(কৃষ্ণযজুৰ্ৱেদীয তৈত্তিৰীযাৰণ্যকে তৃতীয প্ৰপাঠকঃ)
হৰিঃ ওম্ । তচ্ছং-যোঁৰাৱৃণীমহে । গাতুং-যঁজ্ঞায ।
গাতুং-যঁজ্ঞপতযে । দৈৱী স্ৱস্তিৰস্তু নঃ ।
স্ৱস্তিৰ্মানুষেভ্যঃ । ঊৰ্ধ্ৱ-ঞ্জিগাতু ভেষজম্ ।
শ-ন্নো অস্তু দ্ৱিপদে । শ-ঞ্চতুষ্পদে ॥
ওঁ শান্তি-শ্শান্তি-শ্শান্তিঃ ॥
ও-ঞ্চিত্তিস্স্ৰুক্ । চিত্তমাজ্যম্ । ৱাগ্ৱেদিঃ । আধীত-ম্বৰ্হিঃ । কেতো অগ্নিঃ । ৱিজ্ঞাতমগ্নিঃ । ৱাক্পতিৰ্হোতা । মন উপৱক্তা । প্ৰাণো হৱিঃ । সামাধ্ৱৰ্যুঃ । ৱাচস্পতে ৱিধে নামন্ন্ । ৱিধেম তে নাম । ৱিধেস্ত্ৱমস্মাক-ন্নাম । ৱাচস্পতিস্সোম-ম্পিবতু । আ-ঽস্মাসু নৃম্ণ-ন্ধাত্স্ৱাহা ॥ 1 ॥
অধ্ৱৰ্যুঃ পঞ্চ চ ॥ 1 ॥
পৃথিৱী হোতা । দ্যৌৰধ্ৱৰ্যুঃ । ৰুদ্ৰো-ঽগ্নীত্ । বৃহস্পতিৰুপৱক্তা । ৱাচস্পতে ৱাচো ৱীৰ্যেণ । সম্ভৃততমেনা-ঽঽযক্ষ্যসে । যজমানায ৱাৰ্যম্ । আ সুৱস্কৰস্মৈ । ৱাচস্পতিস্সোম-ম্পিবতি । জজনদিন্দ্ৰমিন্দ্ৰিযায স্ৱাহা ॥ 2 ॥
পৃথিৱী হোতা দশ ॥ 2 ॥
অগ্নিৰ্হোতা । অশ্ৱিনা-ঽধ্ৱৰ্যূ । ত্ৱষ্টা-ঽগ্নীত্ । মিত্ৰ উপৱক্তা । সোমস্সোমস্য পুৰোগাঃ । শুক্ৰস্শুক্ৰস্য পুৰোগাঃ । শ্ৰাতাস্ত ইন্দ্ৰ সোমাঃ । ৱাতাপেৰ্হৱনশ্ৰুতস্স্ৱাহা ॥ 3 ॥
অগ্নিৰ্হোতা-ঽষ্টৌ ॥ 3 ॥
সূৰ্য-ন্তে চক্ষুঃ । ৱাত-ম্প্ৰাণঃ । দ্যা-ম্পৃষ্ঠম্ । অন্তৰিক্ষমাত্মা । অঙ্গৈৰ্যজ্ঞম্ । পৃথিৱীগ্ং শৰীৰৈঃ । ৱাচস্পতে-ঽচ্ছিদ্ৰযা ৱাচা । অচ্ছিদ্ৰযা জুহ্ৱা । দিৱি দেৱাৱৃধগ্ং হোত্ৰা মেৰযস্ৱ স্ৱাহা ॥ 4 ॥
সূৰ্য-ন্তে নৱ ॥ 4 ॥
মহাহৱিৰ্হোতা । সত্যহৱিৰধ্ৱৰ্যুঃ । অচ্যুতপাজা অগ্নীত্ । অচ্যুতমনা উপৱক্তা । অনাধৃষ্যশ্চাপ্ৰতিধৃষ্যশ্চ যজ্ঞস্যাভিগৰৌ । অযাস্য উদ্গাতা । ৱাচস্পতে হৃদ্ৱিধে নামন্ন্ । ৱিধেম তে নাম । ৱিধেস্ত্ৱমস্মাক-ন্নাম । ৱাচস্পতিস্সোমমপাত্ । মা দৈৱ্যস্তন্তুশ্ছেদি মা মনুষ্যঃ । নমো দিৱে । নমঃ পৃথিৱ্যৈ স্ৱাহা ॥ 5 ॥
অপাত্ত্ৰীণি চ ॥ 5 ॥
ৱাঘোতা । দীক্ষা পত্নী । ৱাতো-ঽধ্ৱৰ্যুঃ । আপো-ঽভিগৰঃ । মনো হৱিঃ । তপসি জুহোমি । ভূৰ্ভুৱস্সুৱঃ । ব্ৰহ্ম স্ৱযম্ভু । ব্ৰহ্মণে স্ৱযম্ভুৱে স্ৱাহা ॥ 6 ॥
ৱাঘোতা নৱ ॥ 6 ॥
ব্ৰাহ্মণ একহোতা । স যজ্ঞঃ । স মে দদাতু প্ৰজা-ম্পশূন্পুষ্টিং-যঁশঃ । যজ্ঞশ্চ মে ভূযাত্ । অগ্নিৰ্দ্ৱিহোতা । স ভৰ্তা । স মে দদাতু প্ৰজা-ম্পশূন্পুষ্টিং-যঁশঃ । ভৰ্তা চ মে ভূযাত্ । পৃথিৱী ত্ৰিহোতা । স প্ৰতিষ্ঠা ॥ 7 ॥
স মে দদাতু প্ৰজা-ম্পশূন্পুষ্টিং-যঁশঃ । প্ৰতিষ্ঠা চ মে ভূযাত্ । অন্তৰিক্ষ-ঞ্চতুৰ্হোতা । স ৱিষ্ঠাঃ । স মে দদাতু প্ৰজা-ম্পশূন্পুষ্টিং-যঁশঃ । ৱিষ্ঠাশ্চ মে ভূযাত্ । ৱাযুঃ পঞ্চহোতা । স প্ৰাণঃ । স মে দদাতু প্ৰজা-ম্পশূন্পুষ্টিং-যঁশঃ । প্ৰাণশ্চ মে ভূযাত্ ॥ 8 ॥
চন্দ্ৰমা-ষ্ষড্ঢোতা । স ঋতূন্কল্পযাতি । স মে দদাতু প্ৰজা-ম্পশূন্পুষ্টিং-যঁশঃ । ঋতৱশ্চ মে কল্পন্তাম্ । অন্নগ্ং সপ্তহোতা । স প্ৰাণস্য প্ৰাণঃ । স মে দদাতু প্ৰজা-ম্পশূন্পুষ্টিং-যঁশঃ । প্ৰাণস্য চ মে প্ৰাণো ভূযাত্ । দ্যৌৰষ্টহোতা । সো-ঽনাধৃষ্যঃ ॥ 9 ॥
স মে দদাতু প্ৰজা-ম্পশূন্পুষ্টিং-যঁশঃ । অনাধৃষ্যশ্চ ভূযাসম্ । আদিত্যো নৱহোতা । স তেজস্ৱী । স মে দদাতু প্ৰজা-ম্পশূন্পুষ্টিং-যঁশঃ । তেজস্ৱী চ ভূযাসম্ । প্ৰজাপতিৰ্দশহোতা । স ইদগ্ং সৰ্ৱম্ । স মে দদাতু প্ৰজা-ম্পশূন্পুষ্টিং-যঁশঃ । সৰ্ৱ-ঞ্চ মে ভূযাত্ ॥ 10 ॥
প্ৰতিষ্ঠা প্ৰাণশ্চ মে ভূযাদনাধৃষ্যস্সৰ্ৱ-ঞ্চ মে ভূযাত্ ॥
ব্ৰাহ্মণো যজ্ঞো-ঽগ্নিৰ্ভৰ্তা পৃথিৱী প্ৰতিষ্ঠা-ঽন্তৰিক্ষং-ৱিঁষ্ঠা ৱাযুঃ প্ৰাণশ্চন্দ্ৰমা স ঋতূনন্নগ্ং স প্ৰাণস্য প্ৰাণো দ্যৌৰনাধৃষ্য আদিত্যস্স তেজস্ৱী প্ৰজাপতি-স্স ইদগ্ং সৰ্ৱগ্ং সৰ্ৱ-ঞ্চ মে ভূযাত্ ॥
অগ্নিৰ্যজুৰ্ভিঃ । সৱিতা স্তোমৈঃ । ইন্দ্ৰ উক্থামদৈঃ । মিত্ৰাৱৰুণাৱাশিষা । অঙ্গিৰসো ধিষ্ণিযৈৰগ্নিভিঃ । মৰুতস্সদোহৱিৰ্ধানাভ্যাম্ । আপঃ প্ৰোক্ষণীভিঃ । ওষধযো বৰ্হিষা । অদিতিৰ্ৱেদ্যা । সোমো দীক্ষযা ॥ 11 ॥
ত্ৱষ্টেধ্মেন । ৱিষ্ণুৰ্যজ্ঞেন । ৱসৱ আজ্যেন । আদিত্যা দক্ষিণাভিঃ । ৱিশ্ৱে দেৱা ঊৰ্জা । পূষা স্ৱগাকাৰেণ । বৃহস্পতিঃ পুৰোধযা । প্ৰজাপতিৰুদ্গীথেন । অন্তৰিক্ষ-ম্পৱিত্ৰেণ । ৱাযুঃ পাত্ৰৈঃ । অহগ্গ্ং শ্ৰদ্ধযা ॥ 12 ॥
দীক্ষযা পাত্ৰৈৰেক-ঞ্চ ॥ 8 ॥
সেনেন্দ্ৰস্য । ধেনা বৃহস্পতেঃ । পথ্যা পূষ্ণঃ । ৱাগ্ৱাযোঃ । দীক্ষা সোমস্য । পৃথিৱ্যগ্নেঃ । ৱসূনা-ঙ্গাযত্ৰী । ৰুদ্ৰাণা-ন্ত্ৰিষ্টুক্ । আদিত্যানা-ঞ্জগতী । ৱিষ্ণোৰনুষ্টুক্ ॥ 13 ॥
ৱৰুণস্য ৱিৰাট্ । যজ্ঞস্য পঙ্ক্তিঃ । প্ৰজাপতেৰনুমতিঃ । মিত্ৰস্য শ্ৰদ্ধা । সৱিতুঃ প্ৰসূতিঃ । সূৰ্যস্য মৰীচিঃ । চন্দ্ৰমসো ৰোহিণী । ঋষীণামৰুন্ধতী । পৰ্জন্যস্য ৱিদ্যুত্ । চতস্ৰো দিশঃ । চতস্ৰো-ঽৱান্তৰদিশাঃ । অহশ্চ ৰাত্ৰিশ্চ । কৃষিশ্চ ৱৃষ্টিশ্চ । ত্ৱিষিশ্চাপচিতিশ্চ । আপশ্চৌষধযশ্চ । ঊৰ্ক্চ সূনৃতা চ দেৱানা-ম্পত্নযঃ ॥ 14 ॥
