സിന്ദൂരപൂരപരിശോഭിതഗണ്ഡയുഗ്മമ് ।
ഉദ്ദണ്ഡവിഘ്നപരിഖണ്ഡനചണ്ഡദണ്ഡം
ആഖണ്ഡലാദിസുരനായകബൃന്ദവന്ദ്യമ് ॥ ൧ ॥
- പ്രാതഃ (prātaḥ)at dawn
- സ്മരാമി (smarāmi)I call to mind
- ഗണനാഥമ് (gaṇanātham)the lord of the ganas
- അനാഥബന്ധുമ് (anāthabandhum)the friend of those who have no one
- സിന്ദൂരപൂരപരിശോഭിതഗണ്ഡയുഗ്മമ് (sindūrapūrapariśobhitagaṇḍayugmam)whose two cheeks are bright with a flood of sindura
- ഉദ്ദണ്ഡവിഘ്നപരിഖണ്ഡനചണ്ഡദണ്ഡമ് (uddaṇḍavighnaparikhaṇḍanacaṇḍadaṇḍam)the fierce rod that smashes the most stubborn obstacles
- ആഖണ്ഡലാദിസുരനായകബൃന്ദവന്ദ്യമ് (ākhaṇḍalādisuranāyakabṛndavandyam)to whom Indra and all the lords of the gods bow
anvaya പ്രാതഃ അനാഥബന്ധുമ് സിന്ദൂരപൂരപരിശോഭിതഗണ്ഡയുഗ്മമ് ഉദ്ദണ്ഡവിഘ്നപരിഖണ്ഡനചണ്ഡദണ്ഡമ് ആഖണ്ഡലാദിസുരനായകബൃന്ദവന്ദ്യമ് ഗണനാഥമ് സ്മരാമി
chandas Vasantatilakā, 14 syllables in each of 4 pādas
പ്രാതഃസ്മരണ calling to mind at dawn — A short set of verses said on waking, before anything else is done. Each verse here opens with the same word, prātaḥ, at dawn.
ആഖണ്ഡല Indra — The one who breaks things apart, an old name of Indra.
ഇച്ഛാനുകൂലമഖിലം ച വരം ദദാനമ് ।
തം തുന്ദിലം ദ്വിരസനാധിപ യജ്ഞസൂത്രം
പുത്രം വിലാസചതുരം ശിവയോഃ ശിവായ ॥ ൨ ॥
- പ്രാതഃ (prātaḥ)at dawn
- നമാമി (namāmi)I bow to
- ചതുരാനനവന്ദ്യമാനമ് (caturānanavandyamānam)whom four-faced Brahma worships
- ഇച്ഛാനുകൂലമ് (icchānukūlam)just as it is wanted
- അഖിലമ് (akhilam)every
- ച (ca)and
- വരമ് (varam)boon
- ദദാനമ് (dadānam)who gives
- തമ് (tam)that
- തുന്ദിലമ് (tundilam)big-bellied one
- ദ്വിരസനാധിപയജ്ഞസൂത്രമ് (dvirasanādhipayajñasūtram)whose sacred thread is the king of snakes
- പുത്രമ് (putram)the son
- വിലാസചതുരമ് (vilāsacaturam)clever at play
- ശിവയോഃ (śivayoḥ)of Shiva and Parvati
- ശിവായ (śivāya)for my good
anvaya പ്രാതഃ ചതുരാനനവന്ദ്യമാനമ് ഇച്ഛാനുകൂലമ് അഖിലമ് ച വരമ് ദദാനമ് തുന്ദിലമ് ദ്വിരസനാധിപയജ്ഞസൂത്രമ് ശിവയോഃ വിലാസചതുരമ് തമ് പുത്രമ് ശിവായ നമാമി
chandas Vasantatilakā, 14 syllables in each of 4 pādas
ദ്വിരസന the two-tongued one — A snake, for its forked tongue. Its king is Vasuki or Shesha.
ശിവയോഃ ശിവായ of Shiva and Parvati, for my good — The line plays on the one word: shivayoh, of the two Shivas, the god and the goddess, and shivaya, for good.
-ദാവാനലം ഗണവിഭും വരകുഞ്ജരാസ്യമ് ।
അജ്ഞാനകാനനവിനാശനഹവ്യവാഹം
ഉത്സാഹവര്ധനമഹം സുതമീശ്വരസ്യ ॥ ൩ ॥
- പ്രാതഃ (prātaḥ)at dawn
- ഭജാമി (bhajāmi)I worship
- അഭയദമ് (abhayadam)the giver of safety
- ഖലു (khalu)indeed
- ഭക്തശോകദാവാനലമ് (bhaktaśokadāvānalam)the forest fire that burns up his devotees' grief
- ഗണവിഭുമ് (gaṇavibhum)the mighty lord of the ganas
- വരകുഞ്ജരാസ്യമ് (varakuñjarāsyam)with the face of the best of elephants
- അജ്ഞാനകാനനവിനാശനഹവ്യവാഹമ് (ajñānakānanavināśanahavyavāham)the fire that destroys the forest of ignorance
- ഉത്സാഹവര്ധനമ് (utsāhavardhanam)who makes courage grow
- അഹമ് (aham)I
- സുതമ് (sutam)the son
- ഈശ്വരസ്യ (īśvarasya)of the lord
anvaya പ്രാതഃ അഹമ് അഭയദമ് ഭക്തശോകദാവാനലമ് വരകുഞ്ജരാസ്യമ് ഗണവിഭുമ് അജ്ഞാനകാനനവിനാശനഹവ്യവാഹമ് ഉത്സാഹവര്ധനമ് ഈശ്വരസ്യ സുതമ് ഖലു ഭജാമി
chandas Vasantatilakā, 14 syllables in each of 4 pādas
note He is called fire twice in one verse: once to grief, once to ignorance.
- ഫലശ്രുതിഃ (phalaśrutiḥ)the account of what they give
anvaya ഫലശ്രുതിഃ
chandas Prose, a heading
പ്രാതരുത്ഥായ സതതം യഃ പഠേത്പ്രയതഃ പുമാന് ॥ ൪ ॥
- ശ്ലോകത്രയമ് (ślokatrayam)three verses
- ഇദമ് (idam)these
- പുണ്യമ് (puṇyam)holy
- സദാ (sadā)always
- സാമ്രാജ്യദായകമ് (sāmrājyadāyakam)bringing sovereignty
- പ്രാതഃ (prātaḥ)at dawn
- ഉത്ഥായ (utthāya)having got up
- സതതമ് (satatam)every day
- യഃ (yaḥ)whoever
- പഠേത് (paṭhet)recites
- പ്രയതഃ (prayataḥ)with care
- പുമാന് (pumān)a man
anvaya യഃ പുമാന് പ്രാതഃ ഉത്ഥായ സതതമ് പ്രയതഃ പഠേത് [തസ്യ] ഇദമ് പുണ്യമ് ശ്ലോകത്രയമ് സദാ സാമ്രാജ്യദായകമ്
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas