Lord Agni

citti pannam

(Chitti Pannam in English (IAST))

From Taittiriya Aranyaka

The Chitti Pannam is a profound Vedic hymn found in the third prapathaka of the Taittiriya Aranyaka of the Krishna Yajurveda. It utilizes deeply symbolic imagery to equate the components of a sacrificial ritual with internal mental faculties, where thought acts as the ladle and the mind as the clarified butter. By chanting these verses, the seeker invokes the illumination of the inner Agni, fostering clarity, wisdom, and spiritual refinement. It serves as a meditative bridge between external Vedic ritualism and the internal combustion of ego, ultimately leading to universal peace and mental harmony.

(kṛṣṇayajurvedīya taittirīyāraṇyake tṛtīya prapāṭhakaḥ)
hariḥ om | tacchaṃ॒-yo~rāvṛ̭ṇīmahe | gā॒tuṃ-ya~॒jñāya̭ |
gā॒tuṃ-ya~॒jñapa̭taye | daivī᳚ sva॒stira̭stu naḥ |
sva॒stirmānṷṣebhyaḥ | ū॒rdhva-ñji̭gātu bheṣa॒jam |
śa-nno̭ astu dvi॒pade᳚ | śa-ñcatṷṣpade ||
oṃ śānti॒-śśānti॒-śśāntiḥ̭ ||
o-ñcitti॒ssruk | ci॒ttamājya᳚m | vāgvediḥ̭ | ādhī̭ta-mba॒r​hiḥ | keto̭ a॒gniḥ | vijñā̭tama॒gniḥ | vākpa̭ti॒r​hotā᳚ | mana̭ upava॒ktā | prā॒ṇo ha॒viḥ | sāmā᳚dhva॒ryuḥ | vāca̭spate vidhe nāmann | vi॒dhema̭ te॒ nāma̭ | vi॒dhestvama॒smāka॒-nnāma̭ | vā॒caspati॒ssoma̭-mpibatu | ā-'smāsṷ nṛ॒mṇa-ndhā॒tsvāhā᳚ || 1 ||
a॒dhva॒ryuḥ pañca̭ ca || 1 ||
pṛ॒thi॒vī hotā᳚ | dyaura̭dhva॒ryuḥ | ru॒dro᳚-'gnīt | bṛha॒spati̭rupava॒ktā | vāca̭spate vā॒co vī॒ryḙṇa | sambhṛ̭tatame॒nā-''ya̭kṣyase | yaja̭mānāya॒ vārya᳚m | ā suva॒skara̭smai | vā॒caspati॒ssoma̭-mpibati | ja॒jana॒dindra̭mindri॒yāya॒ svāhā᳚ || 2 ||
pṛ॒thi॒vī hotā॒ daśa̭ || 2 ||
a॒gnir​hotā᳚ | a॒śvinā᳚-'dhva॒ryū | tvaṣṭā॒-'gnīt | mi॒tra ṷpava॒ktā | soma॒ssoma̭sya puro॒gāḥ | śu॒krasśu॒krasya̭ puro॒gāḥ | śrā॒tāsta̭ indra॒ somāḥ᳚ | vātā̭per​havana॒śruta॒ssvāhā᳚ || 3 ||
a॒gnir​hotā॒-'ṣṭau || 3 ||
sūrya̭-nte॒ cakṣuḥ̭ | vāta̭-mprā॒ṇaḥ | dyā-mpṛ॒ṣṭham | a॒ntari̭kṣamā॒tmā | aṅgai᳚rya॒jñam | pṛ॒thi॒vīgṃ śarī̭raiḥ | vāca̭spa॒te-'cchi̭drayā vā॒cā | acchi̭drayā ju॒hvā᳚ | di॒vi dḙvā॒vṛdha॒gṃ॒ hotrā॒ mera̭yasva॒ svāhā᳚ || 4 ||
sūrya̭-nte॒ nava̭ || 4 ||
ma॒hāha̭vi॒r​hotā᳚ | sa॒tyaha̭viradhva॒ryuḥ | acyṷtapājā a॒gnīt | acyṷtamanā upava॒ktā | a॒nā॒dhṛ॒ṣyaścā᳚pratidhṛ॒ṣyaśca̭ ya॒jñasyā̭bhiga॒rau | a॒yāsya̭ udgā॒tā | vāca̭spate hṛdvidhe nāmann | vi॒dhema̭ te॒ nāma̭ | vi॒dhestvama॒smāka॒-nnāma̭ | vā॒caspati॒ssoma̭mapāt | mā daivya॒stantu॒śchedi॒ mā ma̭nu॒ṣyaḥ̭ | namo̭ di॒ve | namaḥ̭ pṛthi॒vyai svāhā᳚ || 5 ||
