Lord Shiva

অনাময স্তোত্ৰম্

(Anamaya Stotram in Assamese)

Dandin

Also known as Dandi Anamaya Stotram · anamaya stotra · shiva anamaya stotram

Thirty-five verses to Shiva in the mandakranta metre, composed by the poet Dandin, who names himself in the closing verse and states the hymn's purpose plainly: by the reciting of this praise, take away the diseases of men. It begins in self-doubt — how can a creature like me, mind clouded in the dark, reach that highest light? — and answers that the words come of themselves. Dandin then sets Shiva above the other gods by argument rather than assertion, holding that speech touches only their gross portion, and that devotion, not learning, is what qualifies a person to praise the lord of the three worlds. Recited for health and for freedom from illness.

তৃষ্ণাতন্ত্ৰে মনসি তমসা দুৰ্দিনে বন্ধুৱৰ্তী
মাদৃগ্জন্তুঃ কথমধিকৰোত্যৈশ্ৱৰং জ্যোতিৰগ্ৰ্যম্ ।
ৱাচঃ স্ফীতা ভগৱতি হৰেস্সন্নিকৃষ্টাত্মৰূপা-
স্স্তুত্যাত্মানস্স্ৱযমিৱমুখাদস্য মে নিষ্পতন্তি ॥ ১ ॥
ৱেধা ৱিষ্ণুৰ্ৱৰুণধনদৌ ৱাসৱো জীৱিতেশ-
শ্চন্দ্ৰাদিত্যৌ ৱসৱ ইতি যা দেৱতা ভিন্নকক্ষ্যাঃ ।
মন্যে তাসামপি ন ভজতে ভাৰতী তে স্ৱৰূপং
স্থূলে ত্ৱংশে স্পৃশতি সদৃশং তত্পুনৰ্মাদৃশোঽপি ॥ ২ ॥
তন্নস্থাণোস্স্তুতিৰতিভৰা ভক্তিৰুচ্চৈৰ্মুখী চে-
দ্গ্ৰাম্যস্তোতা ভৱতি পুৰুষঃ কশ্চিদাৰণ্যকো ৱা ।
নো চেদ্ভক্তিস্ত্ৱযি চ যদি ৱা ব্ৰহ্মৱিদ্যাত্ৱধীতে
নানুধ্যেযস্তৱ পশুৰসাৱাত্মকৰ্মানভিজ্ঞঃ ॥ ৩ ॥
ৱিশ্ৱং প্ৰাদুৰ্ভৱতি লভতে ত্ৱামধিষ্ঠাযকং চে-
