Lord Agni

citti pannam

(Chitti Pannam in English (IAST))

From Taittiriya Aranyaka

Also known as krsnayajurvediya taittiriyaranyake trtiya prapathakah

The Chitti Pannam is a profound Vedic hymn found in the third prapathaka of the Taittiriya Aranyaka of the Krishna Yajurveda. It utilizes deeply symbolic imagery to equate the components of a sacrificial ritual with internal mental faculties, where thought acts as the ladle and the mind as the clarified butter. By chanting these verses, the seeker invokes the illumination of the inner Agni, fostering clarity, wisdom, and spiritual refinement. It serves as a meditative bridge between external Vedic ritualism and the internal combustion of ego, ultimately leading to universal peace and mental harmony.

(kṛṣṇayajurvedīya taittirīyāraṇyake tṛtīya prapāṭhakaḥ)
hariḥ om | tacchaṃ-yo~rāvṛ̭ṇīmahe | gātuṃ-ya~jñāya̭ |
gātuṃ-ya~jñapa̭taye | daivī svastira̭stu naḥ |
svastirmānṷṣebhyaḥ | ūrdhva-ñji̭gātu bheṣajam |
śa-nno̭ astu dvipade | śa-ñcatṷṣpade ||
oṃ śānti-śśānti-śśāntiḥ̭ ||
o-ñcittissruk | cittamājyam | vāgvediḥ̭ | ādhī̭ta-mbarhiḥ | keto̭ agniḥ | vijñā̭tamagniḥ | vākpa̭tirhotā | mana̭ upavaktā | prāṇo haviḥ | sāmādhvaryuḥ | vāca̭spate vidhe nāmann | vidhema̭ te nāma̭ | vidhestvamasmāka-nnāma̭ | vācaspatissoma̭-mpibatu | ā-'smāsṷ nṛmṇa-ndhātsvāhā || 1 ||
adhvaryuḥ pañca̭ ca || 1 ||
pṛthivī hotā | dyaura̭dhvaryuḥ | rudro-'gnīt | bṛhaspati̭rupavaktā | vāca̭spate vāco vīryḙṇa | sambhṛ̭tatamenā-''ya̭kṣyase | yaja̭mānāya vāryam | ā suvaskara̭smai | vācaspatissoma̭-mpibati | jajanadindra̭mindriyāya svāhā || 2 ||
pṛthivī hotā daśa̭ || 2 ||
agnirhotā | aśvinā-'dhvaryū | tvaṣṭā-'gnīt | mitra ṷpavaktā | somassoma̭sya purogāḥ | śukrasśukrasya̭ purogāḥ | śrātāsta̭ indra somāḥ | vātā̭perhavanaśrutassvāhā || 3 ||
agnirhotā-'ṣṭau || 3 ||
sūrya̭-nte cakṣuḥ̭ | vāta̭-mprāṇaḥ | dyā-mpṛṣṭham | antari̭kṣamātmā | aṅgairyajñam | pṛthivīgṃ śarī̭raiḥ | vāca̭spate-'cchi̭drayā vācā | acchi̭drayā juhvā | divi dḙvāvṛdhagṃ hotrā mera̭yasva svāhā || 4 ||
sūrya̭-nte nava̭ || 4 ||
mahāha̭virhotā | satyaha̭viradhvaryuḥ | acyṷtapājā agnīt | acyṷtamanā upavaktā | anādhṛṣyaścāpratidhṛṣyaśca̭ yajñasyā̭bhigarau | ayāsya̭ udgātā | vāca̭spate hṛdvidhe nāmann | vidhema̭ te nāma̭ | vidhestvamasmāka-nnāma̭ | vācaspatissoma̭mapāt | mā daivyastantuśchedi mā ma̭nuṣyaḥ̭ | namo̭ dive | namaḥ̭ pṛthivyai svāhā || 5 ||
