Lord Ganesha

બ્રહ્મણસ્પતિ સૂક્તમ્

(Brahmanaspati Suktam in Gujarati)

Also known as Ganapati Suktam · Ganapati Atharvashirsha Suktam · brahmanaspati sukta

The Rigvedic hymn to Brahmanaspati, lord of the sacred word, whose opening verse is the one recited across India before any undertaking: we invoke you, Ganapati of the hosts, poet among poets, most renowned, eldest king of prayers — hearing us, Brahmanaspati, come and sit at our seat. It is the oldest text in which the name Ganapati appears, and the reason the sukta is chanted at the start of Ganesha worship though its deity is the Vedic Brahmanaspati. The verses that follow ask him for protection from the curse of the malevolent, for the hero he guards not to perish, and for the gods to lead the sacrifice well. Closes with the threefold shanti.

Reading depth
Lyrics
#of 68
॥ બ્રહ્મણસ્પતિ સૂક્તમ્ ॥
ગણાનાં ત્વા ગણપતિં હવામહે
કવિં કવીનામુપમશ્રવસ્તમમ્ ।
જ્યેષ્ઠરાજં બ્રહ્મણાં બ્રહ્મણસ્પત
આ નઃ શૃણ્વન્નૂતિભિઃ સીદ સાદનમ્ ॥
સોમાનં સ્વરણં કૃણુહિ બ્રહ્મણસ્પતે ।
કક્ષીવન્તં ય ઔશિજઃ ॥ ૧
યો રેવાન્ યો અમીવહા વસુવિત્ પુષ્ટિવર્ધનઃ ।
સ નઃ સિષક્તુ યસ્તુરઃ ॥ ૨
મા નઃ શંસો અરરુષો ધૂર્તિઃ પ્રણઙ્ મર્ત્યસ્ય ।
રક્ષા ણો બ્રહ્મણસ્પતે ॥ ૩
સ ઘા વીરો ન રિષ્યતિ યમિન્દ્રો બ્રહ્મણસ્પતિઃ ।
સોમો હિનોતિ મર્ત્યમ્ ॥ ૪
ત્વં તં બ્રહ્મણસ્પતે સોમ ઇન્દ્રશ્ચ મર્ત્યમ્ ।
દક્ષિણા પાત્વંહસઃ ॥ ૫
ઉત્તિષ્ઠ બ્રહ્મણસ્પતે દેવયન્તસ્ત્વેમહે ।
ઉપ પ્ર યન્તુ મરુતઃ સુદાનવ ઇન્દ્ર પ્રાશૂર્ભવા સચા ॥ ૬
ત્વામિદ્ધિ સહસસ્પુત્ર મર્ત્ય ઉપબ્રૂતે ધને હિતે ।
સુવીર્યં મરુત આ સ્વશ્વ્યં દધીત યો વ આચકે ॥ ૭
પ્રૈતુ બ્રહ્મણસ્પતિઃ પ્ર દેવ્યેતુ સૂનૃતા ।
અચ્છા વીરં નર્યં પઙ્ક્તિરાધસં દેવા યજ્ઞં નયન્તુ નઃ ॥ ૮
યો વાઘતે દદાતિ સૂનરં વસુ સ ધત્તે અક્ષિતિ શ્રવઃ ।
