ശ്രീ ഗണേശ മംത്രപുഷ്പാംജലീ മംത്ര

• ഓം (oṃ)Om
• യജ്ഞേന (yajñena)with the sacrifice
• യജ്ഞമ് (yajñam)to the sacrifice
• അയജന്ത (ayajanta)sacrificed
• ദേവാഃ (devāḥ)the gods
• താനി (tāni)those
• ധര്മാണി (dharmāṇi)laws
• പ്രഥമാനി (prathamāni)the first
• ആസന് (āsan)were
• തേ (te)they
• ഹ (ha)indeed
• നാകമ് (nākam)the vault of heaven
• മഹിമാനഃ (mahimānaḥ)the great ones
• സചന്ത (sacanta)reached
• യത്ര (yatra)where
• പൂര്വേ (pūrve)the ancient
• സാധ്യാഃ (sādhyāḥ)Sadhyas
• സന്തി (santi)are
• ദേവാഃ (devāḥ)gods

anvaya ഓം ദേവാഃ യജ്ഞേന യജ്ഞമ് അയജന്ത താനി പ്രഥമാനി ധര്മാണി ആസന് തേ മഹിമാനഃ ഹ നാകമ് സചന്ത യത്ര പൂര്വേ സാധ്യാഃ ദേവാഃ സന്തി

chandas Irregular as printed: a Triṣṭubh verse, with Om added and the lines broken in the middle of a quarter

ധര്മാണി laws — The first ways of doing things, fixed by that first sacrifice and followed ever since.

നാകമ് the vault of heaven — Naka is the sky above the sky, where there is no pain. The word is read as na-aka, without grief.

സാധ്യാഃ the Sadhyas — An older order of gods, spoken of as being there before the gods we name.

note The mantrapushpanjali is the handful of flowers offered at the close of worship, held in folded hands while these verses are said. It opens with the last verse of the Purusha Sukta, Rig Veda 10.90.16. തനി is printed for താനി, and മഹിമാന : and സാധ്യാ : carry a stray space before the visarga.

• ഓം (oṃ)Om
• രാജാധിരാജായ (rājādhirājāya)to the king over kings
• പ്രസഹ്യ (prasahya)by main force
• സാഹിനേ (sāhine)to the one who overcomes
• നമഃ (namaḥ)salutation
• വയമ് (vayam)we
• വൈശ്രവണായ (vaiśravaṇāya)to Vaishravana
• കുര്മഹേ (kurmahe)make
• സഃ (saḥ)he
• മേ (me)my
• കാമാന് (kāmān)the things wished for
• കാമകാമായ (kāmakāmāya)to one who wishes for wishes
• മഹ്യമ് (mahyam)to me
• കാമേശ്വരഃ (kāmeśvaraḥ)the lord of what is wished for
• വൈശ്രവണഃ (vaiśravaṇaḥ)Vaishravana
• ദദാതു (dadātu)may he give
• കുബേരായ (kuberāya)to Kubera
• വൈശ്രവണായ (vaiśravaṇāya)to Vaishravana
• മഹാരാജായ (mahārājāya)to the great king
• നമഃ (namaḥ)salutation

anvaya ഓം രാജാധിരാജായ പ്രസഹ്യ സാഹിനേ വൈശ്രവണായ വയമ് നമഃ കുര്മഹേ സഃ കാമകാമായ മഹ്യമ് മേ കാമാന് കാമേശ്വരഃ വൈശ്രവണഃ ദദാതു കുബേരായ വൈശ്രവണായ മഹാരാജായ നമഃ

chandas Prose, a Vedic formula

വൈശ്രവണ Vaishravana — Kubera, son of Vishravas, keeper of the treasures and king of the north.

note This is the Kubera mantra, from the Taittiriya Aranyaka, a prayer to the keeper of treasures for what one wishes. സ മസ is printed for സ മേ, and കാമേശ്ര്വരോ for കാമേശ്വരോ.

