Lord Shiva

anāmaya stotram

(Anamaya Stotram in English (IAST))

Dandin

Also known as Dandi Anamaya Stotram · anamaya stotra · shiva anamaya stotram

Thirty-five verses to Shiva in the mandakranta metre, composed by the poet Dandin, who names himself in the closing verse and states the hymn's purpose plainly: by the reciting of this praise, take away the diseases of men. It begins in self-doubt — how can a creature like me, mind clouded in the dark, reach that highest light? — and answers that the words come of themselves. Dandin then sets Shiva above the other gods by argument rather than assertion, holding that speech touches only their gross portion, and that devotion, not learning, is what qualifies a person to praise the lord of the three worlds. Recited for health and for freedom from illness.

tṛṣṇātantre manasi tamasā durdine bandhuvartī
mādṛgjantuḥ kathamadhikarotyaiśvaraṃ jyotiragryam |
vācaḥ sphītā bhagavati haressannikṛṣṭātmarūpā-
sstutyātmānassvayamivamukhādasya me niṣpatanti || 1 ||
vedhā viṣṇurvaruṇadhanadau vāsavo jīviteśa-
ścandrādityau vasava iti yā devatā bhinnakakṣyāḥ |
manye tāsāmapi na bhajate bhāratī te svarūpaṃ
sthūle tvaṃśe spṛśati sadṛśaṃ tatpunarmādṛśo'pi || 2 ||
tannasthāṇosstutiratibharā bhaktiruccairmukhī ce-
dgrāmyastotā bhavati puruṣaḥ kaścidāraṇyako vā |
no cedbhaktistvayi ca yadi vā brahmavidyātvadhīte
nānudhyeyastava paśurasāvātmakarmānabhijñaḥ || 3 ||
viśvaṃ prādurbhavati labhate tvāmadhiṣṭhāyakaṃ ce-
nnehyutpattiryayadi janayitā nāsti caitanyayuktaḥ |
kṣityādīnāṃ bhava nijakalāvattayā janmavattā
sidhyatyevaṃ sati bhagavatassarvalokādhipatyam || 4 ||
bhogyāmāhuḥ prakṛtimṛṣayaścetanāśaktiśūnyāṃ
bhoktā caināṃ pariṇamayituṃ buddhivartī samarthaḥ |
bhogopyasmin bhavati mithune puṣkalastatra hetu-
rnīlagrīva tvamasi bhuvanasthāpanāsūtradhāraḥ || 5 ||
bhinnāvasthaṃ jagati bahunā deśakālaprabhedā-
ddvābhyāṃ pāpānyabhigiri haran yonavadyaḥ kramābhyām |
prekṣyārūḍhassṛjati niyamādasya sarvaṃ hi yatta-
tsarvajñatvaṃ tribhuvana sṛjā yatra sūtraṃ na kiñcit || 6 ||
cārūdreke rajasi jagatāṃ janmasatve prakṛṣṭe
yātrāṃ bhūyastamasi bahule bibhratassaṃhṛtiṃ ca |
brahmādyaitatprakṛtigahanaṃ staṃbhaparyantamāsī-
tkrīḍāvastu trinayana manovṛttimātrānugaṃ te || 7 ||
kṛttiścitrā nivasanapade kalpitā pauṇḍarīkī
vāsāgāraṃ pitṛvanabhuvaṃ vāhanaṃ kaścidukṣā |
evaṃ prāhuḥ pralaghuhṛdayā yadyapi svārthapoṣaṃ
tvāṃ pratyekaṃ dhvanati bhagavannīśa ityeṣa śabdaḥ || 8 ||
klṛptākalpaḥ kimayamaśivairasthimukhyaiḥ padārthaiḥ
kassyādasya stanakalaśayorbhāranamrā bhavānī |
pāṇau khaṇḍaḥ paraśuridamapyakṣasūtraṃ kimasye-