অনুষ্টুগ্দিশষ্ষট্চ ॥ 9 ॥
দেৱস্য ত্ৱা সৱিতুঃ প্ৰসৱে । অশ্ৱিনোৰ্বাহুভ্যাম্ । পূষ্ণো হস্তাভ্যা-ম্প্ৰতিগৃহ্ণামি । ৰাজা ত্ৱা ৱৰুণো নযতু দেৱি দক্ষিণে-ঽগ্নযে হিৰণ্যম্ । তেনামৃতত্ৱমশ্যাম্ । ৱযো দাত্ৰে । মযো মহ্যমস্তু প্ৰতিগ্ৰহীত্ৰে । ক ইদ-ঙ্কস্মা অদাত্ । কামঃ কামায । কামো দাতা ॥ 15 ॥
কামঃ প্ৰতিগ্ৰহীতা । কামগ্ং সমুদ্ৰমাৱিশ । কামেন ত্ৱা প্ৰতিগৃহ্ণামি । কামৈতত্তে । এষা তে কাম দক্ষিণা । উত্তানস্ত্ৱা-ঽঽঙ্গীৰসঃ প্ৰতিগৃহ্ণাতু । সোমায ৱাসঃ । ৰুদ্ৰায গাম্ । ৱৰুণাযাশ্ৱম্ । প্ৰজাপতযে পুৰুষম্ ॥ 16 ॥
মনৱে তল্পম্ । ত্ৱষ্ট্ৰে-ঽজাম্ । পূষ্ণে-ঽৱিম্ । নিৰ্-ঋত্যা অশ্ৱতৰগৰ্দভৌ । হিমৱতো হস্তিনম্ । গন্ধৰ্ৱাপ্সৰাভ্যস্স্ৰগলঙ্কৰণে । ৱিশ্ৱেভ্যো দেৱেভ্যো ধান্যম্ । ৱাচে-ঽন্নম্ । ব্ৰহ্মণ ওদনম্ । সমুদ্ৰাযাপঃ ॥ 17 ॥
উত্তানাযাঙ্গীৰসাযানঃ । ৱৈশ্ৱানৰায ৰথম্ । ৱৈশ্ৱানৰঃ প্ৰত্নথা নাকমাৰুহত্ । দিৱঃ পৃষ্ঠ-ম্ভন্দমানস্সুমন্মভিঃ । স পূৰ্ৱৱজ্জনযজ্জন্তৱে ধনম্ । সমানমজ্মা পৰিযাতি জাগৃৱিঃ । ৰাজা ত্ৱা ৱৰুণো নযতু দেৱি দক্ষিণে ৱৈশ্ৱানৰায ৰথম্ । তেনামৃতত্ৱমশ্যাম্ । ৱযো দাত্ৰে । মযো মহ্যমস্তু প্ৰতিগ্ৰহীত্ৰে ॥ 18 ॥
ক ইদ-ঙ্কস্মা অদাত্ । কামঃ কামায । কামো দাতা । কামঃ প্ৰতিগ্ৰহীতা । কামগ্ং সমুদ্ৰমাৱিশ । কামেন ত্ৱা প্ৰতিগৃহ্ণামি । কামৈতত্তে । এষা তে কাম দক্ষিণা । উত্তানস্ত্ৱা-ঽঽঙ্গীৰসঃ প্ৰতিগৃহ্ণাতু ॥ 19 ॥
দাতা পুৰুষমাপঃ প্ৰতিগ্ৰহীত্ৰে নৱ চ ॥ 10 ॥
সুৱৰ্ণ-ঙ্ঘৰ্ম-ম্পৰিৱেদ ৱেনম্ । ইন্দ্ৰস্যা-ঽঽত্মান-ন্দশধা চৰন্তম্ । অন্তস্সমুদ্ৰে মনসা চৰন্তম্ । ব্ৰহ্মা-ঽন্ৱৱিন্দদ্দশহোতাৰমৰ্ণে । অন্তঃ প্ৰৱিষ্টশ্শাস্তা জনানাম্ । একস্সন্বহুধা ৱিচাৰঃ । শতগ্ং শুক্ৰাণি যত্ৰৈক-ম্ভৱন্তি । সৰ্ৱে ৱেদা যত্ৰৈক-ম্ভৱন্তি । সৰ্ৱে হোতাৰো যত্ৰৈক-ম্ভৱন্তি । স মানসীন আত্মা জনানাম্ ॥ 20 ॥
অন্তঃ প্ৰৱিষ্টশ্শাস্তা জনানাগ্ং সৰ্ৱাত্মা । সৰ্ৱাঃ প্ৰজা যত্ৰৈক-ম্ভৱন্তি । চতুৰ্হোতাৰো যত্ৰ সম্পদ-ঙ্গচ্ছন্তি দেৱৈঃ । স মানসীন আত্মা জনানাম্ । ব্ৰহ্মেন্দ্ৰমগ্নি-ঞ্জগতঃ প্ৰতিষ্ঠাম্ । দিৱ আত্মানগ্ং সৱিতাৰ-ম্বৃহস্পতিম্ । চতুৰ্হোতাৰ-ম্প্ৰদিশো-ঽনুক্লৃপ্তম্ । ৱাচো ৱীৰ্য-ন্তপসা-ঽন্ৱৱিন্দত্ । অন্তঃ প্ৰৱিষ্ট-ঙ্কৰ্তাৰমেতম্ । ত্ৱষ্টাৰগ্ং ৰূপাণি ৱিকুৰ্ৱন্তং-ৱিঁপশ্চিম্ ॥ 21 ॥
অমৃতস্য প্ৰাণং-যঁজ্ঞমেতম্ । চতুৰ্হোতৃণামাত্মান-ঙ্কৱযো নিচিক্যুঃ । অন্তঃ প্ৰৱিষ্ট-ঙ্কৰ্তাৰমেতম্ । দেৱানা-ম্বন্ধু নিহিত-ঙ্গুহাসু । অমৃতেন ক্লৃপ্তং-যঁজ্ঞমেতম্ । চতুৰ্হোতৃণামাত্মান-ঙ্কৱযো নিচিক্যুঃ । শত-ন্নিযুতঃ পৰিৱেদ ৱিশ্ৱা ৱিশ্ৱৱাৰঃ । ৱিশ্ৱমিদং-ৱৃঁণাতি । ইন্দ্ৰস্যা-ঽঽত্মা নিহিতঃ পঞ্চহোতা । অমৃত-ন্দেৱানামাযুঃ প্ৰজানাম্ ॥ 22 ॥
ইন্দ্ৰগ্ং ৰাজানগ্ং সৱিতাৰমেতম্ । ৱাযোৰাত্মান-ঙ্কৱযো নিচিক্যুঃ । ৰশ্মিগ্ং ৰশ্মীনা-ম্মধ্যে তপন্তম্ । ঋতস্য পদে কৱযো নিপান্তি । য আণ্ডকোশে ভুৱন-ম্বিভৰ্তি । অনিৰ্ভিণ্ণস্সন্নথ লোকান্ ৱিচষ্টে । যস্যাণ্ডকোশগ্ং শুষ্মমাহুঃ প্ৰাণমুল্বম্ । তেন ক্লৃপ্তো-ঽমৃতেনাহমস্মি । সুৱৰ্ণ-ঙ্কোশগ্ং ৰজসা পৰীৱৃতম্ । দেৱানাং-ৱঁসুধানীং-ৱিঁৰাজম্ ॥ 23 ॥
অমৃতস্য পূৰ্ণা-ন্তামু কলাং-ৱিঁচক্ষতে । পাদগ্ং ষড্ঢোতুৰ্ন কিলা-ঽঽৱিৱিত্সে । যেনৰ্তৱঃ পঞ্চধোত ক্লৃপ্তাঃ । উত ৱা ষড্ধা মনসোত ক্লৃপ্তাঃ । তগ্ং ষড্ঢোতাৰমৃতুভিঃ কল্পমানম্ । ঋতস্য পদে কৱযো নিপান্তি । অন্তঃ প্ৰৱিষ্ট-ঙ্কৰ্তাৰমেতম্ । অন্তশ্চন্দ্ৰমসি মনসা চৰন্তম্ । সহৈৱ সন্ত-ন্ন ৱিজানন্তি দেৱাঃ । ইন্দ্ৰস্যা-ঽঽত্মানগ্ং শতধা চৰন্তম্ ॥ 24 ॥
ইন্দ্ৰো ৰাজা জগতো য ঈশে । সপ্তহোতা সপ্তধা ৱিক্লৃপ্তঃ । পৰেণ তন্তু-ম্পৰিষিচ্যমানম্ । অন্তৰাদিত্যে মনসা চৰন্তম্ । দেৱানাগ্ং হৃদয-ম্ব্ৰহ্মা-ঽন্ৱৱিন্দত্ । ব্ৰহ্মৈতদ্ব্ৰহ্মণ উজ্জভাৰ । অৰ্কগ্গ্ং শ্চোতন্তগ্ং সৰিৰস্য মধ্যে । আ যস্মিন্থ্সপ্ত পেৰৱঃ । মেহন্তি বহুলাগ্ং শ্ৰিযম্ । বহ্ৱশ্ৱামিন্দ্ৰ গোমতীম্ ॥ 25 ॥
অচ্যুতা-ম্বহুলাগ্ং শ্ৰিযম্ । স হৰিৰ্ৱসুৱিত্তমঃ । পেৰুৰিন্দ্ৰায পিন্ৱতে । বহ্ৱশ্ৱামিন্দ্ৰ গোমতীম্ । অচ্যুতা-ম্বহুলাগ্ং শ্ৰিযম্ । মহ্যমিন্দ্ৰো নিযচ্ছতু । শতগ্ং শতা অস্য যুক্তা হৰীণাম্ । অৰ্ৱাঙা যাতু ৱসুভী ৰশ্মিৰিন্দ্ৰঃ । প্ৰমগ্ংহ মাণো বহুলাগ্ং শ্ৰিযম্ । ৰশ্মিৰিন্দ্ৰস্সৱিতা মে নিযচ্ছতু ॥ 26 ॥
ঘৃত-ন্তেজো মধুমদিন্দ্ৰিযম্ । ময্যযমগ্নিৰ্দধাতু । হৰিঃ পতঙ্গঃ পটৰী সুপৰ্ণঃ । দিৱিক্ষযো নভসা য এতি । স ন ইন্দ্ৰঃ কামৱৰ-ন্দদাতু । পঞ্চাৰ-ঞ্চক্ৰ-ম্পৰিৱৰ্ততে পৃথু । হিৰণ্যজ্যোতিস্সৰিৰস্য মধ্যে । অজস্ৰ-ঞ্জ্যোতিৰ্নভসা সৰ্পদেতি । স ন ইন্দ্ৰঃ কামৱৰ-ন্দদাতু । সপ্ত যুঞ্জন্তি ৰথমেকচক্ৰম্ ॥ 27 ॥
