Brahman

ସମ୍ପୂର୍ଣ ତୈତ୍ତିରୀଯୋପନିଷଦ୍

(Complete Taittiriya Upanishad in Odia)

Also known as prathama siksavalli

The Taittiriya Upanishad belongs to the Krishna Yajurveda and is one of the ten principal Upanishads that form the core of Advaita Vedanta. It is divided into three sections called Vallis: the Shiksha Valli, which deals with phonetics and right conduct; the Brahmananda Valli, which introduces the famous teaching of the five sheaths (pancha kosha); and the Bhrigu Valli, which tells the story of Bhrigu's gradual discovery of Brahman through successive stages of understanding. The pancha kosha teaching is one of the most influential frameworks in all of Vedanta.

ପ୍ରଥମା ଶୀକ୍ଷାଵଲ୍ଲୀ
ଓଁ ଶଂ ନୋ ମିତ୍ରଃ ଶଂ ଵରୁଣଃ । ଶଂ ନୋ ଭଵତ୍ଵର୍ଯମା ।
ଶଂ ନ ଇନ୍ଦ୍ରୋ ବୃହସ୍ପତିଃ । ଶଂ ନୋ ଵିଷ୍ଣୁରୁରୁକ୍ରମଃ ।
ନମୋ ବ୍ରହ୍ମଣେ । ନମସ୍ତେ ଵାଯୋ । ତ୍ଵମେଵ ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷଂ ବ୍ରହ୍ମାସି ।
ତ୍ଵାମେଵ ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷଂ ବ୍ରହ୍ମ ଵଦିଷ୍ଯାମି । ଋତଂ ଵଦିଷ୍ଯାମି ।
ସତ୍ଯଂ ଵଦିଷ୍ଯାମି । ତନ୍ମାମଵତୁ । ତଦ୍ଵକ୍ତାରମଵତୁ ।
ଅଵତୁ ମାମ୍ । ଅଵତୁ ଵକ୍ତାରମ୍ ।
ଓଁ ଶାନ୍ତିଃ ଶାନ୍ତିଃ ଶାନ୍ତିଃ ॥ ୧॥ ଇତି ପ୍ରଥମୋଽନୁଵାକଃ ॥
ଶିକ୍ଷାଶାସ୍ତ୍ରାର୍ଥସଙ୍ଗ୍ରହଃ
ଓଁ ଶୀକ୍ଷାଂ ଵ୍ଯାଖ୍ଯାସ୍ଯାମଃ । ଵର୍ଣଃ ସ୍ଵରଃ । ମାତ୍ରା ବଲମ୍ ।
ସାମ ସନ୍ତାନଃ । ଇତ୍ଯୁକ୍ତଃ ଶୀକ୍ଷାଧ୍ଯାଯଃ ॥ ୧॥
ଇତି ଦ୍ଵିତୀଯୋଽନୁଵାକଃ ॥
ସଂହିତୋପାସନମ୍
ସହ ନୌ ଯଶଃ । ସହ ନୌ ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚସମ୍ ।
ଅଥାତଃ ସହିତାଯା ଉପନିଷଦମ୍ ଵ୍ଯାଖ୍ଯାସ୍ଯାମଃ ।
ପଞ୍ଚସ୍ଵଧିକରଣେଷୁ ।
ଅଧିଲୋକମଧିଜ୍ଯୌତିଷମଧିଵିଦ୍ଯମଧିପ୍ରଜମଧ୍ଯାତ୍ମମ୍ ।
ତା ମହାସହିତା ଇତ୍ଯାଚକ୍ଷତେ । ଅଥାଧିଲୋକମ୍ ।
ପୃଥିଵୀ ପୂର୍ଵରୂପମ୍ । ଦ୍ଯୌରୁତ୍ତରରୂପମ୍ ।
ଆକାଶଃ ସନ୍ଧିଃ ଵାଯୁଃ ସନ୍ଧାନମ୍ । ଇତ୍ଯଧିଲୋକମ୍ ॥ ୧॥
ଅଥାଧିଜୌତିଷମ୍ ।
ଅଗ୍ନିଃ ପୂର୍ଵରୂପମ୍ । ଆଦିତ୍ଯ ଉତ୍ତରରୂପମ୍ । ଆପଃ ସନ୍ଧିଃ ।
ଵୈଦ୍ଯୁତଃ ସନ୍ଧାନମ୍ । ଇତ୍ଯଧିଜ୍ଯୌତିଷମ୍ । ଅଥାଧିଵିଦ୍ଯମ୍ ।
ଆଚାର୍ଯଃ ପୂର୍ଵରୂପମ୍ । ଅନ୍ତେଵାସ୍ଯୁତ୍ତରରୂପମ୍ । ଵିଦ୍ଯା ସନ୍ଧିଃ ।
ପ୍ରଵଚନସନ୍ଧାନମ୍ । ଇତ୍ଯଧିଵିଦ୍ଯମ୍ ॥ ୨॥
ଅଥାଧିପ୍ରଜମ୍ । ମାତା ପୂର୍ଵରୂପମ୍ ।
ପିତୋତ୍ତରରୂପମ୍ । ପ୍ରଜା ସନ୍ଧିଃ । ପ୍ରଜନନସନ୍ଧାନମ୍ ।
ଇତ୍ଯଧିପ୍ରଜମ୍ ॥ ୩॥
ଅଥାଧ୍ଯାତ୍ମମ୍ । ଅଧରାହନୁଃ ପୂର୍ଵରୂପମ୍ ।
ଉତ୍ତରାହନୂତ୍ତରରୂପମ୍ । ଵାକ୍ସନ୍ଧିଃ । ଜିହ୍ଵାସନ୍ଧାନମ୍ ।
ଇତ୍ଯଧ୍ଯାତ୍ମମ୍ । ଇତୀମାମହାସହିତାଃ ।
ଯ ଏଵମେତା ମହାସହିତା ଵ୍ଯାଖ୍ଯାତା ଵେ`ଦ ।
ସନ୍ଧୀଯତେ ପ୍ରଜଯା ପଶୁଭିଃ ।
ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚସେନାନ୍ନାଦ୍ଯେନ ସୁଵର୍ଗ୍ଯେଣ ଲୋକେନ ॥ ୪॥
ଇତି ତୃତୀଯୋଽନୁଵାକଃ ॥
ମେଧାଦିସିଦ୍ଧ୍ଯର୍ଥା ଆଵହନ୍ତୀହୋମମନ୍ତ୍ରାଃ
ଯଶ୍ଛନ୍ଦସାମୃଷଭୋ ଵିଶ୍ଵରୂପଃ ।
ଛନ୍ଦୋଭ୍ଯୋଽଧ୍ଯମୃତାତ୍ସମ୍ବଭୂଵ ।
ସ ମେନ୍ଦ୍ରୋ ମେଧଯା ସ୍ପୃଣୋତୁ ।
ଅମୃତସ୍ଯ ଦେଵ ଧାରଣୋ ଭୂଯାସମ୍ ।
