jñāneśvarī adhyāya 1

oṃ namojī ādyā | veda pratipādyā |
jaya jaya svasaṃvedyā | ātmarupā ||1||

devā tūṃci gaṇeśu | sakalamati prakāśu |
mhaṇe nivṛtti dāsu | avadhārijo jī ||2||
heṃ śabdabrahma aśeṣa | teci mūrti suveṣa |
tetha varṇavapu nirdoṣa | miravata ase ||3||
smṛti teci avayava | dekhā aṃgikabhāva |
tetha lāvaṇyācī ṭheva | arthaśobhā ||4||
aṣṭādaśa purāṇe | tīci maṇibhūṣaṇe |
padapaddhatī khevaṇe | prameyaratnāṃcī ||5||
padabaṃdha nāgara | teci raṃgāthile aṃbara |
jetha sāhityavāṇe | sapūra ujāl̤āce ||6||
dekhā kāvyanāṭakā | je nirdhāritā sakautukā |
tyāci ruṇajhuṇatī kṣudraghaṃṭikā | arthadhvanī || 7||
nānā prameyāṃci parī | nipuṇapaṇe pāhatā kusarī |
disatī ucita pade mājhārī | ratneṃ bhalī || 8||
tetha vyāsādikāṃcyā mati | teci mekhal̤ā miravatī |
cokhāl̤apaṇe jhal̤akatī | pallavasaḍakā || 9||
dekhā ṣaḍdarśane mhaṇipatī | teci bhujāṃcī ākṛtī ||
mhaṇaūni visaṃvāde dharitī | āyudhe hātī || 10||
tarī tarka toci paraśu | nītibhedu aṃkuśu |
vedāṃtu to mahārasu | modakācā || 11 ||
eke hāti daṃtu | jo svabhāvatā khaṃḍitu |
to bauddhamata saṃketu | vārtikāṃcā || 12 ||
maga sahaje satkāravādu | to padmakaru varadu |
dharmapratiṣṭhā to siddhu | abhayahastu || 13 ||
dekhā vivekamaṃtu suvimal̤u | toci śuṃḍādaṃḍu saral̤u |
jetha paramānaṃdu keval̤u | mahāsukhācā || 14 ||
tarī saṃvādu toci daśanu | jo samatāśubhravarṇu |
devo unmeṣasukṣmekṣaṇu | vighnarāju || 15 ||
maja avagamaliyā donī | mīmāṃsā śravaṇasthānī |
bodhamadāmṛta munī | ali sevitī || 16 ||
prameyapravāla suprabha | dvaitādvaita teci nikuṃbha |
sarise ekavaṭata | ibha mastakāvarī || 17 ||
upari daśopaniṣade | jiye udāre jñānamakaraṃde |
tiye kusume muguṭī sugaṃdhe | śobhatī bhalī || 18 ||
akāra caraṇayugula | ukāra udara viśāla |
makāra mahāmaṃḍala | mastakākāre || 19 ||
he tinhī ekavaṭale | tetha śabdabrahma kaval̤ale |
te miyāṃ gurūkṛpā namile | ādibīja || 20 ||
ātāṃ abhinava vāgvilāsinī | je cāturyārthakalā kāminī |
te śāradā viśvamohinī | namilī miyāṃ || 21 ||
maja hṛdayī sadgurū | teṇe tārilo hā saṃsārapūru |
mhaṇaūni viśeṣa atyādarū | vivekāvarī || 22 ||
jaise ḍol̤yāṃ aṃjana bheṭe | maga dṛṣṭīsī phāṃṭā phuṭe |
maga vāsa pāhe tetha prakaṭe | mahānidhī || 23 ||
kā ciṃtāmaṇī jālayā hātī | sadā vijayavṛtti manorathī |
taisā mī pūrṇakāma nivṛttī | jñānadevo mhaṇe || 24 ||
mhaṇona jāṇateno gurū bhajije | teṇe kṛtakārya hoīje |
jaise mūl̤asiṃcane sahaje | śākhāpallava saṃtoṣatī || 25 ||
kā tīrthe jiye bhuvanī | tiye ghaḍatī samudrāvagahanī |
nā tarī amṛtarasāsvādanīṃ | rasa sakal̤a || 26 ||
taisā puḍhatapuḍhatī tocī | miyāṃ abhivaṃdilā śrīgurūci |
je abhilaṣita manorucī | puravitā to || 27 ||
ātā avadhārā kathā gahana | je sakal̤āṃ kautukā janmasthāna |
kī abhinava udyāna | vivekatarūce || 28 ||
nā tarī sarva sukhāṃcī ādi | je prameyamahānidhī |
nānā navarasasudhābdhi | paripūrṇa he || 29 ||
kī paramadhāma prakaṭa | sarva vidyāṃce mūl̤apīṭha |
śāstrajātā vasiṣṭha | aśeṣāṃce || 30 ||
nā tarī sakal̤a dharmāṃce māhera | sajjanāṃce jivhāra |
lāvaṇyaratnabhāṃḍāra | śāradiyece || 31||

nānā kathārūpe bhāratī | prakaṭalī ase trijagatī |
āviṣkaronī mahāmatī | vyāsāciye || 32||

mhaṇonī hā kāvyāṃ rāvo | graṃtha guruvatīcā ṭhāvo |
ethuni rasāṃ ālā āvo | rasāl̤apaṇācā || 33||

tevīṃci āikā āṇika eka | ethuni śabdaśrī sacchāstrika |
āṇi mahābodhi koval̤īka | duṇāvalī || 34||

etha cāturya śahāṇe jhāle | prameya rucīsa āle |
āṇi saubhāgya pokhale | sukhāce etha || 35||

mādhuryī madhuratā | śṛṃgārī surekhatā |
rūḍhapaṇa ucitāṃ | dise bhale || 36||

etha kal̤āvidapaṇa kal̤ā | puṇyāsī pratāpu āgal̤ā |
mhaṇaūni janamejayāce avalīl̤ā | doṣa harale || 37||