ন্নেহ্যুত্পত্তিৰ্যযদি জনযিতা নাস্তি চৈতন্যযুক্তঃ ।
ক্ষিত্যাদীনাং ভৱ নিজকলাৱত্তযা জন্মৱত্তা
সিধ্যত্যেৱং সতি ভগৱতস্সৰ্ৱলোকাধিপত্যম্ ॥ ৪ ॥
ভোগ্যামাহুঃ প্ৰকৃতিমৃষযশ্চেতনাশক্তিশূন্যাং
ভোক্তা চৈনাং পৰিণমযিতুং বুদ্ধিৱৰ্তী সমৰ্থঃ ।
ভোগোপ্যস্মিন্ ভৱতি মিথুনে পুষ্কলস্তত্ৰ হেতু-
ৰ্নীলগ্ৰীৱ ত্ৱমসি ভুৱনস্থাপনাসূত্ৰধাৰঃ ॥ ৫ ॥
ভিন্নাৱস্থং জগতি বহুনা দেশকালপ্ৰভেদা-
দ্দ্ৱাভ্যাং পাপান্যভিগিৰি হৰন্ যোনৱদ্যঃ ক্ৰমাভ্যাম্ ।
প্ৰেক্ষ্যাৰূঢস্সৃজতি নিযমাদস্য সৰ্ৱং হি যত্ত-
ত্সৰ্ৱজ্ঞত্ৱং ত্ৰিভুৱন সৃজা যত্ৰ সূত্ৰং ন কিঞ্চিত্ ॥ ৬ ॥
চাৰূদ্ৰেকে ৰজসি জগতাং জন্মসত্ৱে প্ৰকৃষ্টে
যাত্ৰাং ভূযস্তমসি বহুলে বিভ্ৰতস্সংহৃতিং চ ।
ব্ৰহ্মাদ্যৈতত্প্ৰকৃতিগহনং স্তংভপৰ্যন্তমাসী-
ত্ক্ৰীডাৱস্তু ত্ৰিনযন মনোৱৃত্তিমাত্ৰানুগং তে ॥ ৭ ॥
কৃত্তিশ্চিত্ৰা নিৱসনপদে কল্পিতা পৌণ্ডৰীকী
ৱাসাগাৰং পিতৃৱনভুৱং ৱাহনং কশ্চিদুক্ষা ।
এৱং প্ৰাহুঃ প্ৰলঘুহৃদযা যদ্যপি স্ৱাৰ্থপোষং
ত্ৱাং প্ৰত্যেকং ধ্ৱনতি ভগৱন্নীশ ইত্যেষ শব্দঃ ॥ ৮ ॥
ক্লৃপ্তাকল্পঃ কিমযমশিৱৈৰস্থিমুখ্যৈঃ পদাৰ্থৈঃ
কস্স্যাদস্য স্তনকলশযোৰ্ভাৰনম্ৰা ভৱানী ।
পাণৌ খণ্ডঃ পৰশুৰিদমপ্যক্ষসূত্ৰং কিমস্যে-
ত্যা চক্ষাণো হৰ কৃতধিযামস্তু হাস্যৈকৱেদ্যঃ ॥ ৯ ॥
যত্কাপালৱ্ৰতমপি মহদ্দৃষ্টমেকান্তঘোৰং
মুক্তেৰধ্ৱা স পুনৰমলঃ পাৱনঃ কিং ন জাতঃ ।
দাক্ষাযণ্যাং প্ৰিযতমতযা ৱৰ্ততে যোগমাযা
সা স্যাদ্ধত্তে মিথুনচৰিতং ৱৃদ্ধিমূলং প্ৰজানাম্ ॥ ১০ ॥
কশ্চিন্মৰ্ত্যঃ ক্ৰতুকৃশতনুৰ্নীলকণ্ঠ ত্ৱযা চে-
দ্দৃষ্টিস্নিগ্ধস্স পুনৰমৰস্ত্ৰীভুজগ্ৰাহ্যকণ্ঠঃ ।
অপ্যাৰূঢস্সুৰপৰিৱৃতং স্থানমাখণ্ডলীযং
ত্ৱং চেত্ক্ৰুদ্ধস্স পততি নিৰালংবনো ধ্ৱান্তজালে ॥ ১১ ॥
