Lord Ganesha

brahmaṇaspati sūktam

(Brahmanaspati Suktam in English (IAST))

Also known as Ganapati Suktam · Ganapati Atharvashirsha Suktam · brahmanaspati sukta

The Rigvedic hymn to Brahmanaspati, lord of the sacred word, whose opening verse is the one recited across India before any undertaking: we invoke you, Ganapati of the hosts, poet among poets, most renowned, eldest king of prayers — hearing us, Brahmanaspati, come and sit at our seat. It is the oldest text in which the name Ganapati appears, and the reason the sukta is chanted at the start of Ganesha worship though its deity is the Vedic Brahmanaspati. The verses that follow ask him for protection from the curse of the malevolent, for the hero he guards not to perish, and for the gods to lead the sacrifice well. Closes with the threefold shanti.

Reading depth
Lyrics
#of 68
|| brahmaṇaspati sūktam ||
gaṇānāṃ tvā gaṇapatiṃ havāmahe
kaviṃ kavīnāmupamaśravastamam |
jyeṣṭharājaṃ brahmaṇāṃ brahmaṇaspata
ā naḥ śṛṇvannūtibhiḥ sīda sādanam ||
somānaṃ svaraṇaṃ kṛṇuhi brahmaṇaspate |
kakṣīvantaṃ ya auśijaḥ || 1
yo revān yo amīvahā vasuvit puṣṭivardhanaḥ |
sa naḥ siṣaktu yasturaḥ || 2
mā naḥ śaṃso araruṣo dhūrtiḥ praṇaṅ martyasya |
rakṣā ṇo brahmaṇaspate || 3
sa ghā vīro na riṣyati yamindro brahmaṇaspatiḥ |
somo hinoti martyam || 4
tvaṃ taṃ brahmaṇaspate soma indraśca martyam |
dakṣiṇā pātvaṃhasaḥ || 5
uttiṣṭha brahmaṇaspate devayantastvemahe |
upa pra yantu marutaḥ sudānava indra prāśūrbhavā sacā || 6
tvāmiddhi sahasasputra martya upabrūte dhane hite |
suvīryaṃ maruta ā svaśvyaṃ dadhīta yo va ācake || 7
praitu brahmaṇaspatiḥ pra devyetu sūnṛtā |
acchā vīraṃ naryaṃ paṅktirādhasaṃ devā yajñaṃ nayantu naḥ || 8
yo vāghate dadāti sūnaraṃ vasu sa dhatte akṣiti śravaḥ |
tasmā il̤āṃ suvīrāmā yajāmahe supratūrtimanehasam || 9
pra nūnaṃ brahmaṇaspatirmantraṃ vadatyukthyam |
yasminnindro varuṇo mitro aryamā devā okāṃsi cakrire || 10
tamidvocemā vidatheṣu śaṃbhuvaṃ mantraṃ devā anehasam |
imāṃ ca vācaṃ pratiharyathā naro viśvedvāmā vo aśnavat || 11
ko devayantamaśnavajjanaṃ ko vṛktabarhiṣam |
prapra dāśvānpastyābhirasthitāntarvāvat kṣayaṃ dadhe || 12
upa kṣatraṃ pṛñcīta hanti rājabhirbhaye citsukṣitiṃ dadhe |
nāsya vartā na tarutā mahādhane nārbhe asti vajriṇaḥ || 13
gaṇānāṃ tvā gaṇapatiṃ havāmahe kaviṃ kavīnāmupamaśravastamam |