āṇi pāhatā nāveka | raṃgī suraṃgatecī āgal̤īka |
guṇāṃ saguṇatece bika | bahuvasa etha || 38||

bhānuceni tejeṃ dhaval̤ale | jaise trailokya dise ujal̤ale |
taise vyāsamatī kaval̤ale | avaghe viśva || 39||

kāṃ sukṣetrīṃ bīja ghātale | te āpuleyāparī vistārale |
taise bhāratīṃ suravāḍale | arthajāta || 40||

nā tarī nagarāṃtarī vasije | tarī nāgarāci hoije |
taise vyāsoktiteje | dhaval̤ita sakal̤a || 41||

kīṃ prathamavayasākāl̤īṃ | lāvaṇyācī navhāl̤ī |
prakaṭe jaisī āgal̤ī | aṃganāaṃgī || 42||

nā tarī udyānī mādhavī ghaḍe | tetha vanaśobheci khāṇī ughaḍe |
ādilāpāsoni apāḍe | jiyāparī || 43||

nānā ghanībhūta suvarṇa | jaise nyāhāl̤itāṃ sādhāraṇa |
maga alaṃkātī baravepaṇa | nivāḍu dāvī || 44||

taise vyāsoktī al̤aṃkārile | āvaḍe te baravepaṇa pātale |
te jāṇoni kāya āśrayile | itihāsī || 45||

nānā puratiye pratiṣṭhelāgīṃ | sānīva dharunī āṃgī |
purāṇe ākhyānarūpe jagīṃ | bhāratā ālī || 46||

mhaṇaūni mahābhāratīṃ je nāhī | te noheci lokī tihīṃ |
yeṇe kāraṇe mhaṇipe pāhīṃ | vyāsocchiṣṭa jagatraya || 47||

aisī surasa jagīṃ kathā | je janmabhūmi paramārthā |
muni sāṃge nṛpanāthā | janamejayā || 48||

je advitīya uttama | pavitraika nirupama |
parama maṃgaladhāma | avadhārijo || 49||

ātā bhāratīṃ kamal̤aparāgu | gītākhyu prasaṃgu |
jo saṃvādilā śrīraṃgu | arjunesī || 50||

nā tarī śabdabrahmābdhi| mathileyā vyāsabuddhi |
nivaḍile niravadhi | navanīta he || 51||

maga jñānāgnisaṃparke | kaḍasileṃ viveke |
pada āle paripākeṃ | āmodāsī || 52||

je apekṣije virakti | sadā anubhavije saṃtīṃ |
sohaṃbhāve pāraṃgatī | ramije jetha || 53||

je ākarṇije bhaktī | jeṃ ādivaṃdya trijagatīṃ |
te bhīṣmaparvīṃ saṃgatī | sāṃgījaila || 54||

jeṃ bhagavadgītā mhaṇīje | jeṃ brahmeśāṃnīṃ praśaṃsije|
je sanakādikīṃ sevije | ādaresīṃ || 55||

jaise śāradiyece caṃdrakal̤e- | mājīṃ amṛtakaṇa koṃval̤e |
teṃ veṃcatī mavāl̤eṃ | cakoratalageṃ || 56||

tiyāparī śrotāṃ | anubhavāvī he kathā |
ati hal̤uvārapaṇe cittā | āṇūniyāṃ || 57||

he śabdeviṇa saṃvādije | iṃdriyāṃ neṇatā bhogije |
bolāādhi jhoṃbije | prameyāsī || 58||

jaise bhramara parāgu netī | parī kamal̤adal̤e neṇatī |
taisī parī āhe sevitī | graṃthī iye || 59||

kā āpulā ṭhāvo na sāṃḍitā | āliṃgije caṃdru prakaṭatā |
hā anurāgu bhogitāṃ | kumudinī jāṇe || 60||

aiseni gaṃbhīrapaṇe | sthirāvaleni aṃtaḥkaraṇe |
āthilā toci jāṇe | mānūṃ iye || 61||

aho arjunāciye pāṃtī | je parisaṇayā yogya hotī |
tihīṃ kṛpā karūna saṃtīṃ | avadhāna dyāve || 62||

he salagīṃ myāṃ mhaṇitale | caraṇāṃ lāgoni vinavileṃ |
prabhū sakhola hṛdaya āpuleṃ | mhaṇaūniyāṃ || 63||

jaisā svabhāvo māyabāpāṃcā | apatya bole jarī bobaḍī vācā |
tarī adhikaci tayācā | saṃtoṣa āthī || 64||

taisā tumhīṃ mī aṃgīkārilāṃ | sajjanīṃ āpulā mhaṇitalā |
tarī sahaja uṇeṃ upasāhalā | prārthūṃ kāyī || 65||

parī aparādhu to āṇika āhe | jeṃ mī gītārtha kaval̤uṃ pāheṃ |
te avadhārā vinavūṃ lāheṃ | mhaṇaūniyāṃ || 66||

he anāvara na vicāritāṃ | vāyāṃci dhiṃvasā upanalā cittā |
yerhavīṃ bhānutejīṃ kāya khadyotā | śobhā āthī || 67||

kā ṭiṭibhū cāṃcūvarī | māpa sūye sāgarī |
mī neṇatu tyāparī | pravarteṃ yetha || 68||

āikā ākāśa giṃvasāve | tarī tyāhūni thora hoāveṃ |
mhaṇaūni apāḍu heṃ āghaveṃ | nirdhāritā || 69||

yā gītārthācī thorī | svayeṃ śaṃbhū vivarī |
jetha bhavānī praśnu karī | camatkāronī || 70||

tetha harū mhaṇe neṇije | devī jaiseṃ kā svarūpa tujheṃ |
taiseṃ nityanūtana dekhije | gītātatva || 71||

hā vedārthasāgarū | jayā nidritācā ghorū |
to svayeṃ sarveśvarū | pratyakṣa anuvādalā || 72||

aiseṃ jeṃ agādha | jetha veḍāvatī veda |
tetha alpa mī matimaṃda | kāya hoya || 73||

heṃ apāra kaiseni kaval̤āve | mahāteja kavaṇeṃ dhaval̤āve |
gagana muṭhīṃ suvāve | maśake kevīṃ || 74||

parī etha ase eka ādhāru | teṇeci boleṃ mī sadharu |
je sānukūl̤a śrīguru | jñānadevo mhaṇe || 75||

yerhavīṃ tarī mī murkhū | jarī jāhalā aviveku |
tarī saṃtakṛpādīpu | sojval̤u ase || 76||

lohāce kanaka hoye | he sāmarthya parisīṃca āhe |
kī mṛtahī jīvita lāhe | amṛtasiddhī || 77 ||

jarī prakaṭe siddhasarasvatī | tarī mukayā āthī bhāratī |
etha vastusāmarthyaśakti | navala kāyī || 78||

jayāteṃ kāmadhenū māye | tayāsī aprāpya kāhī āhe |
mhaṇaūni mī pravartoṃ lāhe | graṃthī iye || 79||

tarī nyūna te purateṃ | adhika te sarate |
karūna ghyāve heṃ tumate | vinavītu ase || 80||