a॒pā॒ttrīṇi̭ ca || 5 ||
vāghotā᳚ | dī॒kṣā patnī᳚ | vāto᳚-'dhva॒ryuḥ | āpo̭-'bhiga॒raḥ | mano̭ ha॒viḥ | tapa̭si juhomi | bhūrbhuva॒ssuvaḥ̭ | brahma̭ svaya॒mbhu | brahma̭ṇe svaya॒mbhuve॒ svāhā᳚ || 6 ||
vāghotā॒ nava̭ || 6 ||
brā॒hma॒ṇa eka̭hotā | sa ya॒jñaḥ | sa mḙ dadātu pra॒jā-mpa॒śūnpuṣṭiṃ॒-ya~śaḥ̭ | ya॒jñaśca̭ me bhūyāt | a॒gnirdviho̭tā | sa bha॒rtā | sa mḙ dadātu pra॒jā-mpa॒śūnpuṣṭiṃ॒-ya~śaḥ̭ | bha॒rtā ca̭ me bhūyāt | pṛ॒thi॒vī triho̭tā | sa pra̭ti॒ṣṭhā || 7 ||
sa mḙ dadātu pra॒jā-mpa॒śūnpuṣṭiṃ॒-ya~śaḥ̭ | pra॒ti॒ṣṭhā ca̭ me bhūyāt | a॒ntari̭kṣa॒-ñcatṷr​hotā | sa vi॒ṣṭhāḥ | sa mḙ dadātu pra॒jā-mpa॒śūnpuṣṭiṃ॒-ya~śaḥ̭ | vi॒ṣṭhāśca̭ me bhūyāt | vā॒yuḥ pañca̭hotā | sa prā॒ṇaḥ | sa mḙ dadātu pra॒jā-mpa॒śūnpuṣṭiṃ॒-ya~śaḥ̭ | prā॒ṇaśca̭ me bhūyāt || 8 ||
ca॒ndramā॒-ṣṣaḍḍho̭tā | sa ṛ॒tūnka̭lpayāti | sa mḙ dadātu pra॒jā-mpa॒śūnpuṣṭiṃ॒-ya~śaḥ̭ | ṛ॒tava̭śca me kalpantām | annagṃ̭ sa॒ptaho̭tā | sa prā॒ṇasya̭ prā॒ṇaḥ | sa mḙ dadātu pra॒jā-mpa॒śūnpuṣṭiṃ॒-ya~śaḥ̭ | prā॒ṇasya̭ ca me prā॒ṇo bhṷ̄yāt | dyaura॒ṣṭaho̭tā | so̭-'nādhṛ॒ṣyaḥ || 9 ||
sa mḙ dadātu pra॒jā-mpa॒śūnpuṣṭiṃ॒-ya~śaḥ̭ | a॒nā॒dhṛ॒ṣyaśca̭ bhūyāsam | ā॒di॒tyo nava̭hotā | sa tḙja॒svī | sa mḙ dadātu pra॒jā-mpa॒śūnpuṣṭiṃ॒-ya~śaḥ̭ | te॒ja॒svī ca̭ bhūyāsam | pra॒jāpa̭ti॒rdaśa̭hotā | sa i॒dagṃ sarva᳚m | sa mḙ dadātu pra॒jā-mpa॒śūnpuṣṭiṃ॒-ya~śaḥ̭ | sarva̭-ñca me bhūyāt || 10 ||
pra॒ti॒ṣṭhā prā॒ṇaśca̭ me bhūyādanādhṛ॒ṣyassarva-ñca me bhūyāt ||
brā॒hma॒ṇo ya॒jño᳚-'gnirbha॒rtā pṛ̭thi॒vī pra̭ti॒ṣṭhā-'ntari̭kṣaṃ-vi~॒ṣṭhā vā॒yuḥ prā॒ṇaśca॒ndramā̭ sa ṛ॒tūnanna॒gṃ॒ sa prā॒ṇasya̭ prā॒ṇo dyaura̭nādhṛ॒ṣya ā̭di॒tyassa tḙja॒svī pra॒jāpa̭ti॒-ssa i॒dagṃ sarva॒gṃ॒ sarva̭-ñca me bhūyāt ||
a॒gniryajṷrbhiḥ | sa॒vi॒tā stomaiḥ᳚ | indra̭ ukthāma॒daiḥ | mi॒trāvarṷṇāvā॒śiṣā᳚ | aṅgi̭raso॒ dhiṣṇi̭yaira॒gnibhiḥ̭ | ma॒ruta̭ssadohavirdhā॒nābhyā᳚m | āpaḥ॒ prokṣa̭ṇībhiḥ | oṣa̭dhayo ba॒r​hiṣā᳚ | adi̭ti॒rvedyā᳚ | somo̭ dī॒kṣayā᳚ || 11 ||
tvaṣṭe॒dhmena̭ | viṣṇṷrya॒jñena̭ | vasa̭va॒ ājyḙna | ā॒di॒tyā dakṣi̭ṇābhiḥ | viśvḙ de॒vā ū॒rjā | pū॒ṣā sva̭gākā॒reṇa̭ | bṛha॒spatiḥ̭ puro॒dhayā᳚ | pra॒jāpa̭tirudgī॒thena̭ | a॒ntari̭kṣa-mpa॒vitrḙṇa | vā॒yuḥ pātraiḥ᳚ | a॒hagg‍ṃ śra॒ddhayā᳚ || 12 ||
dī॒kṣayā॒ pātrai॒reka̭-ñca || 8 ||
senendra̭sya | dhenā॒ bṛha॒spateḥ᳚ | pa॒thyā̭ pū॒ṣṇaḥ | vāgvā॒yoḥ | dī॒kṣā soma̭sya | pṛ॒thi॒vya̭gneḥ | vasṷ̄nā-ṅgāya॒trī | ru॒drāṇā᳚-ntri॒ṣṭuk | ā॒di॒tyānā॒-ñjaga̭tī | viṣṇo̭ranu॒ṣṭuk || 13 ||