একো অশ্ৱো ৱহতি সপ্তনামা । ত্ৰিনাভি চক্ৰমজৰমনৰ্ৱম্ । যেনেমা ৱিশ্ৱা ভুৱনানি তস্থুঃ । ভদ্ৰ-ম্পশ্যন্ত উপসেদুৰগ্ৰে । তপো দীক্ষামৃষযস্সুৱৰ্ৱিদঃ । ততঃ ক্ষত্ত্ৰ-ম্বলমোজশ্চ জাতম্ । তদস্মৈ দেৱা অভিস-ন্নমন্তু । শ্ৱেতগ্ং ৰশ্মি-ম্বোভুজ্যমানম্ । অপা-ন্নেতাৰ-ম্ভুৱনস্য গোপাম্ । ইন্দ্ৰ-ন্নিচিক্যুঃ পৰমে ৱ্যোমন্ন্ ॥ 28 ॥
ৰোহিণীঃ পিঙ্গলা একৰূপাঃ । ক্ষৰন্তীঃ পিঙ্গলা একৰূপাঃ । শতগ্ং সহস্ৰাণি প্ৰযুতানি নাৱ্যানাম্ । অযং-যঁশ্শ্ৱেতো ৰশ্মিঃ । পৰি সৰ্ৱমিদ-ঞ্জগত্ । প্ৰজা-ম্পশূন্ধনানি । অস্মাক-ন্দদাতু । শ্ৱেতো ৰশ্মিঃ পৰি সৰ্ৱ-ম্বভূৱ । সুৱন্মহ্য-ম্পশূন্ ৱিশ্ৱৰূপান্ । পতঙ্গমক্তমসুৰস্য মাযযা ॥ 29 ॥
হৃদা পশ্যন্তি মনসা মনীষিণঃ । সমুদ্ৰে অন্তঃ কৱযো ৱিচক্ষতে । মৰীচীনা-ম্পদমিচ্ছন্তি ৱেধসঃ । পতঙ্গো ৱাচ-ম্মনসা বিভৰ্তি । তা-ঙ্গন্ধৰ্ৱো-ঽৱদদ্গৰ্ভে অন্তঃ । তা-ন্দ্যোতমানাগ্ং স্ৱৰ্য-ম্মনীষাম্ । ঋতস্য পদে কৱযো নিপান্তি । যে গ্ৰাম্যাঃ পশৱো ৱিশ্ৱৰূপাঃ । ৱিৰূপাস্সন্তো বহুধৈকৰূপাঃ । অগ্নিস্তাগ্ং অগ্ৰে প্ৰমুমোক্তু দেৱঃ ॥ 30 ॥
প্ৰজাপতিঃ প্ৰজযা সংৱিঁদানঃ । ৱীতগ্গ্ং স্তুকে স্তুকে । যুৱমস্মাসু নিযচ্ছতম্ । প্ৰ প্ৰ যজ্ঞপতি-ন্তিৰ । যে গ্ৰাম্যাঃ পশৱো ৱিশ্ৱৰূপাঃ । ৱিৰূপাস্সন্তো বহুধৈকৰূপাঃ । তেষাগ্ং সপ্তানামিহ ৰন্তিৰস্তু । ৰাযস্পোষায সুপ্ৰজাস্ত্ৱায সুৱীৰ্যায । য আৰণ্যাঃ পশৱো ৱিশ্ৱৰূপাঃ । ৱিৰূপাস্সন্তো বহুধৈকৰূপাঃ । ৱাযুস্তাগ্ং অগ্ৰে প্ৰমুমোক্তু দেৱঃ । প্ৰজাপতিঃ প্ৰজযা সংৱিঁদানঃ । ইডাযৈ সৃপ্ত-ঙ্ঘৃতৱচ্চৰাচৰম্ । দেৱা অন্ৱৱিন্দন্গুহা হিতম্ । য আৰণ্যাঃ পশৱো ৱিশ্ৱৰূপাঃ । ৱিৰূপাস্সন্তো বহুধৈকৰূপাঃ । তেষাগ্ং সপ্তানামিহ ৰন্তিৰস্তু । ৰাযস্পোষায সুপ্ৰজাস্ত্ৱায সুৱীৰ্যায ॥ 31 ॥
আত্মা জনানাং-ৱিঁকুৰ্ৱন্তং-ৱিঁপশ্চি-ম্প্ৰজানাং-ৱঁসুধানীং-ৱিঁৰাজ-ঞ্চৰন্ত-ঙ্গোমতী-ম্মে নিযচ্ছত্ৱেকচক্ৰং-ৱ্যোঁমন্মাযযা দেৱ একৰূপা অষ্টৌ চ ॥ 11 ॥
সহস্ৰশীৰ্ষা পুৰুষঃ । সহস্ৰাক্ষস্সহস্ৰপাত্ ।
স ভূমিং-ৱিঁশ্ৱতো ৱৃত্ৱা । অত্যতিষ্ঠদ্দশাঙ্গুলম্ ।
পুৰুষ এৱেদগ্ং সৰ্ৱম্ । যদ্ভূতং-যঁচ্চ ভৱ্যম্ ।
উতামৃতত্ৱস্যেশানঃ । যদন্নেনাতিৰোহতি । এতাৱানস্য মহিমা । অতো জ্যাযাগ্ংশ্চ পূৰুষঃ ॥ 32,33 ॥
পাদো-ঽস্য ৱিশ্ৱা ভূতানি । ত্ৰিপাদস্যামৃত-ন্দিৱি ।
ত্ৰিপাদূৰ্ধ্ৱ উদৈত্পুৰুষঃ । পাদো-ঽস্যেহাভৱাত্পুনঃ ।
ততো ৱিষ্ৱঙ্ৱ্যক্ৰামত্ । সাশনানশনে অভি ।
তস্মাদ্ৱিৰাডজাযত । ৱিৰাজো অধি পূৰুষঃ । স জাতো অত্যৰিচ্যত । পশ্চাদ্ভূমিমথো পুৰঃ ॥ 34,35 ॥
যত্পুৰুষেণ হৱিষা । দেৱা যজ্ঞমতন্ৱত ।
ৱসন্তো অস্যা-ঽঽসীদাজ্যম্ । গ্ৰীষ্ম ইধ্মশ্শৰদ্ধৱিঃ ।
সপ্তাস্যা-ঽঽসন্পৰিধযঃ । ত্ৰিস্সপ্ত সমিধঃ কৃতাঃ ।
দেৱা যদ্যজ্ঞ-ন্তন্ৱানাঃ । অবধ্নন্পুৰুষ-ম্পশুম্ ।
তং-যঁজ্ঞ-ম্বৰ্হিষি প্ৰৌক্ষন্ । পুৰুষ-ঞ্জাতমগ্ৰতঃ ॥ 34,35 ॥
তেন দেৱা অযজন্ত । সাধ্যা ঋষযশ্চ যে ।
তস্মাদ্যজ্ঞাথ্সৰ্ৱহুতঃ । সম্ভৃত-ম্পৃষদাজ্যম্ ।
পশূগ্স্তাগ্শ্চক্ৰে ৱাযৱ্যান্ । আৰণ্যান্গ্ৰাম্যাশ্চ যে ।
তস্মাদ্যজ্ঞাথ্সৰ্ৱহুতঃ । ঋচস্সামানি জজ্ঞিৰে ।
ছন্দাগ্ংসি জজ্ঞিৰে তস্মাত্ । যজুস্তস্মাদজাযত ॥ 35,36 ॥
তস্মাদশ্ৱা অজাযন্ত । যে কে চোভযাদতঃ ।
গাৱো হ জজ্ঞিৰে তস্মাত্ । তস্মাজ্জাতা অজাৱযঃ ।
যত্পুৰুষং-ৱ্যঁদধুঃ । কতিধা ৱ্যকল্পযন্ন্ ।
মুখ-ঙ্কিমস্য কৌ বাহূ । কা ৱূৰূ পাদাৱুচ্যেতে ।
ব্ৰাহ্মণো-ঽস্য মুখমাসীত্ । বাহূ ৰাজন্যঃ কৃতঃ ॥ 36,37 ॥
ঊৰূ তদস্য যদ্ৱৈশ্যঃ । পদ্ভ্যাগ্ং শূদ্ৰো অজাযত ।
চন্দ্ৰমা মনসো জাতঃ । চক্ষোস্সূৰ্যো অজাযত ।
মুখাদিন্দ্ৰশ্চাগ্নিশ্চ । প্ৰাণাদ্ৱাযুৰজাযত ।
নাভ্যা আসীদন্তৰিক্ষম্ । শীৰ্ষ্ণো দ্যৌস্সমৱৰ্তত ।
পদ্ভ্যা-ম্ভূমিৰ্দিশ-শ্শ্ৰোত্ৰাত্ ।
তথা লোকাগ্ং অকল্পযন্ন্ ॥ 37,38 ॥
ৱেদাহমেত-ম্পুৰুষ-ম্মহান্তম্ ।
আদিত্যৱৰ্ণং তমসস্তু পাৰে ।
সৰ্ৱাণি ৰূপাণি ৱিচিত্য ধীৰঃ ।
নামানি কৃত্ৱা-ঽভিৱদন্ যদাস্তে ।
ধাতা পুৰস্তাদ্যমুদাজহাৰ ।
শক্ৰঃ প্ৰৱিদ্ৱান্প্ৰদিশশ্চতস্ৰঃ ।
তমেৱং-ৱিঁদ্ৱানমৃত ইহ ভৱতি ।
নান্যঃ পন্থা অযনায ৱিদ্যতে ।
যজ্ঞেন যজ্ঞমযজন্ত দেৱাঃ ।
তানি ধৰ্মাণি প্ৰথমান্যাসন্ন্ ।
তে হ নাক-ম্মহিমানস্সচন্তে ।
যত্ৰ পূৰ্ৱে সাধ্যাস্সন্তি দেৱাঃ ॥ 38,39 ॥
পুৰুষঃ পুৰো-ঽগ্ৰতো-ঽজাযত কৃতো-ঽকল্পযন্নাসন্দ্ৱে চ ॥ 12 ॥
জ্যাযানধি পূৰুষঃ । অন্যত্ৰ পুৰুষঃ ॥
অদ্ভ্যস্সম্ভূতঃ পৃথিৱ্যৈ ৰসাচ্চ ।
ৱিশ্ৱকৰ্মণস্সমৱৰ্ততাধি ।
তস্য ত্ৱষ্টা ৱিদধদ্ৰূপমেতি ।
তত্পুৰুষস্য ৱিশ্ৱমাজানমগ্ৰে ।
ৱেদাহমেত-ম্পুৰুষ-ম্মহান্তম্ ।
আদিত্যৱৰ্ণ-ন্তমসঃ পৰস্তাত্ ।
তমেৱং-ৱিঁদ্ৱানমৃত ইহ ভৱতি ।
নান্যঃ পন্থা ৱিদ্যতে-ঽযনায ।
প্ৰজাপতিশ্চৰতি গৰ্ভে অন্তঃ ।
অজাযমানো বহুধা ৱিজাযতে ॥ 39,40 ॥
তস্য ধীৰাঃ পৰিজানন্তি যোনিম্ । মৰীচীনা-ম্পদমিচ্ছন্তি ৱেধসঃ । যো দেৱেভ্য আতপতি । যো দেৱানা-ম্পুৰোহিতঃ ।