ātā deījo avadhāna | tumhīṃ bolavilyā mī bolena |
jaise ceṣṭe sūtrādhīna | dāruyaṃtra || 81||

taisā mī anugrahītu | sādhūṃcā niropitu |
te āpulā alaṃkāritu | bhalatayāparī || 82||

taṃva śrīgurū mhaṇatī rāhīṃ | he tuja bolāve na lage kāṃhī |
ātā graṃthā citta deīṃ | jhaḍakarī vegā || 83||

yā bolā nivṛttidāsu | pāvūni parama ulhāsu |
mhaṇe pariyesā manā avakāśu | deūniyāṃ || 84||

dhṛtarāṣṭra uvāca|
dharmakṣetre kurukṣetre samavetā yuyutsavaḥ |
māmakāḥ pāṇḍavāścaiva kimakurvata saṃjaya || 1||
tarī putrasnehe mohitu | dhṛtarāṣṭra ase pusatu ||

mhaṇe saṃjayā sāṃge mātu | kurukṣetrīṃcī || 85||

jeṃ dharmālaya mhaṇije | tetha pāṃḍava āṇi mājhe |
gele asatī vyājeṃ | jhuṃjāceni || 86||

tarī tihīṃ yetulā avasarīṃ | kāya kijata ase yerayerīṃ |
teṃ jhaḍakarī kathana karī | majapratī || 87||

saṃjaya uvāca|
dṛṣṭvā tu pāṇḍavānīkaṃ vyūḍhaṃ duryodhanastadā |
ācāryamupasaṃgamya rājā vacanamabravīt || 2||
tiye vel̤ī to saṃjaya bole | mhaṇe pāṃḍavasainya ucalale |
jaiseṃ mahāpral̤ayīṃ pasarale | kṛtāṃtamukha || 88||

taise teṃ ghanadāṭa | uṭhāvale ekavāṭa |
jaiseṃ usal̤ale kālakūṭa | dharīṃ kaṇava || 89||

nā tarī vaḍavānalu sādukalā | pralayavāte pokhalā |
sāgara śoṣūni udhavalā | aṃbarāsī || 90||

taise dal̤a durdhara | nānā vyūhīṃ parikara |
avagamale bhayāsura | tiye kāl̤īṃ || 91||

teṃ dekhileyāṃ duryodhaneṃ | avherile kavaṇe māne |
jaiseṃ na gaṇije paṃcānaneṃ | gajavaṭāṃte || 92 ||

paśyaitāṃ pāṇḍuputrāṇāmācārya mahatīṃ camūm |
vyūḍhāṃ drupadaputreṇa tava śiṣyeṇa dhīmatā || 3||
maga droṇāpāsī ālā | tayāte mhaṇe hā dekhilā |
kaisā dal̤abhāru ucalalā | pāṃḍavāṃcā || 93||

giridurga jaise cālate | taise vividha vyūha saṃbhavate |
he racile āthi buddhimaṃte | drupadkumareṃ || 94||

jo kā tumhīṃ śikṣāpilā | vidyā deūnī kuruṭhā kelā |
teṇe hā pākharilā | dekhadekha || 95||

atra śūrā maheṣvāsā bhīmārjunasamā yudhi |
yuyudhāno virāṭaśca drupadaśca mahārathaḥ || 4||

āṇikahī asādhāraṇa | je śastrāstrīṃ pravīṇa |
je kṣātradharmīṃ nipuṇa | vīra āhātī || 96||

je bal̤eṃ prauḍhī pauruṣeṃ | bhīmārjunāṃsārikhe |
te sāṃgena kautukeṃ | prasaṃgeci || 97||

etha yuyudhānu subhaṭu | ālā ase virāṭu |
mahārathī śreṣṭhu | drupada vīru || 98 ||

dhṛṣṭaketuścekitānaḥ kāśirājeśca vīryavāna |
purujit kuṃtibhojaśca śaibyaśca narapuṃgavaḥ || 5||

yudhāmanyuśca vikrāṃta uttamaujāśca vīryavān |
saubhadro draupadeyāśca sarva eva mahārathaḥ || 6||

cekitāna dhṛṣṭaketu | kāśiśvaru vikrāṃtu |
uttamauja nṛpanāthu | śaibya dekha || 99 ||

hā kuṃtibhoju pāhe | etha yudhāmanyu ālā āhe |
āṇi purujitādi rāya he | sakal̤a dekhe || 100||

hā subhadrahṛdayanaṃdanu | jo aparu navā arjunu |
to abhimanyu mhaṇe duryodhanu | dekhe droṇā || 101||

āṇikahī draupadīkumara | ke sakal̤ahī mahārathī vīra |
mitī neṇije apāra | mīnale āthi || 102 ||

asmākaṃ tu viśiṣṭā ye tān nibodha dvijottama |
nāyakā mama sainyasya saṃjñārthaṃ tān bravīmi te || 7||

bhavān bhīṣmaśca karṇaśca kṛpaśca samiṃtiṃjayaḥ |
aśvatthāmā vikarṇaśca somadattisthaiva ca || 8||

ātāṃ āmucāṃ dal̤īṃ nāyaka | je rūḍha vīra sainika |
te prasaṃge āika | sāṃgijatī || 103||

uddeśeṃ eka donī | jāyijatī bolonī |
tumhīādikarūni | mukhya je je || 104||

hā bhīṣmu gaṃgānaṃdanu | jo pratāpatejasvī bhānū |
ripugajapaṃcānanu | karṇa vīru || 105 ||

yā ekekāceni manovyāpāreṃ | he viśva hoya saṃhare |
hā kṛpācārya na pure | ekalāci || 106||

etha vikarṇa vīru āhe | hā aśvatthāmā paila pāheṃ |
yācā aḍadaru sadā vāhe | kṛtāṃtu manīṃ || 107||

samitiṃjayo somadatti | aise āṇikahī bahuta āhātī ||

jayāciyā bal̤ā mitī | dhātāhī neṇe || 108||

anye ca bahavaḥ śūrā madarthe tyaktajīvitāḥ |
nānāśastrapraharaṇaḥ sarve yuddhaviśaradaḥ || 9||

je śastravidyāpāraṃgata | maṃtrāvatāra mūrta |
ho kāṃ je astrajāta | ethūni rūḍha || 109||

he apratimalla jagīṃ | puratā pratāpu aṃgī |
parī sarva prāṇeṃ majacilāgī | ārāile asatī || 110||

pativratece hṛdaya jaise | patīvāṃcūni na sparśe |
mī sarvasva yā taise | subhaṭāṃsī || 111||

āmuciyā kājāceni pāḍeṃ | dekhatī āpuleṃ jīvita thokaḍeṃ |
aise niravadhi cokhaḍe | svāmibhakta || 112||

jhuṃjatī kul̤akaṇī jāṇatī | kal̤e kīrtīsī jitī |
he bahu aso kṣātranītī | ethoniyāṃ || 113||

aiseṃ sarvāparī purate | vīra dal̤ī āmuteṃ |
ātāṃ kāya gaṇūṃ yāṃteṃ | apāra he || 114||

aparyāptaṃ tadasmākaṃ balaṃ bhīṣmābhirakṣitam |
paryāptaṃ tvidameṣāṃ balaṃ bhīmābhirakṣitam || 10||

varī kṣatrīyāṃmāji śreṣṭhu | jo jagajeṭhī gā subhaṭu |
tayā dal̤avaipaṇācā pāṭu | bhīṣmāsī paiṃ || 115||

