ഇതി തൃതീയോഽനുവാകഃ ॥
മനോ ബ്രഹ്മേതി വ്യജാനാത് । മനസോ ഹ്യേവ ഖല്വിമാനി
ഭൂതാനി ജായന്തേ । മനസാ ജാതാനി ജീവന്തി ।
മനഃ പ്രയന്ത്യഭിസംവിശന്തീതി । തദ്വിജ്ഞായ ।
പുനരേവ വരുണം പിതരമുപസസാര ।
അധീഹി ഭഗവോ ബ്രഹ്മേതി । തഹോവാച ।
തപസാ ബ്രഹ്മ വിജിജ്ഞാസസ്വ । തപോ ബ്രഹ്മേതി ।
സ തപോഽതപ്യത । സ തപസ്തപ്ത്വാ ॥ ൧॥ ഇതി ചതുര്ഥോഽനുവാകഃ ॥
ഭൂതാനി ജായന്തേ । മനസാ ജാതാനി ജീവന്തി ।
മനഃ പ്രയന്ത്യഭിസംവിശന്തീതി । തദ്വിജ്ഞായ ।
പുനരേവ വരുണം പിതരമുപസസാര ।
അധീഹി ഭഗവോ ബ്രഹ്മേതി । തഹോവാച ।
തപസാ ബ്രഹ്മ വിജിജ്ഞാസസ്വ । തപോ ബ്രഹ്മേതി ।
സ തപോഽതപ്യത । സ തപസ്തപ്ത്വാ ॥ ൧॥ ഇതി ചതുര്ഥോഽനുവാകഃ ॥
വിജ്ഞാനം ബ്രഹ്മേതി വ്യജാനാത് । വിജ്ഞാനാദ്ധ്യേവ ഖല്വിമാനി
ഭൂതാനി ജായന്തേ । വിജ്ഞാനേന ജാതാനി ജീവന്തി ।
വിജ്ഞാനം പ്രയന്ത്യഭിസംവിശന്തീതി । തദ്വിജ്ഞായ ।
പുനരേവ വരുണം പിതരമുപസസാര ।
അധീഹി ഭഗവോ ബ്രഹ്മേതി । തഹോവാച ।
തപസാ ബ്രഹ്മ വിജിജ്ഞാസസ്വ । തപോ ബ്രഹ്മേതി ।
സ തപോഽതപ്യത । സ തപസ്തപ്ത്വാ ॥ ൧॥ ഇതി പഞ്ചമോഽനുവാകഃ ॥
ഭൂതാനി ജായന്തേ । വിജ്ഞാനേന ജാതാനി ജീവന്തി ।
വിജ്ഞാനം പ്രയന്ത്യഭിസംവിശന്തീതി । തദ്വിജ്ഞായ ।
പുനരേവ വരുണം പിതരമുപസസാര ।
അധീഹി ഭഗവോ ബ്രഹ്മേതി । തഹോവാച ।
തപസാ ബ്രഹ്മ വിജിജ്ഞാസസ്വ । തപോ ബ്രഹ്മേതി ।
സ തപോഽതപ്യത । സ തപസ്തപ്ത്വാ ॥ ൧॥ ഇതി പഞ്ചമോഽനുവാകഃ ॥
ആനന്ദോ ബ്രഹ്മേതി വ്യജാനാത് । ആനന്ദാധ്യേവ ഖല്വിമാനി
ഭൂതാനി ജായന്തേ । ആനന്ദേന ജാതാനി ജീവന്തി ।
ആനന്ദം പ്രയന്ത്യഭിസംവിശന്തീതി ।
സൈഷാ ഭാര്ഗവീ വാരുണീ വിദ്യാ । പരമേ വ്യോമന്പ്രതിഷ്ഠിതാ ।