jyeṣṭharājaṃ brahmaṇāṃ brahmaṇaspata ā naḥ śṛṇvannūtibhiḥ sīda sādanam || 14
devāścitte asurya pracetaso bṛhaspate yajñiyaṃ bhāgamānaśuḥ |
usrā iva sūryo jyotiṣā maho viśveṣāmijjanitā brahmaṇāmasi || 15
ā vibādhyā parirāpastamāṃsi ca jyotiṣmantaṃ rathamṛtasya tiṣṭhasi |
bṛhaspate bhīmamamitradambhanaṃ rakṣohaṇaṃ gotrabhidaṃ svarvidam || 16
sunītibhirnayasi trāyase janaṃ yastubhyaṃ dāśānna tamaṃho aśnavat |
brahmadviṣastapano manyumīrasi bṛhaspate mahi tat te mahitvanam || 17
na tamaṃho na duritaṃ kutaścana nārātayastitirurna dvayāvinaḥ |
viśvā idasmāddhvaraso vi bādhase yaṃ sugopā rakṣasi brahmaṇaspate || 18
tvaṃ no gopāḥ pathikṛdvicakṣaṇastava vratāya matibhirjarāmahe |
bṛhaspate yo no abhi hvaro dadhe svā taṃ marmartu ducchunā harasvatī || 19
uta vā yo no marcayādanāgaso'rātīvā martaḥ sānuko vṛkaḥ |
bṛhaspate apa taṃ vartayā pathaḥ sugaṃ no asyai devavītaye kṛdhi || 20
trātāraṃ tvā tanūnāṃ havāmahe'vaspartaradhivaktāramasmayum |
bṛhaspate devanido ni barhaya mā durevā uttaraṃ sumnamunnaśan || 21
tvayā vayaṃ suvṛdhā brahmaṇaspate spārhā vasu manuṣyā dadīmahi |
yā no dūre tal̤ito yā arātayo'bhi santi jaṃbhayā tā anapnasaḥ || 22
tvayā vayamuttamaṃ dhīmahe vayo bṛhaspate papriṇā sasninā yujā |
mā no duḥśaṃso abhidipsurīśata pra suśaṃsā matibhistāriṣīmahi || 23
anānudo vṛṣabho jagmirāhavaṃ niṣṭaptā śatruṃ pṛtanāsu sāsahiḥ |
asi satya ṛṇayā brahmaṇaspata ugrasya ciddamitā vīl̤uharṣiṇaḥ || 24
adevena manasā yo riṣaṇyati śāsāmugro manyamāno jighāṃsati |
bṛhaspate mā praṇak tasya no vadho ni karma manyuṃ durevasya śardhataḥ || 25
bhareṣu havyo namasopasadyo gantā vājeṣu sanitā dhanaṃdhanam |
viśvā idaryo abhidipsvo 3 mṛdho bṛhaspatirvi vavarhā rathā~ iva || 26
tejiṣṭhayā tapanī rakṣasastapa ye tvā nide dadhire dṛṣṭavīryam |
āvistat kṛṣva yadasat ta ukthyaṃ 1 bṛhaspate vi parirāpo ardaya || 27
bṛhaspate ati yadaryo arhāddyumadvibhāti kratumajjaneṣu |
yaddīdayacchavasa ṛtaprajāta tadasmāsu draviṇaṃ dhehi citram || 28
mā naḥ stenebhyo ye abhi druhaspade nirāmiṇo ripavo'nneṣu jāgṛdhuḥ |
ā devānāmohate vi vrayo hṛdi bṛhaspate na paraḥ sāmno viduḥ || 29
viśvebhyo hi tvā bhuvanebhyaspari tvaṣṭājanatsāmnaḥsāmnaḥ kaviḥ |
sa ṛṇacidṛṇayā brahmaṇaspatirdruho hantā maha ṛtasya dhartari || 30
tava śriye vyajihīta parvato gavāṃ gotramudasṛjo yadaṅgiraḥ |