পূৰ্ৱো যো দেৱেভ্যো জাতঃ । নমো ৰুচায ব্ৰাহ্মযে । ৰুচ-ম্ব্ৰাহ্ম-ঞ্জনযন্তঃ । দেৱা অগ্ৰে তদব্ৰুৱন্ন্ । যস্ত্ৱৈৱ-ম্ব্ৰাহ্মণো ৱিদ্যাত্ । তস্য দেৱা অসন্ৱশে । হ্ৰীশ্চ তে লক্ষ্মীশ্চ পত্ন্যৌ । অহোৰাত্ৰে পাৰ্শ্ৱে । নক্ষত্ৰাণি ৰূপম্ । অশ্ৱিনৌ ৱ্যাত্তম্ । ইষ্ট-ম্মনিষাণ । অমু-ম্মনিষাণ । সৰ্ৱ-ম্মনিষাণ ॥ 40,41 ॥
জাযতে ৱশে সপ্ত চ ॥ 13 ॥
ভৰ্তা সন্ভ্ৰিযমাণো বিভৰ্তি । একো দেৱো বহুধা নিৱিষ্টঃ । যদা ভাৰ-ন্তন্দ্ৰযতে স ভৰ্তুম্ । নিধায ভাৰ-ম্পুনৰস্তমেতি । তমেৱ মৃত্যুমমৃত-ন্তমাহুঃ । ত-ম্ভৰ্তাৰ-ন্তমু গোপ্তাৰমাহুঃ । স ভৃতো ভ্ৰিযমাণো বিভৰ্তি । য এনং-ৱেঁদ সত্যেন ভৰ্তুম্ । সদ্যো জাতমুত জহাত্যেষঃ । উতো জৰন্ত-ন্ন জহাত্যেকম্ ॥ 41,42 ॥
উতো বহূনেকমহৰ্জহাৰ । অতন্দ্ৰো দেৱস্সদমেৱ প্ৰাৰ্থঃ । যস্তদ্ৱেদ যত আবভূৱ । সন্ধা-ঞ্চ যাগ্ং সন্দধে ব্ৰহ্মণৈষঃ । ৰমতে তস্মিন্নুত জীৰ্ণে শযানে । নৈন-ঞ্জহাত্যহস্সু পূৰ্ৱ্যেষু । ত্ৱামাপো অনু সৰ্ৱাশ্চৰন্তি জানতীঃ । ৱথ্স-ম্পযসা পুনানাঃ । ত্ৱমগ্নিগ্ং হৱ্যৱাহগ্ং সমিন্থ্সে । ত্ৱ-ম্ভৰ্তা মাতৰিশ্ৱা প্ৰজানাম্ ॥ 42,43 ॥
ত্ৱং-যঁজ্ঞস্ত্ৱমুৱেৱাসি সোমঃ । তৱ দেৱা হৱমাযন্তি সৰ্ৱে । ত্ৱমেকো-ঽসি বহূননুপ্ৰৱিষ্টঃ । নমস্তে অস্তু সুহৱো ম এধি । নমো ৱামস্তু শৃণুতগ্ং হৱ-ম্মে । প্ৰাণাপানাৱজিৰগ্ং সঞ্চৰন্তৌ । হ্ৱযামি ৱা-ম্ব্ৰহ্মণা তূৰ্তমেতম্ । যো মা-ন্দ্ৱেষ্টি ত-ঞ্জহিতং-যুঁৱানা । প্ৰাণাপানৌ সংৱিঁদানৌ জহিতম্ । অমুষ্যাসুনা মা সঙ্গসাথাম্ ॥ 43 ॥
ত-ম্মে দেৱা ব্ৰহ্মণা সংৱিঁদানৌ । ৱধায দত্ত-ন্তমহগ্ং হনামি । অসজ্জজান সত আবভূৱ । যং-যঁ-ঞ্জজান স উ গোপো অস্য । যদা ভাৰ-ন্তন্দ্ৰযতে স ভৰ্তুম্ । পৰাস্য ভাৰ-ম্পুনৰস্তমেতি । তদ্ৱৈ ত্ৱ-ম্প্ৰাণো অভৱঃ । মহান্ভোগঃ প্ৰজাপতেঃ । ভুজঃ কৰিষ্যমাণঃ । যদ্দেৱান্প্ৰাণযো নৱ ॥ 44 ॥
এক-ম্প্ৰজানা-ঙ্গসাথা-ন্নৱ ॥ 14 ॥
হৰিগ্ং হৰন্তমনুযন্তি দেৱাঃ । ৱিশ্ৱস্যেশানং-ৱৃঁষভ-ম্মতীনাম্ । ব্ৰহ্ম সৰূপমনুমেদমাগাত্ । অযন-ম্মা ৱিৱধীৰ্ৱিক্ৰমস্ৱ । মা ছিদো মৃত্যো মা ৱধীঃ । মা মে বলং-ৱিঁৱৃহো মা প্ৰমোষীঃ । প্ৰজা-ম্মা মে ৰীৰিষ আযুৰুগ্ৰ । নৃচক্ষস-ন্ত্ৱা হৱিষা ৱিধেম । সদ্যশ্চকমানায । প্ৰৱেপানায মৃত্যৱে ॥ 45 ॥
প্ৰাস্মা আশা অশৃণ্ৱন্ন্ । কামেনাজনযন্পুনঃ । কামেন মে কাম আগাত্ । হৃদযাদ্ধৃদয-ম্মৃত্যোঃ । যদমীষামদঃ প্ৰিযম্ । তদৈতূপমামভি । পৰ-ম্মৃত্যো অনু পৰেহি পন্থাম্ । যস্তে স্ৱ ইতৰো দেৱযানাত্ । চক্ষুষ্মতে শৃণ্ৱতে তে ব্ৰৱীমি । মা নঃ প্ৰজাগ্ং ৰীৰিষো মোত ৱীৰান্ । প্ৰ পূৰ্ৱ্য-ম্মনসা ৱন্দমানঃ । নাধমানো ৱৃষভ-ঞ্চৰ্ষণীনাম্ । যঃ প্ৰজানামেকৰাণ্মানুষীণাম্ । মৃত্যুং-যঁজে প্ৰথমজামৃতস্য ॥ 46 ॥
মৃত্যৱে ৱীৰাগ্ংশ্চত্ৱাৰি চ ॥ 15 ॥
তৰণিৰ্ৱিশ্ৱদৰ্শতো জ্যোতিষ্কৃদসি সূৰ্য । ৱিশ্ৱমা ভাসি ৰোচনম্ । উপযামগৃহীতো-ঽসি সূৰ্যায ত্ৱা ভ্ৰাজস্ৱত এষ তে যোনিস্সূৰ্যায ত্ৱা ভ্ৰাজস্ৱতে ॥ 47 ॥ 16 ॥
আপ্যাযস্ৱ মদিন্তম সোম ৱিশ্ৱাভিৰূতিভিঃ । ভৱা নস্সপ্ৰথস্তমঃ ॥ (48) ॥ 17 ॥
ঈযুষ্টে যে পূৰ্ৱতৰামপশ্যন্ ৱ্যুচ্ছন্তীমুষস-ম্মৰ্ত্যাসঃ । অস্মাভিৰূ নু প্ৰতিচক্ষ্যা-ঽভূদো তে যন্তি যে অপৰীষু পশ্যান্ ॥ 49 ॥ 18 ॥
জ্যোতিষ্মতী-ন্ত্ৱা সাদযামি জ্যোতিষ্কৃত-ন্ত্ৱা সাদযামি জ্যোতিৰ্ৱিদ-ন্ত্ৱা সাদযামি ভাস্ৱতী-ন্ত্ৱা সাদযামি জ্ৱলন্তী-ন্ত্ৱা সাদযামি মল্মলাভৱন্তী-ন্ত্ৱা সাদযামি দীপ্যমানা-ন্ত্ৱা সাদযামি ৰোচমানা-ন্ত্ৱা সাদযাম্যজস্ৰা-ন্ত্ৱা সাদযামি বৃহজ্জ্যোতিষ-ন্ত্ৱা সাদযামি বোধযন্তী-ন্ত্ৱা সাদযামি জাগ্ৰতী-ন্ত্ৱা সাদযামি ॥ 50 ॥ 19 ॥
প্ৰযাসায স্ৱাহা-ঽঽযাসায স্ৱাহা ৱিযাসায স্ৱাহা সংযাঁসায স্ৱাহোদ্যাসায স্ৱাহা-ঽৱযাসায স্ৱাহা শুচে স্ৱাহা শোকায স্ৱাহা তপ্যত্ৱৈ স্ৱাহা তপতে স্ৱাহা ব্ৰহ্মহত্যাযৈ স্ৱাহা সৰ্ৱস্মৈ স্ৱাহা ॥ 51 ॥ 20 ॥
চিত্তগ্ং সন্তানেন ভৱং-যঁক্না ৰুদ্ৰ-ন্তনিম্না পশুপতিগ্গ্ং স্থূলহৃদযেনাগ্নিগ্ং হৃদযেন ৰুদ্ৰং-লোঁহিতেন শৰ্ৱ-ম্মতস্নাভ্যা-ম্মহাদেৱমন্তঃ পাৰ্শ্ৱেনৌষিষ্ঠহনগ্ং শিঙ্গীনিকোশ্যাভ্যাম্ ॥ 52 ॥ 21 ॥
চিত্তিঃ পৃথিৱ্যগ্নিস্সূৰ্য-ন্তে চক্ষুৰ্মহাহৱিৰ্হোতা ৱাঘোতা ব্ৰাহ্মণ একহোতা-ঽগ্নিৰ্যজুৰ্ভিস্সেনেন্দ্ৰস্য দেৱস্য সুৱৰ্ণ-ঙ্ঘৰ্মগ্ং সহস্ৰশীৰ্ষা-ঽদ্ভ্যো ভৰ্তা হৰি-ন্তৰণিৰাপ্যাযস্ৱেযুষ্টে যে জ্যোতিষ্মতী-ম্প্ৰযাসায চিত্তমেকৱিগ্ংশতিঃ ॥ 21 ॥
চিত্তিৰগ্নিৰ্যজুৰ্ভিৰন্তঃ প্ৰৱিষ্টঃ প্ৰজাপতিৰ্ভৰ্তাসন্প্ৰযাসায দ্ৱিপঞ্চাশত্ ॥ 52 ॥
চিত্তিৰগ্নিৰ্যজুৰ্ভিৰন্তঃ প্ৰৱিষ্টঃ প্ৰজাপতিঃ প্ৰজযা সংৱিঁদানস্তস্য ধীৰা জ্যোতিষ্মতী-ন্ত্ৰিপঞ্চাশত্ ॥ 53 ॥
তচ্ছং-যোঁৰাৱৃণীমহে । গাতুং-যঁজ্ঞায ।
গাতুং-যঁজ্ঞপতযে । দৈৱী স্ৱস্তিৰস্তু নঃ ।
স্ৱস্তিৰ্মানুষেভ্যঃ । ঊৰ্ধ্ৱ-ঞ্জিগাতু ভেষজম্ ।
শ-ন্নো অস্তু দ্ৱিপদে । শ-ঞ্চতুষ্পদে ॥
