Goddess Devi

દેવી મહિમ્નસ્તોત્રમ્

(Devi Mahimna Stotram in Gujarati)

Also known as devi mahimna stotra · tvamantastvam pascattvamasi puratastvam ca parata

Thirty-four verses spoken by the moon-crested one, and the first sets the method: you are within, you are behind, you are in front, you are beyond, you are above, you are below, you move between the worlds; you are Indra, you are the moon, you are the Upanishad of the Vedas — I am your servant, show me grace. The greatness of the title is argued by exhausting the positions a thing can occupy rather than by listing deeds. The closing verse is the finest in it: by whom this moving and unmoving was made, by whom it is always kept, by whom lit up in its order and by whom always withdrawn — by those eyes of yours, wet with pity, who has not been carried over the great sea of becoming? Let them break my poverty.

॥ દેવી મહિમ્નસ્તોત્રમ્ ॥
ચન્દ્રચૂડ ઉવાચ-
ત્વમન્તસ્ત્વં પશ્ચાત્ત્વમસિ પુરતસ્ત્વં ચ પરત-
સ્ત્વમૂર્ધ્વં ત્વં ચાધસ્ત્વમસિ ખલુલોકાન્તર ચરી ।
ત્વમિન્દ્રસ્ત્વં ચન્દ્રસ્ત્વમસિ નિગમાનામુપનિષત્
તવાહં દાસોઽસ્મિ ત્રિપુરહરરામે કુરુ કૃપામ્ ॥ ૧॥
ઇયાન્ કાલઃ સૃષ્ટેઃ પ્રભૃતિ બહુકષ્ટેન ગમિતો
વિના યત્ત્વત્સેવાં કરુણરસકલ્લોલિનિ શિવે ।
તદેતદ્દૌર્ભાગ્યં વિષયતૃષ્ણાખ્યરિપુણા
હતઃ શુદ્ધાનન્દં સ્પૃશિમિ તવ સિદ્ધેશ્વરિ પદમ્ ॥ ૨॥
સુધાધારાવૃષ્ટેસ્તવ જનનિ દૃષ્ટેર્વિષયતાં
વયં યામો દામોદર ભગિનિ ભાગ્યેન ફલિતમ્ ।
ઇદાનીં ભૂતાનાં ધ્રુવમુપરિ ભૂતાઃ પરમુદા
ન વાઞ્છામો મોક્ષં વિપિન પથિ કક્ષં જરદિવ ॥ ૩॥
જપાદૌ નો સક્તા હરગૃહિણિ ભક્તાઃ કરુણયા
ભવત્યા હોમત્યા કતિ કતિ ન ભાવેન ગમિતાઃ ।
ચિદાનન્દાકારં ભવજલધિપારં નિજપદં
ન તે માતુર્ગર્ભે જનનિ તવ ગર્ભે યદિ ગતાઃ ॥ ૪॥
ચિદેવેદં સર્વં શ્રુતિરિતિ ભવત્યાઃ સ્તુતિકથા