শশ্ৱদ্বাল্যং শৰৱণভৱং ষণ্মুখং দ্ৱাদশাক্ষং
তেজো যত্তে কনকনলিনীপদ্মপত্ৰাৱদাতম্ ।
ৱিস্মাৰ্যন্তে সুৰযুৱতযস্তেন সেন্দ্ৰাৱৰোধা
দৈত্যেন্দ্ৰাণামসুৰজযিনাং বন্ধনাগাৰৱাসম্ ॥ ১২ ॥
ৱেগাকৃষ্টগ্ৰহৰৱিশশিৱ্যশ্নুৱানং দিগন্তা-
ন্ন্যক্কুৰ্ৱাণং প্ৰলযপযসামূৰ্মিভঙ্গাৱলেপম্ ।
মুক্তাকাৰং হৰ তৱ জটাবদ্ধসংস্পৰ্শি সদ্যো
জজ্ঞে চূডা কুসুমসুভগং ৱাৰি ভাগীৰথীযম্ ॥ ১৩ ॥
কল্মাষস্তে মৰকতশিলাভঙ্গকান্তিৰ্ন কণ্ঠে
ন ৱ্যাচষ্টে ভুৱনৱিষযাং ত্ৱত্প্ৰসাদপ্ৰৱৃত্তিম্ ।
ৱাৰাং গৰ্ভস্সহি ৱিষমযো মন্দৰক্ষোভজন্মা
নৈৱং ৰুদ্ধো যদি ন ভৱতি স্থাৱৰং জঙ্গমং ৱা ॥ ১৪ ॥
সন্ধাযাস্ত্ৰং ধনুষি নিযমোন্মাথি সম্মোহনাখ্যং
পাৰ্শ্ৱে তিষ্ঠন্ গিৰিশসদৃশে পঞ্চবাণো মুহূৰ্তম্ ।
তস্মাদূৰ্ধ্ৱং দহনপৰিধৌ ৰোষদৃষ্টি প্ৰসূতে
ৰক্তাশোকস্তবকিত ইৱ প্ৰান্তধূমদ্ৱিৰেফঃ ॥ ১৫ ॥
লঙ্কানাথং লৱণজলধিস্থূলৱেলোৰ্মিদীৰ্ঘৈঃ
কৈলাসং তে নিলযনগৰীং বাহুভিঃ কম্পযন্তম্ ।
আক্ৰোশদ্ভিৰ্ৱমিতৰুধিৰৈৰাননৈৰাপ্লুতাক্ষৈ-
ৰাপাতালানযদলসাবদ্ধমঙ্গুষ্ঠকৰ্ম ॥ ১৬ ॥
ঐশ্ৱৰ্যং তেঽপ্যৱৃণতপতন্নেকমূৰ্ধাৱশেষঃ
পাদদ্ৱন্দ্ৱে দশমুখশিৰঃ পুণ্ডৰীকোপহাৰঃ ।
যেনৈৱাসাৱধিগতফলো ৰাক্ষসশ্ৰীৱিধেয-
শ্চক্ৰে দেৱাসুৰপৰিষদো লোকপালৈকশত্ৰুঃ ॥ ১৭ ॥
ভক্তিৰ্বাণা সুৰমপি ভৱত্পাদপদ্মং স্পৃশন্তং
স্থানং চন্দ্ৰাভৰণ গমযামাস লোকস্য মূৰ্ধ্নি ।
সহ্যস্যাপি ভ্ৰুকুটিনযনাদগ্নিদংষ্ট্ৰাকৰালং
দ্ৰষ্টুং কশ্চিদ্ৱদনমশকদ্দেৱদৈত্যেশ্ৱৰেষু ॥ ১৮ ॥
পাদন্যাসান্নমতি ৱসুধা পন্নগস্কন্ধলগ্না
বাহুক্ষেপাদ্গ্ৰহগণযুতং ঘূৰ্ণতে মেঘবৃন্দম্ ।
উত্সাদ্যন্তে ক্ষণমিৱ দিশো হুঙ্কৃতেনাতিমাত্ৰং
ভিন্নাৱস্থং ভৱতি ভুৱনং ত্ৱয্যুপক্ৰান্তনৃত্তে ॥ ১৯ ॥