സ യ ഏവം വേദ പ്രതിതിഷ്ഠതി । അന്നവാനന്നാദോ ഭവതി ।
മഹാന്ഭവതി പ്രജയാ പശുഭിര്ബ്രഹ്മവര്ചസേന ।
മഹാന് കീര്ത്യാ ॥ ൧॥ ഇതി ഷഷ്ഠോഽനുവാകഃ ॥
ഭൂതാനി ജായന്തേ । ആനന്ദേന ജാതാനി ജീവന്തി ।
ആനന്ദം പ്രയന്ത്യഭിസംവിശന്തീതി ।
സൈഷാ ഭാര്ഗവീ വാരുണീ വിദ്യാ । പരമേ വ്യോമന്പ്രതിഷ്ഠിതാ ।
സ യ ഏവം വേദ പ്രതിതിഷ്ഠതി । അന്നവാനന്നാദോ ഭവതി ।
മഹാന്ഭവതി പ്രജയാ പശുഭിര്ബ്രഹ്മവര്ചസേന ।
മഹാന് കീര്ത്യാ ॥ ൧॥ ഇതി ഷഷ്ഠോഽനുവാകഃ ॥
അന്നബ്രഹ്മോപാസനമ്
അന്നം ന നിന്ദ്യാത് । തദ്വ്രതമ് । പ്രാണോ വാ അന്നമ് ।
ശരീരമന്നാദമ് । പ്രാണേ ശരീരം പ്രതിഷ്ഠിതമ് ।
ശരീരേ പ്രാണഃ പ്രതിഷ്ഠിതഃ । തദേതദന്നമന്നേ പ്രതിഷ്ഠിതമ് ।
സ യ ഏതദന്നമന്നേ പ്രതിഷ്ഠിതം വേദ പ്രതിതിഷ്ഠതി ।
അന്നവാനന്നാദോ ഭവതി । മഹാന്ഭവതി പ്രജയാ
പശുഭിര്ബ്രഹ്മവര്ചസേന । മഹാന് കീര്ത്യാ ॥ ൧॥
ഇതി സപ്തമോഽനുവാകഃ ॥
അന്നം ന നിന്ദ്യാത് । തദ്വ്രതമ് । പ്രാണോ വാ അന്നമ് ।
ശരീരമന്നാദമ് । പ്രാണേ ശരീരം പ്രതിഷ്ഠിതമ് ।
ശരീരേ പ്രാണഃ പ്രതിഷ്ഠിതഃ । തദേതദന്നമന്നേ പ്രതിഷ്ഠിതമ് ।
സ യ ഏതദന്നമന്നേ പ്രതിഷ്ഠിതം വേദ പ്രതിതിഷ്ഠതി ।
അന്നവാനന്നാദോ ഭവതി । മഹാന്ഭവതി പ്രജയാ
പശുഭിര്ബ്രഹ്മവര്ചസേന । മഹാന് കീര്ത്യാ ॥ ൧॥
ഇതി സപ്തമോഽനുവാകഃ ॥
അന്നം ന പരിചക്ഷീത । തദ്വ്രതമ് । ആപോ വാ അന്നമ് ।
ജ്യോതിരന്നാദമ് । അപ്സു ജ്യോതിഃ പ്രതിഷ്ഠിതമ് ।
ജ്യോതിഷ്യാപഃ പ്രതിഷ്ഠിതാഃ । തദേതദന്നമന്നേ പ്രതിഷ്ഠിതമ് ।
സ യ ഏതദന്നമന്നേ പ്രതിഷ്ഠിതം വേദ പ്രതിതിഷ്ഠതി ।
അന്നവാനന്നാദോ ഭവതി । മഹാന്ഭവതി പ്രജയാ
പശുഭിര്ബ്രഹ്മവര്ചസേന । മഹാന് കീര്ത്യാ ॥ ൧॥
ഇത്യഷ്ടമോഽനുവാകഃ ॥