ଶରୀରଂ ମେ ଵିଚର୍ଷଣମ୍ । ଜିହ୍ଵା ମେ ମଧୁମତ୍ତମା ।
କର୍ଣାଭ୍ଯାଂ ଭୂରିଵିଶ୍ରୁଵମ୍ ।
ବ୍ରହ୍ମଣଃ କୋଶୋଽସି ମେଧଯା ପିହିତଃ ।
ଶ୍ରୁତଂ ମେ ଗୋପାଯ ॥ ୧॥
ଆଵହନ୍ତୀ ଵିତନ୍ଵାନା । କୁର୍ଵାଣାଽଚୀରମାତ୍ମନଃ । ଵାସାସି ମମ ଗାଵଶ୍ଚ ।
ଅନ୍ନପାନେ ଚ ସର୍ଵଦା । ତତୋ ମେ ଶ୍ରିଯମାଵହ ।
ଲୋମଶାଂ ପଶୁଭିଃ ସହ ସ୍ଵାହା ।
ଆମାଯନ୍ତୁ ବ୍ରହ୍ମଚାରିଣଃ ସ୍ଵାହା ।
ଵିମାଽଽଯନ୍ତୁ ବ୍ରହ୍ମଚାରିଣଃ ସ୍ଵାହା ।
ପ୍ରମାଽଽଯନ୍ତୁ ବ୍ରହ୍ମଚାରିଣଃ ସ୍ଵାହା ।
ଦମାଯନ୍ତୁ ବ୍ରହ୍ମଚାରିଣଃ ସ୍ଵାହା ।
ଶମାଯନ୍ତୁ ବ୍ରହ୍ମଚାରିଣଃ ସ୍ଵାହା ॥ ୨॥
ଯଶୋ ଜନେଽସାନି ସ୍ଵାହା । ଶ୍ରେଯାନ୍ ଵସ୍ଯସୋଽସାନି ସ୍ଵାହା ।
ତଂ ତ୍ଵା ଭଗ ପ୍ରଵିଶାନି ସ୍ଵାହା ।
ସ ମା ଭଗ ପ୍ରଵିଶ ସ୍ଵାହା ।
ତସ୍ମିନ୍ ସହସ୍ରଶାଖେ । ନିଭଗାଽହଂ ତ୍ଵଯି ମୃଜେ ସ୍ଵାହା ।
ଯଥାଽଽପଃ ପ୍ରଵତାଽଽଯନ୍ତି । ଯଥା ମାସା ଅହର୍ଜରମ୍ ।
ଏଵଂ ମାଂ ବ୍ରହ୍ମଚାରିଣଃ । ଧାତରାଯନ୍ତୁ ସର୍ଵତଃ ସ୍ଵାହା ।
ପ୍ରତିଵେଶୋଽସି ପ୍ରମାଭାହି ପ୍ରମାପଦ୍ଯସ୍ଵ ॥ ୩॥
ଇତି ଚତୁର୍ଥୋଽନୁଵାକଃ ॥
ଵ୍ଯାହୃତ୍ଯୁପାସନମ୍
ଭୂର୍ଭୁଵଃ ସୁଵରିତି ଵା ଏତାସ୍ତିସ୍ରୋ ଵ୍ଯାହୃତଯଃ ।
ତାସାମୁହସ୍ମୈ ତାଂ ଚତୁର୍ଥୀମ୍ । ମାହାଚମସ୍ଯଃ ପ୍ରଵେଦଯତେ ।
ମହ ଇତି । ତଦ୍ବ୍ରହ୍ମ । ସ ଆତ୍ମା । ଅଙ୍ଗାନ୍ଯନ୍ଯା ଦେଵତାଃ ।
ଭୂରିତି ଵା ଅଯଂ ଲୋକଃ । ଭୁଵ ଇତ୍ଯନ୍ତରିକ୍ଷମ୍ ।
ସୁଵରିତ୍ଯସୌ ଲୋକଃ ।
ମହ ଇତ୍ଯାଦିତ୍ଯଃ । ଆଦିତ୍ଯେନ ଵାଵ ସର୍ଵେଲୋକ ମହୀଯନ୍ତେ ॥ ୧॥
ଭୂରିତି ଵା ଅଗ୍ନିଃ । ଭୁଵ ଇତି ଵାଯୁଃ । ସୁଵରିତ୍ଯାଦିତ୍ଯଃ ।
ମହ ଇତି ଚନ୍ଦ୍ରମାଃ । ଚନ୍ଦ୍ରମସା ଵାଵ
ସର୍ଵାଣି ଜ୍ଯୋତୀଷି ମହୀଯନ୍ତେ । ଭୂରିତି ଵା ଋଚଃ ।
ଭୁଵ ଇତି ସାମାନି ।
ସୁଵରିତି ଯଜୂଷି ।
ମହ ଇତି ବ୍ରହ୍ମ । ବ୍ରହ୍ମଣା ଵାଵ ସର୍ଵେଵେଦା ମହୀଯନ୍ତେ ॥ ୨॥
ଭୂରିତି ଵୈ ପ୍ରାଣଃ । ଭୁଵ ଇତ୍ଯପାନଃ । ସୁଵରିତି ଵ୍ଯାନଃ ।
ମହ ଇତ୍ଯନ୍ନମ୍ । ଅନ୍ନେନ ଵାଵ ସର୍ଵେ ପ୍ରାଣ ମହୀଯନ୍ତେ ।
ତା ଵା ଏତାଶ୍ଚତସ୍ରଶ୍ଚତୁର୍ଧ । ଚତସ୍ରଶ୍ଚତସ୍ରୋ ଵ୍ଯାହୃତଯଃ ।
ତା ଯୋ ଵେଦ ।
ସ ଵେଦ ବ୍ରହ୍ମ । ସର୍ଵେଽସ୍ମୈଦେଵା ବଲିମାଵହନ୍ତି ॥ ୩॥
ଇତି ପଞ୍ଚମୋଽନୁଵାକଃ ॥
ମନୋମଯତ୍ଵାଦିଗୁଣକବ୍ରହ୍ମୋପାସନଯା ସ୍ଵାରାଜ୍ଯସିଦ୍ଧିଃ
ସ ଯ ଏଷୋଽନ୍ତହୃଦଯ ଆକାଶଃ ।
ତସ୍ମିନ୍ନଯଂ ପୁରୁଷୋ ମନୋମଯଃ । ଅମୃତୋ ହିରଣ୍ମଯଃ ।
ଅନ୍ତରେଣ ତାଲୁକେ । ଯ ଏଷସ୍ତନ ଇଵାଵଲମ୍ବତେ । ସେନ୍ଦ୍ରଯୋନିଃ ।
ଯତ୍ରାସୌ କେଶାନ୍ତୋ ଵିଵର୍ତତେ । ଵ୍ଯପୋହ୍ଯ ଶୀର୍ଷକପାଲେ ॥ ୧॥
ଭୂରିତ୍ଯଗ୍ନୌ ପ୍ରତିତିଷ୍ଠତି । ଭୁଵ ଇତି ଵାଯୌ ।
ସୁଵରିତ୍ଯାଦିତ୍ଯେ । ମହ ଇତି ବ୍ରହ୍ମଣି । ଆପ୍ନୋତି ସ୍ଵାରାଜ୍ଯମ୍ ।
ଆପ୍ନୋତି ମନସସ୍ପତିମ୍ । ଵାକ୍ପତିଶ୍ଚକ୍ଷୁଷ୍ପତିଃ ।
ଶ୍ରୋତ୍ରପତିର୍ଵିଜ୍ଞାନପତିଃ । ଏତତ୍ତତୋ ଭଵତି ।
ଆକାଶଶରୀରଂ ବ୍ରହ୍ମ ।
ସତ୍ଯାତ୍ମ ପ୍ରାଣାରାମଂ ମନ ଆନନ୍ଦମ୍ ।
ଶାନ୍ତିସମୃଦ୍ଧମମୃତମ୍ ।
ଇତି ପ୍ରାଚୀନ ଯୋଗ୍ଯୋପାସ୍ଵ ॥ ୨॥ ଇତି ଷଷ୍ଠୋଽନୁଵାକଃ ॥
ପୃଥିଵ୍ଯାଦ୍ଯୁପାଧିକପଞ୍ଚବ୍ରହ୍ମୋପାସନମ୍
ପୃଥିଵ୍ଯନ୍ତରିକ୍ଷଂ ଦ୍ଯୌର୍ଦିଶୋଽଵାନ୍ତରଦିଶାଃ ।
ଅଗ୍ନିର୍ଵାଯୁରାଦିତ୍ଯଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରମା ନକ୍ଷତ୍ରାଣି ।
ଆପ ଓଷଧଯୋ ଵନସ୍ପତଯ ଆକାଶ ଆତ୍ମା । ଇତ୍ଯଧିଭୂତମ୍ ।
ଅଥାଧ୍ଯାତ୍ମମ୍ । ପ୍ରାଣୋ ଵ୍ଯାନୋଽପାନ ଉଦାନଃ ସମାନଃ ।
ଚକ୍ଷୁଃ ଶ୍ରୋତ୍ରଂ ମନୋ ଵାକ୍ ତ୍ଵକ୍ ।
ଚର୍ମମାସ ସ୍ନାଵାସ୍ଥି ମଜ୍ଜା ।
ଏତଦଧିଵିଧାଯ ଋଷିରଵୋଚତ୍ ।
ପାଙ୍କ୍ତଂ ଵା ଇଦସର୍ଵମ୍ ।