apāttrīṇi̭ ca || 5 ||
vāghotā | dīkṣā patnī | vāto-'dhvaryuḥ | āpo̭-'bhigaraḥ | mano̭ haviḥ | tapa̭si juhomi | bhūrbhuvassuvaḥ̭ | brahma̭ svayambhu | brahma̭ṇe svayambhuve svāhā || 6 ||
vāghotā nava̭ || 6 ||
brāhmaṇa eka̭hotā | sa yajñaḥ | sa mḙ dadātu prajā-mpaśūnpuṣṭiṃ-ya~śaḥ̭ | yajñaśca̭ me bhūyāt | agnirdviho̭tā | sa bhartā | sa mḙ dadātu prajā-mpaśūnpuṣṭiṃ-ya~śaḥ̭ | bhartā ca̭ me bhūyāt | pṛthivī triho̭tā | sa pra̭tiṣṭhā || 7 ||
sa mḙ dadātu prajā-mpaśūnpuṣṭiṃ-ya~śaḥ̭ | pratiṣṭhā ca̭ me bhūyāt | antari̭kṣa-ñcatṷrhotā | sa viṣṭhāḥ | sa mḙ dadātu prajā-mpaśūnpuṣṭiṃ-ya~śaḥ̭ | viṣṭhāśca̭ me bhūyāt | vāyuḥ pañca̭hotā | sa prāṇaḥ | sa mḙ dadātu prajā-mpaśūnpuṣṭiṃ-ya~śaḥ̭ | prāṇaśca̭ me bhūyāt || 8 ||
candramā-ṣṣaḍḍho̭tā | sa ṛtūnka̭lpayāti | sa mḙ dadātu prajā-mpaśūnpuṣṭiṃ-ya~śaḥ̭ | ṛtava̭śca me kalpantām | annagṃ̭ saptaho̭tā | sa prāṇasya̭ prāṇaḥ | sa mḙ dadātu prajā-mpaśūnpuṣṭiṃ-ya~śaḥ̭ | prāṇasya̭ ca me prāṇo bhṷ̄yāt | dyauraṣṭaho̭tā | so̭-'nādhṛṣyaḥ || 9 ||
sa mḙ dadātu prajā-mpaśūnpuṣṭiṃ-ya~śaḥ̭ | anādhṛṣyaśca̭ bhūyāsam | ādityo nava̭hotā | sa tḙjasvī | sa mḙ dadātu prajā-mpaśūnpuṣṭiṃ-ya~śaḥ̭ | tejasvī ca̭ bhūyāsam | prajāpa̭tirdaśa̭hotā | sa idagṃ sarvam | sa mḙ dadātu prajā-mpaśūnpuṣṭiṃ-ya~śaḥ̭ | sarva̭-ñca me bhūyāt || 10 ||
pratiṣṭhā prāṇaśca̭ me bhūyādanādhṛṣyassarva-ñca me bhūyāt ||
brāhmaṇo yajño-'gnirbhartā pṛ̭thivī pra̭tiṣṭhā-'ntari̭kṣaṃ-vi~ṣṭhā vāyuḥ prāṇaścandramā̭ sa ṛtūnannagṃ sa prāṇasya̭ prāṇo dyaura̭nādhṛṣya ā̭dityassa tḙjasvī prajāpa̭ti-ssa idagṃ sarvagṃ sarva̭-ñca me bhūyāt ||
agniryajṷrbhiḥ | savitā stomaiḥ | indra̭ ukthāmadaiḥ | mitrāvarṷṇāvāśiṣā | aṅgi̭raso dhiṣṇi̭yairagnibhiḥ̭ | maruta̭ssadohavirdhānābhyām | āpaḥ prokṣa̭ṇībhiḥ | oṣa̭dhayo barhiṣā | adi̭tirvedyā | somo̭ dīkṣayā || 11 ||
tvaṣṭedhmena̭ | viṣṇṷryajñena̭ | vasa̭va ājyḙna | ādityā dakṣi̭ṇābhiḥ | viśvḙ devā ūrjā | pūṣā sva̭gākāreṇa̭ | bṛhaspatiḥ̭ purodhayā | prajāpa̭tirudgīthena̭ | antari̭kṣa-mpavitrḙṇa | vāyuḥ pātraiḥ | ahaggṃ śraddhayā || 12 ||
dīkṣayā pātraireka̭-ñca || 8 ||