પ્રિયં ભાત્યસ્તીતિ ત્રિવિધમપિ રૂપં તવ શિવે ।
અણુર્દીર્ઘં હ્રસ્વં મહદજરમન્તાદિરહિતં
ત્વમેવ બ્રહ્માસિ ત્વદપરમુદારં ન ગિરિજે ॥ ૫॥
ત્વયાઽન્તર્યામિન્યા ભગવતિ વશિન્યાઽઽદિસહિતે
વિધીયન્તે ભાવા મનસિ જગતામિત્યુપનિષત્ ।
અહં કર્તેત્યન્તર્વિશતુ મમ બુદ્ધિઃ કથમુમે
સુબુદ્ધિસ્ત્વદ્ભક્તો ન ભવતિ કુબુદ્ધિઃ ક્વચિદપિ ॥ ૬॥
ન મન્ત્રં તન્ત્રં વા કિમપિ ખલુ વિદ્મો ગિરિસુતે
ક્વ યામઃ કિં કુર્મસ્તવ ચરણસેવા ન રચિતા ।
અયે માતઃ પ્રાતઃ પ્રભૃતિ દિવસાસ્તાવધિ વયં
કુબુધ્યાઽહઙ્કાર્યી શિવ શિવ ન યામો નિજ વયઃ ॥ ૭॥
ઇહામુષ્મિઁલ્લોકે હ્યપિ ન વિષયે પ્રેમકરવે
ન મે વૈરી કશ્ચિદ્ભગવતિ ભવાનિ ત્રિભુવને ।
ગુણાન્નામાધારં નિગમ ગણસારં તવ પદં
મનો વારં વારં જપતિ ચ વિનોદં ચ ભજતે ॥ ૮॥
મહામાયે કાયે મમ ભવતિ યાદૃક્ખલુ મનો
મનસ્તે સઙ્ખ્યાને ન હિ તાદૃક્કથમુમે ।
ત્વમેવાન્તર્માતર્નિગમયસિ બુદ્ધિં ત્રિજગતાં
ન જાને શ્રીજાનેરપિ ન વિદિતસ્તેઽત્ર મહિમા ॥ ૯॥
અમીષાં વર્ણાનાં ક્રતુકરણસમ્પૂર્ણવયસાં
નિકામ્યં કાવ્યાનામુરસિ સમુદાયં પ્રકટિતમ્ ।
સ્તનૌ મેરૂ મત્વા સ્થગિતમમૃતોપાખ્યમુભયં
દયાધારાધારં મમ જનનિ હારં તવ ભજે ॥ ૧૦॥
સ્તનદ્વન્દ્વં સ્કન્દદ્વિપમુખમુખે યત્સ્નુતમુખં
કદાચિન્મે માતર્વિતરતુ મુખે સ્તન્યકણિકામ્ ।
અનેનાયં ધન્યો જગદુપરિ માન્યોઽપિ ભવતાં
કુપુત્રે સત્પુત્રે ન હિ ભવતિ માતુર્વિષમતા ॥ ૧૧॥
જગન્મૂલં શૂલં હ્યનુભવતિ કૂલં કથમિદં
દ્વિધાકુર્વે સર્વેશ્વરિ મમ તુ ગર્વેણ ફલિતમ્ ।
પદદ્વન્દ્વં દ્વન્દ્વં વ્યતિકરહરં દ્વન્દ્વસુખદં
ગુણા રામે રામે કલય હૃદિ કામેશ્વરિ સદા ॥ ૧૨॥
અહોરાત્રં ગાત્રં સમજનિ ન પાત્રં મમ મુદા
ધનાયત્તં ચિત્તં તૃણમપિ તુ નિશ્ચિત્તમભવત્ ।
ઇદાનીમાનીતા કથમપિ ભવાની હૃદિ મયા
સ્થિતં મન્યે ધન્યે પથિ કથમધન્યેહ મુચિતઃ ॥ ૧૩॥
નિરાકારામારાદધિ હૃદયમારાધિતવતા
મયા માયાતીતા સિતસકલકાયાપહતયે ।
અહં કોઽહં સોઽહં મતિરિતિ વિમોહં હતવતિ
કૃતાહન્તાનન્તામુપનયતિ સન્તાનકવતિ ॥ ૧૪॥
ત્વદઙ્ઘ્રેરુદ્દ્યોતાદરુણકિરણશ્રેણિગમના-
ત્સમુદ્ભૂતા યે યે જગતિ જયિનઃ શોણમણયઃ ।