• ഓം (oṃ)Om
• സ്വസ്തി (svasti)may it be well
• സാമ്രാജ്യമ് (sāmrājyam)imperial rule
• ഭൌജ്യമ് (bhaujyam)the enjoyment of it
• സ്വാരാജ്യമ് (svārājyam)rule of oneself
• വൈരാജ്യമ് (vairājyam)rule over others
• പാരമേഷ്ഠ്യമ് (pārameṣṭhyam)the standing of the highest
• രാജ്യമ് (rājyam)kingship
• മഹാരാജ്യമ് (mahārājyam)great kingship
• ആധിപത്യമ് (ādhipatyam)lordship over all
• അയമ് (ayam)this one
• സമന്തപര്യായീ (samantaparyāyī)one who has gone all the way round
• സ്യാത് (syāt)may he be
• സാര്വഭൌമഃ (sārvabhaumaḥ)lord of the whole earth
• സാര്വായുഷഃ (sārvāyuṣaḥ)living out the whole of life
• ആന്താത് (āntāt)to the end
• ആപരാര്ധാത് (āparārdhāt)of the far half of time
• പൃഥിവ്യൈ (pṛthivyai)of the earth
• സമുദ്രപര്യന്തായാഃ (samudraparyantāyāḥ)as far as the sea
• ഏകരാട് (ekarāṭ)sole ruler
• ഇതി (iti)so
• തത് (tat)on that
• അപി (api)too
• ഏഷഃ (eṣaḥ)this
• ശ്ലോകഃ (ślokaḥ)verse
• അഭിഗീതഃ (abhigītaḥ)is sung
• മരുതഃ (marutaḥ)the Maruts
• പരിവേഷ്ടാരഃ (pariveṣṭāraḥ)as attendants
• മരുത്തസ്യ (maruttasya)of Marutta
• അവസന് (avasan)lived
• ഗൃഹേ (gṛhe)in the house

anvaya ഓം സ്വസ്തി സാമ്രാജ്യമ് ഭൌജ്യമ് സ്വാരാജ്യമ് വൈരാജ്യമ് പാരമേഷ്ഠ്യമ് രാജ്യമ് മഹാരാജ്യമ് ആധിപത്യമ് അയമ് സമന്തപര്യായീ സാര്വഭൌമഃ സാര്വായുഷഃ ആപരാര്ധാത് ആന്താത് സമുദ്രപര്യന്തായാഃ പൃഥിവ്യൈ ഏകരാട് സ്യാത് ഇതി തത് അപി ഏഷഃ ശ്ലോകഃ അഭിഗീതഃ മരുതഃ മരുത്തസ്യ ഗൃഹേ പരിവേഷ്ടാരഃ അവസന്

chandas Prose, from the Aitareya Brahmana

സ്വാരാജ്യമ് rule of oneself — Svarajya is being one’s own master. The list runs from ruling others to ruling oneself and back again, each word a different reach of power.

മരുത്തസ്യ of Marutta — A king of old whose sacrifice was so great that the Maruts themselves waited on him and the All-gods sat in his court. He is held up as the measure of a full reign.

ഏകരാട് sole ruler — Eka-raj, the one who rules with no second. It is the last and largest word in the list.

note This passage is the old blessing said over a king. A line is printed twice in the source, from വൈരാജ്യം to ആധിപത്യമയം; it is read once. മരൂതസ്യ is printed for മരുത്തസ്യ. The verse it introduces ends at the start of the next block.

• ആവിക്ഷിതസ്യ (āvikṣitasya)of the son of Avikshit
• കാമപ്രേഃ (kāmapreḥ)who moved men to desire
• വിശ്വേദേവാഃ (viśvedevāḥ)the All-gods
• സഭാസദഃ (sabhāsadaḥ)sat in the assembly
• ഇതി (iti)so ends the verse
• ഏകദന്തായ (ekadantāya)of the one-tusked
• വിദ്മഹേ (vidmahe)we know
• വക്രതുണ്ഡായ (vakratuṇḍāya)on the curving trunk
• ധീമഹി (dhīmahi)we set our minds
• തത് (tat)may that
• നഃ (naḥ)us
• ദന്തീ (dantī)the tusked one
• പ്രചോദയാത് (pracodayāt)drive on
• മന്ത്രപുഷ്പാഞ്ജലിമ് (mantrapuṣpāñjalim)the handful of flowers offered with mantras
• സമര്പയാമി (samarpayāmi)I offer

anvaya കാമപ്രേഃ ആവിക്ഷിതസ്യ വിശ്വേദേവാഃ സഭാസദഃ ഇതി ഏകദന്തായ വിദ്മഹേ വക്രതുണ്ഡായ ധീമഹി തത് ദന്തീ നഃ പ്രചോദയാത് മന്ത്രപുഷ്പാഞ്ജലിമ് സമര്പയാമി

chandas Irregular block: the close of the verse on Marutta, the Ganesha Gayatri, and the closing offering

ധീമഹി we set our minds — The same word stands at the heart of the Gayatri itself. What follows it is always the request that the mind be driven on.

അഞ്ജലി a handful — The anjali is the cup made by putting both palms together. The flowers are held there through all the verses and released at the last line.

note The verse on Marutta closes with ഇതി. Then comes the Ganesha Gayatri, said before the flowers are let go. ഏകദംതായവിഘ്മഹേ is printed as one word; it is read ഏകദന്തായ വിദ്മഹേ. വിശ്ര്വേദേവാ: is printed for വിശ്വേദേവാഃ.