ওঁ শান্তি-শ্শান্তি-শ্শান্তিঃ ॥
হৰিঃ ওম্ । তচ্ছং-যোঁৰাৱৃণীমহে । গাতুং-যঁজ্ঞায ।
গাতুং-যঁজ্ঞপতযে । দৈৱী স্ৱস্তিৰস্তু নঃ ।
স্ৱস্তিৰ্মানুষেভ্যঃ । ঊৰ্ধ্ৱ-ঞ্জিগাতু ভেষজম্ ।
শ-ন্নো অস্তু দ্ৱিপদে । শ-ঞ্চতুষ্পদে ॥
ওঁ শান্তি-শ্শান্তি-শ্শান্তিঃ ॥
ও-ঞ্চিত্তিস্স্ৰুক্ । চিত্তমাজ্যম্ । ৱাগ্ৱেদিঃ । আধীত-ম্বৰ্হিঃ । কেতো অগ্নিঃ । ৱিজ্ঞাতমগ্নিঃ । ৱাক্পতিৰ্হোতা । মন উপৱক্তা । প্ৰাণো হৱিঃ । সামাধ্ৱৰ্যুঃ । ৱাচস্পতে ৱিধে নামন্ন্ । ৱিধেম তে নাম । ৱিধেস্ত্ৱমস্মাক-ন্নাম । ৱাচস্পতিস্সোম-ম্পিবতু । আ-ঽস্মাসু নৃম্ণ-ন্ধাত্স্ৱাহা ॥ 1 ॥
অধ্ৱৰ্যুঃ পঞ্চ চ ॥ 1 ॥
পৃথিৱী হোতা । দ্যৌৰধ্ৱৰ্যুঃ । ৰুদ্ৰো-ঽগ্নীত্ । বৃহস্পতিৰুপৱক্তা । ৱাচস্পতে ৱাচো ৱীৰ্যেণ । সম্ভৃততমেনা-ঽঽযক্ষ্যসে । যজমানায ৱাৰ্যম্ । আ সুৱস্কৰস্মৈ । ৱাচস্পতিস্সোম-ম্পিবতি । জজনদিন্দ্ৰমিন্দ্ৰিযায স্ৱাহা ॥ 2 ॥
পৃথিৱী হোতা দশ ॥ 2 ॥
অগ্নিৰ্হোতা । অশ্ৱিনা-ঽধ্ৱৰ্যূ । ত্ৱষ্টা-ঽগ্নীত্ । মিত্ৰ উপৱক্তা । সোমস্সোমস্য পুৰোগাঃ । শুক্ৰস্শুক্ৰস্য পুৰোগাঃ । শ্ৰাতাস্ত ইন্দ্ৰ সোমাঃ । ৱাতাপেৰ্হৱনশ্ৰুতস্স্ৱাহা ॥ 3 ॥
অগ্নিৰ্হোতা-ঽষ্টৌ ॥ 3 ॥
সূৰ্য-ন্তে চক্ষুঃ । ৱাত-ম্প্ৰাণঃ । দ্যা-ম্পৃষ্ঠম্ । অন্তৰিক্ষমাত্মা । অঙ্গৈৰ্যজ্ঞম্ । পৃথিৱীগ্ং শৰীৰৈঃ । ৱাচস্পতে-ঽচ্ছিদ্ৰযা ৱাচা । অচ্ছিদ্ৰযা জুহ্ৱা । দিৱি দেৱাৱৃধগ্ং হোত্ৰা মেৰযস্ৱ স্ৱাহা ॥ 4 ॥
সূৰ্য-ন্তে নৱ ॥ 4 ॥
মহাহৱিৰ্হোতা । সত্যহৱিৰধ্ৱৰ্যুঃ । অচ্যুতপাজা অগ্নীত্ । অচ্যুতমনা উপৱক্তা । অনাধৃষ্যশ্চাপ্ৰতিধৃষ্যশ্চ যজ্ঞস্যাভিগৰৌ । অযাস্য উদ্গাতা । ৱাচস্পতে হৃদ্ৱিধে নামন্ন্ । ৱিধেম তে নাম । ৱিধেস্ত্ৱমস্মাক-ন্নাম । ৱাচস্পতিস্সোমমপাত্ । মা দৈৱ্যস্তন্তুশ্ছেদি মা মনুষ্যঃ । নমো দিৱে । নমঃ পৃথিৱ্যৈ স্ৱাহা ॥ 5 ॥
অপাত্ত্ৰীণি চ ॥ 5 ॥
ৱাঘোতা । দীক্ষা পত্নী । ৱাতো-ঽধ্ৱৰ্যুঃ । আপো-ঽভিগৰঃ । মনো হৱিঃ । তপসি জুহোমি । ভূৰ্ভুৱস্সুৱঃ । ব্ৰহ্ম স্ৱযম্ভু । ব্ৰহ্মণে স্ৱযম্ভুৱে স্ৱাহা ॥ 6 ॥
ৱাঘোতা নৱ ॥ 6 ॥
ব্ৰাহ্মণ একহোতা । স যজ্ঞঃ । স মে দদাতু প্ৰজা-ম্পশূন্পুষ্টিং-যঁশঃ । যজ্ঞশ্চ মে ভূযাত্ । অগ্নিৰ্দ্ৱিহোতা । স ভৰ্তা । স মে দদাতু প্ৰজা-ম্পশূন্পুষ্টিং-যঁশঃ । ভৰ্তা চ মে ভূযাত্ । পৃথিৱী ত্ৰিহোতা । স প্ৰতিষ্ঠা ॥ 7 ॥
স মে দদাতু প্ৰজা-ম্পশূন্পুষ্টিং-যঁশঃ । প্ৰতিষ্ঠা চ মে ভূযাত্ । অন্তৰিক্ষ-ঞ্চতুৰ্হোতা । স ৱিষ্ঠাঃ । স মে দদাতু প্ৰজা-ম্পশূন্পুষ্টিং-যঁশঃ । ৱিষ্ঠাশ্চ মে ভূযাত্ । ৱাযুঃ পঞ্চহোতা । স প্ৰাণঃ । স মে দদাতু প্ৰজা-ম্পশূন্পুষ্টিং-যঁশঃ । প্ৰাণশ্চ মে ভূযাত্ ॥ 8 ॥
চন্দ্ৰমা-ষ্ষড্ঢোতা । স ঋতূন্কল্পযাতি । স মে দদাতু প্ৰজা-ম্পশূন্পুষ্টিং-যঁশঃ । ঋতৱশ্চ মে কল্পন্তাম্ । অন্নগ্ং সপ্তহোতা । স প্ৰাণস্য প্ৰাণঃ । স মে দদাতু প্ৰজা-ম্পশূন্পুষ্টিং-যঁশঃ । প্ৰাণস্য চ মে প্ৰাণো ভূযাত্ । দ্যৌৰষ্টহোতা । সো-ঽনাধৃষ্যঃ ॥ 9 ॥
স মে দদাতু প্ৰজা-ম্পশূন্পুষ্টিং-যঁশঃ । অনাধৃষ্যশ্চ ভূযাসম্ । আদিত্যো নৱহোতা । স তেজস্ৱী । স মে দদাতু প্ৰজা-ম্পশূন্পুষ্টিং-যঁশঃ । তেজস্ৱী চ ভূযাসম্ । প্ৰজাপতিৰ্দশহোতা । স ইদগ্ং সৰ্ৱম্ । স মে দদাতু প্ৰজা-ম্পশূন্পুষ্টিং-যঁশঃ । সৰ্ৱ-ঞ্চ মে ভূযাত্ ॥ 10 ॥
প্ৰতিষ্ঠা প্ৰাণশ্চ মে ভূযাদনাধৃষ্যস্সৰ্ৱ-ঞ্চ মে ভূযাত্ ॥
ব্ৰাহ্মণো যজ্ঞো-ঽগ্নিৰ্ভৰ্তা পৃথিৱী প্ৰতিষ্ঠা-ঽন্তৰিক্ষং-ৱিঁষ্ঠা ৱাযুঃ প্ৰাণশ্চন্দ্ৰমা স ঋতূনন্নগ্ং স প্ৰাণস্য প্ৰাণো দ্যৌৰনাধৃষ্য আদিত্যস্স তেজস্ৱী প্ৰজাপতি-স্স ইদগ্ং সৰ্ৱগ্ং সৰ্ৱ-ঞ্চ মে ভূযাত্ ॥
অগ্নিৰ্যজুৰ্ভিঃ । সৱিতা স্তোমৈঃ । ইন্দ্ৰ উক্থামদৈঃ । মিত্ৰাৱৰুণাৱাশিষা । অঙ্গিৰসো ধিষ্ণিযৈৰগ্নিভিঃ । মৰুতস্সদোহৱিৰ্ধানাভ্যাম্ । আপঃ প্ৰোক্ষণীভিঃ । ওষধযো বৰ্হিষা । অদিতিৰ্ৱেদ্যা । সোমো দীক্ষযা ॥ 11 ॥
ত্ৱষ্টেধ্মেন । ৱিষ্ণুৰ্যজ্ঞেন । ৱসৱ আজ্যেন । আদিত্যা দক্ষিণাভিঃ । ৱিশ্ৱে দেৱা ঊৰ্জা । পূষা স্ৱগাকাৰেণ । বৃহস্পতিঃ পুৰোধযা । প্ৰজাপতিৰুদ্গীথেন । অন্তৰিক্ষ-ম্পৱিত্ৰেণ । ৱাযুঃ পাত্ৰৈঃ । অহগ্গ্ং শ্ৰদ্ধযা ॥ 12 ॥
দীক্ষযা পাত্ৰৈৰেক-ঞ্চ ॥ 8 ॥
সেনেন্দ্ৰস্য । ধেনা বৃহস্পতেঃ । পথ্যা পূষ্ণঃ । ৱাগ্ৱাযোঃ । দীক্ষা সোমস্য । পৃথিৱ্যগ্নেঃ । ৱসূনা-ঙ্গাযত্ৰী । ৰুদ্ৰাণা-ন্ত্ৰিষ্টুক্ । আদিত্যানা-ঞ্জগতী । ৱিষ্ণোৰনুষ্টুক্ ॥ 13 ॥
ৱৰুণস্য ৱিৰাট্ । যজ্ঞস্য পঙ্ক্তিঃ । প্ৰজাপতেৰনুমতিঃ । মিত্ৰস্য শ্ৰদ্ধা । সৱিতুঃ প্ৰসূতিঃ । সূৰ্যস্য মৰীচিঃ । চন্দ্ৰমসো ৰোহিণী । ঋষীণামৰুন্ধতী । পৰ্জন্যস্য ৱিদ্যুত্ । চতস্ৰো দিশঃ । চতস্ৰো-ঽৱান্তৰদিশাঃ । অহশ্চ ৰাত্ৰিশ্চ । কৃষিশ্চ ৱৃষ্টিশ্চ । ত্ৱিষিশ্চাপচিতিশ্চ । আপশ্চৌষধযশ্চ । ঊৰ্ক্চ সূনৃতা চ দেৱানা-ম্পত্নযঃ ॥ 14 ॥
অনুষ্টুগ্দিশষ্ষট্চ ॥ 9 ॥