ātāṃ yāceni bal̤eṃ gavasaleṃ | heṃ durga jaise pannāsīleṃ |
yeṇe pāḍe theṃkule | lokatraya || 116||

ādhīṃca samudra pāhīṃ | tetha duvāḍapaṇā kavaṇā nāhīṃ ||

maga vaḍavānal̤u taiseyāhī | virajā jaisā || 117||

nā tarī pralayavahni mahāvātu | yā doghāṃ jaisā sāṃghātu |
taisā hā gaṃgāsutu | senāpati || 118||

ātāṃ yeṇeṃsi kavaṇa bhiḍe | he pāṃḍava sainya kīra thoḍeṃ |
oicaleni pāḍe | disata ase || 119||

varī bhīmasena bethu | to jāhalā ase senānāthu |
aiseṃ boloni he mātu | sāṃḍilī ase || 120||

ayaneṣu ca sarveṣu yathābhāgamavasthitāḥ |
bhīṣmamevābhirakṣantu bhavantaḥ sarva eva hi || 11||

maga punarapi kāya bole | sakal̤a sainikāṃte mhaṇitaleṃ |
ātā dal̤abhāra āpulāle | sarase karā || 121||

jiyā jiyā akṣauhiṇī | tiye tiye āraṇī |
varagaṇa kavaṇakavaṇī | mahārathiyā || 122||

teṇe tiyā āvarije | bhīṣmātal̤īṃ rāhije |
droṇāte mhaṇije | tumhīṃ sakal̤a || 123||

hāci eku rakṣāvā | mī taisā hā dekhāvā |
yeṇeṃ dal̤abhāru āghavā | sācu āmucā|| 124||

tasya sanayan harṣaṃ kuruvṛddhaḥ pitāmahaḥ |
siṃhanādaṃ vinadyoccaiḥ śaṃkhaṃ dadhmau pratāpavān || 12||

yā rājāciyā bolā | senāpati saṃtoṣalā|
maga teṇe kelā | siṃhanādu || 125||

to gājata ase adbhutu | donhī sainyāṃāṃtu |
pratidhvani na samātu | upajata ase || 126||

tayāci tulagāsave | vīravṛtticeni thāveṃ |
divya śaṃkha bhīṣmadeveṃ | āsphurilā || 127||

te donhī nāda minale | tetha trailokya badhirabhūta jāhaleṃ |
jaiseṃ ākāśa kāṃ paḍileṃ | tuṭoniyāṃ || 128||

ghaḍaghaḍīta aṃbara | ucaṃbal̤ata sāgara |
kṣobhaleṃ carācara | kāṃpata ase || 129||

teṇeṃ mahāghoṣagajareṃ | dumadumatātī girikaṃdareṃ |
taṃva dalāmāji raṇatureṃ | āsphārilīṃ ||130||

tataḥ śaṃkhāśca bhairyaśca paṇavānakagomukhaḥ |
sahasaivābhyahanyanta sa śabdastumulo'bhavat ||13||

udaṃḍa saiṃgha vājateṃ | bhayānakeṃ khākhāte |
mahāpral̤ayo jetheṃ | dhākaḍāṃsī || 131 ||

bherī niśāṇa māṃdal̤a | śaṃkha kāhal̤ā bhoṃgal̤a |
āṇi bhayāsura raṇakolhāl̤a | subhaṭāṃce || 132||

āveśeṃ bhujā trāhāṭitī | visaṇaile hāṃkā detī |
jetha mahāmada bhadrajātī | āvaratī nā || 133||

tetha bheḍāṃcī kavaṇa mātu | kāṃcayā kera phiṭatu |
jeṇeṃ dacakalā kṛtāṃtu | āṃga neghe || 134||

ekāṃ ubhayatāṃce prāṇa gele | cāṃgāṃce dāṃta baisale |
birudāṃce dādule | hiṃvatātī || 135||

aisā adbhuta tūrabaṃbāl̤u | aikoni brahmā vyākul̤u |
deva mhaṇatī pral̤ayakāl̤u | oḍhavalā āji || 136||

aisī svargīṃ mātu | dekhoni to ākāṃtu |
taṃva pāṃḍavadal̤ā āṃtu | vartaleṃ kāyī || 137||

ho kāṃ nijasāra vijayāce | kīṃ te bhāṃḍāra mahātejāce |
jetha garuḍācice jāval̤iye | kāṃtale cārhī || 138||

tataḥ śvetairhayairyukte mahati syandane sthitau |
mādhavaḥ pāṃḍavaścaiva divyau śaṃkhau pradadhmatuḥ || 14||

kī pākhāṃcā meru jaisā | rahaṃvaru miravitase taisā |
tejeṃ koṃdaṭaliyā diśā jayāceni ||139||

jetha aśvavāhaku āpaṇa | vaikuṃṭhīcā rāṇā jāṇa |
tayā rathāce guṇa | kāya varṇūṃ || 140||

dhvajastaṃbhāvarī vānaru | to mūrtimaṃta śaṃkaru |
sārathī śāraṅadharu | arjunesīṃ || 141||

dekhā navala tayā prabhūceṃ | prema adbhuta bhaktāṃce |
je sārathya pārthāceṃ | karītu ase || 142||

pāīku pāṭhīsīṃ ghātalā | āpaṇa puḍhāṃ rāhilā |
teṇeṃ pāṃcajanyu āsphurilā | avalīl̤āci || 143||

pāṃcajanyaṃ hṛṣīkeśo devadattaṃ dhanaṃjayaḥ |
pauṃḍraṃ dadhmau mahāśaṃkhaṃ bhīmakarmā vṛkodaraḥ || 15||

parī to mahāghoṣu thoru | gājata ase gaṃhiru |
jaisā udailā lopi dinakaru | nakṣatrāṃte || 144||

taiseṃ turabaṃbāl̤u bhaṃvate | kauravadal̤ī gājata hote |
te hāraponi neṇoṃ keūte | gele tetha || 145||

taisāci dekhe yereṃ | ninādeṃ ati gaṃhire |
devadatta dhanurdhare | āsphurilā || 146||

te donī śabda acāṭa | minale ekavaṭa |
tetha brahmakaṭāha śatakūṭa | hoṃ pāhata ase || 147||

taṃva bhīmasenu visaṇailā | jaisā mahākāl̤u khaval̤alā |
teṇeṃ pauṃḍra āsphurilā | mahāśaṃkhu || 148||

anaṃtavijayaṃ rājā kuṃtīputro yudhiṣṭhiraḥ |
nakulaḥ sahadevaścaṃ sughoṣmaṇipuṣpakau || 16||

to mahāpralayajaladharu | jaisā ghaḍaghaḍilā gaṃhiru |
taṃva anaṃtavijayo yudhiṣṭhiru | āsphurita ase || 149||

nakul̤eṃ sughoṣu | sahadeve maṇipuṣpaku |
jeṇeṃ nādeṃ ataṃku | gajabajalā ase || 150||