ત એતે સર્વેષાં શિરસિ વિદુષાં ભાન્તિ ભુવને
ત્વદીયાદન્યઃ કો ભવતિ જનવન્દ્યોઽદ્ય ગિરિજે ॥ ૧૫॥
અકાર્ષીત્સોઽમર્ષી ભુવનમપરં ગાધિતનયઃ
શશા પાન્યો લક્ષ્મીમપિબદપરો હ્યર્ણવમિતિ ।
સપર્યામાહાત્મ્યં તવ જનનિ તાદાત્મ્યફલદં
કિયદ્વક્ષ્યે યક્ષેશ્વરકિરણદત્તં ભગવતિ ॥ ૧૬॥
અમી દેવાઃ સેવાં વિદધતિ યતો મઞ્ચકતયા
શિવોઽપ્યચ્છચ્છાયારચિતરુચિર પ્રચ્છદતયા ।
કૃતાર્થીકર્તું માં પરમશિવ વામાઙ્કનિલયા
પરબ્રહ્મસ્ફૂર્તિસ્તવ જયતિ મૂર્તિઃ સકરુણા ॥ ૧૭॥
સમુદ્ધર્તું ભક્તાન્ પ્રભવતિ વિહર્તું જગદિદં
ગતિં વાયોર્બદ્ધ્વા વિનિમયતિ રૂપં ચ નિયમાત્ ।
યદૃચ્છા યસ્યેચ્છા ન ચ ભજન વિચ્છેદ ભયતો
નમસ્તે ભક્તાય ધ્રુવભજનસક્તાય ગિરિજે ॥ ૧૮॥
ઉમા માયા માતા કમલનયના કૃષ્ણભગિની
ભવાની દુર્ગાઽમ્બા મતિરમરલક્ષ્મીતિ તરલા ।
મહાવિદ્યા દેવી પ્રકૃતિરજજાયેતિ જપતાં
ભવન્તિ શ્રીવિદ્યે તવ જનનિ નામાનિ નિધયઃ ॥ ૧૯॥
દિશાં પાલા બાલા હરહરિસરોજાસનમુખા-
સ્ત્વયા દુર્ગે સર્વે કતિ કતિ ન ભક્તા અધિકૃતાઃ ।
સ્વયં રક્તા ભક્તાવહમધિકૃતો નાધિમગમં
સુખે વા દુઃખે વા મમ સમતયા યાન્તુ દિવસાઃ ॥ ૨૦॥
ભવત્યા ભક્તાનાં યદિ કિમપિ કશ્ચિદ્વિધિકૃતે
પુરો વા પશ્ચાદ્વા કપટદુરિતેર્ષાપરવશઃ ।
જનશ્ચેત્સંન્યાસાદપિ જપતિ નારાયણપદં
તતોઽપ્યેનં દેવી નયનપથવીથીં ગમયતિ ॥ ૨૧॥
ક્રિયા વ કર્તા વા કરણમપિ વા કર્મ યદિ વા
પ્રણીયન્તે ચેષ્ટા જગતિ પુરુષૈર્ભાવકલુષૈઃ ।
સમર્પ્ય સ્વાત્માનં તવ તુ પદયોરિન્દ્રપદવી-
મિદં વા તદ્વિષ્ણોર્ગણયતિ ન ભક્તોઽયમચલઃ ॥ ૨૨॥
સ્વયં માયા કાર્યાદ્યુદયકરણે કૌતુકવતી
શિવાદીનાં સર્ગસ્થિતિવિલયકર્માણિ બિભૃષે ।
અયં ભક્તો નામ્નાં ભગવતિ શુભઃ સ્યાત્તવ યદા
ભવાન્યા ભક્તાનામશુભમપરં તેઽપિ ન કૃતમ્ ॥ ૨૩॥
ધરિત્રી હ્યમ્ભોધિસ્ત્વમપિ દહનસ્ત્વં ચ પવન-
સ્ત્વમાકાશસ્ત્વં ચ ગ્રસતિ પુરુષસ્તેન સહિતમ્ ।
ગ્રસન્તી બ્રહ્માણ્ડં પ્રકૃતિરપિ દાસી પશુપતે-
ર્યદાસીત્સંહારે જનનિ તવ સંહારમહિમા ॥ ૨૪॥
સ્ફુરત્તારા માલ્યં ગ્રહનિવહનીરાજનવિધિ-
ર્હવિર્ધૂમો ધૂપો મલયપવમાનઃ પરિમલઃ ।
ઇદં તે નૈવેદ્યં વિવિધ રસવેદ્યં ખલુ સુખં