varṷṇasya vi॒rāṭ | ya॒jñasya̭ pa॒ṅktiḥ | pra॒jāpa̭te॒ranṷmatiḥ | mi॒trasya̭ śra॒ddhā | sa॒vi॒tuḥ prasṷ̄tiḥ | sūrya̭sya॒ marī̭ciḥ | ca॒ndrama̭so rohi॒ṇī | ṛṣī̭ṇāmarundha॒tī | pa॒rjanya̭sya vi॒dyut | cata̭sro॒ diśaḥ̭ | cata̭sro-'vāntaradi॒śāḥ | aha̭śca॒ rātri̭śca | kṛ॒ṣiśca॒ vṛṣṭi̭śca | tviṣi॒ścāpa̭citiśca | āpa॒ścauṣa̭dhayaśca | ūrkca̭ sū॒nṛtā̭ ca de॒vānā॒-mpatna̭yaḥ || 14 ||
a॒nu॒ṣṭugdiśa॒ṣṣaṭca̭ || 9 ||
de॒vasya̭ tvā savi॒tuḥ pra̭sa॒ve | a॒śvino᳚rbā॒hubhyā᳚m | pū॒ṣṇo hastā᳚bhyā॒-mprati̭gṛhṇāmi | rājā᳚ tvā॒ varṷṇo nayatu devi dakṣiṇe॒-'gnaye॒ hira̭ṇyam | tenā̭mṛta॒tvama̭śyām | vayo̭ dā॒tre | mayo॒ mahya̭mastu pratigrahī॒tre | ka i॒da-ṅkasmā̭ adāt | kāmaḥ॒ kāmā̭ya | kāmo̭ dā॒tā || 15 ||
kāmaḥ̭ pratigrahī॒tā | kāmagṃ̭ samu॒dramāvi̭śa | kāmḙna tvā॒ prati̭gṛhṇāmi | kāmai॒tatte᳚ | e॒ṣā tḙ kāma॒ dakṣi̭ṇā | u॒ttā॒nastvā᳚-''ṅgīra॒saḥ prati̭gṛhṇātu | somā̭ya॒ vāsaḥ̭ | ru॒drāya॒ gām | varṷṇā॒yāśva᳚m | pra॒jāpa̭taye॒ purṷṣam || 16 ||
mana̭ve॒ talpa᳚m | tvaṣṭre॒-'jām | pū॒ṣṇe-'vi᳚m | nir-ṛ̭tyā aśvataragarda॒bhau | hi॒mava̭to ha॒stina᳚m | ga॒ndha॒rvā॒psa॒rābhya̭ssragalaṅkara॒ṇe | viśve᳚bhyo de॒vebhyo̭ dhā॒nyam | vā॒ce-'nna᳚m | brahma̭ṇa oda॒nam | sa॒mu॒drāyāpaḥ̭ || 17 ||
u॒ttā॒nāyā᳚ṅgīra॒sāyānaḥ̭ | vai॒śvā॒na॒rāya॒ ratha᳚m | vai॒śvā॒na॒raḥ pra॒tnathā॒ nāka॒mārṷhat | di॒vaḥ pṛ॒ṣṭha-mbhanda̭mānassu॒manma̭bhiḥ | sa pū᳚rva॒vajja॒naya̭jja॒ntave॒ dhana᳚m | sa॒mā॒nama̭jmā॒ pari̭yāti॒ jāgṛ̭viḥ | rājā᳚ tvā॒ varṷṇo nayatu devi dakṣiṇe vaiśvāna॒rāya॒ ratha᳚m | tenā̭mṛta॒tvama̭śyām | vayo̭ dā॒tre | mayo॒ mahya̭mastu pratigrahī॒tre || 18 ||
ka i॒da-ṅkasmā̭ adāt | kāmaḥ॒ kāmā̭ya | kāmo̭ dā॒tā | kāmaḥ̭ pratigrahī॒tā | kāmagṃ̭ samu॒dramāvi̭śa | kāmḙna tvā॒ prati̭gṛhṇāmi | kāmai॒tatte᳚ | e॒ṣā tḙ kāma॒ dakṣi̭ṇā | u॒ttā॒nastvā᳚-''ṅgīra॒saḥ prati̭gṛhṇātu || 19 ||
dā॒tā purṷṣa॒māpaḥ̭ pratigrahī॒tre nava̭ ca || 10 ||
su॒varṇa̭-ṅgha॒rma-mpari̭veda ve॒nam | indra̭syā॒-''tmāna̭-ndaśa॒dhā cara̭ntam | a॒ntassa̭mu॒dre mana̭sā॒ cara̭ntam | brahmā-'nva̭vinda॒ddaśa̭hotāra॒marṇe᳚ | a॒ntaḥ pravi̭ṣṭaśśā॒stā janā̭nām | eka॒ssanba̭hu॒dhā vi̭cāraḥ | śa॒tagṃ śu॒krāṇi॒ yatraika॒-mbhava̭nti | sarve॒ vedā॒ yatraika॒-mbhava̭nti | sarve॒ hotā̭ro॒ yatraika॒-mbhava̭nti | sa॒ māna̭sīna ā॒tmā janā̭nām || 20 ||