senendra̭sya | dhenā bṛhaspateḥ | pathyā̭ pūṣṇaḥ | vāgvāyoḥ | dīkṣā soma̭sya | pṛthivya̭gneḥ | vasṷ̄nā-ṅgāyatrī | rudrāṇā-ntriṣṭuk | ādityānā-ñjaga̭tī | viṣṇo̭ranuṣṭuk || 13 ||
varṷṇasya virāṭ | yajñasya̭ paṅktiḥ | prajāpa̭teranṷmatiḥ | mitrasya̭ śraddhā | savituḥ prasṷ̄tiḥ | sūrya̭sya marī̭ciḥ | candrama̭so rohiṇī | ṛṣī̭ṇāmarundhatī | parjanya̭sya vidyut | cata̭sro diśaḥ̭ | cata̭sro-'vāntaradiśāḥ | aha̭śca rātri̭śca | kṛṣiśca vṛṣṭi̭śca | tviṣiścāpa̭citiśca | āpaścauṣa̭dhayaśca | ūrkca̭ sūnṛtā̭ ca devānā-mpatna̭yaḥ || 14 ||
anuṣṭugdiśaṣṣaṭca̭ || 9 ||
devasya̭ tvā savituḥ pra̭save | aśvinorbāhubhyām | pūṣṇo hastābhyā-mprati̭gṛhṇāmi | rājā tvā varṷṇo nayatu devi dakṣiṇe-'gnaye hira̭ṇyam | tenā̭mṛtatvama̭śyām | vayo̭ dātre | mayo mahya̭mastu pratigrahītre | ka ida-ṅkasmā̭ adāt | kāmaḥ kāmā̭ya | kāmo̭ dātā || 15 ||
kāmaḥ̭ pratigrahītā | kāmagṃ̭ samudramāvi̭śa | kāmḙna tvā prati̭gṛhṇāmi | kāmaitatte | eṣā tḙ kāma dakṣi̭ṇā | uttānastvā-''ṅgīrasaḥ prati̭gṛhṇātu | somā̭ya vāsaḥ̭ | rudrāya gām | varṷṇāyāśvam | prajāpa̭taye purṷṣam || 16 ||
mana̭ve talpam | tvaṣṭre-'jām | pūṣṇe-'vim | nir-ṛ̭tyā aśvataragardabhau | himava̭to hastinam | gandharvāpsarābhya̭ssragalaṅkaraṇe | viśvebhyo devebhyo̭ dhānyam | vāce-'nnam | brahma̭ṇa odanam | samudrāyāpaḥ̭ || 17 ||
uttānāyāṅgīrasāyānaḥ̭ | vaiśvānarāya ratham | vaiśvānaraḥ pratnathā nākamārṷhat | divaḥ pṛṣṭha-mbhanda̭mānassumanma̭bhiḥ | sa pūrvavajjanaya̭jjantave dhanam | samānama̭jmā pari̭yāti jāgṛ̭viḥ | rājā tvā varṷṇo nayatu devi dakṣiṇe vaiśvānarāya ratham | tenā̭mṛtatvama̭śyām | vayo̭ dātre | mayo mahya̭mastu pratigrahītre || 18 ||
ka ida-ṅkasmā̭ adāt | kāmaḥ kāmā̭ya | kāmo̭ dātā | kāmaḥ̭ pratigrahītā | kāmagṃ̭ samudramāvi̭śa | kāmḙna tvā prati̭gṛhṇāmi | kāmaitatte | eṣā tḙ kāma dakṣi̭ṇā | uttānastvā-''ṅgīrasaḥ prati̭gṛhṇātu || 19 ||
dātā purṷṣamāpaḥ̭ pratigrahītre nava̭ ca || 10 ||
suvarṇa̭-ṅgharma-mpari̭veda venam | indra̭syā-''tmāna̭-ndaśadhā cara̭ntam | antassa̭mudre mana̭sā cara̭ntam | brahmā-'nva̭vindaddaśa̭hotāramarṇe | antaḥ pravi̭ṣṭaśśāstā janā̭nām | ekassanba̭hudhā vi̭cāraḥ | śatagṃ śukrāṇi yatraika-mbhava̭nti | sarve vedā yatraika-mbhava̭nti | sarve hotā̭ro yatraika-mbhava̭nti | sa māna̭sīna ātmā janā̭nām || 20 ||
