Goddess Durga

durgācaraṇasmaraṇam (devī ke śrī caraṇoṃ kā smaraṇa)

(Durga Charana Smaranam in English (IAST))

Also known as bhatu bhavya bhavaniyam bhavanabhavita subha

Ten verses that keep to one subject throughout, the dust of the Goddess's feet, and press the claim rather than merely state it. The first two are built almost entirely on syllables in bha. The waters born of those feet purify the lords of the worlds and dissolve the darkness of the wise; the moon follows the light of her toenails across the sky; the lotus of her foot opens not to the sun but at the touch of Shambhu's eye. The ninth verse carries it furthest — Shiva's matted hair was not made pure by the river of the gods washing through it, but by the pollen of Uma's feet. The last strings five verbs in the first person plural together and names her Uma, Gauri, Durga, Shiva, Amba and Bhavani in a single line.

|| durgācaraṇasmaraṇam ||
bhātu bhavyā bhavānīyaṃ bhāvanābhāvitā śubhā |
bhavāṅgasaṅgato yasyā bhūtayo bhānti bhūtale || 1||
bhāsvantī bhuvanābhirāmabharitābhogaprabhābhāsurā
bhūtyekaprabhutāmupetya bhuvane yā bhāsate bhargagā |
bhūyo'mī bhuvaneśvarāḥ suragaṇā yatpādapāthodbhavaiḥ
pūrṇaiḥ pūtaparā bhavanti galitā'jñānāndhakārairbudhāḥ || 2||
vīṇāvādanatatparā'rthalaharīmudvellayantī satī
sā mātā jagatāṃ jayatyatiśayajñānapradā bhāratī |
yasyāḥ--pādanakhaprabhāmanusara~ścandro'mbare cañcate
rāgeṇāpagatādaro jalajaniḥ puṣpāñjaliryācate || 3||
āstāṃ samastavaravastuvitānavṛnde
mātuścarācaranamaskṛtapādareṇuḥ |
saikā surāsuravivandiśiro'rcitā syād
bhargottamāṅgamilitā bhajatāṃ vibhūtyai || 4||
bhāsvatkaraiḥ samucitaṃ vikacaṃ karoti
śambhorvilocanagatena ca saṅgitaṃ tat |
pādāmbujaṃ vikasitaṃ na mṛṣoktireṣā
vaidho vidhirna vibudhairapi vādhanīyaḥ || 5||
uttamāṅgasubhagā surāpagā maulilabdhaśaraṇā divaśccutā |
sāhasaikarasikā śivā hi sā padgatā'śrāyanatirnacāśrite || 6||
sudhāndhaḥpatiste sudhāsundaraṃ kiṃ
namatyaṅghriyugmaṃ yato bhāgyavānsaḥ |
dharāyāṃ dhiyaḥ sādhutaiṣāṃ tvadarthe
dharāyā dhavatvaṃ kiyattadyaśo'daḥ || 7||
pārvatīpatirayaṃ vṛṣadhvajaḥ kiṃ śruterapi patirna gīyate |
tena kiṃ surapatiprapūjitaḥ sevyasevakamatirna cintyate || 8||
jaṭā sā dhutā devanadyā jalena
na pūteti tenānatenāpi mūrdhnā |
umāpādapadmaprasūtaiḥ parāgaiḥ
prayuktaḥ praṇāmaḥ śivasyā'stu bhūtyai || 9||
namāmaḥ prayāmaḥ padadvandvacandraṃ
camatkāracañcaccaritraṃ ca śaṛṇmaḥ |
bhajāmorcayāmaḥ śravaḥ saumyavarṇa-
mume gauri durge śive'mbe bhavāni || 10||
|| iti durgācaraṇasmaraṇaṃ sampūrṇam ||

Explore More