a॒ntaḥ pravi̭ṣṭaśśā॒stā janā̭nā॒gṃ॒ sarvā᳚tmā | sarvāḥ᳚ pra॒jā yatraika॒-mbhava̭nti | catṷr​hotāro॒ yatra̭ sa॒mpada॒-ṅgaccha̭nti de॒vaiḥ | sa॒ māna̭sīna ā॒tmā janā̭nām | brahmendra̭ma॒gni-ñjaga̭taḥ prati॒ṣṭhām | di॒va ā॒tmānagṃ̭ savi॒tāra॒-mbṛha॒spati᳚m | catṷr​hotāra-mpra॒diśo-'nṷklṛ॒ptam | vā॒co vī॒rya̭-ntapa॒sā-'nva̭vindat | a॒ntaḥ pravi̭ṣṭa-ṅka॒rtāra̭me॒tam | tvaṣṭā̭ragṃ rū॒pāṇi̭ viku॒rvantaṃ̭-vi~pa॒ścim || 21 ||
a॒mṛta̭sya prā॒ṇaṃ-ya~॒jñame॒tam | catṷr​hotṛṇāmā॒tmāna̭-ṅka॒vayo॒ nici̭kyuḥ | a॒ntaḥ pravi̭ṣṭa-ṅka॒rtāra̭me॒tam | de॒vānā॒-mbandhu॒ nihi̭ta॒-ṅguhā̭su | a॒mṛtḙna klṛ॒ptaṃ-ya~॒jñame॒tam | catṷr​hotṛṇāmā॒tmāna̭-ṅka॒vayo॒ nici̭kyuḥ | śa॒ta-nni॒yutaḥ॒ pari̭veda॒ viśvā̭ vi॒śvavā̭raḥ | viśva̭mi॒daṃ-vṛ~̭ṇāti | indra̭syā॒-''tmā nihi̭taḥ॒ pañca̭hotā | a॒mṛta̭-nde॒vānā॒māyuḥ̭ pra॒jānā᳚m || 22 ||
indra॒gṃ॒ rājā̭nagṃ savi॒tāra̭me॒tam | vā॒yorā॒tmāna̭-ṅka॒vayo॒ nici̭kyuḥ | ra॒śmigṃ ra̭śmī॒nā-mmadhye॒ tapa̭ntam | ṛ॒tasya̭ pa॒de ka॒vayo॒ nipā᳚nti | ya ā᳚ṇḍako॒śe bhuva̭na-mbi॒bharti̭ | ani̭rbhiṇṇa॒ssannatha̭ lo॒kān vi॒caṣṭe᳚ | yasyā᳚ṇḍako॒śagṃ śuṣma̭mā॒huḥ prā॒ṇamulba᳚m | tena̭ klṛ॒pto̭-'mṛtḙnā॒hama̭smi | su॒varṇa॒-ṅkośa॒gṃ॒ raja̭sā॒ parī̭vṛtam | de॒vānāṃ᳚-va~su॒dhānīṃ᳚-vi~॒rāja᳚m || 23 ||
a॒mṛta̭sya pū॒rṇā-ntāmṷ ka॒lāṃ-vi~ca̭kṣate | pāda॒gṃ॒ ṣaḍḍho̭tu॒rna kilā̭-''vivitse | yena॒rtavaḥ̭ pañca॒dhota klṛ॒ptāḥ | u॒ta vā̭ ṣa॒ḍdhā mana॒sota klṛ॒ptāḥ | tagṃ ṣaḍḍho̭tāramṛ॒tubhiḥ॒ kalpa̭mānam | ṛ॒tasya̭ pa॒de ka॒vayo॒ nipā᳚nti | a॒ntaḥ pravi̭ṣṭa-ṅka॒rtāra̭me॒tam | a॒ntaśca॒ndrama̭si॒ mana̭sā॒ cara̭ntam | sa॒haiva santa॒-nna vijā̭nanti de॒vāḥ | indra̭syā॒-''tmānagṃ̭ śata॒dhā cara̭ntam || 24 ||
indro॒ rājā॒ jaga̭to॒ ya īśe᳚ | sa॒ptaho̭tā sapta॒dhā viklṛ̭ptaḥ | parḙṇa॒ tantṷ-mpariṣi॒cyamā̭nam | a॒ntarā̭di॒tye mana̭sā॒ cara̭ntam | de॒vānā॒gṃ॒ hṛda̭ya॒-mbrahmā-'nva̭vindat | brahmai॒tadbrahma̭ṇa॒ ujja̭bhāra | a॒rkagg‍ṃ ścota̭ntagṃ sari॒rasya॒ madhye᳚ | ā yasmi̭n​thsa॒pta pera̭vaḥ | meha̭nti bahu॒lāgṃ śriya᳚m | ba॒hva॒śvāmi̭ndra॒ goma̭tīm || 25 ||
acyṷtā-mbahu॒lāgṃ śriya᳚m | sa hari̭rvasu॒vitta̭maḥ | pe॒rurindrā̭ya pinvate | ba॒hva॒śvāmi̭ndra॒ goma̭tīm | acyṷtā-mbahu॒lāgṃ śriya᳚m | mahya॒mindro॒ niya̭cchatu | śa॒tagṃ śa॒tā a̭sya yu॒ktā harī̭ṇām | a॒rvāṅā yā̭tu॒ vasṷbhī ra॒śmirindraḥ̭ | pramagṃ‍ha̭ māṇo bahu॒lāgṃ śriya᳚m | ra॒śmirindra̭ssavi॒tā me॒ niya̭cchatu || 26 ||
ghṛ॒ta-ntejo॒ madhṷmadindri॒yam | mayya॒yama॒gnirda̭dhātu | hariḥ̭ pata॒ṅgaḥ pa̭ṭa॒rī sṷpa॒rṇaḥ | di॒vi॒kṣayo॒ nabha̭sā॒ ya eti̭ | sa na॒ indraḥ̭ kāmava॒ra-nda̭dātu | pañcā̭ra-ñca॒kra-mpari̭vartate pṛ॒thu | hira̭ṇyajyotissari॒rasya॒ madhye᳚ | aja̭sra॒-ñjyoti॒rnabha̭sā॒ sarpa̭deti | sa na॒ indraḥ̭ kāmava॒ra-nda̭dātu | sa॒pta yṷñjanti॒ ratha॒meka̭cakram || 27 ||
