శ్రీ గణేశ మంత్రపుష్పాంజలీ మంత్ర

• ఓం (oṃ)Om
• యజ్ఞేన (yajñena)with the sacrifice
• యజ్ఞమ్ (yajñam)to the sacrifice
• అయజన్త (ayajanta)sacrificed
• దేవాః (devāḥ)the gods
• తాని (tāni)those
• ధర్మాణి (dharmāṇi)laws
• ప్రథమాని (prathamāni)the first
• ఆసన్ (āsan)were
• తే (te)they
• హ (ha)indeed
• నాకమ్ (nākam)the vault of heaven
• మహిమానః (mahimānaḥ)the great ones
• సచన్త (sacanta)reached
• యత్ర (yatra)where
• పూర్వే (pūrve)the ancient
• సాధ్యాః (sādhyāḥ)Sadhyas
• సన్తి (santi)are
• దేవాః (devāḥ)gods

anvaya ఓం దేవాః యజ్ఞేన యజ్ఞమ్ అయజన్త తాని ప్రథమాని ధర్మాణి ఆసన్ తే మహిమానః హ నాకమ్ సచన్త యత్ర పూర్వే సాధ్యాః దేవాః సన్తి

chandas Irregular as printed: a Triṣṭubh verse, with Om added and the lines broken in the middle of a quarter

ధర్మాణి laws — The first ways of doing things, fixed by that first sacrifice and followed ever since.

నాకమ్ the vault of heaven — Naka is the sky above the sky, where there is no pain. The word is read as na-aka, without grief.

సాధ్యాః the Sadhyas — An older order of gods, spoken of as being there before the gods we name.

note The mantrapushpanjali is the handful of flowers offered at the close of worship, held in folded hands while these verses are said. It opens with the last verse of the Purusha Sukta, Rig Veda 10.90.16. తని is printed for తాని, and మహిమాన : and సాధ్యా : carry a stray space before the visarga.

• ఓం (oṃ)Om
• రాజాధిరాజాయ (rājādhirājāya)to the king over kings
• ప్రసహ్య (prasahya)by main force
• సాహినే (sāhine)to the one who overcomes
• నమః (namaḥ)salutation
• వయమ్ (vayam)we
• వైశ్రవణాయ (vaiśravaṇāya)to Vaishravana
• కుర్మహే (kurmahe)make
• సః (saḥ)he
• మే (me)my
• కామాన్ (kāmān)the things wished for
• కామకామాయ (kāmakāmāya)to one who wishes for wishes
• మహ్యమ్ (mahyam)to me
• కామేశ్వరః (kāmeśvaraḥ)the lord of what is wished for
• వైశ్రవణః (vaiśravaṇaḥ)Vaishravana
• దదాతు (dadātu)may he give
• కుబేరాయ (kuberāya)to Kubera
• వైశ్రవణాయ (vaiśravaṇāya)to Vaishravana
• మహారాజాయ (mahārājāya)to the great king
• నమః (namaḥ)salutation

anvaya ఓం రాజాధిరాజాయ ప్రసహ్య సాహినే వైశ్రవణాయ వయమ్ నమః కుర్మహే సః కామకామాయ మహ్యమ్ మే కామాన్ కామేశ్వరః వైశ్రవణః దదాతు కుబేరాయ వైశ్రవణాయ మహారాజాయ నమః

chandas Prose, a Vedic formula

వైశ్రవణ Vaishravana — Kubera, son of Vishravas, keeper of the treasures and king of the north.

note This is the Kubera mantra, from the Taittiriya Aranyaka, a prayer to the keeper of treasures for what one wishes. స మస is printed for స మే, and కామేశ్ర్వరో for కామేశ్వరో.