kāśyaśca parameśvāsaḥ śikhaṃḍī ca mahārathaḥ |
dṛṣṭadyumno virāṭaśca sātakiścāparājitaḥ || 17||

drupado draupadeyāśca sarveśaḥ pṛthivīpate |
saubhadraśca mahābāhuḥ śaṃkhān dadhmuḥ pṛthak pṛthak || 18||

tetha bhūpatī hote aneka | drupada draupadeyādika |
hā kāśīpatī dekha | mahābāhu || 151||

tetha arjunācā sutu | sātyaki aparājitu |
dṛṣṭadyumnu nṛpanāthu | śikhaṃḍī hana || 152||

virāṭādi nṛpavara | je sainika mukhya vīra |
tihīṃ nānā śaṃkha niraṃtara | āsphurile || 153||

teṇeṃ mahāghoṣanirghāteṃ | śeṣakūrma avacite |
gajabajoni bhūbhārāteṃ | sāṃḍūṃ pāhatī || 154||

tetha tinhīṃ loka ḍaṃḍal̤ita | meru māṃdāra āṃdol̤ita |
samudrajal̤a usal̤ata | kailāsaverī || 155||

sa ghoṣo dhārtrarāṣṭrāṇāṃ hṛdayāni vyadārayat |
nabhaśca pṛthivīṃścaiva tumulo vyanunādayan || 19||

pṛthvītal̤a ulathoṃ pāhata | ākāśa ase āsuḍata |
tetha saḍā hota | nakṣatrāṃcā || 156||

sṛṣṭi gelī re gelī || devāṃ mokal̤avādī jāhalī |
aiśī eka ṭāl̤ī piṭilī | satyalokīṃ | 157 ||

dihāci dina thokalā | jaisā pralayakāl̤a māṃḍalā |
taisā hāhākāru uṭhilā | tinhīṃ lokīṃ || 158||

taṃva ādipuruṣu vismitu | mhaṇe jhaṇeṃ hoya pāṃ aṃtu |
maga lopalā adbhutu | saṃbhramu to || 159||

mhaṇoni viśva sāṃvarale | erhavīṃ yugāṃta hoteṃ voḍavale |
jai mahāśaṃkha āsphurile | kṛṣṇādikīṃ || 160||

to ghoṣa tarī upasaṃharalā | parī paḍisāda hotā rāhilā ||

teṇeṃ dal̤abhāra vidhvaṃsilā | kauravāṃcā || 161||

to jaisā gajaghaṭāāṃtu | siṃha līlā vidāritu |
taisā hṛdayāteṃ bheditu | kauravāṃciyā || 162||

to gājata jaṃva āikatī | taṃva ubheci hiye ghālitī |
ekamekāṃte mhaṇatī | sāvadha re sāvadha || 163||

atha vyavasthitān dṛṣṭavā dhārtarāṣṭrānaṃ kapidhvajaḥ |
pravṛtte śastrasaṃpāte dhanurudyamya pāṃḍavaḥ || 20||

tetha bal̤eṃ prauḍhīpurate | je mahārathī vīra hote |
tihīṃ punarapi dal̤āteṃ | āvarileṃ || 164||

maga sarisapaṇeṃ uṭhāvale | duṇāvaṭoni ucalale |
tayā daṃḍī kṣobhaleṃ | lokatraya || 165||

tetha bāṇavarī dhanurdhara | varṣatātī niraṃtara |
jaise pralayāṃta jaladhara | anivāra kā || 166||

teṃ dekhaliyā arjuneṃ | saṃtoṣa gheūni mane |
maga saṃbhrame diṭhī sene | ghālitase || 167||

taṃva saṃgrāmīṃ sajja jāhale | sakal̤a kaurava dekhile |
maga līlā dhanuṣya ucalile | paṃḍukumareṃ || 168||

hṛṣīkeśaṃ tadā vākyamidamāha mahīpate |
arjuna uvāca–
senayorubhayormadhye rathaṃ sthāpaya me'cyuta || 21|
te vel̤īṃ arjuna mhaṇatase devā | ātāṃ jhaḍakarī rathu pelāvā |
neūni madhyeṃ ghālāvā | dohīṃ dal̤āṃ || 169||

yāvadetān nirikṣe'haṃ yoddhukāmānavasthitān |
kairmayā saha yoddhavyasmin raṇasamudyame || 22||

yotsyamānānavekṣe'haṃ ya ete'tra samāgataḥ |
dhārtarāṣṭrasya durbuddheryuddhe priyacikirṣavaḥ || 23||

jaṃva mī nāveka | he sakal̤a vīra sainika |
nyāhal̤īna aśekha | jhuṃjate je || 170||

etha āle asatī āghave | parī kavaṇeṃsī myāṃ jhuṃjāve |
he raṇīṃ lāge pahāveṃ | mhaṇaūniyāṃ || 171||

bahutakaruni kaurava | he ātura duḥsvabhāva |
vāṭivāṃvīṇa hāṃva | bāṃdhitī jhuṃjīṃ || 172||

jhuṃjācī āvaḍī dharatī | parī saṃgrāmī vīra navhatī |
he sāṃgena rāyāpratī | kāya saṃjayo mhaṇe | 173||

saṃjaya uvāca:
evamukto hṛṣīkeśo guḍākeśena bhārata |
senayorubhayormadhye sthāpayitvā rathottamam || 24||

āikā arjuna itukeṃ bolilā | taṃva kṛṣṇeṃ rathu pelilā |
dohīṃ sainyāmāji kelā | ubhā teṇeṃ || 174||

bhīṣmadroṇapramukhataḥ sarveṣāṃ ca mahīkṣitām |
uvācapārtha paśyaitān samavetān kuruniti || 25||

tatrāpaśyat sthitān pārthaḥ pitṛnatha pitāmahān |
ācāryān mātulān bhrātṛn putrān pautrān sakhīṃsthatā || 26||