eko॒ aśvo̭ vahati saptanā॒mā | tri॒nābhi̭ ca॒krama॒jara॒mana̭rvam | yene॒mā viśvā॒ bhuva̭nāni tasthuḥ | bha॒dra-mpaśya̭nta॒ upa̭sedu॒ragre᳚ | tapo̭ dī॒kṣāmṛṣa̭yassuva॒rvidaḥ̭ | tataḥ̭ kṣa॒ttra-mbala॒moja̭śca jā॒tam | tada॒smai de॒vā a॒bhisa-nna̭mantu | śve॒tagṃ ra॒śmi-mbo̭bhu॒jyamā̭nam | a॒pā-nne॒tāra॒-mbhuva̭nasya go॒pām | indra॒-nnici̭kyuḥ para॒me vyo̭mann || 28 ||
rohi̭ṇīḥ piṅga॒lā eka̭rūpāḥ | kṣara̭ntīḥ piṅga॒lā eka̭rūpāḥ | śa॒tagṃ sa॒hasrā̭ṇi pra॒yutā̭ni॒ nāvyā̭nām | a॒yaṃ-ya~śśve॒to ra॒śmiḥ | pari॒ sarva̭mi॒da-ñjaga̭t | pra॒jā-mpa॒śūndhanā̭ni | a॒smāka̭-ndadātu | śve॒to ra॒śmiḥ pari॒ sarva̭-mbabhūva | suva॒nmahya̭-mpa॒śūn vi॒śvarṷ̄pān | pa॒ta॒ṅgama॒ktamasṷrasya mā॒yayā᳚ || 29 ||
hṛ॒dā pa̭śyanti॒ mana̭sā manī॒ṣiṇaḥ̭ | sa॒mu॒dre a॒ntaḥ ka॒vayo॒ vica̭kṣate | marī̭cīnā-mpa॒dami̭cchanti ve॒dhasaḥ̭ | pa॒ta॒ṅgo vāca॒-mmana̭sā bibharti | tā-ṅga̭ndha॒rvo̭-'vada॒dgarbhḙ a॒ntaḥ | tā-ndyota̭mānāgṃ sva॒rya̭-mmanī॒ṣām | ṛ॒tasya̭ pa॒de ka॒vayo॒ nipā᳚nti | ye grā॒myāḥ pa॒śavo̭ vi॒śvarṷ̄pāḥ | virṷ̄pā॒ssanto̭ bahu॒dhaika̭rūpāḥ | a॒gnistāgṃ agre॒ pramṷmoktu de॒vaḥ || 30 ||
pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jayā̭ saṃ​vi~dā॒naḥ | vī॒tagg‍ṃ stṷke stuke | yu॒vama॒smāsu॒ niya̭cchatam | pra pra̭ ya॒jñapa̭ti-ntira | ye grā॒myāḥ pa॒śavo̭ vi॒śvarṷ̄pāḥ | virṷ̄pā॒ssanto̭ bahu॒dhaika̭rūpāḥ | teṣāgṃ̭ saptā॒nāmi॒ha ranti̭rastu | rā॒yaspoṣā̭ya suprajā॒stvāya̭ su॒vīryā̭ya | ya ā̭ra॒ṇyāḥ pa॒śavo̭ vi॒śvarṷ̄pāḥ | virṷ̄pā॒ssanto̭ bahu॒dhaika̭rūpāḥ | vā॒yustāgṃ agre॒ pramṷmoktu de॒vaḥ | pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jayā̭ saṃ​vi~dā॒naḥ | iḍā̭yai sṛ॒pta-ṅghṛ॒tava̭ccarāca॒ram | de॒vā anva̭vinda॒nguhā̭ hi॒tam | ya ā̭ra॒ṇyāḥ pa॒śavo̭ vi॒śvarṷ̄pāḥ | virṷ̄pā॒ssanto̭ bahu॒dhaika̭rūpāḥ | teṣāgṃ̭ saptā॒nāmi॒ha ranti̭rastu | rā॒yaspoṣā̭ya suprajā॒stvāya̭ su॒vīryā̭ya || 31 ||
ā॒tmā janā̭nāṃ-vi~ku॒rvantaṃ̭-vi~pa॒ści-mpra॒jānāṃ᳚-va~su॒dhānīṃ᳚-vi~॒rāja॒-ñcara̭nta॒-ṅgoma̭tī-mme॒ niya̭ccha॒tveka̭cakraṃ॒-vyo~̭manmā॒yayā̭ de॒va eka̭rūpā a॒ṣṭau ca̭ || 11 ||
sa॒hasra̭śīr​ṣā॒ purṷṣaḥ | sa॒ha॒srā॒kṣassa॒hasra̭pāt |
sa bhūmiṃ̭-vi~॒śvato̭ vṛ॒tvā | atya̭tiṣṭhaddaśāṅgu॒lam |
purṷṣa e॒vedagṃ sarva᳚m | yadbhū॒taṃ-ya~cca॒ bhavya᳚m |
u॒tāmṛ̭ta॒tvasyeśā̭naḥ | yadannḙnāti॒roha̭ti | e॒tāvā̭nasya mahi॒mā | ato॒ jyāyāgṃ̭śca॒ pūrṷṣaḥ || 32,33 ||
pādo᳚-'sya॒ viśvā̭ bhū॒tāni̭ | tri॒pāda̭syā॒mṛta̭-ndi॒vi |