ପାଙ୍କ୍ତେନୈଵ ପାଙ୍କ୍ତଗ୍ ସ୍ପୃଣୋତୀତି ॥ ୧॥ ଇତି ସପ୍ତମୋଽନୁଵାକଃ ॥
ପ୍ରଣଵୋପାସନମ୍
ଓମିତି ବ୍ରହ୍ମ । ଓମିତୀଦସର୍ଵମ୍ ।
ଓମିତ୍ଯେତଦନୁକୃତିର୍ହସ୍ମ ଵା ଅପ୍ଯୋଶ୍ରାଵଯେତ୍ଯାଶ୍ରାଵଯନ୍ତି ।
ଓମିତି ସାମାନି ଗାଯନ୍ତି । ଓଁଶୋମିତି ଶସ୍ତ୍ରାଣି ଶସନ୍ତି ।
ଓମିତ୍ଯଧ୍ଵର୍ଯୁଃ ପ୍ରତିଗରଂ ପ୍ରତିଗୃଣାତି ।
ଓମିତି ବ୍ରହ୍ମା ପ୍ରସୌତି । ଓମିତ୍ଯଗ୍ନିହୋତ୍ରମନୁଜାନାତି ।
ଓମିତି ବ୍ରାହ୍ମଣଃ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯନ୍ନାହ ବ୍ରହ୍ମୋପାପ୍ନଵାନୀତି ।
ବ୍ରହ୍ମୈଵୋପାପ୍ନୋତି ॥ ୧॥ ଇତ୍ଯଷ୍ଟମୋଽନୁଵାକଃ ॥
ସ୍ଵାଧ୍ଯାଯପ୍ରଶଂସା
ଋତଂ ଚ ସ୍ଵାଧ୍ଯାଯପ୍ରଵଚନେ ଚ ।
ସତ୍ଯଂ ଚ ସ୍ଵାଧ୍ଯାଯପ୍ରଵଚନେ ଚ ।
ତପଶ୍ଚ ସ୍ଵାଧ୍ଯାଯପ୍ରଵଚନେ ଚ ।
ଦମଶ୍ଚ ସ୍ଵାଧ୍ଯାଯପ୍ରଵଚନେ ଚ ।
ଶମଶ୍ଚ ସ୍ଵାଧ୍ଯାଯପ୍ରଵଚନେ ଚ ।
ଅଗ୍ନଯଶ୍ଚ ସ୍ଵାଧ୍ଯାଯପ୍ରଵଚନେ ଚ ।
ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରଂ ଚ ସ୍ଵାଧ୍ଯାଯପ୍ରଵଚନେ ଚ ।
ଅତିଥଯଶ୍ଚ ସ୍ଵାଧ୍ଯାଯପ୍ରଵଚନେ ଚ ।
ମାନୁଷଂ ଚ ସ୍ଵାଧ୍ଯାଯପ୍ରଵଚନେ ଚ ।
ପ୍ରଜା ଚ ସ୍ଵାଧ୍ଯାଯପ୍ରଵଚନେ ଚ ।
ପ୍ରଜନଶ୍ଚ ସ୍ଵାଧ୍ଯାଯପ୍ରଵଚନେ ଚ ।
ପ୍ରଜାତିଶ୍ଚ ସ୍ଵାଧ୍ଯାଯପ୍ରଵଚନେ ଚ ।
ସତ୍ଯମିତି ସତ୍ଯଵଚା ରାଥୀ ତରଃ ।
ତପ ଇତି ତପୋନିତ୍ଯଃ ପୌରୁଶିଷ୍ଟିଃ ।
ସ୍ଵାଧ୍ଯାଯପ୍ରଵଚନେ ଏଵେତି ନାକୋ ମୌଦ୍ଗଲ୍ଯଃ ।
ତଦ୍ଧି ତପସ୍ତଦ୍ଧି ତପଃ ॥ ୧॥ ଇତି ନଵମୋଽନୁଵାକଃ ॥
ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞ୍ଯାନପ୍ରକାଶକମନ୍ତ୍ରଃ
ଅହଂ ଵୃକ୍ଷସ୍ଯ ରେରିଵା । କୀର୍ତିଃ ପୃଷ୍ଠଂ ଗିରେରିଵ ।
ଊର୍ଧ୍ଵପଵିତ୍ରୋ ଵାଜିନୀଵ ସ୍ଵମୃତମସ୍ମି ।
ଦ୍ରଵିଣସଵର୍ଚସମ୍ । ସୁମେଧ ଅମୃତୋକ୍ଷିତଃ ।
ଇତି ତ୍ରିଶଙ୍କୋର୍ଵେଦାନୁଵଚନମ୍ ॥ ୧॥ ଇତି ଦଶମୋଽନୁଵାକଃ ॥
ଶିଷ୍ଯାନୁଶାସନମ୍
ଵେଦମନୂଚ୍ଯାଚାର୍ଯୋନ୍ତେଵାସିନମନୁଶାସ୍ତି ।
ସତ୍ଯଂ ଵଦ । ଧର୍ମଂ ଚର । ସ୍ଵାଧ୍ଯାଯାନ୍ମା ପ୍ରମଦଃ ।
ଆଚାର୍ଯାଯ ପ୍ରିଯଂ ଧନମାହୃତ୍ଯ ପ୍ରଜାତନ୍ତୁଂ ମା ଵ୍ଯଵଚ୍ଛେତ୍ସୀଃ ।
ସତ୍ଯାନ୍ନ ପ୍ରମଦିତଵ୍ଯମ୍ । ଧର୍ମାନ୍ନ ପ୍ରମଦିତଵ୍ଯମ୍ ।
କୁଶଲାନ୍ନ ପ୍ରମଦିତଵ୍ଯମ୍ । ଭୂତ୍ଯୈ ନ ପ୍ରମଦିତଵ୍ଯମ୍ ।
ସ୍ଵାଧ୍ଯାଯପ୍ରଵଚନାଭ୍ଯାଂ ନ ପ୍ରମଦିତଵ୍ଯମ୍ ॥ ୧॥
ଦେଵପିତୃକାର୍ଯାଭ୍ଯାଂ ନ ପ୍ରମଦିତଵ୍ଯମ୍ । ମାତୃଦେଵୋ ଭଵ ।
ପିତୃଦେଵୋ ଭଵ । ଆଚାର୍ଯଦେଵୋ ଭଵ । ଅତିଥିଦେଵୋ ଭଵ ।
ଯାନ୍ଯନଵଦ୍ଯାନି କର୍ମାଣି । ତାନି ସେଵିତଵ୍ଯାନି । ନୋ ଇତରାଣି ।
ଯାନ୍ଯସ୍ମାକସୁଚରିତାନି । ତାନି ତ୍ଵଯୋପାସ୍ଯାନି ।ନୋ ଇତରାଣି ॥ ୨॥
ଯେ କେ ଚାସ୍ମଚ୍ଛ୍ରେଯାସୋ ବ୍ରାହ୍ମଣାଃ ।
ତେଷାଂ ତ୍ଵଯାଽଽସନେନ ପ୍ରଶ୍ଵସିତଵ୍ଯମ୍ । ଶ୍ରଦ୍ଧଯା ଦେଯମ୍ ।
ଅଶ୍ରଦ୍ଧଯାଽଦେଯମ୍ । ଶ୍ରିଯା ଦେଯମ୍ । ହ୍ରିଯା ଦେଯମ୍ ।
ଭିଯା ଦେଯମ୍ । ସଂଵିଦା ଦେଯମ୍ ॥ ୩॥
ଅଥ ଯଦି ତେ କର୍ମଵିଚିକିତ୍ସା ଵା ଵୃତ୍ତଵିଚିକିତ୍ସା ଵା ସ୍ଯାତ୍ ।
ଯେ ତତ୍ର ବ୍ରାହ୍ମଣାଃ ସଂମର୍ଶିନଃ । ଯୁକ୍ତା ଆଯୁକ୍ତାଃ ।
ଅଲୂକ୍ଷା ଧର୍ମକାମାଃ ସ୍ଯୁଃ । ଯଥା ତେ ତତ୍ର ଵର୍ତେରନ୍ ।
ତଥା ତତ୍ର ଵର୍ତେଥାଃ । ଅଥାଭ୍ଯାଖ୍ଯାତେଷୁ ।
ଯେ ତତ୍ର ବ୍ରାହ୍ମଣାଃ ସଂମର୍ଶିନଃ । ଯୁକ୍ତା ଆଯୁକ୍ତାଃ ।
ଅଲୂକ୍ଷା ଧର୍ମକାମାଃ ସ୍ଯୁଃ । ଯଥା ତେ ତେଷୁ ଵର୍ତେରନ୍ ।
ତଥା ତେଷୁ ଵର୍ତେଥାଃ । ଏଷ ଆଦେଶଃ । ଏଷ ଉପଦେଶଃ ।
ଏଷା ଵେଦୋପନିଷତ୍ । ଏତଦନୁଶାସନମ୍ । ଏଵମୁପାସିତଵ୍ଯମ୍ ।
ଏଵମୁ ଚୈତଦୁପାସ୍ଯମ୍ ॥ ୪॥ ଇତ୍ଯେକାଦଶଽନୁଵାକଃ ॥
ଉତ୍ତରଶାନ୍ତିପାଠଃ
ଶଂ ନୋ ମିତ୍ରଃ ଶଂ ଵରୁଣଃ । ଶଂ ନୋ ଭଵତ୍ଵର୍ଯମା ।
ଶଂ ନ ଇନ୍ଦ୍ରୋ ବୃହସ୍ପତିଃ । ଶଂ ନୋ ଵିଷ୍ଣୁରୁରୁକ୍ରମଃ ।
ନମୋ ବ୍ରହ୍ମଣେ । ନମସ୍ତେ ଵାଯୋ । ତ୍ଵମେଵ ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷଂ ବ୍ରହ୍ମାସି ।
ତ୍ଵାମେଵ ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷଂ ବ୍ରହ୍ମାଵାଦିଷମ୍ । ଋତମଵାଦିଷମ୍ ।
ସତ୍ଯମଵାଦିଷମ୍ । ତନ୍ମାମାଵୀତ୍ । ତଦ୍ଵକ୍ତାରମାଵୀତ୍ ।
ଆଵୀନ୍ମାମ୍ । ଆଵୀଦ୍ଵକ୍ତାରମ୍ ।
ଓଁ ଶାନ୍ତିଃ ଶାନ୍ତିଃ ଶାନ୍ତିଃ ॥ ୧॥ ଇତି ଦ୍ଵାଦଶୋଽନୁଵାକଃ ॥
॥ ଇତି ଶୀକ୍ଷାଵଲ୍ଲୀ ସମାପ୍ତା ॥
ଦ୍ଵିତୀଯା ବ୍ରହ୍ମାନନ୍ଦଵଲ୍ଲୀ
ଓଁ ସହ ନାଵଵତୁ । ସହ ନୌ ଭୁନକ୍ତୁ । ସହ ଵୀର୍ଯଂ କରଵାଵହୈ ।
ତେଜସ୍ଵିନାଵଧୀତମସ୍ତୁ ମା ଵିଦ୍ଵିଷାଵହୈ ।
ଓଁ ଶାନ୍ତିଃ ଶାନ୍ତିଃ ଶାନ୍ତିଃ ॥
ଉପନିଷତ୍ସାରସଙ୍ଗ୍ରହଃ
ଓଁ ବ୍ରହ୍ମଵିଦାପ୍ନୋତି ପରମ୍ । ତଦେଷାଽଭ୍ଯୁକ୍ତା ।
ସତ୍ଯଂ ଜ୍ଞାନମନନ୍ତଂ ବ୍ରହ୍ମ ।
ଯୋ ଵେଦ ନିହିତଂ ଗୁହାଯାଂ ପରମେ ଵ୍ଯୋମନ୍ ।
ସୋଽଶ୍ନୁତେ ସର୍ଵାନ୍ କାମାନ୍ସହ । ବ୍ରହ୍ମଣା ଵିପଶ୍ଚିତେତି ॥
ତସ୍ମାଦ୍ଵା ଏତସ୍ମାଦାତ୍ମନ ଆକାଶଃ ସମ୍ଭୂତଃ । ଆକାଶାଦ୍ଵାଯୁଃ ।
ଵାଯୋରଗ୍ନିଃ । ଅଗ୍ନେରାପଃ । ଅଦ୍ଭ୍ଯଃ ପୃଥିଵୀ ।
ପୃଥିଵ୍ଯା ଓଷଧଯଃ । ଓଷଧୀଭ୍ଯୋନ୍ନମ୍ । ଅନ୍ନାତ୍ପୁରୁଷଃ ।
ସ ଵା ଏଷ ପୁରୁଷୋଽନ୍ନରସମଯଃ । ତସ୍ଯେଦମେଵ ଶିରଃ ।
ଅଯଂ ଦକ୍ଷିଣଃ ପକ୍ଷଃ । ଅଯମୁତ୍ତରଃ ପକ୍ଷଃ ।
ଅଯମାତ୍ମା । ଇଦଂ ପୁଚ୍ଛଂ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ।
ତଦପ୍ଯେଷ ଶ୍ଲୋକୋ ଭଵତି ॥ ୧॥ ଇତି ପ୍ରଥମୋଽନୁଵାକଃ ॥
ପଞ୍ଚକୋଶୋଵିଵରଣମ୍
ଅନ୍ନାଦ୍ଵୈ ପ୍ରଜାଃ ପ୍ରଜାଯନ୍ତେ । ଯାଃ କାଶ୍ଚ ପୃଥିଵୀଶ୍ରିତାଃ ।
ଅଥୋ ଅନ୍ନେନୈଵ ଜୀଵନ୍ତି । ଅଥୈନଦପି ଯନ୍ତ୍ଯନ୍ତତଃ ।
ଅନ୍ନହି ଭୂତାନାଂ ଜ୍ଯେଷ୍ଠମ୍ । ତସ୍ମାତ୍ ସର୍ଵୌଷଧମୁଚ୍ଯତେ ।
ସର୍ଵଂ ଵୈ ତେଽନ୍ନମାପ୍ନୁଵନ୍ତି । ଯେଽନ୍ନଂ ବ୍ରହ୍ମୋପାସତେ ।
ଅନ୍ନହି ଭୂତାନାଂ ଜ୍ଯେଷ୍ଠମ୍ । ତସ୍ମାତ୍ ସର୍ଵୌଷଧମୁଚ୍ଯତେ ।
ଅନ୍ନାଦ୍ ଭୂତାନି ଜାଯନ୍ତେ । ଜାତାନ୍ଯନ୍ନେନ ଵର୍ଧନ୍ତେ ।
ଅଦ୍ଯତେଽତ୍ତି ଚ ଭୂତାନି । ତସ୍ମାଦନ୍ନଂ ତଦୁଚ୍ଯତ ଇତି । ତସ୍ମାଦ୍ଵା ଏତସ୍ମାଦନ୍ନରସମଯାତ୍ । ଅନ୍ଯୋଽନ୍ତର ଆତ୍ମା ପ୍ରାଣମଯଃ ।
ତେନୈଷ ପୂର୍ଣଃ । ସ ଵା ଏଷ ପୁରୁଷଵିଧ ଏଵ ।
ତସ୍ଯ ପୁରୁଷଵିଧତାମ୍ । ଅନ୍ଵଯଂ ପୁରୁଷଵିଧଃ ।
ତସ୍ଯ ପ୍ରାଣ ଏଵ ଶିରଃ । ଵ୍ଯାନୋ ଦକ୍ଷିଣଃ ପକ୍ଷଃ ।
ଅପାନ ଉତ୍ତରଃ ପକ୍ଷଃ । ଆକାଶ ଆତ୍ମା ।
ପୃଥିଵୀ ପୁଚ୍ଛଂ ପ୍ରତିଷ୍ଠା । ତଦପ୍ଯେଷ ଶ୍ଲୋକୋ ଭଵତି ॥ ୧॥
ଇତି ଦ୍ଵିତୀଯୋଽନୁଵାକଃ ॥
ପ୍ରାଣଂ ଦେଵା ଅନୁ ପ୍ରାଣନ୍ତି । ମନୁଷ୍ଯାଃ ପଶଵଶ୍ଚ ଯେ ।
ପ୍ରାଣୋ ହି ଭୂତାନାମାଯୁଃ । ତସ୍ମାତ୍ ସର୍ଵାଯୁଷମୁଚ୍ଯତେ ।
ସର୍ଵମେଵ ତ ଆଯୁର୍ଯନ୍ତି । ଯେ ପ୍ରାଣଂ ବ୍ରହ୍ମୋପାସତେ ।
ପ୍ରାଣୋ ହି ଭୂତାନାମାଯୁଃ । ତସ୍ମାତ୍ ସର୍ଵାଯୁଷମୁଚ୍ଯତ ଇତି ।
ତସ୍ଯୈଷ ଏଵ ଶାରୀର ଆତ୍ମା । ଯଃ ପୂର୍ଵସ୍ଯ ।
ତସ୍ମାଦ୍ଵା ଏତସ୍ମାତ୍ ପ୍ରାଣମଯାତ୍ । ଅନ୍ଯୋଽନ୍ତର ଆତ୍ମା ମନୋମଯଃ ।
ତେନୈଷ ପୂର୍ଣଃ । ସ ଵା ଏଷ ପୁରୁଷଵିଧ ଏଵ ।
ତସ୍ଯ ପୁରୁଷଵିଧତାମ୍ । ଅନ୍ଵଯଂ ପୁରୁଷଵିଧଃ ।
ତସ୍ଯ ଯଜୁରେଵ ଶିରଃ । ଋଗ୍ଦକ୍ଷିଣଃ ପକ୍ଷଃ । ସାମୋତ୍ତରଃ ପକ୍ଷଃ ।
ଆଦେଶ ଆତ୍ମା । ଅଥର୍ଵାଙ୍ଗିରସଃ ପୁଚ୍ଛଂ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ।
ତଦପ୍ଯେଷ ଶ୍ଲୋକୋ ଭଵତି ॥ ୧॥ ଇତି ତୃତୀଯୋଽନୁଵାକଃ ॥
ଯତୋ ଵାଚୋ ନିଵର୍ତନ୍ତେ । ଅପ୍ରାପ୍ଯ ମନସା ସହ ।
ଆନନ୍ଦଂ ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଵିଦ୍ଵାନ୍ । ନ ବିଭେତି କଦାଚନେତି ।
ତସ୍ଯୈଷ ଏଵ ଶାରୀର ଆତ୍ମା । ଯଃ ପୂର୍ଵସ୍ଯ ।
ତସ୍ମାଦ୍ଵା ଏତସ୍ମାନ୍ମନୋମଯାତ୍ । ଅନ୍ଯୋଽନ୍ତର ଆତ୍ମା ଵିଜ୍ଞାନମଯଃ ।
ତେନୈଷ ପୂର୍ଣଃ । ସ ଵା ଏଷ ପୁରୁଷଵିଧ ଏଵ ।
ତସ୍ଯ ପୁରୁଷଵିଧତାମ୍ ।
ଅନ୍ଵଯଂ ପୁରୁଷଵିଧଃ । ତସ୍ଯ ଶ୍ରଦ୍ଧୈଵ ଶିରଃ ।
ଋତଂ ଦକ୍ଷିଣଃ ପକ୍ଷଃ ।
ସତ୍ଯମୁତ୍ତରଃ ପକ୍ଷଃ । ଯୋଗ ଆତ୍ମା । ମହଃ ପୁଚ୍ଛଂ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ।
ତଦପ୍ଯେଷ ଶ୍ଲୋକୋ ଭଵତି ॥ ୧॥ ଇତି ଚତୁର୍ଥୋଽନୁଵାକଃ ॥
ଵିଜ୍ଞାନଂ ଯଜ୍ଞଂ ତନୁତେ । କର୍ମାଣି ତନୁତେଽପି ଚ ।
ଵିଜ୍ଞାନଂ ଦେଵାଃ ସର୍ଵେ ।
ବ୍ରହ୍ମ ଜ୍ଯେଷ୍ଠମୁପାସତେ । ଵିଜ୍ଞାନଂ ବ୍ରହ୍ମ ଚେଦ୍ଵେଦ ।
ତସ୍ମାଚ୍ଚେନ୍ନ ପ୍ରମାଦ୍ଯତି । ଶରୀରେ ପାପ୍ମନୋ ହିତ୍ଵା ।
ସର୍ଵାନ୍କାମାନ୍ ସମଶ୍ନୁତ ଇତି । ତସ୍ଯୈଷ ଏଵ ଶାରୀର ଆତ୍ମା ।
ଯଃ ପୂର୍ଵସ୍ଯ । ତସ୍ମାଦ୍ଵା ଏତସ୍ମାଦ୍ଵିଜ୍ଞାନମଯାତ୍ ।
ଅନ୍ଯୋଽନ୍ତର ଆତ୍ମାଽଽନନ୍ଦମଯଃ । ତେନୈଷ ପୂର୍ଣଃ ।
ସ ଵା ଏଷ ପୁରୁଷଵିଧ ଏଵ । ତସ୍ଯ ପୁରୁଷଵିଧତାମ୍ ।
ଅନ୍ଵଯଂ ପୁରୁଷଵିଧଃ । ତସ୍ଯ ପ୍ରିଯମେଵ ଶିରଃ ।
ମୋଦୋ ଦକ୍ଷିଣଃ ପକ୍ଷଃ ।
ପ୍ରମୋଦ ଉତ୍ତରଃ ପକ୍ଷଃ । ଆନନ୍ଦ ଆତ୍ମା । ବ୍ରହ୍ମ ପୁଚ୍ଛଂ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ।
ତଦପ୍ଯେଷ ଶ୍ଲୋକୋ ଭଵତି ॥ ୧॥ ଇତି ପଞ୍ଚମୋଽନୁଵାକଃ ॥
ଅସନ୍ନେଵ ସ ଭଵତି । ଅସଦ୍ବ୍ରହ୍ମେତି ଵେଦ ଚେତ୍ ।
ଅସ୍ତି ବ୍ରହ୍ମେତି ଚେଦ୍ଵେଦ । ସନ୍ତମେନଂ ତତୋ ଵିଦୁରିତି ।
ତସ୍ଯୈଷ ଏଵ ଶାରୀର ଆତ୍ମା । ଯଃ ପୂର୍ଵସ୍ଯ ।
ଅଥାତୋଽନୁପ୍ରଶ୍ନାଃ । ଉତାଵିଦ୍ଵାନମୁଂ ଲୋକଂ ପ୍ରେତ୍ଯ ।
କଶ୍ଚନ ଗଚ୍ଛତୀ
ଆହୋ ଵିଦ୍ଵାନମୁଂ ଲୋକଂ ପ୍ରେତ୍ଯ । କଶ୍ଚିତ୍ସମଶ୍ନୁତା୩ ଉ ।
ସୋଽକାମଯତ । ବହୁସ୍ଯାଂ ପ୍ରଜାଯେଯେତି । ସ ତପୋଽତପ୍ଯତ ।
ସ ତପସ୍ତପ୍ତ୍ଵା । ଇଦସର୍ଵମସୃଜତ । ଯଦିଦଂ କିଞ୍ଚ ।
ତତ୍ସୃଷ୍ଟ୍ଵା । ତଦେଵାନୁପ୍ରାଵିଶତ୍ । ତଦନୁ ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ।
ସଚ୍ଚ ତ୍ଯଚ୍ଚାଭଵତ୍ ।
ନିରୁକ୍ତଂ ଚାନିରୁକ୍ତଂ ଚ । ନିଲଯନଂ ଚାନିଲଯନଂ ଚ ।
ଵିଜ୍ଞାନଂ ଚାଵିଜ୍ଞାନଂ ଚ । ସତ୍ଯଂ ଚାନୃତଂ ଚ ସତ୍ଯମଭଵତ୍ ।
ଯଦିଦଂ କିଞ୍ଚ । ତତ୍ସତ୍ଯମିତ୍ଯାଚକ୍ଷତେ ।
ତଦପ୍ଯେଷ ଶ୍ଲୋକୋ ଭଵତି ॥ ୧॥ ଇତି ଷଷ୍ଠୋଽନୁଵାକଃ ॥
ଅଭଯପ୍ରତିଷ୍ଠା
ଅସଦ୍ଵା ଇଦମଗ୍ର ଆସୀତ୍ । ତତୋ ଵୈ ସଦଜାଯତ ।
ତଦାତ୍ମାନ ସ୍ଵଯମକୁରୁତ । ତସ୍ମାତ୍ତତ୍ସୁକୃତମୁଚ୍ଯତ ଇତି ।
ଯଦ୍ଵୈ ତତ୍ ସୁକୃତମ୍ । ରସୋ ଵୈ ସଃ ।
ରସହ୍ଯେଵାଯଂ ଲବ୍ଧ୍ଵାଽଽନନ୍ଦୀ ଭଵତି । କୋ ହ୍ଯେଵାନ୍ଯାତ୍କଃ
ପ୍ରାଣ୍ଯାତ୍ । ଯଦେଷ ଆକାଶ ଆନନ୍ଦୋ ନ ସ୍ଯାତ୍ ।
ଏଷ ହ୍ଯେଵାଽଽନନ୍ଦଯାତି ।
ଯଦା ହ୍ଯେଵୈଷ ଏତସ୍ମିନ୍ନଦୃଶ୍ଯେଽନାତ୍ମ୍ଯେଽନିରୁକ୍ତେଽନିଲଯନେଽଭଯଂ
ପ୍ରତିଷ୍ଠାଂ ଵିନ୍ଦତେ । ଅଥ ସୋଽଭଯଂ ଗତୋ ଭଵତି ।
ଯଦା ହ୍ଯେଵୈଷ ଏତସ୍ମିନ୍ନୁଦରମନ୍ତରଂ କୁରୁତେ ।
ଅଥ ତସ୍ଯ ଭଯଂ ଭଵତି । ତତ୍ଵେଵ ଭଯଂ ଵିଦୁଷୋଽମନ୍ଵାନସ୍ଯ ।
ତଦପ୍ଯେଷ ଶ୍ଲୋକୋ ଭଵତି ॥ ୧॥ ଇତି ସପ୍ତମୋଽନୁଵାକଃ ॥
ବ୍ରହ୍ମାନନ୍ଦମୀମାଂସା
ଭୀଷାଽସ୍ମାଦ୍ଵାତଃ ପଵତେ । ଭୀଷୋଦେତି ସୂର୍ଯଃ ।
ଭୀଷାଽସ୍ମାଦଗ୍ନିଶ୍ଚେନ୍ଦ୍ରଶ୍ଚ । ମୃତ୍ଯୁର୍ଧାଵତି ପଞ୍ଚମ ଇତି ।
ସୈଷାଽଽନନ୍ଦସ୍ଯ ମୀମାସା ଭଵତି ।
ଯୁଵା ସ୍ଯାତ୍ସାଧୁଯୁଵାଽଧ୍ଯାଯକଃ ।
ଆଶିଷ୍ଠୋ ଦୃଢିଷ୍ଠୋ ବଲିଷ୍ଠଃ ।