સપર્યા મર્યાદા ધ્રુવમિયમુમે બ્રહ્મનિલયે ॥ ૨૫॥
નવાધારા સૃષ્ટિઃ સ્ફુટિતનવધાશબ્દરચના
નવાનાં ખેટાનામુપરિ નવધાઽપ્યર્ચિતપદે ।
નવાનાં સઙ્ખ્યાનાં પ્રકૃતિરગરાજન્યતનયે
નવદ્વીપી દેવી ત્વમસિ નવચક્રેશ્વરિ શિવે ॥ ૨૬॥
યદાઽકૃષ્યાકૃષ્યાતપતિ ભવદમ્બા ક્વ નુ ગતા
બલાત્કારાદારાદિતિ યમભટે નામ વિધયા ।
તદૈવૈનં દીનં સ્પૃશતિ વદને પ્રશ્રયવતી
વિધૂયામ્બા ધૂર્તં ગુહમપિ ધયન્તં ભગવતી ॥ ૨૭॥
હવિર્ધાને ગીતં શ્રુતિશિરસિ નિર્ધારિતમિતં
શિવસ્યાર્ધાઙ્ગસ્થં પરમમહદદ્ધા મમ મનઃ ।
યદાઽઽચક્ષાણસ્તે ચરણતલલાક્ષાસજલૈ-
ર્મુખં પ્રક્ષાલ્યાયં ગણયતિ ન લક્ષાણિ કૃતિનામ્ ॥ ૨8॥
ગુરૂણાં સર્વેષામયમુપરિ વિદ્યાગુરુરભૂન્
મનૂનાં સર્વેષામયમુપરિ જાતો ભુવમનુઃ ।
કલાનાં સર્વાસામિયમુપરિ લક્ષ્મીઃ પરકલા
મહિમ્નાં સર્વેષામયમુપરિ જાગર્તિ મહિમા ॥ ૨૯॥
યદાઽઽલાપાદાપાદિતવિવિધવિદ્યાપરિણતિઃ
કરે કૃત્વા મોક્ષં વ્યવહરતિ લોકં પ્રભુતયા ।
પ્રણાદેવાશાયે પ્રભવતિ દુરાપે ચ પુરુષ-
સ્તદેતન્માહાત્મ્યં વિરલજનસારમ્યં તવ શિવે ॥ ૩૦॥
યાભિઃ શઙ્કર કાલકૃત્યદહનજ્વાલાસમુત્સારણં
યાભિઃ શુમ્ભનિશુમ્ભદર્પદલનં યાભિર્જગન્મોહનમ્ ।
યાભિભૈરવભીમરૂપદલનં સદ્યઃ કૃતં મેઽન્વહં
દારિદ્યં દલયન્તુ તાસ્તવ દૃશો દુર્ગે દયામેદુરાઃ ॥ ૩૧॥
યાભિર્દુર્ગતયા કુશાસનપુનઃસ્વારાજ્યદાનં કૃતં
યાભિર્ભારતસંસદિ દ્રુપદજા લજ્જા જવાદ્રક્ષિતા ।
યાભિઃ કૃષ્ણગૃહીતહસ્તકમલૈસ્ત્રાણં કૃતં મેઽન્વહં
દારિદ્યં દલયન્તુ તાસ્તવ દૃશો દુર્ગે દયામેદુરાઃ ॥ ૩૨॥
યાભિર્વિષ્ણુકૃતે કૃતં કુરુકુલપ્રધ્વંસનં સઙ્ગરે
પ્રાદ્યુમ્નેર્હૃદિ મુદ્ગરસ્ય કુસુમસ્રગ્યાભિરાકલ્પિતા ।
કંસાદ્યાભિરપિ વ્યધાયિ વસુધા ગોપાલગોપાયનં
દારિદ્યં દલયન્તુ તાસ્તવ દૃશો દુર્ગે દયામેદુરાઃ ॥ ૩૩॥
યાભિઃ સ્થાવરજઙ્ગમં કૃતમિદં યાભિઃ સદા પાલિતં
યાભિર્ભાસિતમાક્રમેણ ચ પુનર્યાભિઃ સદા સંહૃતમ્ ।
યાભિર્દુઃખમહામ્ભસો ભવમહાસિન્ધોર્ન કે તારિતા
દારિદ્યં દલયન્તુ તાસ્તવ દૃશો દુર્ગે દયામેદુરાઃ ॥ ૩૪॥
॥ ઇતિ દેવી મહિમ્નસ્તોત્રં સમ્પૂર્ણમ્ ॥

Explore More