tri॒pādū॒rdhva udai॒tpurṷṣaḥ | pādo᳚-'sye॒hābha̭vā॒tpunaḥ̭ |
tato॒ viṣva॒ṅvya̭krāmat | sā॒śa॒nā॒na॒śa॒ne a॒bhi |
tasmā᳚dvi॒rāḍa̭jāyata | vi॒rājo॒ adhi॒ pūrṷṣaḥ | sa jā॒to atya̭ricyata | pa॒ścādbhūmi॒matho̭ pu॒raḥ || 34,35 ||
yatpurṷṣeṇa ha॒viṣā᳚ | de॒vā ya॒jñamata̭nvata |
va॒sa॒nto a̭syā-''sī॒dājya᳚m | grī॒ṣma i॒dhmaśśa॒raddha॒viḥ |
sa॒ptāsyā̭-''sanpari॒dhayaḥ̭ | trissa॒pta sa॒midhaḥ̭ kṛ॒tāḥ |
de॒vā yadya॒jña-nta̭nvā॒nāḥ | aba̭dhna॒npurṷṣa-mpa॒śum |
taṃ-ya~॒jña-mba॒r​hiṣi॒ praukṣaṋ | purṷṣa-ñjā॒tama̭gra॒taḥ || 34,35 ||
tena̭ de॒vā aya̭janta | sā॒dhyā ṛṣa̭yaśca॒ ye |
tasmā᳚dya॒jñāthsa̭rva॒hutaḥ̭ | sambhṛ̭ta-mpṛṣadā॒jyam |
pa॒śūg‍stāg‍śca̭kre vāya॒vyāṋ | ā॒ra॒ṇyāngrā॒myāśca॒ ye |
tasmā᳚dya॒jñāthsa̭rva॒hutaḥ̭ | ṛca॒ssāmā̭ni jajñire |
chandāgṃ̭si jajñire॒ tasmā᳚t | yaju॒stasmā̭dajāyata || 35,36 ||
tasmā॒daśvā̭ ajāyanta | ye ke co̭bha॒yāda̭taḥ |
gāvo̭ ha jajñire॒ tasmā᳚t | tasmā᳚jjā॒tā a̭jā॒vayaḥ̭ |
yatpurṷṣaṃ॒-vya~̭dadhuḥ | ka॒ti॒dhā vya̭kalpayann |
mukha॒-ṅkima̭sya॒ kau bā॒hū | kā vū॒rū pādā̭vucyete |
brā॒hma॒ṇo᳚-'sya॒ mukha̭māsīt | bā॒hū rā̭ja॒nyaḥ̭ kṛ॒taḥ || 36,37 ||
ū॒rū tada̭sya॒ yadvaiśyaḥ̭ | pa॒dbhyāgṃ śū॒dro a̭jāyata |
ca॒ndramā॒ mana̭so jā॒taḥ | cakṣo॒ssūryo̭ ajāyata |
mukhā॒dindra̭ścā॒gniśca̭ | prā॒ṇādvā॒yura̭jāyata |
nābhyā̭ āsīda॒ntari̭kṣam | śī॒r​ṣṇo dyaussama̭vartata |
pa॒dbhyā-mbhūmi॒rdiśa॒-śśrotrā᳚t |
tathā̭ lo॒kāgṃ a̭kalpayann || 37,38 ||
vedā॒hame॒ta-mpurṷṣa-mma॒hānta᳚m |
ā॒di॒tyava̭rṇaṃ॒ tama̭sa॒stu pā॒re |
sarvā̭ṇi rū॒pāṇi̭ vi॒citya॒ dhīraḥ̭ |
nāmā̭ni kṛ॒tvā-'bhi॒vada॒n yadāste᳚ |
dhā॒tā pu॒rastā॒dyamṷdāja॒hāra̭ |
śa॒kraḥ pravi॒dvānpra॒diśa॒ścata̭sraḥ |
tame॒vaṃ-vi~॒dvāna॒mṛta̭ i॒ha bha̭vati |
nānyaḥ panthā॒ aya̭nāya vidyate |
ya॒jñena̭ ya॒jñama̭yajanta de॒vāḥ |
tāni॒ dharmā̭ṇi pratha॒mānyā̭sann |
te ha॒ nāka̭-mmahi॒māna̭ssacante |
yatra॒ pūrvḙ sā॒dhyāssanti̭ de॒vāḥ || 38,39 ||
purṷṣaḥ pu॒ro᳚-'gra॒to̭-'jāyata kṛ॒to̭-'kalpayannāsa॒ndve ca̭ || 12 ||
jyāyā॒nadhi॒ pūrṷṣaḥ | anyatra॒ purṷṣaḥ ||
a॒dbhyassambhṷ̄taḥ pṛthi॒vyai rasā᳚cca |
vi॒śvaka̭rmaṇa॒ssama̭varta॒tādhi̭ |
tasya॒ tvaṣṭā̭ vi॒dadha̭drū॒pamḙti |
tatpurṷṣasya॒ viśva॒mājā̭na॒magre᳚ |
vedā॒hame॒ta-mpurṷṣa-mma॒hānta᳚m |
ā॒di॒tyava̭rṇa॒-ntama̭saḥ॒ para̭stāt |
tame॒vaṃ-vi~॒dvāna॒mṛta̭ i॒ha bha̭vati |
nānyaḥ panthā̭ vidya॒te-'ya̭nāya |
pra॒jāpa̭tiścarati॒ garbhḙ a॒ntaḥ |
a॒jāya̭māno bahu॒dhā vijā̭yate || 39,40 ||