ജ്യോതിരന്നാദമ് । അപ്സു ജ്യോതിഃ പ്രതിഷ്ഠിതമ് ।
ജ്യോതിഷ്യാപഃ പ്രതിഷ്ഠിതാഃ । തദേതദന്നമന്നേ പ്രതിഷ്ഠിതമ് ।
സ യ ഏതദന്നമന്നേ പ്രതിഷ്ഠിതം വേദ പ്രതിതിഷ്ഠതി ।
അന്നവാനന്നാദോ ഭവതി । മഹാന്ഭവതി പ്രജയാ
പശുഭിര്ബ്രഹ്മവര്ചസേന । മഹാന് കീര്ത്യാ ॥ ൧॥
ഇത്യഷ്ടമോഽനുവാകഃ ॥
അന്നം ബഹു കുര്വീത । തദ്വ്രതമ് । പൃഥിവീ വാ അന്നമ് ।
ആകാശോഽന്നാദഃ । പൃഥിവ്യാമാകാശഃ പ്രതിഷ്ഠിതഃ ।
ആകാശേ പൃഥിവീ പ്രതിഷ്ഠിതാ ।
തദേതദന്നമന്നേ പ്രതിഷ്ഠിതമ് ।
സ യ ഏതദന്നമന്നേ പ്രതിഷ്ഠിതം വേദ പ്രതിതിഷ്ഠതി ।
അന്നവാനന്നാദോ ഭവതി । മഹാന്ഭവതി പ്രജയാ
പശുഭിര്ബ്രഹ്മവര്ചസേന । മഹാന് കീര്ത്യാ ॥ ൧॥
ഇതി നവമോഽനുവാകഃ ॥
ആകാശോഽന്നാദഃ । പൃഥിവ്യാമാകാശഃ പ്രതിഷ്ഠിതഃ ।
ആകാശേ പൃഥിവീ പ്രതിഷ്ഠിതാ ।
തദേതദന്നമന്നേ പ്രതിഷ്ഠിതമ് ।
സ യ ഏതദന്നമന്നേ പ്രതിഷ്ഠിതം വേദ പ്രതിതിഷ്ഠതി ।
അന്നവാനന്നാദോ ഭവതി । മഹാന്ഭവതി പ്രജയാ
പശുഭിര്ബ്രഹ്മവര്ചസേന । മഹാന് കീര്ത്യാ ॥ ൧॥
ഇതി നവമോഽനുവാകഃ ॥
സദാചാരപ്രദര്ശനമ് । ബ്രഹ്മാനന്ദാനുഭവഃ
ന കഞ്ചന വസതൌ പ്രത്യാചക്ഷീത । തദ്വ്രതമ് ।
തസ്മാദ്യയാ കയാ ച വിധയാ ബഹ്വന്നം പ്രാപ്നുയാത് ।
അരാധ്യസ്മാ അന്നമിത്യാചക്ഷതേ ।
ഏതദ്വൈ മുഖതോഽന്നരാദ്ധമ് ।
മുഖതോഽസ്മാ അന്നരാധ്യതേ ।
ഏതദ്വൈ മധ്യതോഽന്നരാദ്ധമ് ।
മധ്യതോഽസ്മാ അന്നരാധ്യതേ ।
ഏദദ്വാ അന്തതോഽന്നരാദ്ധമ് ।
അന്തതോഽസ്മാ അന്ന രാധ്യതേ ॥ ൧॥
ന കഞ്ചന വസതൌ പ്രത്യാചക്ഷീത । തദ്വ്രതമ് ।
തസ്മാദ്യയാ കയാ ച വിധയാ ബഹ്വന്നം പ്രാപ്നുയാത് ।
അരാധ്യസ്മാ അന്നമിത്യാചക്ഷതേ ।
ഏതദ്വൈ മുഖതോഽന്നരാദ്ധമ് ।
മുഖതോഽസ്മാ അന്നരാധ്യതേ ।
ഏതദ്വൈ മധ്യതോഽന്നരാദ്ധമ് ।