ତସ୍ଯେଯଂ ପୃଥିଵୀ ସର୍ଵା ଵିତ୍ତସ୍ଯ ପୂର୍ଣା ସ୍ଯାତ୍ ।
ସ ଏକୋ ମାନୁଷ ଆନନ୍ଦଃ । ତେ ଯେ ଶତଂ ମାନୁଷା ଆନନ୍ଦାଃ ॥ ୧॥
ସ ଏକୋ ମନୁଷ୍ଯଗନ୍ଧର୍ଵାଣାମାନନ୍ଦଃ । ଶ୍ରୋତ୍ରିଯସ୍ଯ ଚାକାମହତସ୍ଯ ।
ତେ ଯେ ଶତଂ ମନୁଷ୍ଯଗନ୍ଧର୍ଵାଣାମାନନ୍ଦାଃ ।
ସ ଏକୋ ଦେଵଗନ୍ଧର୍ଵାଣାମାନନ୍ଦଃ । ଶ୍ରୋତ୍ରିଯସ୍ଯ ଚାକାମହତସ୍ଯ ।
ତେ ଯେ ଶତଂ ଦେଵଗନ୍ଧର୍ଵାଣାମାନନ୍ଦାଃ ।
ସ ଏକଃ ପିତୃଣାଂ ଚିରଲୋକଲୋକାନାମାନନ୍ଦଃ ।
ଶ୍ରୋତ୍ରିଯସ୍ଯ ଚାକାମହତସ୍ଯ ।
ତେ ଯେ ଶତଂ ପିତୃଣାଂ ଚିରଲୋକଲୋକାନାମାନନ୍ଦାଃ ।
ସ ଏକ ଆଜାନଜାନାଂ ଦେଵାନାମାନନ୍ଦଃ ॥ ୨॥
ଶ୍ରୋତ୍ରିଯସ୍ଯ ଚାକାମହତସ୍ଯ ।
ତେ ଯେ ଶତଂ ଆଜାନଜାନାଂ ଦେଵାନାମାନନ୍ଦାଃ ।
ସ ଏକଃ କର୍ମଦେଵାନାଂ ଦେଵାନାମାନନ୍ଦଃ ।
ଯେ କର୍ମଣା ଦେଵାନପିଯନ୍ତି । ଶ୍ରୋତ୍ରିଯସ୍ଯ ଚାକାମହତସ୍ଯ ।
ତେ ଯେ ଶତଂ କର୍ମଦେଵାନାଂ ଦେଵାନାମାନନ୍ଦାଃ ।
ସ ଏକୋ ଦେଵାନାମାନନ୍ଦଃ । ଶ୍ରୋତ୍ରିଯସ୍ଯ ଚାକାମହତସ୍ଯ ।
ତେ ଯେ ଶତଂ ଦେଵାନାମାନନ୍ଦାଃ । ସ ଏକ ଇନ୍ଦ୍ରସ୍ଯାଽଽନନ୍ଦଃ ॥ ୩॥
ଶ୍ରୋତ୍ରିଯସ୍ଯ ଚାକାମହତସ୍ଯ । ତେ ଯେ ଶତମିନ୍ଦ୍ରସ୍ଯାଽଽନନ୍ଦାଃ ।
ସ ଏକୋ ବୃହସ୍ପତେରାନନ୍ଦଃ । ଶ୍ରୋତ୍ରିଯସ୍ଯ ଚାକାମହତସ୍ଯ ।
ତେ ଯେ ଶତଂ ବୃହସ୍ପତେରାନନ୍ଦାଃ । ସ ଏକଃ ପ୍ରଜାପତେରାନନ୍ଦଃ ।
ଶ୍ରୋତ୍ରିଯସ୍ଯ ଚାକାମହତସ୍ଯ ।
ତେ ଯେ ଶତଂ ପ୍ରଜାପତେରାନନ୍ଦାଃ ।
ସ ଏକୋ ବ୍ରହ୍ମଣ ଆନନ୍ଦଃ । ଶ୍ରୋତ୍ରିଯସ୍ଯ ଚାକାମହତସ୍ଯ ॥ ୪॥
ସ ଯଶ୍ଚାଯଂ ପୁରୁଷେ । ଯଶ୍ଚାସାଵାଦିତ୍ଯେ । ସ ଏକଃ ।
ସ ଯ ଏଵଂଵିତ୍ । ଅସ୍ମାଲ୍ଲୋକାତ୍ପ୍ରେତ୍ଯ ।
ଏତମନ୍ନମଯମାତ୍ମାନମୁପସଙ୍କ୍ରାମତି ।
ଏତଂ ପ୍ରାଣମଯମାତ୍ମାନମୁପସଙ୍କ୍ରାମତି ।
ଏତଂ ମନୋମଯମାତ୍ମାନମୁପସଙ୍କ୍ରାମତି ।
ଏତଂ ଵିଜ୍ଞାନମଯମାତ୍ମାନମୁପସଙ୍କ୍ରାମତି ।
ଏତମାନନ୍ଦମଯମାତ୍ମାନମୁପସଙ୍କ୍ରାମତି ।
ତଦପ୍ଯେଷ ଶ୍ଲୋକୋ ଭଵତି ॥ ୫॥ ଇତ୍ଯଷ୍ଟମୋଽନୁଵାକଃ ॥
ଯତୋ ଵାଚୋ ନିଵର୍ତନ୍ତେ । ଅପ୍ରାପ୍ଯ ମନସା ସହ ।
ଆନନ୍ଦଂ ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଵିଦ୍ଵାନ୍ ।
ନ ବିଭେତି କୁତଶ୍ଚନେତି ।
ଏତହ ଵାଵ ନ ତପତି ।
କିମହସାଧୁ ନାକରଵମ୍ । କିମହଂ ପାପମକରଵମିତି ।
ସ ଯ ଏଵଂ ଵିଦ୍ଵାନେତେ ଆତ୍ମାନ ସ୍ପୃଣୁତେ ।
ଉଭେ ହ୍ଯେଵୈଷ ଏତେ ଆତ୍ମାନ ସ୍ପୃଣୁତେ । ଯ ଏଵଂ ଵେଦ ।
ଇତ୍ଯୁପନିଷତ୍ ॥ ୧॥ ଇତି ନଵମୋଽନୁଵାକଃ ॥
॥ ଇତି ବ୍ରହ୍ମାନନ୍ଦଵଲ୍ଲୀ ସମାପ୍ତା ॥ ଓଁ ସହ ନାଵଵତୁ । ସହ ନୌ ଭୁନକ୍ତୁ । ସହ ଵୀର୍ଯଂ କରଵାଵହୈ ।
ତେଜସ୍ଵିନାଵଧୀତମସ୍ତୁ ମା ଵିଦ୍ଵିଷାଵହୈ ।
ଓଁ ଶାନ୍ତିଃ ଶାନ୍ତିଃ ଶାନ୍ତିଃ ॥
ତୃତୀଯା ଭୃଗୁଵଲ୍ଲୀ
ଓଁ ସହ ନାଵଵତୁ । ସହ ନୌ ଭୁନକ୍ତୁ । ସହ ଵୀର୍ଯଂ କରଵାଵହୈ ।
ତେଜସ୍ଵିନାଵଧୀତମସ୍ତୁ ମା ଵିଦ୍ଵିଷାଵହୈ ।
ଓଁ ଶାନ୍ତିଃ ଶାନ୍ତିଃ ଶାନ୍ତିଃ ॥
ଭୃଗୁର୍ଵୈ ଵାରୁଣିଃ । ଵରୁଣଂ ପିତରମୁପସସାର ।
ଅଧୀହି ଭଗଵୋ ବ୍ରହ୍ମେତି । ତସ୍ମା ଏତତ୍ପ୍ରୋଵାଚ ।
ଅନ୍ନଂ ପ୍ରାଣଂ ଚକ୍ଷୁଃ ଶ୍ରୋତ୍ରଂ ମନୋ ଵାଚମିତି ।
ତହୋଵାଚ । ଯତୋ ଵା ଇମାନି ଭୂତାନି ଜାଯନ୍ତେ ।
ଯେନ ଜାତାନି ଜୀଵନ୍ତି ।
ଯତ୍ପ୍ରଯନ୍ତ୍ଯଭିସଂଵିଶନ୍ତି । ତଦ୍ଵିଜିଜ୍ଞାସସ୍ଵ । ତଦ୍ବ୍ରହ୍ମେତି ।
ସ ତପୋଽତପ୍ଯତ । ସ ତପସ୍ତପ୍ତ୍ଵା ॥ ୧॥ ଇତି ପ୍ରଥମୋଽନୁଵାକଃ ॥
ପଞ୍ଚକୋଶାନ୍ତଃସ୍ଥିତବ୍ରହ୍ମନିରୂପଣମ୍
ଅନ୍ନଂ ବ୍ରହ୍ମେତି ଵ୍ଯଜାନାତ୍ । ଅନ୍ନାଦ୍ଧ୍ଯେଵ ଖଲ୍ଵିମାନି
ଭୁତାନି ଜାଯନ୍ତେ । ଅନ୍ନେନ ଜାତାନି ଜୀଵନ୍ତି ।
ଅନ୍ନଂ ପ୍ରଯନ୍ତ୍ଯଭିସଂଵିଶନ୍ତୀତି । ତଦ୍ଵିଜ୍ଞାଯ ।
ପୁନରେଵ ଵରୁଣଂ ପିତରମୁପସସାର ।