તસ્મા ઇળાં સુવીરામા યજામહે સુપ્રતૂર્તિમનેહસમ્ ॥ ૯
પ્ર નૂનં બ્રહ્મણસ્પતિર્મન્ત્રં વદત્યુક્થ્યમ્ ।
યસ્મિન્નિન્દ્રો વરુણો મિત્રો અર્યમા દેવા ઓકાંસિ ચક્રિરે ॥ ૧૦
તમિદ્વોચેમા વિદથેષુ શંભુવં મન્ત્રં દેવા અનેહસમ્ ।
ઇમાં ચ વાચં પ્રતિહર્યથા નરો વિશ્વેદ્વામા વો અશ્નવત્ ॥ ૧૧
કો દેવયન્તમશ્નવજ્જનં કો વૃક્તબર્હિષમ્ ।
પ્રપ્ર દાશ્વાન્પસ્ત્યાભિરસ્થિતાન્તર્વાવત્ ક્ષયં દધે ॥ ૧૨
ઉપ ક્ષત્રં પૃઞ્ચીત હન્તિ રાજભિર્ભયે ચિત્સુક્ષિતિં દધે ।
નાસ્ય વર્તા ન તરુતા મહાધને નાર્ભે અસ્તિ વજ્રિણઃ ॥ ૧૩
ગણાનાં ત્વા ગણપતિં હવામહે કવિં કવીનામુપમશ્રવસ્તમમ્ ।
જ્યેષ્ઠરાજં બ્રહ્મણાં બ્રહ્મણસ્પત આ નઃ શૃણ્વન્નૂતિભિઃ સીદ સાદનમ્ ॥ ૧૪
દેવાશ્ચિત્તે અસુર્ય પ્રચેતસો બૃહસ્પતે યજ્ઞિયં ભાગમાનશુઃ ।
ઉસ્રા ઇવ સૂર્યો જ્યોતિષા મહો વિશ્વેષામિજ્જનિતા બ્રહ્મણામસિ ॥ ૧૫
આ વિબાધ્યા પરિરાપસ્તમાંસિ ચ જ્યોતિષ્મન્તં રથમૃતસ્ય તિષ્ઠસિ ।
બૃહસ્પતે ભીમમમિત્રદમ્ભનં રક્ષોહણં ગોત્રભિદં સ્વર્વિદમ્ ॥ ૧૬
સુનીતિભિર્નયસિ ત્રાયસે જનં યસ્તુભ્યં દાશાન્ન તમંહો અશ્નવત્ ।
બ્રહ્મદ્વિષસ્તપનો મન્યુમીરસિ બૃહસ્પતે મહિ તત્ તે મહિત્વનમ્ ॥ ૧૭
ન તમંહો ન દુરિતં કુતશ્ચન નારાતયસ્તિતિરુર્ન દ્વયાવિનઃ ।
વિશ્વા ઇદસ્માદ્ધ્વરસો વિ બાધસે યં સુગોપા રક્ષસિ બ્રહ્મણસ્પતે ॥ ૧૮
ત્વં નો ગોપાઃ પથિકૃદ્વિચક્ષણસ્તવ વ્રતાય મતિભિર્જરામહે ।
બૃહસ્પતે યો નો અભિ હ્વરો દધે સ્વા તં મર્મર્તુ દુચ્છુના હરસ્વતી ॥ ૧૯
ઉત વા યો નો મર્ચયાદનાગસોઽરાતીવા મર્તઃ સાનુકો વૃકઃ ।
બૃહસ્પતે અપ તં વર્તયા પથઃ સુગં નો અસ્યૈ દેવવીતયે કૃધિ ॥ ૨૦
ત્રાતારં ત્વા તનૂનાં હવામહેઽવસ્પર્તરધિવક્તારમસ્મયુમ્ ।
બૃહસ્પતે દેવનિદો નિ બર્હય મા દુરેવા ઉત્તરં સુમ્નમુન્નશન્ ॥ ૨૧
ત્વયા વયં સુવૃધા બ્રહ્મણસ્પતે સ્પાર્હા વસુ મનુષ્યા દદીમહિ ।
યા નો દૂરે તળિતો યા અરાતયોઽભિ સન્તિ જંભયા તા અનપ્નસઃ ॥ ૨૨
ત્વયા વયમુત્તમં ધીમહે વયો બૃહસ્પતે પપ્રિણા સસ્નિના યુજા ।
મા નો દુઃશંસો અભિદિપ્સુરીશત પ્ર સુશંસા મતિભિસ્તારિષીમહિ ॥ ૨૩