śvaśurān suhṛdaścaiva senayorubhayorapi |
tān samīkṣa sa kauṃteyaḥ sarvān bandhūnavasthitān || 27||

jetha bhīṣmādroṇādika | javal̤ikeci sanmukha |
pṛthivipati āṇika | bahuta āhāti || 175||

tetha sthira karūni rathu | arjuna ase pāhatu |
to dal̤abhāra samastu | saṃbhramesī || 176||

maga devā mhaṇe dekha dekha | he gotraguru aśekha |
taṃva kṛṣṇā manīṃ nāveka | vismo jāhalā || 177||

to āpaṇayāṃ āpaṇa mhaṇe | etha kāyi kavaṇa jāṇe |
heṃ manīṃ dharile yeṇeṃ | pari kāṃhī āścarya ase || 178||

aisī puḍhīla se ghetu | to sahajeṃ jāṇe hṛdayasthu |
pari ugā ase nivāṃtu | tiye vel̤īṃ || 179||

taṃva tetha pārthu sakal̤a | pitṛpitāmaha keval̤a |
gurū baṃdhu mātul̤a | dekhatā jāhalā || 180||

iṣṭamitra āpule | kumarajana dekhile |
he sakal̤a asatī āle | tayāṃmāji || 181||

suhṛjjana sāsare | āṇikahī sakhe soīre |
kumara pautra dhanurdhareṃ | dekhile tetha || 182||

jayāṃ upakāra hote kele | kāṃ āpadīṃ je rākhile |
he aso vaḍīla dhākule – | ādikaruni || 183||

aise gotraci dohīṃ dal̤īṃ | udita jāleṃ ase kal̤īṃ |
heṃ arjune tiye vel̤īṃ | avalokileṃ || 184||

kṛpayā parayā''viṣṭo viṣīdannamabravīta |
tetha manīṃ gajabaja jāhalī | āṇi āpaisī kṛpā ālī |
teṇeṃ apamāneṃ nighālī | vīravṛtti || 185 ||

jiyā uttama kul̤īṃciyā hotī | āṇi guṇalāvaṇya āthī |
tiyā āṇikīṃte na sāhati | sutejapaṇeṃ || 186||

naviye āvaḍīceni bhareṃ | kāmuka nijavanitā visare |
maga pāḍeṃviṇa anusareṃ | bhramalā jaisā || 187||

kīṃ tapobal̤eṃ ṛddhī | pātaliyā bhraṃśe buddhī |
maga tayā viraktatāsiddhī | āṭhavenā|| 188||

taiseṃ arjunā tetha jāhale | asateṃ puruṣatva gele |
jeṃ aṃtaḥkaraṇa didhale | kāruṇyāsī || 189||

dekhā maṃtrajñu baral̤u jāye | maga tetha kāṃ jaisā saṃcāru hoye |
taisā to dhanurdhara mahāmoheṃ | ākal̤ilā || 190||

mhaṇaūni asatā dhīru gelā | hṛdayā drāvo ālā |
jaisā caṃdrakal̤īṃ siṃpilā | somakāṃtu || 191||

tayāparī pārthu | atisneheṃ mohitu |
maga sakheda ase bolatu | acyutesī || 192||

dṛṣṭvenaṃ svajanaṃ kṛṣṇa yuyutsuṃ samupasthitām ||28||

sīdantī mama gātrāṇi mukhaṃ ca pariśuṣyati |
vepathuśca śarīre me romāharṣaśca jāyate || 29||

gāṃḍīvam straṃsate hastāt tvak caiva paridahyate |
na ca śaknomyavasthātuṃ bhramatīva ca me manaḥ || 30||

to mhaṇe avadhārī devā | myāṃ pāhilā hā mel̤āvā |
taṃva gotravargu āghavā | dekhilā etha || 193||

he saṃgrāmīṃ ati udyata | jāhāle asatī kīra samasta |
paṇa āpaṇapeyāṃ ucita | kevīṃ hoya || 194||

yeṇeṃ nāṃveṃciṃ neṇoṃ kāyī | maja āpaṇapeṃ sarvathā nāhīṃ |
mana buddhī ṭhāyīṃ | sthira nohe || 195 ||

dekheṃ deha kāṃpata | toṃḍa ase koraḍeṃ hota |
vikal̤atā upajata | gātrāṃsī || 196 ||

sarvāṃgā kāṃṭāl̤ā ālā | ati saṃtāpu upanalā |
tetha beṃbal̤e hātu gelā | gāṃḍīvācā || 197 ||

teṃ na dharatāci niṣṭaleṃ | pari neṇeṃci hātoni paḍile |
aise hṛdaya ase vyāpileṃ | moheṃ yeṇeṃ || 198 ||

jeṃ vajrāpāsoni kaṭhiṇa | durdhara atidāruṇa |
tayāhūna asādhāraṇa | heṃ sneha navala || 199 ||

jeṇe saṃgrāmī harū jiṃtilā | nivātakavacāṃcā ṭhāvo pheḍilā |
to arjuna moheṃ kaval̤ilā | kṣaṇāmāji || 200 ||

jaisā bhramara bhedī koḍeṃ | bhalataiseṃ kāṣṭha koraḍeṃ |
pari kal̤ikemājīṃ sāpaḍeṃ | koval̤iyeṃ || 201 ||

tetha uttīrṇa hoīla prāṇeṃ | parīṃ te kamal̤adal̤u cirūṃ neṇe |
taise kaṭhīṇa koval̤eṃpaṇe | sneha dekhā || 202 ||

he ādipuruṣācī māyā | brahmeyāhi nayeci āyā |
mhaṇaūnī bhulavilā aikeṃ rāyā | saṃjayo mhaṇe || 203 ||

avadhārīṃ maga to arjunu |dekhoni sakal̤a svajanu |
visaralā abhimānu | saṃgrāmīṃcā || 204 ||

kaisī neṇoṃ sadayatā | upanalī yethe cittā |
maga mhaṇe kṛṣṇā ātā | nasije etha || 205 ||

mājheṃ atiśaya mana vyākul̤a | hotase vācā baral̤a |
je vadhāve he sakal̤a | yeṇeṃ nāṃve || 206 ||

nimitāni ca paśyāmi viparītāni keśava |
na ca śreyo'nupaśyāmi hatvā svajanamāhave || 31 ||

yā kauravāṃ jarī vadhāveṃ | tarī yudhiṣṭhirādika kāṃ na vadhāve |
he yera yera āghave | gotraja āmuce || 207 ||

mhaṇoni jal̤o heṃ jhuṃja | pratyayā na ye maja |
eṇeṃ kāya kāja | mahāpāpeṃ || 208 ||

devā bahutaṃ parīṃ pāhatā | etha vokhaṭeṃ hoīla jhuṃjatāṃ |
vara kāhīṃ cukavitāṃ | lābhu āthī || 209 ||

na kāṅakṣe vijayaṃ kṛṣṇa na ca rājya sukhāni ca |
kiṃ no rājyena goviṃda kiṃ bhogairjīvitena vā || 32 ||

yeṣāmarthe kāṅakṣitaṃ no rājyaṃ bhogāḥ sukhāni ca |
te ime'vasthitā yuddhe prāṇāṃstyaktvā dhanāni ca || 33 ||

tayā vijayavṛttī kāṃhī | maja sarvathā kāja nāhīṃ |
etha rājya tarī kāyī | heṃ pāhuniyāṃ || 210 ||

yāṃ sakal̤āṃte vadhāve | maga je bhoga bhogāve |
te jal̤ota āghave | pārthu mhaṇe || 211 ||

teṇeṃ sukheviṇa hoīla | tai bhalatehī sāhijela |
vari jīvitahī veṃcijela | yācilāgīṃ || 212 ||

parīṃ yāsī ghātu kīje | maga āpaṇa rājya bhogije |
he svapnīṃhī mana mājhe | karūṃ na śake || 213 ||

tarī āmhī kā janmāveṃ | kavaṇālāgīṃ jiyāveṃ |
jeṃ vaḍilāṃ yāṃ ciṃtāveṃ | viruddha maneṃ || 214 ||

putrāteṃ ipsī kul̤a | tayāceṃ kāyi heṃci phal̤a |
je nirdāl̤ije keval̤a | gotra āpule || 215 ||

heṃ manīṃci kevi dharije | āpaṇa vajrāceyāṃ bolije |
varī ghaḍe tarī kīje | bhale eyāṃ || 216 ||