antaḥ pravi̭ṣṭaśśāstā janā̭nāgṃ sarvātmā | sarvāḥ prajā yatraika-mbhava̭nti | catṷrhotāro yatra̭ sampada-ṅgaccha̭nti devaiḥ | sa māna̭sīna ātmā janā̭nām | brahmendra̭magni-ñjaga̭taḥ pratiṣṭhām | diva ātmānagṃ̭ savitāra-mbṛhaspatim | catṷrhotāra-mpradiśo-'nṷklṛptam | vāco vīrya̭-ntapasā-'nva̭vindat | antaḥ pravi̭ṣṭa-ṅkartāra̭metam | tvaṣṭā̭ragṃ rūpāṇi̭ vikurvantaṃ̭-vi~paścim || 21 ||
amṛta̭sya prāṇaṃ-ya~jñametam | catṷrhotṛṇāmātmāna̭-ṅkavayo nici̭kyuḥ | antaḥ pravi̭ṣṭa-ṅkartāra̭metam | devānā-mbandhu nihi̭ta-ṅguhā̭su | amṛtḙna klṛptaṃ-ya~jñametam | catṷrhotṛṇāmātmāna̭-ṅkavayo nici̭kyuḥ | śata-nniyutaḥ pari̭veda viśvā̭ viśvavā̭raḥ | viśva̭midaṃ-vṛ~̭ṇāti | indra̭syā-''tmā nihi̭taḥ pañca̭hotā | amṛta̭-ndevānāmāyuḥ̭ prajānām || 22 ||
indragṃ rājā̭nagṃ savitāra̭metam | vāyorātmāna̭-ṅkavayo nici̭kyuḥ | raśmigṃ ra̭śmīnā-mmadhye tapa̭ntam | ṛtasya̭ pade kavayo nipānti | ya āṇḍakośe bhuva̭na-mbibharti̭ | ani̭rbhiṇṇassannatha̭ lokān vicaṣṭe | yasyāṇḍakośagṃ śuṣma̭māhuḥ prāṇamulbam | tena̭ klṛpto̭-'mṛtḙnāhama̭smi | suvarṇa-ṅkośagṃ raja̭sā parī̭vṛtam | devānāṃ-va~sudhānīṃ-vi~rājam || 23 ||
amṛta̭sya pūrṇā-ntāmṷ kalāṃ-vi~ca̭kṣate | pādagṃ ṣaḍḍho̭turna kilā̭-''vivitse | yenartavaḥ̭ pañcadhota klṛptāḥ | uta vā̭ ṣaḍdhā manasota klṛptāḥ | tagṃ ṣaḍḍho̭tāramṛtubhiḥ kalpa̭mānam | ṛtasya̭ pade kavayo nipānti | antaḥ pravi̭ṣṭa-ṅkartāra̭metam | antaścandrama̭si mana̭sā cara̭ntam | sahaiva santa-nna vijā̭nanti devāḥ | indra̭syā-''tmānagṃ̭ śatadhā cara̭ntam || 24 ||
indro rājā jaga̭to ya īśe | saptaho̭tā saptadhā viklṛ̭ptaḥ | parḙṇa tantṷ-mpariṣicyamā̭nam | antarā̭ditye mana̭sā cara̭ntam | devānāgṃ hṛda̭ya-mbrahmā-'nva̭vindat | brahmaitadbrahma̭ṇa ujja̭bhāra | arkaggṃ ścota̭ntagṃ sarirasya madhye | ā yasmi̭nthsapta pera̭vaḥ | meha̭nti bahulāgṃ śriyam | bahvaśvāmi̭ndra goma̭tīm || 25 ||
acyṷtā-mbahulāgṃ śriyam | sa hari̭rvasuvitta̭maḥ | perurindrā̭ya pinvate | bahvaśvāmi̭ndra goma̭tīm | acyṷtā-mbahulāgṃ śriyam | mahyamindro niya̭cchatu | śatagṃ śatā a̭sya yuktā harī̭ṇām | arvāṅā yā̭tu vasṷbhī raśmirindraḥ̭ | pramagṃha̭ māṇo bahulāgṃ śriyam | raśmirindra̭ssavitā me niya̭cchatu || 26 ||