અનાનુદો વૃષભો જગ્મિરાહવં નિષ્ટપ્તા શત્રું પૃતનાસુ સાસહિઃ ।
અસિ સત્ય ઋણયા બ્રહ્મણસ્પત ઉગ્રસ્ય ચિદ્દમિતા વીળુહર્ષિણઃ ॥ ૨૪
અદેવેન મનસા યો રિષણ્યતિ શાસામુગ્રો મન્યમાનો જિઘાંસતિ ।
બૃહસ્પતે મા પ્રણક્ તસ્ય નો વધો નિ કર્મ મન્યું દુરેવસ્ય શર્ધતઃ ॥ ૨૫
ભરેષુ હવ્યો નમસોપસદ્યો ગન્તા વાજેષુ સનિતા ધનંધનમ્ ।
વિશ્વા ઇદર્યો અભિદિપ્સ્વો ૩ મૃધો બૃહસ્પતિર્વિ વવર્હા રથાઁ ઇવ ॥ ૨૬
તેજિષ્ઠયા તપની રક્ષસસ્તપ યે ત્વા નિદે દધિરે દૃષ્ટવીર્યમ્ ।
આવિસ્તત્ કૃષ્વ યદસત્ ત ઉક્થ્યં ૧ બૃહસ્પતે વિ પરિરાપો અર્દય ॥ ૨૭
બૃહસ્પતે અતિ યદર્યો અર્હાદ્દ્યુમદ્વિભાતિ ક્રતુમજ્જનેષુ ।
યદ્દીદયચ્છવસ ઋતપ્રજાત તદસ્માસુ દ્રવિણં ધેહિ ચિત્રમ્ ॥ ૨૮
મા નઃ સ્તેનેભ્યો યે અભિ દ્રુહસ્પદે નિરામિણો રિપવોઽન્નેષુ જાગૃધુઃ ।
આ દેવાનામોહતે વિ વ્રયો હૃદિ બૃહસ્પતે ન પરઃ સામ્નો વિદુઃ ॥ ૨૯
વિશ્વેભ્યો હિ ત્વા ભુવનેભ્યસ્પરિ ત્વષ્ટાજનત્સામ્નઃસામ્નઃ કવિઃ ।
સ ઋણચિદૃણયા બ્રહ્મણસ્પતિર્દ્રુહો હન્તા મહ ઋતસ્ય ધર્તરિ ॥ ૩૦
તવ શ્રિયે વ્યજિહીત પર્વતો ગવાં ગોત્રમુદસૃજો યદઙ્ગિરઃ ।
ઇન્દ્રેણ યુજા તમસા પરીવૃતં બૃહસ્પતે નિરપામૌબ્જો અર્ણવમ્ ॥ ૩૧
બ્રહ્મણસ્પતે ત્વમસ્ય યન્તા સૂક્તસ્ય બોધિ તનયં ચ જિન્વ ।
વિશ્વં તદ્ભદ્રં યદવન્તિ દેવા બૃહદ્વદેમ વિદથે સુવીરાઃ ॥ ૩૨
સેમામવિડ્ઢિ પ્રભૃતિં ય ઈશિષેઽયા વિધેમ નવયા મહા ગિરા ।
યથા નો મીઢ્વાન્ત્સ્તવતે સખા તવ બૃહસ્પતે સીષધઃ સોત નો મતિમ્ ॥ ૩૩
યો નન્ત્વાન્યનમન્ન્યોજસોતાદર્દર્મન્યુના શમ્બરાણિ વિ ।
પ્રાચ્યાવયદચ્યુતા બ્રહ્મણસ્પતિરા ચાવિશદ્વસુમન્તં વિ પર્વતમ્ ॥ ૩૪
તદ્દેવાનાં દેવતમાય કર્ત્વમશ્રથ્નન્ દૃળહાવ્રદન્ત વીળિતા ।
ઉદ્ગા આજદભિનદ્બ્રહ્મણા વલમગૂહત્તમો વ્યચક્ષયત્ સ્વઃ ॥ ૩૫
અશ્માસ્યમવતં બ્રહ્મણસ્પતિર્મધુધારમભિ યમોજસાતૃણત્ ।
તમેવ વિશ્વે પપિરે સ્વર્દૃશો બહુ સાકં સિસિચુરુત્સમુદ્રિણમ્ ॥ ૩૬
સના તા કા ચિદ્ભુવના ભવીત્વા માદ્ભિઃ શરદ્ભિર્દુરો વરન્ત વઃ ।
અયતન્તા ચરતો અન્યદન્યદિદ્યા ચકાર વયુના બ્રહ્મણસ્પતિઃ ॥ ૩૭