দেৱস্য ত্ৱা সৱিতুঃ প্ৰসৱে । অশ্ৱিনোৰ্বাহুভ্যাম্ । পূষ্ণো হস্তাভ্যা-ম্প্ৰতিগৃহ্ণামি । ৰাজা ত্ৱা ৱৰুণো নযতু দেৱি দক্ষিণে-ঽগ্নযে হিৰণ্যম্ । তেনামৃতত্ৱমশ্যাম্ । ৱযো দাত্ৰে । মযো মহ্যমস্তু প্ৰতিগ্ৰহীত্ৰে । ক ইদ-ঙ্কস্মা অদাত্ । কামঃ কামায । কামো দাতা ॥ 15 ॥
কামঃ প্ৰতিগ্ৰহীতা । কামগ্ং সমুদ্ৰমাৱিশ । কামেন ত্ৱা প্ৰতিগৃহ্ণামি । কামৈতত্তে । এষা তে কাম দক্ষিণা । উত্তানস্ত্ৱা-ঽঽঙ্গীৰসঃ প্ৰতিগৃহ্ণাতু । সোমায ৱাসঃ । ৰুদ্ৰায গাম্ । ৱৰুণাযাশ্ৱম্ । প্ৰজাপতযে পুৰুষম্ ॥ 16 ॥
মনৱে তল্পম্ । ত্ৱষ্ট্ৰে-ঽজাম্ । পূষ্ণে-ঽৱিম্ । নিৰ্-ঋত্যা অশ্ৱতৰগৰ্দভৌ । হিমৱতো হস্তিনম্ । গন্ধৰ্ৱাপ্সৰাভ্যস্স্ৰগলঙ্কৰণে । ৱিশ্ৱেভ্যো দেৱেভ্যো ধান্যম্ । ৱাচে-ঽন্নম্ । ব্ৰহ্মণ ওদনম্ । সমুদ্ৰাযাপঃ ॥ 17 ॥
উত্তানাযাঙ্গীৰসাযানঃ । ৱৈশ্ৱানৰায ৰথম্ । ৱৈশ্ৱানৰঃ প্ৰত্নথা নাকমাৰুহত্ । দিৱঃ পৃষ্ঠ-ম্ভন্দমানস্সুমন্মভিঃ । স পূৰ্ৱৱজ্জনযজ্জন্তৱে ধনম্ । সমানমজ্মা পৰিযাতি জাগৃৱিঃ । ৰাজা ত্ৱা ৱৰুণো নযতু দেৱি দক্ষিণে ৱৈশ্ৱানৰায ৰথম্ । তেনামৃতত্ৱমশ্যাম্ । ৱযো দাত্ৰে । মযো মহ্যমস্তু প্ৰতিগ্ৰহীত্ৰে ॥ 18 ॥
ক ইদ-ঙ্কস্মা অদাত্ । কামঃ কামায । কামো দাতা । কামঃ প্ৰতিগ্ৰহীতা । কামগ্ং সমুদ্ৰমাৱিশ । কামেন ত্ৱা প্ৰতিগৃহ্ণামি । কামৈতত্তে । এষা তে কাম দক্ষিণা । উত্তানস্ত্ৱা-ঽঽঙ্গীৰসঃ প্ৰতিগৃহ্ণাতু ॥ 19 ॥
দাতা পুৰুষমাপঃ প্ৰতিগ্ৰহীত্ৰে নৱ চ ॥ 10 ॥
সুৱৰ্ণ-ঙ্ঘৰ্ম-ম্পৰিৱেদ ৱেনম্ । ইন্দ্ৰস্যা-ঽঽত্মান-ন্দশধা চৰন্তম্ । অন্তস্সমুদ্ৰে মনসা চৰন্তম্ । ব্ৰহ্মা-ঽন্ৱৱিন্দদ্দশহোতাৰমৰ্ণে । অন্তঃ প্ৰৱিষ্টশ্শাস্তা জনানাম্ । একস্সন্বহুধা ৱিচাৰঃ । শতগ্ং শুক্ৰাণি যত্ৰৈক-ম্ভৱন্তি । সৰ্ৱে ৱেদা যত্ৰৈক-ম্ভৱন্তি । সৰ্ৱে হোতাৰো যত্ৰৈক-ম্ভৱন্তি । স মানসীন আত্মা জনানাম্ ॥ 20 ॥
অন্তঃ প্ৰৱিষ্টশ্শাস্তা জনানাগ্ং সৰ্ৱাত্মা । সৰ্ৱাঃ প্ৰজা যত্ৰৈক-ম্ভৱন্তি । চতুৰ্হোতাৰো যত্ৰ সম্পদ-ঙ্গচ্ছন্তি দেৱৈঃ । স মানসীন আত্মা জনানাম্ । ব্ৰহ্মেন্দ্ৰমগ্নি-ঞ্জগতঃ প্ৰতিষ্ঠাম্ । দিৱ আত্মানগ্ং সৱিতাৰ-ম্বৃহস্পতিম্ । চতুৰ্হোতাৰ-ম্প্ৰদিশো-ঽনুক্লৃপ্তম্ । ৱাচো ৱীৰ্য-ন্তপসা-ঽন্ৱৱিন্দত্ । অন্তঃ প্ৰৱিষ্ট-ঙ্কৰ্তাৰমেতম্ । ত্ৱষ্টাৰগ্ং ৰূপাণি ৱিকুৰ্ৱন্তং-ৱিঁপশ্চিম্ ॥ 21 ॥
অমৃতস্য প্ৰাণং-যঁজ্ঞমেতম্ । চতুৰ্হোতৃণামাত্মান-ঙ্কৱযো নিচিক্যুঃ । অন্তঃ প্ৰৱিষ্ট-ঙ্কৰ্তাৰমেতম্ । দেৱানা-ম্বন্ধু নিহিত-ঙ্গুহাসু । অমৃতেন ক্লৃপ্তং-যঁজ্ঞমেতম্ । চতুৰ্হোতৃণামাত্মান-ঙ্কৱযো নিচিক্যুঃ । শত-ন্নিযুতঃ পৰিৱেদ ৱিশ্ৱা ৱিশ্ৱৱাৰঃ । ৱিশ্ৱমিদং-ৱৃঁণাতি । ইন্দ্ৰস্যা-ঽঽত্মা নিহিতঃ পঞ্চহোতা । অমৃত-ন্দেৱানামাযুঃ প্ৰজানাম্ ॥ 22 ॥
ইন্দ্ৰগ্ং ৰাজানগ্ং সৱিতাৰমেতম্ । ৱাযোৰাত্মান-ঙ্কৱযো নিচিক্যুঃ । ৰশ্মিগ্ং ৰশ্মীনা-ম্মধ্যে তপন্তম্ । ঋতস্য পদে কৱযো নিপান্তি । য আণ্ডকোশে ভুৱন-ম্বিভৰ্তি । অনিৰ্ভিণ্ণস্সন্নথ লোকান্ ৱিচষ্টে । যস্যাণ্ডকোশগ্ং শুষ্মমাহুঃ প্ৰাণমুল্বম্ । তেন ক্লৃপ্তো-ঽমৃতেনাহমস্মি । সুৱৰ্ণ-ঙ্কোশগ্ং ৰজসা পৰীৱৃতম্ । দেৱানাং-ৱঁসুধানীং-ৱিঁৰাজম্ ॥ 23 ॥
অমৃতস্য পূৰ্ণা-ন্তামু কলাং-ৱিঁচক্ষতে । পাদগ্ং ষড্ঢোতুৰ্ন কিলা-ঽঽৱিৱিত্সে । যেনৰ্তৱঃ পঞ্চধোত ক্লৃপ্তাঃ । উত ৱা ষড্ধা মনসোত ক্লৃপ্তাঃ । তগ্ং ষড্ঢোতাৰমৃতুভিঃ কল্পমানম্ । ঋতস্য পদে কৱযো নিপান্তি । অন্তঃ প্ৰৱিষ্ট-ঙ্কৰ্তাৰমেতম্ । অন্তশ্চন্দ্ৰমসি মনসা চৰন্তম্ । সহৈৱ সন্ত-ন্ন ৱিজানন্তি দেৱাঃ । ইন্দ্ৰস্যা-ঽঽত্মানগ্ং শতধা চৰন্তম্ ॥ 24 ॥
ইন্দ্ৰো ৰাজা জগতো য ঈশে । সপ্তহোতা সপ্তধা ৱিক্লৃপ্তঃ । পৰেণ তন্তু-ম্পৰিষিচ্যমানম্ । অন্তৰাদিত্যে মনসা চৰন্তম্ । দেৱানাগ্ং হৃদয-ম্ব্ৰহ্মা-ঽন্ৱৱিন্দত্ । ব্ৰহ্মৈতদ্ব্ৰহ্মণ উজ্জভাৰ । অৰ্কগ্গ্ং শ্চোতন্তগ্ং সৰিৰস্য মধ্যে । আ যস্মিন্থ্সপ্ত পেৰৱঃ । মেহন্তি বহুলাগ্ং শ্ৰিযম্ । বহ্ৱশ্ৱামিন্দ্ৰ গোমতীম্ ॥ 25 ॥
অচ্যুতা-ম্বহুলাগ্ং শ্ৰিযম্ । স হৰিৰ্ৱসুৱিত্তমঃ । পেৰুৰিন্দ্ৰায পিন্ৱতে । বহ্ৱশ্ৱামিন্দ্ৰ গোমতীম্ । অচ্যুতা-ম্বহুলাগ্ং শ্ৰিযম্ । মহ্যমিন্দ্ৰো নিযচ্ছতু । শতগ্ং শতা অস্য যুক্তা হৰীণাম্ । অৰ্ৱাঙা যাতু ৱসুভী ৰশ্মিৰিন্দ্ৰঃ । প্ৰমগ্ংহ মাণো বহুলাগ্ং শ্ৰিযম্ । ৰশ্মিৰিন্দ্ৰস্সৱিতা মে নিযচ্ছতু ॥ 26 ॥
ঘৃত-ন্তেজো মধুমদিন্দ্ৰিযম্ । ময্যযমগ্নিৰ্দধাতু । হৰিঃ পতঙ্গঃ পটৰী সুপৰ্ণঃ । দিৱিক্ষযো নভসা য এতি । স ন ইন্দ্ৰঃ কামৱৰ-ন্দদাতু । পঞ্চাৰ-ঞ্চক্ৰ-ম্পৰিৱৰ্ততে পৃথু । হিৰণ্যজ্যোতিস্সৰিৰস্য মধ্যে । অজস্ৰ-ঞ্জ্যোতিৰ্নভসা সৰ্পদেতি । স ন ইন্দ্ৰঃ কামৱৰ-ন্দদাতু । সপ্ত যুঞ্জন্তি ৰথমেকচক্ৰম্ ॥ 27 ॥