নোৰ্ধ্ৱং গম্যং সৰসিজভুৱো নাপ্যধশ্শাৰ্ঙ্গপাণে-
ৰাসীদন্তস্তৱ হুতৱহস্তং ভমূৰ্ত্যা স্থিতস্য ।
ভূযস্তাভ্যামুপৰি লঘুনা ৱিস্মযেন স্তুৱদ্ভ্যাং
কণ্ঠে কালং কপিলনযনং ৰূপমাৱিৰ্বভূৱ ॥ ২০ ॥
শ্লাঘ্যাং দৃষ্টিং দুহিতৰি গিৰেৰ্ন্যস্য চাপোৰ্ধ্ৱকোট্যাং
কৃত্ৱা বাহুং ত্ৰিপুৰৱিজযানন্তৰং তে স্থিতস্য ।
মন্দাৰাণাং মধুৰসুৰভযো ৱৃষ্টযঃ পেতুৰাৰ্দ্ৰা-
স্স্ৱৰ্গোদ্যানভ্ৰমৰৱনিতাদত্তদীৰ্ঘানুযাতাঃ ॥ ২১ ॥
উদ্ধৃত্যৈকং নযনমৰুণং স্নিগ্ধতাৰাপৰাগং
পূৰ্ণেথাদ্যঃ পৰমসুলভে দুষ্কৰাণাং সহস্ৰে ।
চক্ৰং ভেজে দহনজটিলং দক্ষিণং তস্য হস্তং
বালস্যেৱ দ্যূতিৱলযিতং মণ্ডলং ভাস্কৰস্য ॥ ২২ ॥
ৱিষ্ণুশ্চক্ৰে কৰতলগতে ৱিষ্টপানাং ত্ৰযাণাং
দত্তাশ্ৱাসো দনুসুতশিৰশ্ছেদদীক্ষাং ববন্ধ ।
প্ৰত্যাসন্নং তদপি নযনং পুণ্ডৰীকানুকাৰি
শ্লাঘ্যা ভক্তিস্ত্ৰিনযন ভৱত্যৰ্পিতা কিং ন সূতে ॥ ২৩ ॥
সৱ্যে শূলং ত্ৰিশিখমপৰে দোষ্ণি ভিক্ষাকপালং
সোমো মুগ্ধশ্শিৰসি ভুজগঃ কশ্চিদংসোত্তৰীযঃ ।
কোঽযং ৱেষস্ত্ৰিনযন কুতো দৃষ্ট ইত্যদ্ৰিকন্যা
প্ৰাযেণ ত্ৱাং হসতি ভগৱন্ প্ৰেমনিৰ্যন্ত্ৰিতাত্মা ॥ ২৪ ॥
আৰ্দ্ৰং নাগাজিনমৱযৱগ্ৰন্থিমদ্বিভ্ৰদংসে
ৰূপং প্ৰাৱৃড্ঘনৰুচিমহাভৈৰৱং দৰ্শযিত্ৱা ।
পশ্যন্ গৌৰীং ভযচল কৰালংবিত স্কন্ধহস্তাং
মন্যে প্ৰীত্যা দৃঢ ইতি ভৱান্ ৱজ্ৰদেহেঽপি জাতঃ ॥ ২৫ ॥
ৱ্যালাকল্পা ৱিষমনযনা ৱিদ্ৰুমাতাম্ৰভাসো
জাযামিশ্ৰা জটিলশিৰসশ্চন্দ্ৰৰেখাৱতংসাঃ ।
নিত্যানন্দা নিযতললিতাস্স্নিগ্ধকল্মাষকণ্ঠাঃ
দেৱা ৰুদ্ৰা ধৃতপৰশৱস্তে ভৱিষ্যন্তি ভক্তাঃ ॥ ২৬ ॥
মন্ত্ৰাভ্যাসো নিযমৱিধযস্তীৰ্থযাত্ৰানুৰোধো
গ্ৰামে ভিক্ষাচৰণমুটজে বীজৱৃত্তিৰ্ৱনে ৱা
ইত্যাযাসে মহতি ৰমতামপ্ৰগল্ভঃ ফলাৰ্থে
স্মৃত্ৱেৱাহং তৱচৰণযোৰ্নিৰ্ৱৃতিং সাধযামি ॥ ২৭ ॥