અભિનક્ષન્તો અભિ યે તમાનશુર્નિધિં પણીનાં પરમં ગુહા હિતમ્ ।
તે વિદ્વાંસઃ પ્રતિચક્ષ્યાનૃતા પુનર્યત ઉ આયન્તદુદીયુરાવિશમ્ ॥ ૩૮
ઋતાવાનઃ પ્રતિચક્ષ્યાનૃતા પુનરાત આ તસ્થુઃ કવયો મહસ્પથઃ ।
તે બાહુભ્યાં ધમિતમગ્નિમશ્મનિ નકિઃ ષો અસ્ત્યરણો જહુર્હિ તમ્ ॥ ૩૯
ઋતજ્યેન ક્ષિપ્રેણ બ્રહ્મણસ્પતિર્યત્ર વષ્ટિ પ્ર તદશ્નોતિ ધન્વના ।
તસ્ય સાધ્વીરિષવો યાભિરસ્યતિ નૃચક્ષસો દૃશયે કર્ણયોનયઃ ॥ ૪૦
સ સંનયઃ સ વિનયઃ પુરોહિતઃ સ સુષ્ટુતઃ સ યુધિ બ્રહ્મણસ્પતિઃ ।
ચાક્ષ્મો યદ્વાજં ભરતે મતી ધનાઽઽદિત્સૂર્યસ્તપતિ તપ્યતુર્વૃથા ॥ ૪૧
વિભુ પ્રભુ પ્રથમં મેહનાવતો બૃહસ્પતેઃ સુવિદત્રાણિ રાધ્યા ।
ઇમા સાતાનિ વેન્યસ્ય વાજિનો યેન જના ઉભયે ભુઞ્જતે વિશઃ ॥ ૪૨
યોઽવરે વૃજને વિશ્વથા વિભુર્મહામુ રણ્વઃ શવસા વવક્ષિથ ।
સ દેવો દેવાન્પ્રતિ પપ્રથે પૃથુ વિશ્વેદુ તા પરિભૂર્બ્રહ્મણસ્પતિઃ ॥ ૪૩
વિશ્વં સત્યં મઘવાના યુવોરિદાપશ્ચન પ્ર મિનન્તિ વ્રતં વામ્ ।
અચ્છેન્દ્રાબ્રહ્મણસ્પતી હવિર્નોઽન્નં યુજેવ વાજિના જિગાતમ્ ॥ ૪૪
ઉતાશિષ્ઠા અનુ શૃણ્વન્તિ વહ્નયઃ સભેયો વિપ્રો ભરતે મતી ધના ।
વીળુદ્વેષા અનુ વશ ઋણમાદદિઃ સ હ વાજી સમિથે બ્રહ્મણસ્પતિઃ ॥ ૪૫
બ્રહ્મણસ્પતેરભવદ્યથાવશં સત્યો મન્યુર્મહિ કર્મા કરિષ્યતઃ ।
યો ગા ઉદાજત્સ દિવે વિ ચાભજન્ મહીવ રીતિઃ શવસાસરત્પૃથક્ ॥ ૪૬
બ્રહ્મણસ્પતે સુયમસ્ય વિશ્વહા રાયઃ સ્યામ રથ્યો ૩ વયસ્વતઃ ।
વીરેષુ વીરાઁ ઉપ પૃઙ્ધિ નસ્ત્વં યદીશાનો બ્રહ્મણા વેષિ મે હવમ્ ॥ ૪૭
બ્રહ્મણસ્પતે ત્વમસ્ય યન્તા સૂક્તસ્ય બોધિ તનયં ચ જિન્વ ।
વિશ્વં તદ્ભદ્રં યદવન્તિ દેવા બૃહદ્વદેમ વિદથે સુવીરાઃ ॥ ૪૮
ઇન્ધાનો અગ્નિં વનવદ્વનુષ્યતઃ કૃતબ્રહ્મા શૂશુવદ્રાતહવ્ય ઇત્ ।
જાતેન જાતમતિ સ પ્ર સર્સૃતે યંયં યુજં કૃણુતે બ્રહ્મણસ્પતિઃ ॥ ૪૯
વીરેભિર્વીરાન્વનવદ્વનુષ્યતો ગોભી રયિં પપ્રથદ્બોધતિ ત્મના ।
તોકં ચ તસ્ય તનયં ચ વર્ધતે યંયં યુજં કૃણુતે બ્રહ્મણસ્પતિઃ ॥ ૫૦
સિન્ધુર્ન ક્ષોદઃ શિમીવાઁ ઋઘાયતો વૃષેવ વધ્રીંરભિ વષ્ટ્યોજસા ।
અગ્નેરિવ પ્રસિતિર્નાહ વર્તવે યંયં યુજં કૃણુતે બ્રહ્મણસ્પતિઃ ॥ ૫૧