tyā cakṣāṇo hara kṛtadhiyāmastu hāsyaikavedyaḥ || 9 ||
yatkāpālavratamapi mahaddṛṣṭamekāntaghoraṃ
mukteradhvā sa punaramalaḥ pāvanaḥ kiṃ na jātaḥ |
dākṣāyaṇyāṃ priyatamatayā vartate yogamāyā
sā syāddhatte mithunacaritaṃ vṛddhimūlaṃ prajānām || 10 ||
kaścinmartyaḥ kratukṛśatanurnīlakaṇṭha tvayā ce-
ddṛṣṭisnigdhassa punaramarastrībhujagrāhyakaṇṭhaḥ |
apyārūḍhassuraparivṛtaṃ sthānamākhaṇḍalīyaṃ
tvaṃ cetkruddhassa patati nirālaṃbano dhvāntajāle || 11 ||
śaśvadbālyaṃ śaravaṇabhavaṃ ṣaṇmukhaṃ dvādaśākṣaṃ
tejo yatte kanakanalinīpadmapatrāvadātam |
vismāryante surayuvatayastena sendrāvarodhā
daityendrāṇāmasurajayināṃ bandhanāgāravāsam || 12 ||
vegākṛṣṭagraharaviśaśivyaśnuvānaṃ digantā-
nnyakkurvāṇaṃ pralayapayasāmūrmibhaṅgāvalepam |
muktākāraṃ hara tava jaṭābaddhasaṃsparśi sadyo
jajñe cūḍā kusumasubhagaṃ vāri bhāgīrathīyam || 13 ||
kalmāṣaste marakataśilābhaṅgakāntirna kaṇṭhe
na vyācaṣṭe bhuvanaviṣayāṃ tvatprasādapravṛttim |
vārāṃ garbhassahi viṣamayo mandarakṣobhajanmā
naivaṃ ruddho yadi na bhavati sthāvaraṃ jaṅgamaṃ vā || 14 ||
sandhāyāstraṃ dhanuṣi niyamonmāthi sammohanākhyaṃ
pārśve tiṣṭhan giriśasadṛśe pañcabāṇo muhūrtam |
tasmādūrdhvaṃ dahanaparidhau roṣadṛṣṭi prasūte
raktāśokastabakita iva prāntadhūmadvirephaḥ || 15 ||
laṅkānāthaṃ lavaṇajaladhisthūlavelormidīrghaiḥ
kailāsaṃ te nilayanagarīṃ bāhubhiḥ kampayantam |
ākrośadbhirvamitarudhirairānanairāplutākṣai-
rāpātālānayadalasābaddhamaṅguṣṭhakarma || 16 ||
aiśvaryaṃ te'pyavṛṇatapatannekamūrdhāvaśeṣaḥ
pādadvandve daśamukhaśiraḥ puṇḍarīkopahāraḥ |
yenaivāsāvadhigataphalo rākṣasaśrīvidheya-
ścakre devāsurapariṣado lokapālaikaśatruḥ || 17 ||
bhaktirbāṇā suramapi bhavatpādapadmaṃ spṛśantaṃ
sthānaṃ candrābharaṇa gamayāmāsa lokasya mūrdhni |
sahyasyāpi bhrukuṭinayanādagnidaṃṣṭrākarālaṃ
draṣṭuṃ kaścidvadanamaśakaddevadaityeśvareṣu || 18 ||
pādanyāsānnamati vasudhā pannagaskandhalagnā
bāhukṣepādgrahagaṇayutaṃ ghūrṇate meghabṛndam |
utsādyante kṣaṇamiva diśo huṅkṛtenātimātraṃ
bhinnāvasthaṃ bhavati bhuvanaṃ tvayyupakrāntanṛtte || 19 ||
nordhvaṃ gamyaṃ sarasijabhuvo nāpyadhaśśārṅgapāṇe-
rāsīdantastava hutavahastaṃ bhamūrtyā sthitasya |
bhūyastābhyāmupari laghunā vismayena stuvadbhyāṃ
kaṇṭhe kālaṃ kapilanayanaṃ rūpamāvirbabhūva || 20 ||
ślāghyāṃ dṛṣṭiṃ duhitari girernyasya cāpordhvakoṭyāṃ
kṛtvā bāhuṃ tripuravijayānantaraṃ te sthitasya |
mandārāṇāṃ madhurasurabhayo vṛṣṭayaḥ peturārdrā-
ssvargodyānabhramaravanitādattadīrghānuyātāḥ || 21 ||
uddhṛtyaikaṃ nayanamaruṇaṃ snigdhatārāparāgaṃ
pūrṇethādyaḥ paramasulabhe duṣkarāṇāṃ sahasre |
cakraṃ bheje dahanajaṭilaṃ dakṣiṇaṃ tasya hastaṃ