മധ്യതോഽസ്മാ അന്നരാധ്യതേ ।
ഏദദ്വാ അന്തതോഽന്നരാദ്ധമ് ।
അന്തതോഽസ്മാ അന്ന രാധ്യതേ ॥ ൧॥
യ ഏവം വേദ । ക്ഷേമ ഇതി വാചി । യോഗക്ഷേമ ഇതി പ്രാണാപാനയോഃ ।
കര്മേതി ഹസ്തയോഃ । ഗതിരിതി പാദയോഃ । വിമുക്തിരിതി പായൌ ।
ഇതി മാനുഷീഃ സമാജ്ഞാഃ । അഥ ദൈവീഃ । തൃപ്തിരിതി വൃഷ്ടൌ ।
ബലമിതി വിദ്യുതി ॥ ൨॥
കര്മേതി ഹസ്തയോഃ । ഗതിരിതി പാദയോഃ । വിമുക്തിരിതി പായൌ ।
ഇതി മാനുഷീഃ സമാജ്ഞാഃ । അഥ ദൈവീഃ । തൃപ്തിരിതി വൃഷ്ടൌ ।
ബലമിതി വിദ്യുതി ॥ ൨॥
യശ ഇതി പശുഷു । ജ്യോതിരിതി നക്ഷത്രേഷു ।
പ്രജാതിരമൃതമാനന്ദ ഇത്യുപസ്ഥേ । സര്വമിത്യാകാശേ ।
തത്പ്രതിഷ്ഠേത്യുപാസീത । പ്രതിഷ്ഠാവാന് ഭവതി ।
തന്മഹ ഇത്യുപാസീത । മഹാന്ഭവതി । തന്മന ഇത്യുപാസീത ।
മാനവാന്ഭവതി ॥ ൩॥
പ്രജാതിരമൃതമാനന്ദ ഇത്യുപസ്ഥേ । സര്വമിത്യാകാശേ ।
തത്പ്രതിഷ്ഠേത്യുപാസീത । പ്രതിഷ്ഠാവാന് ഭവതി ।
തന്മഹ ഇത്യുപാസീത । മഹാന്ഭവതി । തന്മന ഇത്യുപാസീത ।
മാനവാന്ഭവതി ॥ ൩॥
തന്നമ ഇത്യുപാസീത । നമ്യന്തേഽസ്മൈ കാമാഃ ।
തദ്ബ്രഹ്മേത്യുപാസീത । ബ്രഹ്മവാന്ഭവതി ।
തദ്ബ്രഹ്മണഃ പരിമര ഇത്യുപാസീത ।
പര്യേണം മ്രിയന്തേ ദ്വിഷന്തഃ സപത്നാഃ ।
പരി യേഽപ്രിയാ ഭ്രാതൃവ്യാഃ ।
സ യശ്ചായം പുരുഷേ । യശ്ചാസാവാദിത്യേ । സ ഏകഃ ॥ ൪॥
തദ്ബ്രഹ്മേത്യുപാസീത । ബ്രഹ്മവാന്ഭവതി ।
തദ്ബ്രഹ്മണഃ പരിമര ഇത്യുപാസീത ।
പര്യേണം മ്രിയന്തേ ദ്വിഷന്തഃ സപത്നാഃ ।
പരി യേഽപ്രിയാ ഭ്രാതൃവ്യാഃ ।
സ യശ്ചായം പുരുഷേ । യശ്ചാസാവാദിത്യേ । സ ഏകഃ ॥ ൪॥
സ യ ഏവംവിത് । അസ്മാല്ലോകാത്പ്രേത്യ ।
ഏതമന്നമയമാത്മാനമുപസങ്ക്രമ്യ ।
ഏതം പ്രാണമയമാത്മാനമുപസങ്ക്രമ്യ ।