আস্তাং তাৱত্স্নপনমুপৰিক্ষীৰধাৰাপ্ৰৱাহৈ-
স্স্নেহাভ্যঙ্গো ভৱনকৰণং গন্ধধূপাৰ্পণং ৱা ।
যস্তে কশ্চিত্কিৰতি কুসুমান্যুদ্দিশন্ পাদপীঠং
ভূযো নৈষ ভ্ৰমতি জননীগৰ্ভকাৰাগৃহেষু ॥ ২৮ ॥
মুক্তাকাৰং মুনিভিৰনিশং চেতসি ধ্যাযমানং
মুক্তাগৌৰং শিৰসিজটিলে জাহ্নৱীমুদ্ৱহন্তম্ ।
নানাকাৰং নম্ৰশশিকলাশেখৰং নাগহাৰং
নাৰীমিশ্ৰং ধৃতনৰশিৰোমাল্যমীশং নমামি ॥ ২৯ ॥
তিৰ্যগ্যোনৌ ত্ৰিদশনিলযে মানুষে ৰাক্ষসে ৱা
যক্ষাৱাসে ৱিষধৰপুৰে দেৱ ৱিদ্যাধৰে ৱা ।
যস্মিন্ কস্মিংত্সুকৃতনিলযে জন্মনি শ্ৰেযসে ৱা
ভূযাদ্যুষ্মচ্চৰণকমলধ্যাযিনী চিত্তৱৃত্তিঃ ॥ ৩০ ॥
ৱন্দে ৰুদ্ৰং ৱৰদমমলং দণ্ডিনং মুণ্ডধাৰিং
দিৱ্যজ্ঞানং ত্ৰিপুৰদহনং শঙ্কৰং শূলপাণিম্ ।
তেজোৰাশিং ত্ৰিভুৱনগুৰুং তীৰ্থমৌলিং ত্ৰিনেত্ৰং
কৈলাসস্থং ধনপতিসখং পাৰ্ৱতীনাথমীশম্ ॥ ৩১ ॥
যোগী ভোগী ৱিষভুগমৃতশ্শস্ত্ৰপাণিঃ তপস্ৱী
শান্তঃ ক্ৰূৰঃ শমিতৱিষযঃ শৈলকন্যাসহাযঃ ।
ভিক্ষাৱৃত্তিস্ত্ৰিভুৱনপতিঃ শুদ্ধিমানস্থিমালী
শক্যো জ্ঞাতুং কথমিৱ শিৱ ত্ৱং ৱিৰুদ্ধস্ৱভাৱঃ ॥ ৩২ ॥
উপদিশতী যদুচ্চৈৰ্জ্যোতিৰাম্নাযৱিদ্যাং
পৰম পৰমদূৰং দূৰমাদ্যন্তশূন্যাম্ ।
ত্ৰিপুৰজযিনী তস্মিন্ দেৱদেৱে নিৱিষ্টাং
ভগৱতি পৰিৱৰ্তোন্মাদিনী ভক্তিৰস্তু ॥ ৩৩ ॥
ইতি ৱিৰচিতমেতচ্চাৰুচন্দ্ৰাৰ্ধমৌলে-
ৰ্ললিতপদমুদাৰং দণ্ডিনা পণ্ডিতেন ।
স্তৱনমৱনকামেনাত্মনোঽনামযাখ্যং
ভৱতি ৱিগতৰোগো জন্তুৰেতজ্জপেন ॥ ৩৪ ॥
স্তোত্ৰং সম্যক্পৰমৱিদুষা দণ্ডিনা ৱাচ্যৱৃত্তা-
ন্মন্দাক্ৰান্তান্ ত্ৰিভুৱনগুৰোঃ পাৰ্ৱতীৱল্লভস্য ।
কৃত্ৱা স্তোত্ৰং যদি সুভগমাপ্নোতি নিত্যং হি পুণ্যং
তেন ৱ্যাধিং হৰ হৰ নৃণাং স্তোত্ৰপাঠেন সত্যম্ ॥ ৩৫ ॥
॥ ইতি দণ্ডিৱিৰচিতং অনামযস্তোত্ৰম্ সম্পূৰ্ণম্ ॥

Explore More