તસ્મા અર્ષન્તિ દિવ્યા અસશ્ચતઃ સ સત્વભિઃ પ્રથમો ગોષુ ગચ્છતિ ।
અનિભૃષ્ટતવિષિર્હન્ત્યોજસા યંયં યુજં કૃણુતે બ્રહ્મણસ્પતિઃ ॥ ૫૨
તસ્મા ઇદ્વિશ્વે ધુનયન્ત સિન્ધવોઽચ્છિદ્રા શર્મ દધિરે પુરૂણિ ।
દેવાનાં સુમ્ને સુભગઃ સ એધતે યંયં યુજં કૃણુતે બ્રહ્મણસ્પતિઃ ॥ ૫૩
ઋજુરિચ્છંસો વનવદ્વનુષ્યતો દેવયન્નિદદેવયન્તમભ્યસત્ ।
સુપ્રાવીરિદ્વનવત્પૃત્સુ દુષ્ટરં યજ્વેદયજ્યોર્વિ ભજાતિ ભોજનમ્ ॥ ૫૪
યજસ્વ વીર પ્ર વિહિ મનાયતો ભદ્રં મનઃ કૃણુષ્વ વૃત્રતૂર્યે ।
હવિષ્કૃણુષ્વ સુભગો યથાસસિ બ્રહ્મણસ્પતેરવ આ વૃણીમહે ॥ ૫૫
સ ઇજ્જનેન સ વિશા સ જન્મના સ પુત્રૈર્વાજં ભરતે ધના નૃભિઃ ।
દેવાનાં યઃ પિતરમાવિવાસતિ શ્રદ્ધામના હવિષા બ્રહ્મણસ્પતિમ્ ॥ ૫૬
યો અસ્મૈ હવ્યૈર્ઘૃતવદ્ભિરવિધત્ પ્ર તં પ્રાચા નયતિ બ્રહ્મણસ્પતિઃ ।
ઉરુષ્યતીમંહસો રક્ષતી રિષોં૩ઽહોશ્ચિદસ્મા ઉરુચક્રિરદ્ભુતઃ ॥ ૫૭
તમુ જ્યેષ્ઠં નમસા હવિર્ભિઃ સુશેવં બ્રહ્મણસ્પતિં ગૃણીષે ।
ઇન્દ્રં શ્લોકો મહિ દૈવ્યઃ સિષક્તુ યો બ્રહ્મણો દેવકૃતસ્ય રાજા ॥ ૫૮
ઇયં વાં બ્રહ્મણસ્પતે સુવૃક્તિર્બ્રહ્મેન્દ્રાય વજ્રિણે અકારિ ।
અવિષ્ટં ધિયો જિગૃતં પુરંધીર્જજસ્તમર્યો વનુષામરાતીઃ ॥ ૫૯
ચત્તો ઇતશ્ચત્તામુતઃ સર્વા ભ્રૂણાન્યારુષી ।
અરાય્યં બ્રહ્મણસ્પતે તીક્ષ્ણશૃઙ્ગોદૃષન્નિહિ ॥ ૬૦
અદો યદ્દારુ પ્લવતે સિન્ધોઃ પારે અપૂરુષમ્ ।
તદા રભસ્વ દુર્હણો તેન ગચ્છ પરસ્તરમ્ ॥ ૬૧
અગ્નિર્યેન વિરાજતિ સૂર્યો યેન વિરાજતિ ।
વિરાજ્યેન વિરાજતિ તેનાસ્માન્ બ્રહ્મણસ્પતે વિરાજ સમિધં કુરુ ॥ ૬૨
યત્ર બાણાઃ સમ્પતન્તિ કુમારા વિશિખા ઇવ ।
તત્રા નો બ્રહ્મણસ્પતિરદિતિઃ શર્મ યચ્છતુ વિશ્વાહા શર્મ યચ્છતુ ॥ ૬૩
યદિન્દ્ર બ્રહ્મણસ્પતેઽભિદ્રોહં ચરામસિ ।
પ્રચેતા ન આઙ્ગિરસો દ્વિષતાં પાત્વંહસઃ ॥ ૬૪
નિ ષુ સીદ ગણપતે ગણેષુ ત્વામાહુર્વિપ્રતમં કવીનામ્ ।
ન ઋતે ત્વત્ક્રિયતે કિં ચનારે મહામર્કં મઘવઞ્ચિત્રમર્ચ ॥ ૬૫
અયં મે હસ્તો ભગવાનયં મે ભગવત્તરઃ ।
અયં મે વિશ્વભેષજોઽયં શિવાભિમર્શનઃ ॥ ૬૬
ઓં શાન્તિઃ શાન્તિઃ શાન્તિઃ ।

Explore More