ghṛta-ntejo madhṷmadindriyam | mayyayamagnirda̭dhātu | hariḥ̭ pataṅgaḥ pa̭ṭarī sṷparṇaḥ | divikṣayo nabha̭sā ya eti̭ | sa na indraḥ̭ kāmavara-nda̭dātu | pañcā̭ra-ñcakra-mpari̭vartate pṛthu | hira̭ṇyajyotissarirasya madhye | aja̭sra-ñjyotirnabha̭sā sarpa̭deti | sa na indraḥ̭ kāmavara-nda̭dātu | sapta yṷñjanti rathameka̭cakram || 27 ||
eko aśvo̭ vahati saptanāmā | trinābhi̭ cakramajaramana̭rvam | yenemā viśvā bhuva̭nāni tasthuḥ | bhadra-mpaśya̭nta upa̭seduragre | tapo̭ dīkṣāmṛṣa̭yassuvarvidaḥ̭ | tataḥ̭ kṣattra-mbalamoja̭śca jātam | tadasmai devā abhisa-nna̭mantu | śvetagṃ raśmi-mbo̭bhujyamā̭nam | apā-nnetāra-mbhuva̭nasya gopām | indra-nnici̭kyuḥ parame vyo̭mann || 28 ||
rohi̭ṇīḥ piṅgalā eka̭rūpāḥ | kṣara̭ntīḥ piṅgalā eka̭rūpāḥ | śatagṃ sahasrā̭ṇi prayutā̭ni nāvyā̭nām | ayaṃ-ya~śśveto raśmiḥ | pari sarva̭mida-ñjaga̭t | prajā-mpaśūndhanā̭ni | asmāka̭-ndadātu | śveto raśmiḥ pari sarva̭-mbabhūva | suvanmahya̭-mpaśūn viśvarṷ̄pān | pataṅgamaktamasṷrasya māyayā || 29 ||
hṛdā pa̭śyanti mana̭sā manīṣiṇaḥ̭ | samudre antaḥ kavayo vica̭kṣate | marī̭cīnā-mpadami̭cchanti vedhasaḥ̭ | pataṅgo vāca-mmana̭sā bibharti | tā-ṅga̭ndharvo̭-'vadadgarbhḙ antaḥ | tā-ndyota̭mānāgṃ svarya̭-mmanīṣām | ṛtasya̭ pade kavayo nipānti | ye grāmyāḥ paśavo̭ viśvarṷ̄pāḥ | virṷ̄pāssanto̭ bahudhaika̭rūpāḥ | agnistāgṃ agre pramṷmoktu devaḥ || 30 ||
prajāpa̭tiḥ prajayā̭ saṃvi~dānaḥ | vītaggṃ stṷke stuke | yuvamasmāsu niya̭cchatam | pra pra̭ yajñapa̭ti-ntira | ye grāmyāḥ paśavo̭ viśvarṷ̄pāḥ | virṷ̄pāssanto̭ bahudhaika̭rūpāḥ | teṣāgṃ̭ saptānāmiha ranti̭rastu | rāyaspoṣā̭ya suprajāstvāya̭ suvīryā̭ya | ya ā̭raṇyāḥ paśavo̭ viśvarṷ̄pāḥ | virṷ̄pāssanto̭ bahudhaika̭rūpāḥ | vāyustāgṃ agre pramṷmoktu devaḥ | prajāpa̭tiḥ prajayā̭ saṃvi~dānaḥ | iḍā̭yai sṛpta-ṅghṛtava̭ccarācaram | devā anva̭vindanguhā̭ hitam | ya ā̭raṇyāḥ paśavo̭ viśvarṷ̄pāḥ | virṷ̄pāssanto̭ bahudhaika̭rūpāḥ | teṣāgṃ̭ saptānāmiha ranti̭rastu | rāyaspoṣā̭ya suprajāstvāya̭ suvīryā̭ya || 31 ||
ātmā janā̭nāṃ-vi~kurvantaṃ̭-vi~paści-mprajānāṃ-va~sudhānīṃ-vi~rāja-ñcara̭nta-ṅgoma̭tī-mme niya̭cchatveka̭cakraṃ-vyo~̭manmāyayā̭ deva eka̭rūpā aṣṭau ca̭ || 11 ||
sahasra̭śīrṣā purṷṣaḥ | sahasrākṣassahasra̭pāt |
sa bhūmiṃ̭-vi~śvato̭ vṛtvā | atya̭tiṣṭhaddaśāṅgulam |
purṷṣa evedagṃ sarvam | yadbhūtaṃ-ya~cca bhavyam |
utāmṛ̭tatvasyeśā̭naḥ | yadannḙnātiroha̭ti | etāvā̭nasya mahimā | ato jyāyāgṃ̭śca pūrṷṣaḥ || 32,33 ||