indreṇa yujā tamasā parīvṛtaṃ bṛhaspate nirapāmaubjo arṇavam || 31
brahmaṇaspate tvamasya yantā sūktasya bodhi tanayaṃ ca jinva |
viśvaṃ tadbhadraṃ yadavanti devā bṛhadvadema vidathe suvīrāḥ || 32
semāmaviḍḍhi prabhṛtiṃ ya īśiṣe'yā vidhema navayā mahā girā |
yathā no mīḍhvāntstavate sakhā tava bṛhaspate sīṣadhaḥ sota no matim || 33
yo nantvānyanamannyojasotādardarmanyunā śambarāṇi vi |
prācyāvayadacyutā brahmaṇaspatirā cāviśadvasumantaṃ vi parvatam || 34
taddevānāṃ devatamāya kartvamaśrathnan dṛl̤ahāvradanta vīl̤itā |
udgā ājadabhinadbrahmaṇā valamagūhattamo vyacakṣayat svaḥ || 35
aśmāsyamavataṃ brahmaṇaspatirmadhudhāramabhi yamojasātṛṇat |
tameva viśve papire svardṛśo bahu sākaṃ sisicurutsamudriṇam || 36
sanā tā kā cidbhuvanā bhavītvā mādbhiḥ śaradbhirduro varanta vaḥ |
ayatantā carato anyadanyadidyā cakāra vayunā brahmaṇaspatiḥ || 37
abhinakṣanto abhi ye tamānaśurnidhiṃ paṇīnāṃ paramaṃ guhā hitam |
te vidvāṃsaḥ praticakṣyānṛtā punaryata u āyantadudīyurāviśam || 38
ṛtāvānaḥ praticakṣyānṛtā punarāta ā tasthuḥ kavayo mahaspathaḥ |
te bāhubhyāṃ dhamitamagnimaśmani nakiḥ ṣo astyaraṇo jahurhi tam || 39
ṛtajyena kṣipreṇa brahmaṇaspatiryatra vaṣṭi pra tadaśnoti dhanvanā |
tasya sādhvīriṣavo yābhirasyati nṛcakṣaso dṛśaye karṇayonayaḥ || 40
sa saṃnayaḥ sa vinayaḥ purohitaḥ sa suṣṭutaḥ sa yudhi brahmaṇaspatiḥ |
cākṣmo yadvājaṃ bharate matī dhanā''ditsūryastapati tapyaturvṛthā || 41
vibhu prabhu prathamaṃ mehanāvato bṛhaspateḥ suvidatrāṇi rādhyā |
imā sātāni venyasya vājino yena janā ubhaye bhuñjate viśaḥ || 42
yo'vare vṛjane viśvathā vibhurmahāmu raṇvaḥ śavasā vavakṣitha |
sa devo devānprati paprathe pṛthu viśvedu tā paribhūrbrahmaṇaspatiḥ || 43
viśvaṃ satyaṃ maghavānā yuvoridāpaścana pra minanti vrataṃ vām |
acchendrābrahmaṇaspatī havirno'nnaṃ yujeva vājinā jigātam || 44
utāśiṣṭhā anu śṛṇvanti vahnayaḥ sabheyo vipro bharate matī dhanā |
vīl̤udveṣā anu vaśa ṛṇamādadiḥ sa ha vājī samithe brahmaṇaspatiḥ || 45
brahmaṇaspaterabhavadyathāvaśaṃ satyo manyurmahi karmā kariṣyataḥ |
yo gā udājatsa dive vi cābhajan mahīva rītiḥ śavasāsaratpṛthak || 46
brahmaṇaspate suyamasya viśvahā rāyaḥ syāma rathyo 3 vayasvataḥ |
vīreṣu vīrā~ upa pṛṅdhi nastvaṃ yadīśāno brahmaṇā veṣi me havam || 47
brahmaṇaspate tvamasya yantā sūktasya bodhi tanayaṃ ca jinva |