একো অশ্ৱো ৱহতি সপ্তনামা । ত্ৰিনাভি চক্ৰমজৰমনৰ্ৱম্ । যেনেমা ৱিশ্ৱা ভুৱনানি তস্থুঃ । ভদ্ৰ-ম্পশ্যন্ত উপসেদুৰগ্ৰে । তপো দীক্ষামৃষযস্সুৱৰ্ৱিদঃ । ততঃ ক্ষত্ত্ৰ-ম্বলমোজশ্চ জাতম্ । তদস্মৈ দেৱা অভিস-ন্নমন্তু । শ্ৱেতগ্ং ৰশ্মি-ম্বোভুজ্যমানম্ । অপা-ন্নেতাৰ-ম্ভুৱনস্য গোপাম্ । ইন্দ্ৰ-ন্নিচিক্যুঃ পৰমে ৱ্যোমন্ন্ ॥ 28 ॥
ৰোহিণীঃ পিঙ্গলা একৰূপাঃ । ক্ষৰন্তীঃ পিঙ্গলা একৰূপাঃ । শতগ্ং সহস্ৰাণি প্ৰযুতানি নাৱ্যানাম্ । অযং-যঁশ্শ্ৱেতো ৰশ্মিঃ । পৰি সৰ্ৱমিদ-ঞ্জগত্ । প্ৰজা-ম্পশূন্ধনানি । অস্মাক-ন্দদাতু । শ্ৱেতো ৰশ্মিঃ পৰি সৰ্ৱ-ম্বভূৱ । সুৱন্মহ্য-ম্পশূন্ ৱিশ্ৱৰূপান্ । পতঙ্গমক্তমসুৰস্য মাযযা ॥ 29 ॥
হৃদা পশ্যন্তি মনসা মনীষিণঃ । সমুদ্ৰে অন্তঃ কৱযো ৱিচক্ষতে । মৰীচীনা-ম্পদমিচ্ছন্তি ৱেধসঃ । পতঙ্গো ৱাচ-ম্মনসা বিভৰ্তি । তা-ঙ্গন্ধৰ্ৱো-ঽৱদদ্গৰ্ভে অন্তঃ । তা-ন্দ্যোতমানাগ্ং স্ৱৰ্য-ম্মনীষাম্ । ঋতস্য পদে কৱযো নিপান্তি । যে গ্ৰাম্যাঃ পশৱো ৱিশ্ৱৰূপাঃ । ৱিৰূপাস্সন্তো বহুধৈকৰূপাঃ । অগ্নিস্তাগ্ং অগ্ৰে প্ৰমুমোক্তু দেৱঃ ॥ 30 ॥
প্ৰজাপতিঃ প্ৰজযা সংৱিঁদানঃ । ৱীতগ্গ্ং স্তুকে স্তুকে । যুৱমস্মাসু নিযচ্ছতম্ । প্ৰ প্ৰ যজ্ঞপতি-ন্তিৰ । যে গ্ৰাম্যাঃ পশৱো ৱিশ্ৱৰূপাঃ । ৱিৰূপাস্সন্তো বহুধৈকৰূপাঃ । তেষাগ্ং সপ্তানামিহ ৰন্তিৰস্তু । ৰাযস্পোষায সুপ্ৰজাস্ত্ৱায সুৱীৰ্যায । য আৰণ্যাঃ পশৱো ৱিশ্ৱৰূপাঃ । ৱিৰূপাস্সন্তো বহুধৈকৰূপাঃ । ৱাযুস্তাগ্ং অগ্ৰে প্ৰমুমোক্তু দেৱঃ । প্ৰজাপতিঃ প্ৰজযা সংৱিঁদানঃ । ইডাযৈ সৃপ্ত-ঙ্ঘৃতৱচ্চৰাচৰম্ । দেৱা অন্ৱৱিন্দন্গুহা হিতম্ । য আৰণ্যাঃ পশৱো ৱিশ্ৱৰূপাঃ । ৱিৰূপাস্সন্তো বহুধৈকৰূপাঃ । তেষাগ্ং সপ্তানামিহ ৰন্তিৰস্তু । ৰাযস্পোষায সুপ্ৰজাস্ত্ৱায সুৱীৰ্যায ॥ 31 ॥
আত্মা জনানাং-ৱিঁকুৰ্ৱন্তং-ৱিঁপশ্চি-ম্প্ৰজানাং-ৱঁসুধানীং-ৱিঁৰাজ-ঞ্চৰন্ত-ঙ্গোমতী-ম্মে নিযচ্ছত্ৱেকচক্ৰং-ৱ্যোঁমন্মাযযা দেৱ একৰূপা অষ্টৌ চ ॥ 11 ॥
সহস্ৰশীৰ্ষা পুৰুষঃ । সহস্ৰাক্ষস্সহস্ৰপাত্ ।
স ভূমিং-ৱিঁশ্ৱতো ৱৃত্ৱা । অত্যতিষ্ঠদ্দশাঙ্গুলম্ ।
পুৰুষ এৱেদগ্ং সৰ্ৱম্ । যদ্ভূতং-যঁচ্চ ভৱ্যম্ ।
উতামৃতত্ৱস্যেশানঃ । যদন্নেনাতিৰোহতি । এতাৱানস্য মহিমা । অতো জ্যাযাগ্ংশ্চ পূৰুষঃ ॥ 32,33 ॥
পাদো-ঽস্য ৱিশ্ৱা ভূতানি । ত্ৰিপাদস্যামৃত-ন্দিৱি ।
ত্ৰিপাদূৰ্ধ্ৱ উদৈত্পুৰুষঃ । পাদো-ঽস্যেহাভৱাত্পুনঃ ।
ততো ৱিষ্ৱঙ্ৱ্যক্ৰামত্ । সাশনানশনে অভি ।
তস্মাদ্ৱিৰাডজাযত । ৱিৰাজো অধি পূৰুষঃ । স জাতো অত্যৰিচ্যত । পশ্চাদ্ভূমিমথো পুৰঃ ॥ 34,35 ॥
যত্পুৰুষেণ হৱিষা । দেৱা যজ্ঞমতন্ৱত ।
ৱসন্তো অস্যা-ঽঽসীদাজ্যম্ । গ্ৰীষ্ম ইধ্মশ্শৰদ্ধৱিঃ ।
সপ্তাস্যা-ঽঽসন্পৰিধযঃ । ত্ৰিস্সপ্ত সমিধঃ কৃতাঃ ।
দেৱা যদ্যজ্ঞ-ন্তন্ৱানাঃ । অবধ্নন্পুৰুষ-ম্পশুম্ ।
তং-যঁজ্ঞ-ম্বৰ্হিষি প্ৰৌক্ষন্ । পুৰুষ-ঞ্জাতমগ্ৰতঃ ॥ 34,35 ॥
তেন দেৱা অযজন্ত । সাধ্যা ঋষযশ্চ যে ।
তস্মাদ্যজ্ঞাথ্সৰ্ৱহুতঃ । সম্ভৃত-ম্পৃষদাজ্যম্ ।
পশূগ্স্তাগ্শ্চক্ৰে ৱাযৱ্যান্ । আৰণ্যান্গ্ৰাম্যাশ্চ যে ।
তস্মাদ্যজ্ঞাথ্সৰ্ৱহুতঃ । ঋচস্সামানি জজ্ঞিৰে ।
ছন্দাগ্ংসি জজ্ঞিৰে তস্মাত্ । যজুস্তস্মাদজাযত ॥ 35,36 ॥
তস্মাদশ্ৱা অজাযন্ত । যে কে চোভযাদতঃ ।
গাৱো হ জজ্ঞিৰে তস্মাত্ । তস্মাজ্জাতা অজাৱযঃ ।
যত্পুৰুষং-ৱ্যঁদধুঃ । কতিধা ৱ্যকল্পযন্ন্ ।
মুখ-ঙ্কিমস্য কৌ বাহূ । কা ৱূৰূ পাদাৱুচ্যেতে ।
ব্ৰাহ্মণো-ঽস্য মুখমাসীত্ । বাহূ ৰাজন্যঃ কৃতঃ ॥ 36,37 ॥
ঊৰূ তদস্য যদ্ৱৈশ্যঃ । পদ্ভ্যাগ্ং শূদ্ৰো অজাযত ।
চন্দ্ৰমা মনসো জাতঃ । চক্ষোস্সূৰ্যো অজাযত ।
মুখাদিন্দ্ৰশ্চাগ্নিশ্চ । প্ৰাণাদ্ৱাযুৰজাযত ।
নাভ্যা আসীদন্তৰিক্ষম্ । শীৰ্ষ্ণো দ্যৌস্সমৱৰ্তত ।
পদ্ভ্যা-ম্ভূমিৰ্দিশ-শ্শ্ৰোত্ৰাত্ ।
তথা লোকাগ্ং অকল্পযন্ন্ ॥ 37,38 ॥
ৱেদাহমেত-ম্পুৰুষ-ম্মহান্তম্ ।
আদিত্যৱৰ্ণং তমসস্তু পাৰে ।
সৰ্ৱাণি ৰূপাণি ৱিচিত্য ধীৰঃ ।
নামানি কৃত্ৱা-ঽভিৱদন্ যদাস্তে ।
ধাতা পুৰস্তাদ্যমুদাজহাৰ ।
শক্ৰঃ প্ৰৱিদ্ৱান্প্ৰদিশশ্চতস্ৰঃ ।
তমেৱং-ৱিঁদ্ৱানমৃত ইহ ভৱতি ।
নান্যঃ পন্থা অযনায ৱিদ্যতে ।
যজ্ঞেন যজ্ঞমযজন্ত দেৱাঃ ।
তানি ধৰ্মাণি প্ৰথমান্যাসন্ন্ ।
তে হ নাক-ম্মহিমানস্সচন্তে ।
যত্ৰ পূৰ্ৱে সাধ্যাস্সন্তি দেৱাঃ ॥ 38,39 ॥
পুৰুষঃ পুৰো-ঽগ্ৰতো-ঽজাযত কৃতো-ঽকল্পযন্নাসন্দ্ৱে চ ॥ 12 ॥
জ্যাযানধি পূৰুষঃ । অন্যত্ৰ পুৰুষঃ ॥
অদ্ভ্যস্সম্ভূতঃ পৃথিৱ্যৈ ৰসাচ্চ ।
ৱিশ্ৱকৰ্মণস্সমৱৰ্ততাধি ।
তস্য ত্ৱষ্টা ৱিদধদ্ৰূপমেতি ।
তত্পুৰুষস্য ৱিশ্ৱমাজানমগ্ৰে ।
ৱেদাহমেত-ম্পুৰুষ-ম্মহান্তম্ ।
আদিত্যৱৰ্ণ-ন্তমসঃ পৰস্তাত্ ।
তমেৱং-ৱিঁদ্ৱানমৃত ইহ ভৱতি ।
নান্যঃ পন্থা ৱিদ্যতে-ঽযনায ।
প্ৰজাপতিশ্চৰতি গৰ্ভে অন্তঃ ।
অজাযমানো বহুধা ৱিজাযতে ॥ 39,40 ॥
তস্য ধীৰাঃ পৰিজানন্তি যোনিম্ । মৰীচীনা-ম্পদমিচ্ছন্তি ৱেধসঃ । যো দেৱেভ্য আতপতি । যো দেৱানা-ম্পুৰোহিতঃ ।