pādo-'sya viśvā̭ bhūtāni̭ | tripāda̭syāmṛta̭-ndivi |
tripādūrdhva udaitpurṷṣaḥ | pādo-'syehābha̭vātpunaḥ̭ |
tato viṣvaṅvya̭krāmat | sāśanānaśane abhi |
tasmādvirāḍa̭jāyata | virājo adhi pūrṷṣaḥ | sa jāto atya̭ricyata | paścādbhūmimatho̭ puraḥ || 34,35 ||
yatpurṷṣeṇa haviṣā | devā yajñamata̭nvata |
vasanto a̭syā-''sīdājyam | grīṣma idhmaśśaraddhaviḥ |
saptāsyā̭-''sanparidhayaḥ̭ | trissapta samidhaḥ̭ kṛtāḥ |
devā yadyajña-nta̭nvānāḥ | aba̭dhnanpurṷṣa-mpaśum |
taṃ-ya~jña-mbarhiṣi praukṣaṋ | purṷṣa-ñjātama̭grataḥ || 34,35 ||
tena̭ devā aya̭janta | sādhyā ṛṣa̭yaśca ye |
tasmādyajñāthsa̭rvahutaḥ̭ | sambhṛ̭ta-mpṛṣadājyam |
paśūgstāgśca̭kre vāyavyāṋ | āraṇyāngrāmyāśca ye |
tasmādyajñāthsa̭rvahutaḥ̭ | ṛcassāmā̭ni jajñire |
chandāgṃ̭si jajñire tasmāt | yajustasmā̭dajāyata || 35,36 ||
tasmādaśvā̭ ajāyanta | ye ke co̭bhayāda̭taḥ |
gāvo̭ ha jajñire tasmāt | tasmājjātā a̭jāvayaḥ̭ |
yatpurṷṣaṃ-vya~̭dadhuḥ | katidhā vya̭kalpayann |
mukha-ṅkima̭sya kau bāhū | kā vūrū pādā̭vucyete |
brāhmaṇo-'sya mukha̭māsīt | bāhū rā̭janyaḥ̭ kṛtaḥ || 36,37 ||
ūrū tada̭sya yadvaiśyaḥ̭ | padbhyāgṃ śūdro a̭jāyata |
candramā mana̭so jātaḥ | cakṣossūryo̭ ajāyata |
mukhādindra̭ścāgniśca̭ | prāṇādvāyura̭jāyata |
nābhyā̭ āsīdantari̭kṣam | śīrṣṇo dyaussama̭vartata |
padbhyā-mbhūmirdiśa-śśrotrāt |
tathā̭ lokāgṃ a̭kalpayann || 37,38 ||
vedāhameta-mpurṷṣa-mmahāntam |
ādityava̭rṇaṃ tama̭sastu pāre |
sarvā̭ṇi rūpāṇi̭ vicitya dhīraḥ̭ |
nāmā̭ni kṛtvā-'bhivadan yadāste |
dhātā purastādyamṷdājahāra̭ |
śakraḥ pravidvānpradiśaścata̭sraḥ |
tamevaṃ-vi~dvānamṛta̭ iha bha̭vati |
nānyaḥ panthā aya̭nāya vidyate |
yajñena̭ yajñama̭yajanta devāḥ |
tāni dharmā̭ṇi prathamānyā̭sann |
te ha nāka̭-mmahimāna̭ssacante |
yatra pūrvḙ sādhyāssanti̭ devāḥ || 38,39 ||
purṷṣaḥ puro-'grato̭-'jāyata kṛto̭-'kalpayannāsandve ca̭ || 12 ||
jyāyānadhi pūrṷṣaḥ | anyatra purṷṣaḥ ||
adbhyassambhṷ̄taḥ pṛthivyai rasācca |
viśvaka̭rmaṇassama̭vartatādhi̭ |
tasya tvaṣṭā̭ vidadha̭drūpamḙti |
tatpurṷṣasya viśvamājā̭namagre |
vedāhameta-mpurṷṣa-mmahāntam |
ādityava̭rṇa-ntama̭saḥ para̭stāt |
tamevaṃ-vi~dvānamṛta̭ iha bha̭vati |
nānyaḥ panthā̭ vidyate-'ya̭nāya |
prajāpa̭tiścarati garbhḙ antaḥ |
ajāya̭māno bahudhā vijā̭yate || 39,40 ||