āmhīṃ jeṃ jeṃ joḍāveṃ | teṃ samastīṃ ihīṃ bhogāveṃ |
he jīvitahī upakārāveṃ | kājīṃ yāṃcāṃ || 217 ||

āmhī digaṃtīce bhūpāl̤a | vibhāṃḍūni sakal̤a |
maga saṃtoṣavije kul̤a | āpuleṃ jeṃ || 218 ||

teci he samasta | parī kaiseṃ karma viparīta |
je jāhale asatī udyata | jhuṃjāvayā || 219 ||

aṃtauriyā kumareṃ | sāṃḍoniyāṃ bhāṃḍāreṃ |
śastrāgrīṃ jivhāreṃ | āropunī || 220 ||

aisiyāṃte kaiseni māruṃ | kavaṇāvarī śastra dharūṃ |
nija hṛdayā karūṃ | ghātu kevīṃ || 221 ||

ācāryāḥ pitaraḥ putrāstathaiva ca pitāmahaḥ |
mātulaḥ śvaśurāḥ pautrāḥ śyālāḥ saṃbaṃdhinastathā || 34||

he neṇasī tūṃ kavaṇa | parī paila bhīṣma droṇa |
jayāṃce upakāra asādhāraṇa | āmhāṃ bahuta || 222 ||

etha śālaka sāsare mātul̤a | āṇī baṃdhu kīṃ heṃ sakal̤a |
putra nātū keval̤a | iṣṭahī asatī || 223 ||

avadhārīṃ ati javal̤ikece | he sakal̤ahī soyare āmuce |
mhaṇoni doṣa āthi vāce | bolatāṃci || 224 ||

etānna hantumichāmi ghnato'pi maghusūdana |
api trailokyarājyasya hetoḥ kiṃ na mahīkṛte || 35 ||

he varī bhalateṃ karitu | āṃtāci etheṃ māritu |
pari āpaṇa maneṃ ghātu | na ciṃtāvā || 225 ||

trailokyīṃce anakal̤ita | jarī rājya hoīla etha |
tarī heṃ anucita | nācareṃ mī || 226 ||

jarī āja etha aiseṃ kīje | tarī kavaṇāṃcā manīṃ urije |
sāṃga mukha kevīṃ pāhije | tujhe kṛṣṇā || 227 ||

nihatya dhārtarāṣṭrānnaḥ kā prītiḥ syājjanārdana |
pāpanevāśrayedasmānhatvaitānātatāyinaḥ || 36 ||

jarī vadhu karūnī gotrajāṃcā | tarī vasauṭā hoūna doṣāṃcā |
maja joḍalāsi tūṃ hātīṃcā | dūrī hosī || 228 ||

kul̤aharaṇīṃ pātakeṃ | tiye āṃgīṃ jaḍatī aśekheṃ |
tayeṃ vel̤ī tūṃ kavaṇa keṃ | dekhāvāsī || 229 ||

jaisā udyānāmājīṃ anal̤u | saṃcaralā dekhoni prabal̤u |
maga kṣaṇabharī kokil̤u | sthira nohe || 230 ||

sakardama sarovaru | avalokūni cakoru |
na sevitu avheru | karūni nighe || 231 ||

tayāparī tūṃ devā | maja jhakoṃ na yesī māvā |
jarī puṇyācā volāvā | nāśijela || 232 ||

tasmānnārhā vayaṃ hantum dhārtarāṣṭrānsvabāṃdhavān |
svajanaṃ hi kathaṃ hatvā sukhinaḥ syāma mādhava || 37 ||

mhaṇoni mī heṃ na karīṃ | iye saṃgrāmīṃ śastra na dharīṃ |
heṃ kiḍāl̤a bahutīṃ | parīṃ disatase || 233 ||

tujhā aṃtarāya hoīla | maga sāṃgeṃ āmaceṃ kāya urela |
teṇeṃ duḥkhe hiyeṃ phuṭela | tujavīṇa kṛṣṇā || 234 ||

mhaṇāvūni kaurava he vadhijatī | maga āmhīṃ bhoga bhogijatī |
he aso māta aghaḍatī | arjuna mhaṇe || 235 ||

yadyapyate na paśyaṃti lobhopahṛtacetasaḥ |
kulakṣayakṛtaṃdoṣaṃ mitradrohe ca pātakam || 38 ||

kathaṃ jñeyamasmābhiḥ pāpādasmānnivartitum |
kulakṣayakṛtam doṣaṃ prapaśyadbhirjanārdana || 39 ||

he abhimānapade bhulale | jarī pāṃ saṃgrāmā āle |
tarhī āmhīṃ hita āpuleṃ | jāṇāveṃ lāge || 236 ||

heṃ aiseṃ kaiseṃ karāveṃ | je āpule āpaṇa mārāve |
jāṇata jāṇatāṃci sevāveṃ | kālakūṭa || 237 ||

hāṃ jī mārgīṃ cālatāṃ | puḍhāṃ siṃha jāhalā avacitāṃ |
to taṃva cukavitāṃ | lābhu āthī || 238 ||

asatā prakāśu sāṃḍāvā | maga aṃdhakūpa āśrāvā |
tarī tetha kavaṇu devā | lābhu sāṃge || 239 ||

kā samora agni dekhonī | jarī na vacije vosaṃḍonī |
tarī kṣaṇā ekā kaval̤ūni | jāṃl̤ū sake || 240||

taise doṣa he mūrta | aṃgī vājoṃ asatī pahāta |
heṃ jāṇatāṃhī kevīṃ etha | pravartāveṃ || 241 ||

aiseṃ pārtha tiye avasarīṃ | mhaṇe devā avadhārīṃ |
yā kalmaṣācī thorī | sāṃgena tuja || 242 ||

kulakṣaye praṇaśyaṃti kuladharmāḥ sanātanaḥ |
dharme naṣṭe kulaṃ kṛtsanamadharmo'bhibhavatyuta || 40 ||

jaiseṃ kāṣṭheṃ kāṣṭha mathije | yetha vanhi eka upaje |
teṇeṃ kāṣṭhajāta jāl̤ije | prajval̤aleni || 243 ||

taisā gotrīṃcī paraspareṃ | jarī vadhu ghaḍe matsareṃ |
tarī teṇeṃ mahādoṣeṃ ghoreṃ | kul̤aci nāśe || 244||