bālasyeva dyūtivalayitaṃ maṇḍalaṃ bhāskarasya || 22 ||
viṣṇuścakre karatalagate viṣṭapānāṃ trayāṇāṃ
dattāśvāso danusutaśiraśchedadīkṣāṃ babandha |
pratyāsannaṃ tadapi nayanaṃ puṇḍarīkānukāri
ślāghyā bhaktistrinayana bhavatyarpitā kiṃ na sūte || 23 ||
savye śūlaṃ triśikhamapare doṣṇi bhikṣākapālaṃ
somo mugdhaśśirasi bhujagaḥ kaścidaṃsottarīyaḥ |
ko'yaṃ veṣastrinayana kuto dṛṣṭa ityadrikanyā
prāyeṇa tvāṃ hasati bhagavan premaniryantritātmā || 24 ||
ārdraṃ nāgājinamavayavagranthimadbibhradaṃse
rūpaṃ prāvṛḍghanarucimahābhairavaṃ darśayitvā |
paśyan gaurīṃ bhayacala karālaṃbita skandhahastāṃ
manye prītyā dṛḍha iti bhavān vajradehe'pi jātaḥ || 25 ||
vyālākalpā viṣamanayanā vidrumātāmrabhāso
jāyāmiśrā jaṭilaśirasaścandrarekhāvataṃsāḥ |
nityānandā niyatalalitāssnigdhakalmāṣakaṇṭhāḥ
devā rudrā dhṛtaparaśavaste bhaviṣyanti bhaktāḥ || 26 ||
mantrābhyāso niyamavidhayastīrthayātrānurodho
grāme bhikṣācaraṇamuṭaje bījavṛttirvane vā
ityāyāse mahati ramatāmapragalbhaḥ phalārthe
smṛtvevāhaṃ tavacaraṇayornirvṛtiṃ sādhayāmi || 27 ||
āstāṃ tāvatsnapanamuparikṣīradhārāpravāhai-
ssnehābhyaṅgo bhavanakaraṇaṃ gandhadhūpārpaṇaṃ vā |
yaste kaścitkirati kusumānyuddiśan pādapīṭhaṃ
bhūyo naiṣa bhramati jananīgarbhakārāgṛheṣu || 28 ||
muktākāraṃ munibhiraniśaṃ cetasi dhyāyamānaṃ
muktāgauraṃ śirasijaṭile jāhnavīmudvahantam |
nānākāraṃ namraśaśikalāśekharaṃ nāgahāraṃ
nārīmiśraṃ dhṛtanaraśiromālyamīśaṃ namāmi || 29 ||
tiryagyonau tridaśanilaye mānuṣe rākṣase vā
yakṣāvāse viṣadharapure deva vidyādhare vā |
yasmin kasmiṃtsukṛtanilaye janmani śreyase vā
bhūyādyuṣmaccaraṇakamaladhyāyinī cittavṛttiḥ || 30 ||
vande rudraṃ varadamamalaṃ daṇḍinaṃ muṇḍadhāriṃ
divyajñānaṃ tripuradahanaṃ śaṅkaraṃ śūlapāṇim |
tejorāśiṃ tribhuvanaguruṃ tīrthamauliṃ trinetraṃ
kailāsasthaṃ dhanapatisakhaṃ pārvatīnāthamīśam || 31 ||
yogī bhogī viṣabhugamṛtaśśastrapāṇiḥ tapasvī
śāntaḥ krūraḥ śamitaviṣayaḥ śailakanyāsahāyaḥ |
bhikṣāvṛttistribhuvanapatiḥ śuddhimānasthimālī
śakyo jñātuṃ kathamiva śiva tvaṃ viruddhasvabhāvaḥ || 32 ||
upadiśatī yaduccairjyotirāmnāyavidyāṃ
parama paramadūraṃ dūramādyantaśūnyām |
tripurajayinī tasmin devadeve niviṣṭāṃ
bhagavati parivartonmādinī bhaktirastu || 33 ||
iti viracitametaccārucandrārdhamaule-
rlalitapadamudāraṃ daṇḍinā paṇḍitena |
stavanamavanakāmenātmano'nāmayākhyaṃ
bhavati vigatarogo janturetajjapena || 34 ||
stotraṃ samyakparamaviduṣā daṇḍinā vācyavṛttā-
nmandākrāntān tribhuvanaguroḥ pārvatīvallabhasya |
kṛtvā stotraṃ yadi subhagamāpnoti nityaṃ hi puṇyaṃ
tena vyādhiṃ hara hara nṛṇāṃ stotrapāṭhena satyam || 35 ||
|| iti daṇḍiviracitaṃ anāmayastotram sampūrṇam ||

Explore More