tasya dhīrāḥ pari̭jānanti yonim | marī̭cīnā-mpadami̭cchanti vedhasaḥ̭ | yo devebhya āta̭pati | yo devānā-mpurohi̭taḥ |
pūrvo yo devebhyo̭ jātaḥ | namo̭ rucāya brāhma̭ye | ruca̭-mbrāhma-ñjanaya̭ntaḥ | devā agre tada̭bruvann | yastvaiva-mbrāhmaṇo vidyāt | tasya̭ devā asanvaśe | hrīśca̭ te lakṣmīśca patnyau | ahorātre pārśve | nakṣa̭trāṇi rūpam | aśvinau vyāttam | iṣṭa-mma̭niṣāṇa | amu-mma̭niṣāṇa | sarva̭-mmaniṣāṇa || 40,41 ||
jāyate vaśḙ sapta ca̭ || 13 ||
bhartā sanbhriyamā̭ṇo bibharti | eko̭ devo ba̭hudhā nivi̭ṣṭaḥ | yadā bhāra-ntandraya̭te sa bhartum | nidhāya̭ bhāra-mpunarasta̭meti | tameva mṛtyumamṛta-ntamā̭huḥ | ta-mbhartāra-ntamṷ goptāra̭māhuḥ | sa bhṛto bhriyamā̭ṇo bibharti | ya ḙnaṃ-ve~da̭ satyena bhartum | sadyo jātamuta ja̭hātyeṣaḥ | uto jara̭nta-nna ja̭hātyekam || 41,42 ||
uto bahūnekamaha̭rjahāra | ata̭ndro devassada̭meva prārthaḥ̭ | yastadveda yata̭ ābabhūva̭ | sandhā-ñca yāgṃ sa̭ndadhe brahma̭ṇaiṣaḥ | rama̭te tasminnuta jīrṇe śayā̭ne | naina̭-ñjahātyaha̭ssu pūrvyeṣṷ | tvāmāpo anu sarvāścaranti jānatīḥ | vathsa-mpaya̭sā punānāḥ | tvamagnigṃ ha̭vyavāhagṃ sami̭nthse | tva-mbhartā mā̭tariśvā prajānām || 42,43 ||
tvaṃ-ya~jñastvamṷvevāsi somaḥ̭ | tava̭ devā havamāya̭nti sarve | tvameko̭-'si bahūnanupravi̭ṣṭaḥ | nama̭ste astu suhavo̭ ma edhi | namo̭ vāmastu śṛṇutagṃ hava̭-mme | prāṇā̭pānāvajiragṃ sañcara̭ntau | hvayā̭mi vā-mbrahma̭ṇā tūrtametam | yo mā-ndveṣṭi ta-ñja̭hitaṃ-yu~vānā | prāṇā̭pānau saṃvi~dānau ja̭hitam | amuṣyāsṷnā mā saṅga̭sāthām || 43 ||
ta-mmḙ devā brahma̭ṇā saṃvi~dānau | vadhāya̭ datta-ntamahagṃ ha̭nāmi | asa̭jjajāna sata āba̭bhūva | yaṃ-ya~̭-ñjajāna sa ṷ gopo a̭sya | yadā bhāra-ntandraya̭te sa bhartum | parāsya̭ bhāra-mpunarasta̭meti | tadvai tva-mprāṇo a̭bhavaḥ | mahānbhogaḥ̭ prajāpa̭teḥ | bhujaḥ̭ kariṣyamā̭ṇaḥ | yaddevānprāṇa̭yo nava̭ || 44 ||
eka̭-mprajānā-ṅgasāthā-nnava̭ || 14 ||
harigṃ hara̭ntamanṷyanti devāḥ | viśvasyeśā̭naṃ-vṛ~ṣabha-mma̭tīnām | brahma sarṷ̄pamanṷmedamāgāt | aya̭na-mmā viva̭dhīrvikra̭masva | mā chi̭do mṛtyo mā va̭dhīḥ | mā me balaṃ-vi~vṛ̭ho mā pramo̭ṣīḥ | prajā-mmā mḙ rīriṣa āyṷrugra | nṛcakṣa̭sa-ntvā haviṣā̭ vidhema | sadyaśca̭kamānāya̭ | pravepānāya̭ mṛtyave || 45 ||