পূৰ্ৱো যো দেৱেভ্যো জাতঃ । নমো ৰুচায ব্ৰাহ্মযে । ৰুচ-ম্ব্ৰাহ্ম-ঞ্জনযন্তঃ । দেৱা অগ্ৰে তদব্ৰুৱন্ন্ । যস্ত্ৱৈৱ-ম্ব্ৰাহ্মণো ৱিদ্যাত্ । তস্য দেৱা অসন্ৱশে । হ্ৰীশ্চ তে লক্ষ্মীশ্চ পত্ন্যৌ । অহোৰাত্ৰে পাৰ্শ্ৱে । নক্ষত্ৰাণি ৰূপম্ । অশ্ৱিনৌ ৱ্যাত্তম্ । ইষ্ট-ম্মনিষাণ । অমু-ম্মনিষাণ । সৰ্ৱ-ম্মনিষাণ ॥ 40,41 ॥
জাযতে ৱশে সপ্ত চ ॥ 13 ॥
ভৰ্তা সন্ভ্ৰিযমাণো বিভৰ্তি । একো দেৱো বহুধা নিৱিষ্টঃ । যদা ভাৰ-ন্তন্দ্ৰযতে স ভৰ্তুম্ । নিধায ভাৰ-ম্পুনৰস্তমেতি । তমেৱ মৃত্যুমমৃত-ন্তমাহুঃ । ত-ম্ভৰ্তাৰ-ন্তমু গোপ্তাৰমাহুঃ । স ভৃতো ভ্ৰিযমাণো বিভৰ্তি । য এনং-ৱেঁদ সত্যেন ভৰ্তুম্ । সদ্যো জাতমুত জহাত্যেষঃ । উতো জৰন্ত-ন্ন জহাত্যেকম্ ॥ 41,42 ॥
উতো বহূনেকমহৰ্জহাৰ । অতন্দ্ৰো দেৱস্সদমেৱ প্ৰাৰ্থঃ । যস্তদ্ৱেদ যত আবভূৱ । সন্ধা-ঞ্চ যাগ্ং সন্দধে ব্ৰহ্মণৈষঃ । ৰমতে তস্মিন্নুত জীৰ্ণে শযানে । নৈন-ঞ্জহাত্যহস্সু পূৰ্ৱ্যেষু । ত্ৱামাপো অনু সৰ্ৱাশ্চৰন্তি জানতীঃ । ৱথ্স-ম্পযসা পুনানাঃ । ত্ৱমগ্নিগ্ং হৱ্যৱাহগ্ং সমিন্থ্সে । ত্ৱ-ম্ভৰ্তা মাতৰিশ্ৱা প্ৰজানাম্ ॥ 42,43 ॥
ত্ৱং-যঁজ্ঞস্ত্ৱমুৱেৱাসি সোমঃ । তৱ দেৱা হৱমাযন্তি সৰ্ৱে । ত্ৱমেকো-ঽসি বহূননুপ্ৰৱিষ্টঃ । নমস্তে অস্তু সুহৱো ম এধি । নমো ৱামস্তু শৃণুতগ্ং হৱ-ম্মে । প্ৰাণাপানাৱজিৰগ্ং সঞ্চৰন্তৌ । হ্ৱযামি ৱা-ম্ব্ৰহ্মণা তূৰ্তমেতম্ । যো মা-ন্দ্ৱেষ্টি ত-ঞ্জহিতং-যুঁৱানা । প্ৰাণাপানৌ সংৱিঁদানৌ জহিতম্ । অমুষ্যাসুনা মা সঙ্গসাথাম্ ॥ 43 ॥
ত-ম্মে দেৱা ব্ৰহ্মণা সংৱিঁদানৌ । ৱধায দত্ত-ন্তমহগ্ং হনামি । অসজ্জজান সত আবভূৱ । যং-যঁ-ঞ্জজান স উ গোপো অস্য । যদা ভাৰ-ন্তন্দ্ৰযতে স ভৰ্তুম্ । পৰাস্য ভাৰ-ম্পুনৰস্তমেতি । তদ্ৱৈ ত্ৱ-ম্প্ৰাণো অভৱঃ । মহান্ভোগঃ প্ৰজাপতেঃ । ভুজঃ কৰিষ্যমাণঃ । যদ্দেৱান্প্ৰাণযো নৱ ॥ 44 ॥
এক-ম্প্ৰজানা-ঙ্গসাথা-ন্নৱ ॥ 14 ॥
হৰিগ্ং হৰন্তমনুযন্তি দেৱাঃ । ৱিশ্ৱস্যেশানং-ৱৃঁষভ-ম্মতীনাম্ । ব্ৰহ্ম সৰূপমনুমেদমাগাত্ । অযন-ম্মা ৱিৱধীৰ্ৱিক্ৰমস্ৱ । মা ছিদো মৃত্যো মা ৱধীঃ । মা মে বলং-ৱিঁৱৃহো মা প্ৰমোষীঃ । প্ৰজা-ম্মা মে ৰীৰিষ আযুৰুগ্ৰ । নৃচক্ষস-ন্ত্ৱা হৱিষা ৱিধেম । সদ্যশ্চকমানায । প্ৰৱেপানায মৃত্যৱে ॥ 45 ॥
প্ৰাস্মা আশা অশৃণ্ৱন্ন্ । কামেনাজনযন্পুনঃ । কামেন মে কাম আগাত্ । হৃদযাদ্ধৃদয-ম্মৃত্যোঃ । যদমীষামদঃ প্ৰিযম্ । তদৈতূপমামভি । পৰ-ম্মৃত্যো অনু পৰেহি পন্থাম্ । যস্তে স্ৱ ইতৰো দেৱযানাত্ । চক্ষুষ্মতে শৃণ্ৱতে তে ব্ৰৱীমি । মা নঃ প্ৰজাগ্ং ৰীৰিষো মোত ৱীৰান্ । প্ৰ পূৰ্ৱ্য-ম্মনসা ৱন্দমানঃ । নাধমানো ৱৃষভ-ঞ্চৰ্ষণীনাম্ । যঃ প্ৰজানামেকৰাণ্মানুষীণাম্ । মৃত্যুং-যঁজে প্ৰথমজামৃতস্য ॥ 46 ॥
মৃত্যৱে ৱীৰাগ্ংশ্চত্ৱাৰি চ ॥ 15 ॥
তৰণিৰ্ৱিশ্ৱদৰ্শতো জ্যোতিষ্কৃদসি সূৰ্য । ৱিশ্ৱমা ভাসি ৰোচনম্ । উপযামগৃহীতো-ঽসি সূৰ্যায ত্ৱা ভ্ৰাজস্ৱত এষ তে যোনিস্সূৰ্যায ত্ৱা ভ্ৰাজস্ৱতে ॥ 47 ॥ 16 ॥
আপ্যাযস্ৱ মদিন্তম সোম ৱিশ্ৱাভিৰূতিভিঃ । ভৱা নস্সপ্ৰথস্তমঃ ॥ (48) ॥ 17 ॥
ঈযুষ্টে যে পূৰ্ৱতৰামপশ্যন্ ৱ্যুচ্ছন্তীমুষস-ম্মৰ্ত্যাসঃ । অস্মাভিৰূ নু প্ৰতিচক্ষ্যা-ঽভূদো তে যন্তি যে অপৰীষু পশ্যান্ ॥ 49 ॥ 18 ॥
জ্যোতিষ্মতী-ন্ত্ৱা সাদযামি জ্যোতিষ্কৃত-ন্ত্ৱা সাদযামি জ্যোতিৰ্ৱিদ-ন্ত্ৱা সাদযামি ভাস্ৱতী-ন্ত্ৱা সাদযামি জ্ৱলন্তী-ন্ত্ৱা সাদযামি মল্মলাভৱন্তী-ন্ত্ৱা সাদযামি দীপ্যমানা-ন্ত্ৱা সাদযামি ৰোচমানা-ন্ত্ৱা সাদযাম্যজস্ৰা-ন্ত্ৱা সাদযামি বৃহজ্জ্যোতিষ-ন্ত্ৱা সাদযামি বোধযন্তী-ন্ত্ৱা সাদযামি জাগ্ৰতী-ন্ত্ৱা সাদযামি ॥ 50 ॥ 19 ॥
প্ৰযাসায স্ৱাহা-ঽঽযাসায স্ৱাহা ৱিযাসায স্ৱাহা সংযাঁসায স্ৱাহোদ্যাসায স্ৱাহা-ঽৱযাসায স্ৱাহা শুচে স্ৱাহা শোকায স্ৱাহা তপ্যত্ৱৈ স্ৱাহা তপতে স্ৱাহা ব্ৰহ্মহত্যাযৈ স্ৱাহা সৰ্ৱস্মৈ স্ৱাহা ॥ 51 ॥ 20 ॥
চিত্তগ্ং সন্তানেন ভৱং-যঁক্না ৰুদ্ৰ-ন্তনিম্না পশুপতিগ্গ্ং স্থূলহৃদযেনাগ্নিগ্ং হৃদযেন ৰুদ্ৰং-লোঁহিতেন শৰ্ৱ-ম্মতস্নাভ্যা-ম্মহাদেৱমন্তঃ পাৰ্শ্ৱেনৌষিষ্ঠহনগ্ং শিঙ্গীনিকোশ্যাভ্যাম্ ॥ 52 ॥ 21 ॥
চিত্তিঃ পৃথিৱ্যগ্নিস্সূৰ্য-ন্তে চক্ষুৰ্মহাহৱিৰ্হোতা ৱাঘোতা ব্ৰাহ্মণ একহোতা-ঽগ্নিৰ্যজুৰ্ভিস্সেনেন্দ্ৰস্য দেৱস্য সুৱৰ্ণ-ঙ্ঘৰ্মগ্ং সহস্ৰশীৰ্ষা-ঽদ্ভ্যো ভৰ্তা হৰি-ন্তৰণিৰাপ্যাযস্ৱেযুষ্টে যে জ্যোতিষ্মতী-ম্প্ৰযাসায চিত্তমেকৱিগ্ংশতিঃ ॥ 21 ॥
চিত্তিৰগ্নিৰ্যজুৰ্ভিৰন্তঃ প্ৰৱিষ্টঃ প্ৰজাপতিৰ্ভৰ্তাসন্প্ৰযাসায দ্ৱিপঞ্চাশত্ ॥ 52 ॥
চিত্তিৰগ্নিৰ্যজুৰ্ভিৰন্তঃ প্ৰৱিষ্টঃ প্ৰজাপতিঃ প্ৰজযা সংৱিঁদানস্তস্য ধীৰা জ্যোতিষ্মতী-ন্ত্ৰিপঞ্চাশত্ ॥ 53 ॥
তচ্ছং-যোঁৰাৱৃণীমহে । গাতুং-যঁজ্ঞায ।
গাতুং-যঁজ্ঞপতযে । দৈৱী স্ৱস্তিৰস্তু নঃ ।
স্ৱস্তিৰ্মানুষেভ্যঃ । ঊৰ্ধ্ৱ-ঞ্জিগাতু ভেষজম্ ।
শ-ন্নো অস্তু দ্ৱিপদে । শ-ঞ্চতুষ্পদে ॥
ওঁ শান্তি-শ্শান্তি-শ্শান্তিঃ ॥