ଅଧୀହି ଭଗଵୋ ବ୍ରହ୍ମେତି । ତହୋଵାଚ ।
ତପସା ବ୍ରହ୍ମ ଵିଜିଜ୍ଞାସସ୍ଵ । ତପୋ ବ୍ରହ୍ମେତି ।
ସ ତପୋଽତପ୍ଯତ । ସ ତପସ୍ତପ୍ତ୍ଵା ॥ ୧॥ ଇତି ଦ୍ଵିତୀଯୋଽନୁଵାକଃ ॥
ପ୍ରାଣୋ ବ୍ରହ୍ମେତି ଵ୍ଯଜାନାତ୍ । ପ୍ରାଣାଦ୍ଧ୍ଯେଵ ଖଲ୍ଵିମାନି
ଭୂତାନି ଜାଯନ୍ତେ । ପ୍ରାଣେନ ଜାତାନି ଜୀଵନ୍ତି ।
ପ୍ରାଣଂ ପ୍ରଯନ୍ତ୍ଯଭିସଂଵିଶନ୍ତୀତି । ତଦ୍ଵିଜ୍ଞାଯ ।
ପୁନରେଵ ଵରୁଣଂ ପିତରମୁପସସାର ।
ଅଧୀହି ଭଗଵୋ ବ୍ରହ୍ମେତି । ତହୋଵାଚ ।
ତପସା ବ୍ରହ୍ମ ଵିଜିଜ୍ଞାସସ୍ଵ । ତପୋ ବ୍ରହ୍ମେତି ।
ସ ତପୋଽତପ୍ଯତ । ସ ତପସ୍ତପ୍ତ୍ଵା ॥ ୧॥ ଇତି ତୃତୀଯୋଽନୁଵାକଃ ॥
ମନୋ ବ୍ରହ୍ମେତି ଵ୍ଯଜାନାତ୍ । ମନସୋ ହ୍ଯେଵ ଖଲ୍ଵିମାନି
ଭୂତାନି ଜାଯନ୍ତେ । ମନସା ଜାତାନି ଜୀଵନ୍ତି ।
ମନଃ ପ୍ରଯନ୍ତ୍ଯଭିସଂଵିଶନ୍ତୀତି । ତଦ୍ଵିଜ୍ଞାଯ ।
ପୁନରେଵ ଵରୁଣଂ ପିତରମୁପସସାର ।
ଅଧୀହି ଭଗଵୋ ବ୍ରହ୍ମେତି । ତହୋଵାଚ ।
ତପସା ବ୍ରହ୍ମ ଵିଜିଜ୍ଞାସସ୍ଵ । ତପୋ ବ୍ରହ୍ମେତି ।
ସ ତପୋଽତପ୍ଯତ । ସ ତପସ୍ତପ୍ତ୍ଵା ॥ ୧॥ ଇତି ଚତୁର୍ଥୋଽନୁଵାକଃ ॥
ଵିଜ୍ଞାନଂ ବ୍ରହ୍ମେତି ଵ୍ଯଜାନାତ୍ । ଵିଜ୍ଞାନାଦ୍ଧ୍ଯେଵ ଖଲ୍ଵିମାନି
ଭୂତାନି ଜାଯନ୍ତେ । ଵିଜ୍ଞାନେନ ଜାତାନି ଜୀଵନ୍ତି ।
ଵିଜ୍ଞାନଂ ପ୍ରଯନ୍ତ୍ଯଭିସଂଵିଶନ୍ତୀତି । ତଦ୍ଵିଜ୍ଞାଯ ।
ପୁନରେଵ ଵରୁଣଂ ପିତରମୁପସସାର ।
ଅଧୀହି ଭଗଵୋ ବ୍ରହ୍ମେତି । ତହୋଵାଚ ।
ତପସା ବ୍ରହ୍ମ ଵିଜିଜ୍ଞାସସ୍ଵ । ତପୋ ବ୍ରହ୍ମେତି ।
ସ ତପୋଽତପ୍ଯତ । ସ ତପସ୍ତପ୍ତ୍ଵା ॥ ୧॥ ଇତି ପଞ୍ଚମୋଽନୁଵାକଃ ॥
ଆନନ୍ଦୋ ବ୍ରହ୍ମେତି ଵ୍ଯଜାନାତ୍ । ଆନନ୍ଦାଧ୍ଯେଵ ଖଲ୍ଵିମାନି
ଭୂତାନି ଜାଯନ୍ତେ । ଆନନ୍ଦେନ ଜାତାନି ଜୀଵନ୍ତି ।
ଆନନ୍ଦଂ ପ୍ରଯନ୍ତ୍ଯଭିସଂଵିଶନ୍ତୀତି ।
ସୈଷା ଭାର୍ଗଵୀ ଵାରୁଣୀ ଵିଦ୍ଯା । ପରମେ ଵ୍ଯୋମନ୍ପ୍ରତିଷ୍ଠିତା ।
ସ ଯ ଏଵଂ ଵେଦ ପ୍ରତିତିଷ୍ଠତି । ଅନ୍ନଵାନନ୍ନାଦୋ ଭଵତି ।
ମହାନ୍ଭଵତି ପ୍ରଜଯା ପଶୁଭିର୍ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚସେନ ।
ମହାନ୍ କୀର୍ତ୍ଯା ॥ ୧॥ ଇତି ଷଷ୍ଠୋଽନୁଵାକଃ ॥
ଅନ୍ନବ୍ରହ୍ମୋପାସନମ୍
ଅନ୍ନଂ ନ ନିନ୍ଦ୍ଯାତ୍ । ତଦ୍ଵ୍ରତମ୍ । ପ୍ରାଣୋ ଵା ଅନ୍ନମ୍ ।
ଶରୀରମନ୍ନାଦମ୍ । ପ୍ରାଣେ ଶରୀରଂ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତମ୍ ।
ଶରୀରେ ପ୍ରାଣଃ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତଃ । ତଦେତଦନ୍ନମନ୍ନେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତମ୍ ।
ସ ଯ ଏତଦନ୍ନମନ୍ନେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତଂ ଵେଦ ପ୍ରତିତିଷ୍ଠତି ।
ଅନ୍ନଵାନନ୍ନାଦୋ ଭଵତି । ମହାନ୍ଭଵତି ପ୍ରଜଯା
ପଶୁଭିର୍ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚସେନ । ମହାନ୍ କୀର୍ତ୍ଯା ॥ ୧॥
ଇତି ସପ୍ତମୋଽନୁଵାକଃ ॥
ଅନ୍ନଂ ନ ପରିଚକ୍ଷୀତ । ତଦ୍ଵ୍ରତମ୍ । ଆପୋ ଵା ଅନ୍ନମ୍ ।
ଜ୍ଯୋତିରନ୍ନାଦମ୍ । ଅପ୍ସୁ ଜ୍ଯୋତିଃ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତମ୍ ।
ଜ୍ଯୋତିଷ୍ଯାପଃ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତାଃ । ତଦେତଦନ୍ନମନ୍ନେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତମ୍ ।
ସ ଯ ଏତଦନ୍ନମନ୍ନେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତଂ ଵେଦ ପ୍ରତିତିଷ୍ଠତି ।
ଅନ୍ନଵାନନ୍ନାଦୋ ଭଵତି । ମହାନ୍ଭଵତି ପ୍ରଜଯା