mhaṇavūni yeṇeṃ pāpeṃ | vaṃśajadharmu lope |
maga adharmuci ārope | kul̤āmāji || 245 ||

adharmābhibhavāt kṛṣṇa praduṣyaṃti kulastriyaḥ |
strīsu duṣṭāsu vārṣṇeya jāyate varṇasaṃkaraḥ || 41 ||

etha sārāsāra vicārāveṃ | kavaṇe kāya ācarāveṃ |
āṇi vidhiniṣedha aghave | pāruṣati || 246 ||

asatā dīpu davaḍīje | maga aṃdhakārīṃ rāhāṭije |
je ujūṃci kā āḍal̤ije | jayāparī || 247 ||

taisā kul̤īṃ kul̤akṣayo hoya | taye vel̤ī to ādya dharmu jāya |
maga āna kāṃhīṃ āhe | pāpāṃvācuni || 248 ||

jaiṃ yamaniyama ṭhākatī | tetha iṃdriyeṃ sairā vicaratī |
mhaṇavūni vyabhicāra ghaḍatī | kul̤astriyāṃsī || 249 ||

uttama adhamīṃ saṃcaratī | aise varṇāvarṇa misal̤atī |
tetha samūl̤a upaḍatī | jātidharma || 250 ||

jaisī cohaṭāciyā bal̤ī | pāvije sairā kāūl̤īṃ |
taisīṃ mahāpāpeṃ kul̤īṃ praveśatī || 251 ||

saṃkaro narakāyaiva kulaghnānāṃ kulasya ca |
pataṃti pitari hyeṣāṃ luptapiṃḍidakakriyāḥ || 41||

maga kul̤ā dekhā aśekhā | āṃṇi kul̤aghātakā |
yerayerā naraka | jāṇeṃ āthī || 252 ||

dekheṃ vaṃśavṛddhi samasta | yāparī hoya patita |
maga maga vovāṃḍitī svargastha | pūrvapuruṣa || 253 ||

jetha nityādi kriyā ṭhāke | āṇi naimittika pārukhe |
tetha kavaṇā til̤odakeṃ | kavaṇa arpī || 254 ||

tarī pitara kāya karitī | kaiseni svargīṃ basatī |
mhaṇoni tehī yetī | kul̤āpāsī || 255 ||

jaisā nakhāgrīṃ vyāl̤u lāge | to śikhāṃta vyāpī vegeṃ |
tevī ābrahma kul̤a avagheṃ | āplavije || 256 ||

doṣairetaiḥ kulaghnānāṃ varṇasaṃkarakārakaiḥ |
utsādyaṃte jātidharmāḥ kuladharmāśca śāśvataḥ || 43 ||

utsannakuladharmāṇāṃ manuṣyāṇāṃ janārdana |
narake niyataṃ vāso bhavatītyanuśuśruma || 44 ||

aho vata mahat pāpaṃ kartuṃ vyavasitā vayamaṃ |
yad rājyasukhalobhena hantuṃ svajanamudyatāḥ || 45 ||

devā avadhārī āṇika eka | etha ghaḍe mahāpātaka |
jai saṃgadoṣeṃ hā laukika | bhraṃśu pāve || 257 ||

jaisā gharīṃ āpulā | vānivase vanhī lāgalā|
to āṇikāṃhī prajval̤ilā | jāl̤uni ghālī || 258 ||

taisiyā tayā kul̤asaṃgatī | je je loka vartatī |
tehī bādhu pāvatī | nimitteṃ yeṇeṃ || 259 ||

taiseṃ nānā doṣeṃ sakal̤a | arjuna mhaṇe teṃ kul̤a |
maga mahāghora keval̤a | niraya bhogī || 260 ||

paḍiliyā tiye ṭhāyīṃ | maga kalpāṃtīhī ugaṃḍu nāhī |
yesaṇeṃ patana kul̤akṣayīṃ | arjuna mhaṇe || 261 ||

devā heṃ vividha kānīṃ aikije | pari ajhunivarī trāsu nupaje |
hṛdaya vajrāceṃ heṃ kāya kīje | avadhārī pāṃ || 262 ||

apekṣije rājyasukha | jayālāgīṃ teṃ taṃva kṣaṇika |
aise jāṇatāṃhī dokha | avherū nā || 263 ||

he vaḍila sakal̤a āpule | vadhāvayā diṭhī sūdale |
sāṃga pāṃ kāya thekuleṃ | ghaḍale āmhā || 264 ||

yadi māmapratīkāramaśastrataṃ śastrapāṇayaḥ |
dhārtarāṣṭrā raṇe hanyustanaṃ me kṣemataraṃ bhavet || 46 ||

ātāṃ yāvarī jeṃ jiyāveṃ | tayāpāsūni heṃ barave |
je śastra sāṃḍūni sāhāve | bāṇa tyāṃce || 265 ||

tayāvarī hoya jitukeṃ | teṃ maraṇahī varī nikeṃ |
parī yeṇeṃ kalmaṣeṃ | cāḍa nāhīṃ || 266 ||

aiseṃ dekhoni sakal̤a | arjuneṃ āpuleṃ kul̤a |
maga mhaṇe rājya teṃ keval̤a | nirayabhogu || 267 ||

saṃjaya uvācaḥ
evamuktavārjunaḥ saṃkhye rathopasya upāviśat |
visṛjya saśaraṃ cāpaṃ śokasaṃvignamānasaḥ || 47 ||

aiseṃ tiye avasarīṃ | arjuna bolilā samarīṃ |
saṃjayo mhaṇe avadhārī | dhṛtarāṣṭrāteṃ || 268 ||

maga atyaṃta udvegalā | na dharata gahiṃvarū ālā |
tetha uḍī ghātalī khālāṃ | rathauniyāṃ || 269 ||

jaisā rājakumaru padacyutu | sarvathā hoya upahṛtu |
kāṃ ravi rāhugrastu | prabhāhīnu || 270 ||

nā tarī mahāsiddhīsaṃbhrameṃ | jiṃtalā trāsu bhrame |
maga ākal̤uni kāmeṃ | dīnu kīje || 271 ||

taisā to dhanurdharu | atyaṃta duḥkheṃ jarjaru |
dise jetha rahaṃvaru | tyajilā teṇeṃ || 272 ||

maga dhanuṣyabāṇa sāṃḍile | na dharata aśrupāta āle |
aiseṃ aike rāyā tetha vartaleṃ | saṃjayo mhaṇe || 273 ||

ātā yāvarī to vaikuṃṭhnāthu | dekhoni sakheda pārthu |
kavaṇeparī paramārthu | nirupīla || 274 ||

te savistara puḍhārī kathā | ati sakautuka aikatāṃ |
jñānadeva mhaṇe ātāṃ nivṛttidāsu || 275 ||