• ఓం (oṃ)Om
• స్వస్తి (svasti)may it be well
• సామ్రాజ్యమ్ (sāmrājyam)imperial rule
• భౌజ్యమ్ (bhaujyam)the enjoyment of it
• స్వారాజ్యమ్ (svārājyam)rule of oneself
• వైరాజ్యమ్ (vairājyam)rule over others
• పారమేష్ఠ్యమ్ (pārameṣṭhyam)the standing of the highest
• రాజ్యమ్ (rājyam)kingship
• మహారాజ్యమ్ (mahārājyam)great kingship
• ఆధిపత్యమ్ (ādhipatyam)lordship over all
• అయమ్ (ayam)this one
• సమన్తపర్యాయీ (samantaparyāyī)one who has gone all the way round
• స్యాత్ (syāt)may he be
• సార్వభౌమః (sārvabhaumaḥ)lord of the whole earth
• సార్వాయుషః (sārvāyuṣaḥ)living out the whole of life
• ఆన్తాత్ (āntāt)to the end
• ఆపరార్ధాత్ (āparārdhāt)of the far half of time
• పృథివ్యై (pṛthivyai)of the earth
• సముద్రపర్యన్తాయాః (samudraparyantāyāḥ)as far as the sea
• ఏకరాట్ (ekarāṭ)sole ruler
• ఇతి (iti)so
• తత్ (tat)on that
• అపి (api)too
• ఏషః (eṣaḥ)this
• శ్లోకః (ślokaḥ)verse
• అభిగీతః (abhigītaḥ)is sung
• మరుతః (marutaḥ)the Maruts
• పరివేష్టారః (pariveṣṭāraḥ)as attendants
• మరుత్తస్య (maruttasya)of Marutta
• అవసన్ (avasan)lived
• గృహే (gṛhe)in the house

anvaya ఓం స్వస్తి సామ్రాజ్యమ్ భౌజ్యమ్ స్వారాజ్యమ్ వైరాజ్యమ్ పారమేష్ఠ్యమ్ రాజ్యమ్ మహారాజ్యమ్ ఆధిపత్యమ్ అయమ్ సమన్తపర్యాయీ సార్వభౌమః సార్వాయుషః ఆపరార్ధాత్ ఆన్తాత్ సముద్రపర్యన్తాయాః పృథివ్యై ఏకరాట్ స్యాత్ ఇతి తత్ అపి ఏషః శ్లోకః అభిగీతః మరుతః మరుత్తస్య గృహే పరివేష్టారః అవసన్

chandas Prose, from the Aitareya Brahmana

స్వారాజ్యమ్ rule of oneself — Svarajya is being one’s own master. The list runs from ruling others to ruling oneself and back again, each word a different reach of power.

మరుత్తస్య of Marutta — A king of old whose sacrifice was so great that the Maruts themselves waited on him and the All-gods sat in his court. He is held up as the measure of a full reign.

ఏకరాట్ sole ruler — Eka-raj, the one who rules with no second. It is the last and largest word in the list.

note This passage is the old blessing said over a king. A line is printed twice in the source, from వైరాజ్యం to ఆధిపత్యమయం; it is read once. మరూతస్య is printed for మరుత్తస్య. The verse it introduces ends at the start of the next block.

• ఆవిక్షితస్య (āvikṣitasya)of the son of Avikshit
• కామప్రేః (kāmapreḥ)who moved men to desire
• విశ్వేదేవాః (viśvedevāḥ)the All-gods
• సభాసదః (sabhāsadaḥ)sat in the assembly
• ఇతి (iti)so ends the verse
• ఏకదన్తాయ (ekadantāya)of the one-tusked
• విద్మహే (vidmahe)we know
• వక్రతుణ్డాయ (vakratuṇḍāya)on the curving trunk
• ధీమహి (dhīmahi)we set our minds
• తత్ (tat)may that
• నః (naḥ)us
• దన్తీ (dantī)the tusked one
• ప్రచోదయాత్ (pracodayāt)drive on
• మన్త్రపుష్పాఞ్జలిమ్ (mantrapuṣpāñjalim)the handful of flowers offered with mantras
• సమర్పయామి (samarpayāmi)I offer

anvaya కామప్రేః ఆవిక్షితస్య విశ్వేదేవాః సభాసదః ఇతి ఏకదన్తాయ విద్మహే వక్రతుణ్డాయ ధీమహి తత్ దన్తీ నః ప్రచోదయాత్ మన్త్రపుష్పాఞ్జలిమ్ సమర్పయామి

chandas Irregular block: the close of the verse on Marutta, the Ganesha Gayatri, and the closing offering

ధీమహి we set our minds — The same word stands at the heart of the Gayatri itself. What follows it is always the request that the mind be driven on.

అఞ్జలి a handful — The anjali is the cup made by putting both palms together. The flowers are held there through all the verses and released at the last line.

note The verse on Marutta closes with ఇతి. Then comes the Ganesha Gayatri, said before the flowers are let go. ఏకదంతాయవిఘ్మహే is printed as one word; it is read ఏకదన్తాయ విద్మహే. విశ్ర్వేదేవా: is printed for విశ్వేదేవాః.