ପଶୁଭିର୍ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚସେନ । ମହାନ୍ କୀର୍ତ୍ଯା ॥ ୧॥
ଇତ୍ଯଷ୍ଟମୋଽନୁଵାକଃ ॥
ଅନ୍ନଂ ବହୁ କୁର୍ଵୀତ । ତଦ୍ଵ୍ରତମ୍ । ପୃଥିଵୀ ଵା ଅନ୍ନମ୍ ।
ଆକାଶୋଽନ୍ନାଦଃ । ପୃଥିଵ୍ଯାମାକାଶଃ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତଃ ।
ଆକାଶେ ପୃଥିଵୀ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତା ।
ତଦେତଦନ୍ନମନ୍ନେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତମ୍ ।
ସ ଯ ଏତଦନ୍ନମନ୍ନେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତଂ ଵେଦ ପ୍ରତିତିଷ୍ଠତି ।
ଅନ୍ନଵାନନ୍ନାଦୋ ଭଵତି । ମହାନ୍ଭଵତି ପ୍ରଜଯା
ପଶୁଭିର୍ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚସେନ । ମହାନ୍ କୀର୍ତ୍ଯା ॥ ୧॥
ଇତି ନଵମୋଽନୁଵାକଃ ॥
ସଦାଚାରପ୍ରଦର୍ଶନମ୍ । ବ୍ରହ୍ମାନନ୍ଦାନୁଭଵଃ
ନ କଞ୍ଚନ ଵସତୌ ପ୍ରତ୍ଯାଚକ୍ଷୀତ । ତଦ୍ଵ୍ରତମ୍ ।
ତସ୍ମାଦ୍ଯଯା କଯା ଚ ଵିଧଯା ବହ୍ଵନ୍ନଂ ପ୍ରାପ୍ନୁଯାତ୍ ।
ଅରାଧ୍ଯସ୍ମା ଅନ୍ନମିତ୍ଯାଚକ୍ଷତେ ।
ଏତଦ୍ଵୈ ମୁଖତୋଽନ୍ନରାଦ୍ଧମ୍ ।
ମୁଖତୋଽସ୍ମା ଅନ୍ନରାଧ୍ଯତେ ।
ଏତଦ୍ଵୈ ମଧ୍ଯତୋଽନ୍ନରାଦ୍ଧମ୍ ।
ମଧ୍ଯତୋଽସ୍ମା ଅନ୍ନରାଧ୍ଯତେ ।
ଏଦଦ୍ଵା ଅନ୍ତତୋଽନ୍ନରାଦ୍ଧମ୍ ।
ଅନ୍ତତୋଽସ୍ମା ଅନ୍ନ ରାଧ୍ଯତେ ॥ ୧॥
ଯ ଏଵଂ ଵେଦ । କ୍ଷେମ ଇତି ଵାଚି । ଯୋଗକ୍ଷେମ ଇତି ପ୍ରାଣାପାନଯୋଃ ।
କର୍ମେତି ହସ୍ତଯୋଃ । ଗତିରିତି ପାଦଯୋଃ । ଵିମୁକ୍ତିରିତି ପାଯୌ ।
ଇତି ମାନୁଷୀଃ ସମାଜ୍ଞାଃ । ଅଥ ଦୈଵୀଃ । ତୃପ୍ତିରିତି ଵୃଷ୍ଟୌ ।
ବଲମିତି ଵିଦ୍ଯୁତି ॥ ୨॥
ଯଶ ଇତି ପଶୁଷୁ । ଜ୍ଯୋତିରିତି ନକ୍ଷତ୍ରେଷୁ ।
ପ୍ରଜାତିରମୃତମାନନ୍ଦ ଇତ୍ଯୁପସ୍ଥେ । ସର୍ଵମିତ୍ଯାକାଶେ ।
ତତ୍ପ୍ରତିଷ୍ଠେତ୍ଯୁପାସୀତ । ପ୍ରତିଷ୍ଠାଵାନ୍ ଭଵତି ।
ତନ୍ମହ ଇତ୍ଯୁପାସୀତ । ମହାନ୍ଭଵତି । ତନ୍ମନ ଇତ୍ଯୁପାସୀତ ।
ମାନଵାନ୍ଭଵତି ॥ ୩॥
ତନ୍ନମ ଇତ୍ଯୁପାସୀତ । ନମ୍ଯନ୍ତେଽସ୍ମୈ କାମାଃ ।
ତଦ୍ବ୍ରହ୍ମେତ୍ଯୁପାସୀତ । ବ୍ରହ୍ମଵାନ୍ଭଵତି ।
ତଦ୍ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପରିମର ଇତ୍ଯୁପାସୀତ ।
ପର୍ଯେଣଂ ମ୍ରିଯନ୍ତେ ଦ୍ଵିଷନ୍ତଃ ସପତ୍ନାଃ ।
ପରି ଯେଽପ୍ରିଯା ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯାଃ ।
ସ ଯଶ୍ଚାଯଂ ପୁରୁଷେ । ଯଶ୍ଚାସାଵାଦିତ୍ଯେ । ସ ଏକଃ ॥ ୪॥
ସ ଯ ଏଵଂଵିତ୍ । ଅସ୍ମାଲ୍ଲୋକାତ୍ପ୍ରେତ୍ଯ ।
ଏତମନ୍ନମଯମାତ୍ମାନମୁପସଙ୍କ୍ରମ୍ଯ ।
ଏତଂ ପ୍ରାଣମଯମାତ୍ମାନମୁପସଙ୍କ୍ରମ୍ଯ ।
ଏତଂ ମନୋମଯମାତ୍ମାନମୁପସଙ୍କ୍ରମ୍ଯ ।
ଏତଂ ଵିଜ୍ଞାନମଯମାତ୍ମାନମୁପସଙ୍କ୍ରମ୍ଯ ।
ଏତମାନନ୍ଦମଯମାତ୍ମାନମୁପସଙ୍କ୍ରମ୍ଯ ।
ଇମାଁଲ୍ଲୋକନ୍କାମାନ୍ନୀ କାମରୂପ୍ଯନୁସଞ୍ଚରନ୍ ।
ଏତତ୍ ସାମ ଗାଯନ୍ନାସ୍ତେ । ହା ୩ ଵୁ ହା ୩ ଵୁ ହା ୩ ଵୁ ॥ ୫॥
ଅହମନ୍ନମହମନ୍ନମହମନ୍ନମ୍ ।
ଅହମନ୍ନାଦୋଽ୩ହମନ୍ନାଦୋଽ୩ଅହମନ୍ନାଦଃ ।
ଅହଶ୍ଲୋକକୃଦହଶ୍ଲୋକକୃଦହଶ୍ଲୋକକୃତ୍ ।
ଅହମସ୍ମି ପ୍ରଥମଜା ଋତା୩ସ୍ଯ ।
ପୂର୍ଵଂ ଦେଵେଭ୍ଯୋଽମୃତସ୍ଯ ନା୩ଭାଇ ।
ଯୋ ମା ଦଦାତି ସ ଇଦେଵ ମା୩ଅଽଵାଃ ।
ଅହମନ୍ନମନ୍ନମଦନ୍ତମା୩ଦ୍ମି ।
ଅହଂ ଵିଶ୍ଵଂ ଭୁଵନମଭ୍ଯଭଵା୩ମ୍ ।
ସୁଵର୍ନ ଜ୍ଯୋତୀଃ ॥ ୬॥
ଯ ଏଵଂ ଵେଦ । ଇତ୍ଯୁପନିଷତ୍ ।
ଇତି ଦଶମୋଽନୁଵାକଃ ॥
॥ ଇତି ଭୃଗୁଵଲ୍ଲୀ ସମାପ୍ତା ॥ ଓଁ ସହ ନାଵଵତୁ । ସହ ନୌ ଭୁନକ୍ତୁ । ସହ ଵୀର୍ଯଂ କରଵାଵହୈ ।
ତେଜସ୍ଵି ନାଵଧୀତମସ୍ତୁ ମା ଵିଦ୍ଵିଷାଵହୈ ।
॥ ଓଁ ଶାନ୍ତିଃ ଶାନ୍ତିଃ ଶାନ୍ତିଃ ॥

Explore More