viśvaṃ tadbhadraṃ yadavanti devā bṛhadvadema vidathe suvīrāḥ || 48
indhāno agniṃ vanavadvanuṣyataḥ kṛtabrahmā śūśuvadrātahavya it |
jātena jātamati sa pra sarsṛte yaṃyaṃ yujaṃ kṛṇute brahmaṇaspatiḥ || 49
vīrebhirvīrānvanavadvanuṣyato gobhī rayiṃ paprathadbodhati tmanā |
tokaṃ ca tasya tanayaṃ ca vardhate yaṃyaṃ yujaṃ kṛṇute brahmaṇaspatiḥ || 50
sindhurna kṣodaḥ śimīvā~ ṛghāyato vṛṣeva vadhrīṃrabhi vaṣṭyojasā |
agneriva prasitirnāha vartave yaṃyaṃ yujaṃ kṛṇute brahmaṇaspatiḥ || 51
tasmā arṣanti divyā asaścataḥ sa satvabhiḥ prathamo goṣu gacchati |
anibhṛṣṭataviṣirhantyojasā yaṃyaṃ yujaṃ kṛṇute brahmaṇaspatiḥ || 52
tasmā idviśve dhunayanta sindhavo'cchidrā śarma dadhire purūṇi |
devānāṃ sumne subhagaḥ sa edhate yaṃyaṃ yujaṃ kṛṇute brahmaṇaspatiḥ || 53
ṛjuricchaṃso vanavadvanuṣyato devayannidadevayantamabhyasat |
suprāvīridvanavatpṛtsu duṣṭaraṃ yajvedayajyorvi bhajāti bhojanam || 54
yajasva vīra pra vihi manāyato bhadraṃ manaḥ kṛṇuṣva vṛtratūrye |
haviṣkṛṇuṣva subhago yathāsasi brahmaṇaspaterava ā vṛṇīmahe || 55
sa ijjanena sa viśā sa janmanā sa putrairvājaṃ bharate dhanā nṛbhiḥ |
devānāṃ yaḥ pitaramāvivāsati śraddhāmanā haviṣā brahmaṇaspatim || 56
yo asmai havyairghṛtavadbhiravidhat pra taṃ prācā nayati brahmaṇaspatiḥ |
uruṣyatīmaṃhaso rakṣatī riṣoṃ3'hościdasmā urucakriradbhutaḥ || 57
tamu jyeṣṭhaṃ namasā havirbhiḥ suśevaṃ brahmaṇaspatiṃ gṛṇīṣe |
indraṃ śloko mahi daivyaḥ siṣaktu yo brahmaṇo devakṛtasya rājā || 58
iyaṃ vāṃ brahmaṇaspate suvṛktirbrahmendrāya vajriṇe akāri |
aviṣṭaṃ dhiyo jigṛtaṃ puraṃdhīrjajastamaryo vanuṣāmarātīḥ || 59
catto itaścattāmutaḥ sarvā bhrūṇānyāruṣī |
arāyyaṃ brahmaṇaspate tīkṣṇaśṛṅgodṛṣannihi || 60
ado yaddāru plavate sindhoḥ pāre apūruṣam |
tadā rabhasva durhaṇo tena gaccha parastaram || 61
agniryena virājati sūryo yena virājati |
virājyena virājati tenāsmān brahmaṇaspate virāja samidhaṃ kuru || 62
yatra bāṇāḥ sampatanti kumārā viśikhā iva |
tatrā no brahmaṇaspatiraditiḥ śarma yacchatu viśvāhā śarma yacchatu || 63
yadindra brahmaṇaspate'bhidrohaṃ carāmasi |
pracetā na āṅgiraso dviṣatāṃ pātvaṃhasaḥ || 64
ni ṣu sīda gaṇapate gaṇeṣu tvāmāhurvipratamaṃ kavīnām |
na ṛte tvatkriyate kiṃ canāre mahāmarkaṃ maghavañcitramarca || 65
ayaṃ me hasto bhagavānayaṃ me bhagavattaraḥ |
ayaṃ me viśvabheṣajo'yaṃ śivābhimarśanaḥ || 66
oṃ śāntiḥ śāntiḥ śāntiḥ |

Explore More