tasya॒ dhīrāḥ॒ pari̭jānanti॒ yoni᳚m | marī̭cīnā-mpa॒dami̭cchanti ve॒dhasaḥ̭ | yo de॒vebhya॒ āta̭pati | yo de॒vānā᳚-mpu॒rohi̭taḥ |
pūrvo॒ yo de॒vebhyo̭ jā॒taḥ | namo̭ ru॒cāya॒ brāhma̭ye | ruca̭-mbrā॒hma-ñja॒naya̭ntaḥ | de॒vā agre॒ tada̭bruvann | yastvai॒va-mbrā᳚hma॒ṇo vi॒dyāt | tasya̭ de॒vā asa॒nvaśe᳚ | hrīśca̭ te la॒kṣmīśca॒ patnyau᳚ | a॒ho॒rā॒tre pā॒r​śve | nakṣa̭trāṇi rū॒pam | a॒śvinau॒ vyātta᳚m | i॒ṣṭa-mma̭niṣāṇa | a॒mu-mma̭niṣāṇa | sarva̭-mmaniṣāṇa || 40,41 ||
jā॒ya॒te॒ vaśḙ sa॒pta ca̭ || 13 ||
bha॒rtā sanbhri॒yamā̭ṇo bibharti | eko̭ de॒vo ba̭hu॒dhā nivi̭ṣṭaḥ | ya॒dā bhā॒ra-nta॒ndraya̭te॒ sa bhartu᳚m | ni॒dhāya̭ bhā॒ra-mpuna॒rasta̭meti | tame॒va mṛ॒tyuma॒mṛta॒-ntamā̭huḥ | ta-mbha॒rtāra॒-ntamṷ go॒ptāra̭māhuḥ | sa bhṛ॒to bhri॒yamā̭ṇo bibharti | ya ḙnaṃ॒-ve~da̭ sa॒tyena॒ bhartu᳚m | sa॒dyo jā॒tamu॒ta ja̭hātye॒ṣaḥ | u॒to jara̭nta॒-nna ja̭hā॒tyeka᳚m || 41,42 ||
u॒to ba॒hūneka॒maha̭rjahāra | ata̭ndro de॒vassada̭me॒va prārthaḥ̭ | yastadveda॒ yata̭ āba॒bhūva̭ | sa॒ndhā-ñca॒ yāgṃ sa̭nda॒dhe brahma̭ṇai॒ṣaḥ | rama̭te॒ tasmi᳚nnu॒ta jī॒rṇe śayā̭ne | naina̭-ñjahā॒tyaha̭ssu pū॒rvyeṣṷ | tvāmāpo॒ anu॒ sarvā᳚ścaranti jāna॒tīḥ | va॒thsa-mpaya̭sā punā॒nāḥ | tvama॒gnigṃ ha̭vya॒vāha॒gṃ॒ sami̭n​thse | tva-mbha॒rtā mā̭ta॒riśvā᳚ pra॒jānā᳚m || 42,43 ||
tvaṃ-ya~॒jñastvamṷve॒vāsi॒ somaḥ̭ | tava̭ de॒vā hava॒māya̭nti॒ sarve᳚ | tvameko̭-'si ba॒hūnanu॒pravi̭ṣṭaḥ | nama̭ste astu su॒havo̭ ma edhi | namo̭ vāmastu śṛṇu॒tagṃ hava̭-mme | prāṇā̭pānāvaji॒ragṃ sa॒ñcara̭ntau | hvayā̭mi vā॒-mbrahma̭ṇā tū॒rtameta᳚m | yo mā-ndveṣṭi॒ ta-ñja̭hitaṃ-yu~vānā | prāṇā̭pānau saṃ​vi~dā॒nau ja̭hitam | a॒muṣyāsṷnā॒ mā saṅga̭sāthām || 43 ||
ta-mmḙ devā॒ brahma̭ṇā saṃ​vi~dā॒nau | va॒dhāya̭ datta॒-ntama॒hagṃ ha̭nāmi | asa̭jjajāna sa॒ta āba̭bhūva | yaṃ-ya~̭-ñja॒jāna॒ sa ṷ go॒po a̭sya | ya॒dā bhā॒ra-nta॒ndraya̭te॒ sa bhartu᳚m | pa॒rāsya̭ bhā॒ra-mpuna॒rasta̭meti | tadvai tva-mprā॒ṇo a̭bhavaḥ | ma॒hānbhogaḥ̭ pra॒jāpa̭teḥ | bhujaḥ̭ kari॒ṣyamā̭ṇaḥ | yadde॒vānprāṇa̭yo॒ nava̭ || 44 ||
eka̭-mpra॒jānā᳚-ṅgasāthā॒-nnava̭ || 14 ||
hari॒gṃ॒ hara̭nta॒manṷyanti de॒vāḥ | viśva॒syeśā̭naṃ-vṛ~ṣa॒bha-mma̭tī॒nām | brahma॒ sarṷ̄pa॒manṷme॒damāgā᳚t | aya̭na॒-mmā viva̭dhī॒rvikra̭masva | mā chi̭do mṛtyo॒ mā va̭dhīḥ | mā me॒ balaṃ॒-vi~vṛ̭ho॒ mā pramo̭ṣīḥ | pra॒jā-mmā mḙ rīriṣa॒ āyṷrugra | nṛ॒cakṣa̭sa-ntvā ha॒viṣā̭ vidhema | sa॒dyaśca̭kamā॒nāya̭ | pra॒ve॒pā॒nāya̭ mṛ॒tyave᳚ || 45 ||