ഏതം മനോമയമാത്മാനമുപസങ്ക്രമ്യ ।
ഏതം വിജ്ഞാനമയമാത്മാനമുപസങ്ക്രമ്യ ।
ഏതമാനന്ദമയമാത്മാനമുപസങ്ക്രമ്യ ।
ഇമാഁല്ലോകന്കാമാന്നീ കാമരൂപ്യനുസഞ്ചരന് ।
ഏതത് സാമ ഗായന്നാസ്തേ । ഹാ ൩ വു ഹാ ൩ വു ഹാ ൩ വു ॥ ൫॥
ഏതമന്നമയമാത്മാനമുപസങ്ക്രമ്യ ।
ഏതം പ്രാണമയമാത്മാനമുപസങ്ക്രമ്യ ।
ഏതം മനോമയമാത്മാനമുപസങ്ക്രമ്യ ।
ഏതം വിജ്ഞാനമയമാത്മാനമുപസങ്ക്രമ്യ ।
ഏതമാനന്ദമയമാത്മാനമുപസങ്ക്രമ്യ ।
ഇമാഁല്ലോകന്കാമാന്നീ കാമരൂപ്യനുസഞ്ചരന് ।
ഏതത് സാമ ഗായന്നാസ്തേ । ഹാ ൩ വു ഹാ ൩ വു ഹാ ൩ വു ॥ ൫॥
അഹമന്നമഹമന്നമഹമന്നമ് ।
അഹമന്നാദോഽ൩ഹമന്നാദോഽ൩അഹമന്നാദഃ ।
അഹശ്ലോകകൃദഹശ്ലോകകൃദഹശ്ലോകകൃത് ।
അഹമസ്മി പ്രഥമജാ ഋതാ൩സ്യ ।
പൂര്വം ദേവേഭ്യോഽമൃതസ്യ നാ൩ഭാഇ ।
യോ മാ ദദാതി സ ഇദേവ മാ൩അഽവാഃ ।
അഹമന്നമന്നമദന്തമാ൩ദ്മി ।
അഹം വിശ്വം ഭുവനമഭ്യഭവാ൩മ് ।
സുവര്ന ജ്യോതീഃ ॥ ൬॥
യ ഏവം വേദ । ഇത്യുപനിഷത് ।
ഇതി ദശമോഽനുവാകഃ ॥
॥ ഇതി ഭൃഗുവല്ലീ സമാപ്താ ॥ ഓം സഹ നാവവതു । സഹ നൌ ഭുനക്തു । സഹ വീര്യം കരവാവഹൈ ।
തേജസ്വി നാവധീതമസ്തു മാ വിദ്വിഷാവഹൈ ।
॥ ഓം ശാന്തിഃ ശാന്തിഃ ശാന്തിഃ ॥
അഹമന്നാദോഽ൩ഹമന്നാദോഽ൩അഹമന്നാദഃ ।
അഹശ്ലോകകൃദഹശ്ലോകകൃദഹശ്ലോകകൃത് ।
അഹമസ്മി പ്രഥമജാ ഋതാ൩സ്യ ।
പൂര്വം ദേവേഭ്യോഽമൃതസ്യ നാ൩ഭാഇ ।
യോ മാ ദദാതി സ ഇദേവ മാ൩അഽവാഃ ।
അഹമന്നമന്നമദന്തമാ൩ദ്മി ।
അഹം വിശ്വം ഭുവനമഭ്യഭവാ൩മ് ।
സുവര്ന ജ്യോതീഃ ॥ ൬॥
യ ഏവം വേദ । ഇത്യുപനിഷത് ।
ഇതി ദശമോഽനുവാകഃ ॥
॥ ഇതി ഭൃഗുവല്ലീ സമാപ്താ ॥ ഓം സഹ നാവവതു । സഹ നൌ ഭുനക്തു । സഹ വീര്യം കരവാവഹൈ ।
തേജസ്വി നാവധീതമസ്തു മാ വിദ്വിഷാവഹൈ ।
॥ ഓം ശാന്തിഃ ശാന്തിഃ ശാന്തിഃ ॥