prāsmā āśā̭ aśṛṇvann | kāmḙnājanayanpunaḥ̭ | kāmḙna me kāma āgāt | hṛda̭yāddhṛda̭ya-mmṛtyoḥ | yadamīṣā̭madaḥ priyam | tadaitūpamāmabhi | para̭-mmṛtyo anu parḙhi panthām | yaste sva ita̭ro devayānāt | cakṣṷṣmate śṛṇvate te bravīmi | mā naḥ̭ prajāgṃ rī̭riṣo mota vīrān | pra pūrvya-mmana̭sā vanda̭mānaḥ | nādha̭māno vṛṣabha-ñca̭rṣaṇīnām | yaḥ prajānā̭mekarāṇmānṷṣīṇām | mṛtyuṃ-ya~̭je prathamajāmṛtasya̭ || 46 ||
mṛtyavḙ vīrāgṃścatvāri̭ ca || 15 ||
taraṇi̭rviśvada̭rśato jyotiṣkṛda̭si sūrya | viśvamā bhā̭si rocanam | upayāmagṛ̭hīto-'si sūryā̭ya tvā bhrāja̭svata eṣa te yonissūryā̭ya tvā bhrāja̭svate || 47 || 16 ||
āpyā̭yasva madintama soma viśvā̭bhirūtibhiḥ̭ | bhavā̭ nassapratha̭stamaḥ || (48) || 17 ||
īyuṣṭe ye pūrva̭tarāmapa̭śyan vyucchantī̭muṣasa-mmartyā̭saḥ | asmābhi̭rū nu pra̭ticakṣyā̭-'bhūdo te ya̭nti ye a̭parīṣu paśyāṋ || 49 || 18 ||
jyoti̭ṣmatī-ntvā sādayāmi jyotiṣkṛta̭-ntvā sādayāmi jyotirvida̭-ntvā sādayāmi bhāsva̭tī-ntvā sādayāmi jvala̭ntī-ntvā sādayāmi malmalābhava̭ntī-ntvā sādayāmi dīpya̭mānā-ntvā sādayāmi roca̭mānā-ntvā sādayāmyaja̭srā-ntvā sādayāmi bṛhajjyo̭tiṣa-ntvā sādayāmi bodhaya̭ntī-ntvā sādayāmi jāgra̭tī-ntvā sādayāmi || 50 || 19 ||
prayāsāya svāhā̭-''yāsāya svāhā̭ viyāsāya svāhā̭ saṃyā~sāya svāhodyāsāya svāhā̭-'vayāsāya svāhā̭ śuce svāhā śokā̭ya svāhā̭ tapyatvai svāhā tapa̭te svāhā brahmahatyāyai svāhā sarva̭smai svāhā || 51 || 20 ||
cittagṃ sa̭ntānena̭ bhavaṃ-ya~knā rudra-ntani̭mnā paśupatiggṃ̭ sthūlahṛdayenāgnigṃ hṛda̭yena rudraṃ-lo~hi̭tena śarva-mmata̭snābhyā-mmahādevamantaḥ pārśvenauṣiṣṭhahanagṃ̭ śiṅgīnikośyābhyām || 52 || 21 ||
cittiḥ̭ pṛthivya̭gnissūrya̭-nte cakṣṷrmahāha̭virhotā vāghotā brāhmaṇa eka̭hotā-'gniryajṷrbhissenendra̭sya devasya̭ suvarṇa̭-ṅgharmagṃ sahasra̭śīrṣā-'dbhyo bhartā hari̭-ntaraṇirāpyā̭yasveyuṣṭe ye jyoti̭ṣmatī-mprayāsāya̭ cittameka̭vigṃśatiḥ || 21 ||
citti̭ragniryajṷrbhirantaḥ pravi̭ṣṭaḥ prajāpa̭tirbhartāsanprayāsāya dvipa̭ñcāśat || 52 ||
citti̭ragniryajṷrbhirantaḥ pravi̭ṣṭaḥ prajāpa̭tiḥ prajayā̭ saṃvi~dānastasya dhīrā jyoti̭ṣmatī-ntripa̭ñcāśat || 53 ||
tacchaṃ-yo~rāvṛ̭ṇīmahe | gātuṃ-ya~jñāya̭ |
gātuṃ-ya~jñapa̭taye | daivī svastira̭stu naḥ |
svastirmānṷṣebhyaḥ | ūrdhva-ñji̭gātu bheṣajam |
śa-nno̭ astu dvipade | śa-ñcatṷṣpade ||

oṃ śānti-śśānti-śśāntiḥ̭ ||

Explore More