prāsmā॒ āśā̭ aśṛṇvann | kāmḙnājanaya॒npunaḥ̭ | kāmḙna me॒ kāma॒ āgā᳚t | hṛda̭yā॒ddhṛda̭ya-mmṛ॒tyoḥ | yada॒mīṣā̭ma॒daḥ pri॒yam | tadaitūpa॒māma॒bhi | para̭-mmṛtyo॒ anu॒ parḙhi॒ panthā᳚m | yaste॒ sva ita̭ro deva॒yānā᳚t | cakṣṷṣmate śṛṇva॒te te᳚ bravīmi | mā naḥ̭ pra॒jāgṃ rī̭riṣo॒ mota vī॒rān | pra pū॒rvya-mmana̭sā॒ vanda̭mānaḥ | nādha̭māno vṛṣa॒bha-ñca̭r​ṣaṇī॒nām | yaḥ pra॒jānā̭meka॒rāṇmānṷṣīṇām | mṛ॒tyuṃ-ya~̭je prathama॒jāmṛ॒tasya̭ || 46 ||
mṛ॒tyavḙ vī॒rāgṃśca॒tvāri̭ ca || 15 ||
ta॒raṇi̭rvi॒śvada̭r​śato jyoti॒ṣkṛda̭si sūrya | viśva॒mā bhā̭si roca॒nam | u॒pa॒yā॒magṛ̭hīto-'si॒ sūryā̭ya tvā॒ bhrāja̭svata e॒ṣa te॒ yoni॒ssūryā̭ya tvā॒ bhrāja̭svate || 47 || 16 ||
āpyā̭yasva madintama॒ soma॒ viśvā̭bhirū॒tibhiḥ̭ | bhavā̭ nassa॒pratha̭stamaḥ || (48) || 17 ||
ī॒yuṣṭe ye pūrva̭tarā॒mapa̭śyan vyu॒cchantī̭mu॒ṣasa॒-mmartyā̭saḥ | a॒smābhi̭rū॒ nu pra̭ti॒cakṣyā̭-'bhū॒do te ya̭nti॒ ye a̭pa॒rīṣu॒ paśyāṋ || 49 || 18 ||
jyoti̭ṣmatī-ntvā sādayāmi jyoti॒ṣkṛta̭-ntvā sādayāmi jyoti॒rvida̭-ntvā sādayāmi॒ bhāsva̭tī-ntvā sādayāmi॒ jvala̭ntī-ntvā sādayāmi malmalā॒bhava̭ntī-ntvā sādayāmi॒ dīpya̭mānā-ntvā sādayāmi॒ roca̭mānā-ntvā sādayā॒myaja̭srā-ntvā sādayāmi bṛ॒hajjyo̭tiṣa-ntvā sādayāmi bo॒dhaya̭ntī-ntvā sādayāmi॒ jāgra̭tī-ntvā sādayāmi || 50 || 19 ||
pra॒yā॒sāya॒ svāhā̭-''yā॒sāya॒ svāhā̭ viyā॒sāya॒ svāhā̭ saṃ​yā~॒sāya॒ svāho᳚dyā॒sāya॒ svāhā̭-'vayā॒sāya॒ svāhā̭ śu॒ce svāhā॒ śokā̭ya॒ svāhā̭ tapya॒tvai svāhā॒ tapa̭te॒ svāhā᳚ brahmaha॒tyāyai॒ svāhā॒ sarva̭smai॒ svāhā᳚ || 51 || 20 ||
ci॒ttagṃ sa̭ntā॒nena̭ bha॒vaṃ-ya~॒knā ru॒dra-ntani̭mnā paśu॒patiggṃ̭ sthūlahṛda॒yenā॒gnigṃ hṛda̭yena ru॒draṃ-lo~hi̭tena śa॒rva-mmata̭snābhyā-mmahāde॒vama॒ntaḥ pā᳚r​śvenauṣiṣṭha॒hanagṃ̭ śiṅgīniko॒śyā᳚bhyām || 52 || 21 ||
ci॒ttiḥ̭ pṛthi॒vya̭gni॒ssūrya̭-nte॒ cakṣṷrma॒hāha̭vi॒r​hotā॒ vāghotā᳚ brāhma॒ṇa eka̭hotā॒-'gniryajṷrbhi॒ssenendra̭sya de॒vasya̭ su॒varṇa̭-ṅgha॒rmagṃ sa॒hasra̭śīr​ṣā॒-'dbhyo bha॒rtā hari̭-nta॒raṇi॒rāpyā̭yasve॒yuṣṭe ye jyoti̭ṣmatī-mprayā॒sāya̭ ci॒ttameka̭vigṃśatiḥ || 21 ||
citti̭ra॒gniryajṷrbhira॒ntaḥ pravi̭ṣṭaḥ pra॒jāpa̭tirbha॒rtāsanprayā॒sāya॒ dvipa̭ñcā॒śat || 52 ||
citti̭ra॒gniryajṷrbhira॒ntaḥ pravi̭ṣṭaḥ pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jayā̭ saṃ​vi~dā॒nastasya॒ dhīrā॒ jyoti̭ṣmatī॒-ntripa̭ñcā॒śat || 53 ||
tacchaṃ॒-yo~rāvṛ̭ṇīmahe | gā॒tuṃ-ya~॒jñāya̭ |
gā॒tuṃ-ya~॒jñapa̭taye | daivī᳚ sva॒stira̭stu naḥ |
sva॒stirmānṷṣebhyaḥ | ū॒rdhva-ñji̭gātu bheṣa॒jam |
śa-nno̭ astu dvi॒pade᳚ | śa-ñcatṷṣpade ||
oṃ śānti॒-śśānti॒-śśāntiḥ̭ ||

Explore More